Kẽm là khoáng chất thiết yếu tham gia vào nhiều phản ứng sinh học, từ miễn dịch, chuyển hóa đến hoạt động của não bộ và các giác quan. Các dấu hiệu thiếu kẽm thường không xuất hiện đơn lẻ mà có xu hướng đi kèm. Nguy cơ thiếu hụt cao hơn ở người ăn chay, người có bệnh lý tiêu hóa hoặc chế độ ăn thiếu đa dạng.
Khi thiếu hụt, cơ thể không “phát tín hiệu” theo một hướng rõ ràng mà biểu hiện ở nhiều hệ cơ quan. Vì vậy, không ít trường hợp thiếu kẽm bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe khác, đặc biệt khi các triệu chứng không điển hình.
Thay đổi vị giác, khứu giác
Một trong những dấu hiệu sớm nhưng dễ bị bỏ qua là cảm nhận mùi vị thay đổi. Bạn có thể thấy thức ăn kém đậm đà hơn, khó phân biệt mùi hoặc thậm chí mất hứng thú với các món quen thuộc.
Kẽm đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của các thụ thể vị giác và khứu giác. Khi thiếu, các tín hiệu cảm nhận này bị suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm ăn uống hằng ngày.
Ù tai hoặc nghe kém dần
Kẽm có vai trò trong dẫn truyền thần kinh liên quan đến âm thanh. Thiếu kẽm có thể gây ra tình trạng ù tai, cảm giác vo ve hoặc tiếng kêu kéo dài trong tai, đôi khi còn giảm khả năng nghe. Một số nghiên cứu còn chỉ ra mức thiếu hụt càng lớn, triệu chứng càng rõ rệt.
Thị lực suy giảm theo thời gian
Kẽm tập trung nhiều ở võng mạc và tham gia vận chuyển vitamin A – dưỡng chất cần thiết cho thị lực. Khi lượng kẽm giảm, chức năng này bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ suy giảm thị lực, đặc biệt ở người lớn tuổi. Duy trì đủ kẽm có thể góp phần làm chậm tiến triển của các vấn đề về mắt liên quan đến tuổi tác.
Rối loạn tiêu hóa kéo dài
Thiếu kẽm có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa theo nhiều cách, từ giảm hấp thu dinh dưỡng đến mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Một số người có thể gặp tình trạng tiêu chảy kéo dài, đầy bụng hoặc khó tiêu mà không rõ nguyên nhân. Điều này một phần do kẽm tham gia vào quá trình duy trì hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột.
Tình trạng viêm âm ỉ trong cơ thể
Kẽm đóng vai trò điều hòa phản ứng viêm. Khi thiếu hụt, cơ thể dễ rơi vào trạng thái viêm mức độ thấp nhưng kéo dài – yếu tố liên quan đến nhiều bệnh mạn tính. Không giống viêm cấp tính dễ nhận biết, tình trạng này thường âm thầm, có thể biểu hiện qua cảm giác mệt mỏi kéo dài hoặc sức khỏe tổng thể suy giảm.
Khả năng tập trung và trí nhớ giảm nhẹ
Não bộ cũng cần kẽm để duy trì hoạt động ổn định. Thiếu hụt vi chất này có thể ảnh hưởng đến chức năng thần kinh, khiến bạn khó tập trung, dễ quên hoặc giảm hiệu suất làm việc.
Dù triệu chứng thường không nghiêm trọng, nhưng nếu kéo dài, nó có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và công việc hằng ngày.
Thay vì các vấn đề da liễu rõ rệt, thiếu kẽm đôi khi chỉ biểu hiện bằng việc da trở nên nhạy cảm hơn: dễ đỏ, dễ kích ứng hoặc lâu phục hồi sau tác động từ môi trường. Điều này liên quan đến vai trò của kẽm trong tái tạo tế bào và kiểm soát phản ứng viêm trên da.
Nhiều người thường ăn nhiều hơn vào buổi tối vì quá đói sau cả ngày làm việc. Tuy nhiên, đây lại là thời điểm cơ thể xử lý đường kém hiệu quả hơn so với ban ngày, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Để kiểm soát đường huyết tốt hơn, người mắc bệnh cần tránh những sai lầm sau trong bữa tối:
Cơm trắng gần như là phần không thể thiếu trong bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình. Thế nhưng, đây cũng là nguồn tinh bột hấp thu nhanh. Khi ăn quá nhiều cơm vào buổi tối, lượng đường glucose trong máu có thể tăng nhanh và kéo dài nhiều giờ.
Người tiểu đường không nhất thiết phải bỏ hoàn toàn cơm trắng. Điều cần làm là nên giảm khẩu phần vào buổi tối và ăn kèm nhiều rau, cá hoặc thịt nạc để làm chậm quá trình hấp thu đường. Ngoài ra, có thể thay một phần cơm trắng bằng gạo lứt hoặc ngũ cốc nguyên hạt để tăng lượng chất xơ và giúp đường huyết ổn định hơn.
Mì ăn liền, bánh mì trắng hay các món làm từ tinh bột trắng thường ít chất xơ và dễ làm đường huyết tăng nhanh sau ăn. Đặc biệt, mì gói còn chứa nhiều chất béo bão hòa và natri, không có lợi cho người tiểu đường vốn đã có nguy cơ cao mắc tăng huyết áp và bệnh tim mạch.
Ăn nhiều mì ăn liền có thể làm tăng rủi ro mắc hội chứng chuyển hóa, giáo sư Frank Hu, chuyên gia dinh dưỡng và dịch tễ học tại Harvard T.H. Chan School of Public Health (Mỹ), cho biết. Hội chứng chuyển hóa là một nhóm rối loạn bao gồm tăng đường huyết, huyết áp cao và rối loạn mỡ máu.
