Trước làn sóng deepfake do AI tạo ra ngày càng tinh vi, các nghệ sĩ nổi tiếng đang tìm đến những lớp bảo vệ pháp lý mới. Taylor Swift vừa nộp đơn đăng ký nhãn hiệu cho giọng nói và hình ảnh cá nhân – động thái được giới luật sư đánh giá là chưa có tiền lệ.
Theo Hãng tin Reuters, ngôi sao nhạc pop Taylor Swift đã nộp đơn đăng ký nhãn hiệu cho hai đoạn âm thanh và một hình ảnh gắn liền với bản thân lên Văn phòng Sáng chế và nhãn hiệu Mỹ (USPTO) vào ngày 25-4 (giờ Mỹ).
Đơn vị thực hiện là Công ty TAS Rights Management – đơn vị quản lý quyền sở hữu trí tuệ của nữ ca sĩ. Đây được đánh giá là bước đi pháp lý mới nhằm đối phó với nguy cơ giọng nói và hình ảnh bị lạm dụng trong các nội dung deepfake do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra.
Hai đoạn âm thanh được đăng ký là phần lời giới thiệu cho album mới The Life of a Showgirl trên nền tảng nghe nhạc trả phí Amazon Music.
Hình ảnh được bảo hộ là khoảnh khắc Taylor Swift biểu diễn trên sân khấu trong trang phục lấp lánh, tay cầm cây đàn guitar màu hồng.
Luật sư nhãn hiệu Josh Gerben – người đầu tiên công bố thông tin về các hồ sơ đăng ký – cho rằng các động thái pháp lý này “được thiết kế đặc biệt để bảo vệ Taylor Swift trước các mối đe dọa từ AI”.
Theo ông, dù luật hiện hành về quyền khai thác hình ảnh cá nhân (Right of Publicity) đã phần nào bảo vệ người nổi tiếng khỏi việc bị sử dụng hình ảnh trái phép, việc đăng ký nhãn hiệu có thể tạo thêm một lớp bảo vệ pháp lý bổ sung.
Ông Gerben phân tích: trong lịch sử, các nghệ sĩ thường dựa vào luật bản quyền để bảo vệ bản ghi âm. Tuy nhiên, với sự phát triển của AI, công nghệ hiện nay có thể tạo ra nội dung hoàn toàn mới mô phỏng giọng nói nghệ sĩ mà không cần sao chép bản ghi gốc – tạo ra khoảng trống pháp lý mà đăng ký nhãn hiệu có thể giúp lấp đầy.
Dù vậy ông thừa nhận đây là cách tiếp cận chưa có tiền lệ rõ ràng, và chưa thể xác định chắc chắn liệu các tòa án có chấp nhận hay không.
Taylor Swift không phải trường hợp duy nhất. Nam tài tử Matthew McConaughey cũng đã được chấp thuận các hồ sơ bảo hộ tương tự.
Chia sẻ với tờ Wall Street Journal vào tháng 1, ông cho biết: “Chúng tôi muốn tạo ra một ranh giới rõ ràng về quyền sở hữu, trong đó sự đồng thuận và ghi nhận là chuẩn mực trong một thế giới AI”.
Giọng nói và hình ảnh của Taylor Swift từng bị lạm dụng trong vô số nội dung deepfake, từ quảng cáo giả mạo, các tuyên bố ủng hộ chính trị sai lệch cho đến hình ảnh khiêu dâm giả – đặt ra áp lực ngày càng lớn buộc giới nghệ sĩ phải hành động.
Không chỉ người nổi tiếng, người thường cũng trở thành nạn nhân của deepfake. Theo Hãng tin AFP, người mẫu kiêm người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội Christine Li tại Hàng Châu (Trung Quốc) cho biết cô “sốc và hoang mang” khi phát hiện khuôn mặt mình xuất hiện trong bộ phim ngắn chiếu mạng mang tên Chiếc trâm tóc hoa đào trên nền tảng Hongguo thuộc Công ty ByteDance – dù cô không phải diễn viên và chưa từng đồng ý tham gia.
Cô Li nói: “Đó rõ ràng là tôi. Họ đã dùng ảnh tôi đăng trên mạng xã hội cách đây hai năm”. Đáng lo ngại hơn, nhân vật mang khuôn mặt của cô bị xây dựng với tính cách tiêu cực và hành vi bạo lực.
Một nạn nhân khác có biệt danh Baicai cũng cho biết hình ảnh của anh bị dùng để tạo nhân vật “người chồng AI” với hình tượng tiêu cực trong cùng bộ phim.
Cả hai đều khẳng định mức độ tương đồng giữa nhân vật trong phim và ảnh cá nhân từng đăng tải trên mạng xã hội là rất cao.
Sau khi vụ việc bị phản ánh, nền tảng Hongguo đã gỡ bỏ bộ phim với lý do vi phạm quy định và nghĩa vụ hợp đồng của nhà sản xuất. Tuy nhiên, phim đã tồn tại một thời gian và các nhân vật bị thay thế âm thầm trước khi bị xóa hoàn toàn.
Luật sư của cô Li cho rằng việc dùng hình ảnh cá nhân mà không có sự đồng ý có thể vi phạm quyền hình ảnh và quyền danh dự, dù mức bồi thường thực tế có thể không lớn.
Theo Quyết định 23 của Chính phủ ký ngày 15/5, danh mục được ưu tiên đầu tư phát triển gồm 70 trong số 84 công nghệ cao mà Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất hồi tháng 3.
Quyết định này có hiệu lực từ ngày 1/7, nhằm cập nhật các xu hướng công nghệ mới, thay thế cho Danh mục công nghệ cao được ưu tiên, khuyến khích phát triển trong Quyết định 38 năm 2020.
Theo đó, 70 công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển tập trung vào nhiều nhóm lĩnh vực như công nghệ số, bán dẫn - viễn thông, sản xuất thông minh, năng lượng, sinh học và vật liệu tiên tiến. Bên cạnh nhóm công nghệ số quen thuộc như AI, dữ liệu lớn, blockchain, IoT, Digital Twin, lượng tử, danh mục còn đề cập đến nhiều mảng công nghệ mới, tiên tiến trên thế giới, về sản xuất, năng lượng, sinh học và vật liệu.
Chẳng hạn ở lĩnh vực công nghiệp, danh mục đề cập robot tiên tiến, phương tiện tự hành, in 3D, sản xuất thông minh và máy CNC thế hệ mới. Một số công nghệ khác liên quan năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, lưu trữ năng lượng, công nghệ lưu trữ carbon, công nghệ vệ tinh tầm thấp và drone.
Trong lĩnh vực sinh học và y tế, danh mục gồm công nghệ gene, mô phỏng cơ quan người (organoid) hỗ trợ chẩn đoán, điều trị thông minh.
Ở nhóm sản phẩm công nghệ cao "được khuyến khích phát triển" quyết định cũng phê duyệt 100 sản phẩm. Trong số này có các hệ thống, thiết bị, phần mềm nhận dạng, phân tích, dự báo, điều khiển dựa trên trí tuệ nhân tạo và dữ liệu; nền tảng hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI; phần mềm cá nhân hóa lộ trình học tập dựa trên dữ liệu lớn; hệ thống, thiết bị giáo dục và đào tạo thông minh cho STEAM.
Theo quyết định, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ ngành rà soát, đánh giá định kỳ để trình Thủ tướng cập nhật danh mục công nghệ cao và sản phẩm công nghệ cao phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới đây cho thấy thói quen đeo tai nghe khi đi bộ tiềm ẩn nhiều nguy cơ đáng lo ngại đối với người sử dụng. Theo các chuyên gia, việc sử dụng tai nghe có thể làm tăng nguy cơ gặp tai nạn giao thông, gây khó khăn trong việc nhận biết các mối nguy hiểm tự nhiên và thậm chí ảnh hưởng xấu đến thính giác trong thời gian dài.
Báo cáo chỉ ra rằng, mặc dù tai nghe có thể nâng cao trải nghiệm âm thanh, nhưng khi ở ngoài trời, chúng có thể khiến người dùng không nhận thức đầy đủ về môi trường xung quanh, từ đó làm tăng khả năng gặp phải các tình huống nguy hiểm.
Các rủi ro cụ thể liên quan đến việc đeo tai nghe khi đi bộ có thể khác nhau tùy thuộc vào hoàn cảnh. Ví dụ, trong các khu vực rừng núi, kiểm lâm thường sử dụng loa phóng thanh để truyền đạt thông tin an toàn. Người đi bộ chỉ đeo tai nghe có thể không nghe thấy những cảnh báo quan trọng này, cũng như không nhận ra các âm thanh cảnh báo từ thiên nhiên như tiếng rắn chuông. Đây là điều đặc biệt nguy hiểm đối với những người đi bộ một mình, khi họ có thể không nghe thấy tiếng kêu cứu từ những người khác trong trường hợp khẩn cấp.
Ngoài ra, một nghiên cứu trên tạp chí Injury Prevention cho thấy rằng việc đeo tai nghe làm tăng nguy cơ bị thương trong các vụ va chạm. Cụ thể, khoảng 29% các vụ tai nạn liên quan đến người đi bộ đeo tai nghe đã có cảnh báo được phát ra trước khi xảy ra va chạm, nhưng nạn nhân không nhận thấy do âm thanh từ tai nghe.
Việc đeo tai nghe ngoài trời cũng có thể gây hại cho thính giác. Trong môi trường ồn ào, người dùng thường có xu hướng tăng âm lượng, có thể dẫn đến tổn thương thính giác lâu dài. Hiệp hội Y học chỉnh hình Mỹ khuyến cáo không nên nghe nhạc ở mức âm lượng quá 60% so với mức tối đa của thiết bị.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa tai nghe không có giá trị. Tai nghe chất lượng có thể mang lại trải nghiệm âm thanh tuyệt vời, nhưng người dùng cần lưu ý sự tập trung vào âm nhạc không nên làm họ mất cảnh giác với môi trường xung quanh.
Theo báo cáo mới từ Wall Street Journal, Apple đã xây dựng một mô hình kinh doanh vững mạnh dựa trên việc sử dụng các chip xử lý có lỗi nhỏ hoặc hiệu năng thấp hơn trong các sản phẩm giá rẻ.
Một ví dụ điển hình là chiếc MacBook Neo mới có giá 599 USD, sử dụng chip A18 Pro nhưng chỉ được trang bị chip đồ họa 5 lõi, thay vì phiên bản 6 lõi như trong dòng iPhone 16 Pro. Mặc dù đây là điều có thể khiến người dùng lo ngại về chất lượng sản phẩm, nhưng thực tế đây là một chiến thuật khéo léo của Apple. Những chip này không bị hỏng theo cách mà người dùng thường nghĩ, bởi phần hoạt động kém hiệu quả có thể được vô hiệu hóa nhằm để lại một chip vẫn hoạt động tốt cho các thiết bị khác.
Được gọi là phân loại chip, quá trình này đã tồn tại trong ngành công nghiệp bán dẫn nhiều thập kỷ, nhưng Apple đang áp dụng quy trình này với quy mô và độ chính xác mà ít công ty nào có thể sánh kịp. Sản xuất chip là một công việc phức tạp, với một tấm silicon chứa hàng trăm chip và không phải tất cả đều đạt hiệu năng cao nhất. Những chip tốt nhất sẽ được sử dụng cho các sản phẩm cao cấp, trong khi những chip có hiệu năng thấp hơn sẽ được phân loại và sử dụng cho các sản phẩm khác.
Lợi thế của Apple nằm ở việc công ty này bán ra một số lượng lớn thiết bị ở nhiều phân khúc giá khác nhau. Theo báo cáo, Apple bán hơn 200 triệu iPhone mỗi năm, điều đó có nghĩa ngay cả một tỷ lệ nhỏ chip không đạt tiêu chuẩn cũng có thể tạo ra hàng triệu chip có thể tái sử dụng. Một chip không lý tưởng cho iPhone cao cấp vẫn có thể hoạt động tốt trên MacBook, iPad, Apple TV cấp thấp, hoặc HomePod.
Sản phẩm giá rẻ như MacBook Neo cho thấy Apple có thể tạo ra thiết bị với mức giá thấp mà không làm mất đi lợi thế về chip xử lý. Mặc dù kém hiệu quả hơn do lõi GPU bị vô hiệu hóa, chip A18 Pro trên MacBook Neo vẫn giúp sản phẩm đạt mức giá 599 USD. Đây không chỉ nằm ở vấn đề hiệu quả mà còn là một chiến lược kinh doanh thông minh.
Một ví dụ khác là iPhone 17e sử dụng chip không đạt tiêu chuẩn của iPhone 17 và iPhone Air sử dụng chip không đạt tiêu chuẩn của dòng iPhone 17 Pro cao cấp. Kể từ năm 2021, Apple đã bán 6 chip dòng A với ít hơn 1 lõi GPU trong các thiết bị giá rẻ hơn sau khi phiên bản đầy đủ xuất hiện trong các mẫu đắt tiền hơn.
Quy mô sản xuất lớn là một trong những lợi thế lớn nhất của Apple khi điều này cho phép công ty biến những chip không hoàn hảo thành một chiến lược cho toàn bộ dòng sản phẩm. Đối với nhiều người, những chip có lỗi kỹ thuật không phải là sản phẩm tồi nếu chúng hoạt động tốt so với giá tiền. Trong bối cảnh thiếu hụt bộ nhớ hiện nay, chiến lược này giúp Apple duy trì biên lợi nhuận của mình.