Nếu muốn ăn món nước vào buổi tối, người tiểu đường nên ưu tiên các món có nhiều rau, giảm lượng bún hoặc bánh phở, đồng thời chọn nguồn protein từ các món lành mạnh như cá, thịt nạc hoặc đậu hũ.
Các món như gà rán, khoai tây chiên, xúc xích chiên hay thức ăn nhanh thường chứa nhiều chất béo bão hòa. Những chất béo này có thể làm tăng tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết hơn. Thay vì chiên ngập dầu, nên ưu tiên những cách chế biến như luộc, hấp, áp chảo ít dầu hoặc nướng.
Trái cây là thực phẩm tốt cho sức khỏe. Thế nhưng, một số loại như xoài chín, nhãn, sầu riêng hay nho chứa lượng đường tự nhiên khá cao. Nếu ăn quá nhiều vào buổi tối, tổng lượng đường bột nạp vào dễ vượt quá nhu cầu của cơ thể.
Người tiểu đường không cần kiêng hoàn toàn trái cây nhưng nên chú ý khẩu phần và chọn loại phù hợp. Những trái cây có chỉ số đường huyết thấp như táo, lê, bưởi hoặc dâu thường thích hợp hơn nếu ăn với lượng vừa phải, theo Healthline.
Chuyến bay của hãng hàng không Caribbean Airlines đến New York, Mỹ, phải yêu cầu hạ cánh khẩn cấp sau khi một hành khách vỡ ối ngay giữa không trung hôm 4/4, theo NY Post.
Theo đoạn ghi âm từ đài kiểm soát không lưu, em bé cất tiếng khóc chào đời trên chuyến bay mang số hiệu 005 khởi hành từ Kingston, Jamaica, tới New York, Mỹ, khi máy bay đang trong quá trình tiếp cận đường băng của sân bay quốc tế John F. Kennedy (JFK) vào sát giờ trưa. Tình huống bất ngờ khiến các nhân viên kiểm soát mặt đất thích thú, gợi ý cho người mẹ cái tên cho con. "Nhắn với cô ấy rằng phải đặt tên cho bé là Kennedy nhé", một nhân viên nói.
Trước đó, khoang hành khách của chiếc Boeing 737 Max 8 trở thành phòng sinh bất đắc dĩ ngay trên bầu trời, trong khi các phi công nỗ lực liên lạc với các cơ quan chức năng để xin được hạ cánh sớm hơn. Trong đoạn băng ghi âm, phi công báo cáo: "Caribbean 005 xin duy trì độ cao 3.000. Chúng tôi hiện có một hành khách đang chuyển dạ và muốn được bay thẳng đến điểm Zetal".
Ban đầu, nhân viên kiểm soát không lưu nghe nhầm nên hỏi lại xem có phải trên máy bay có "hành khách bị ốm" hay không. Phi công lập tức đính chính: "Chúng tôi có một sản phụ đang chuyển dạ, yêu cầu được dẫn đường bay thẳng". Máy bay sau đó được ưu tiên lộ trình ngắn nhất để tiếp đất, còn các nhân viên y tế cũng túc trực sẵn tại cửa máy bay.
Ngay khi máy bay vừa hạ cánh an toàn, một kiểm soát viên mặt đất đã cất tiếng tiếng chào đón và không quên hỏi thăm tình hình của "vị khách nhí": "Caribbean 005, đây là mặt đất. Bé đã ra đời chưa?". Đáp lại, phi công phấn khởi thông báo bé đã chào đời.
Hiện thông tin chi tiết về tình trạng sức khỏe của hai mẹ con vẫn chưa được tiết lộ. Việc hành khách sinh con trên máy bay từng xảy ra với một số hãng hàng không. Mùa hè năm ngoái, một phụ nữ 29 tuổi người Thái Lan chuyển dạ ở độ cao hơn 10.000 m trên chuyến bay của Air India. Cô sinh một bé trai trước khi máy bay đáp xuống Mumbai và được đưa ngay đến bệnh viện để kiểm tra sức khỏe. Đại diện hãng hàng không khi đó chia sẻ hành khách này vốn định bay nối chuyến về Bangkok nhưng "mẹ thiên nhiên đã có một kế hoạch khác".
Thông thường trẻ sinh trên máy bay sẽ mang quốc tịch theo cha mẹ. Tuy nhiên, nếu em bé chào đời khi máy bay đang bay trên vùng trời của một quốc gia áp dụng luật "quyền nơi sinh" như Mỹ, về mặt pháp lý, em bé có thể lấy quốc tịch của nước đó. Ngoài ra, việc hãng hàng không thuộc quốc gia nào cũng có thể là một căn cứ để xác định quốc tịch cho bé.
Bác sĩ ở Hàn Quốc dự đoán thai phụ có nguy cơ sinh non, trẻ phải nằm lồng kính. Chị về Việt Nam đến Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, bác sĩ Ngô Thị Hương, Trung tâm Can thiệp bào thai, cho biết trường hợp mang thai ba tự nhiên như thai phụ này vốn ít gặp. Trường hợp này, hai thai nhi chung bánh nhau xuất hiện hội chứng truyền máu song thai giai đoạn II - một biến chứng nặng có thể đe dọa sự sống của thai nhi nếu không được can thiệp kịp thời.
Truyền máu song thai (TTTS) là hội chứng xảy ra trong thai kỳ, khi thai phụ mang một cặp song sinh cùng trứng chung bánh nhau nhưng khác túi ối. Đây là một tai biến trước sinh vô cùng nghiêm trọng. Hiệp hội Truyền máu song thai Mỹ ghi nhận hội chứng này xảy ra với khoảng 15% trường hợp mang song thai có chung một bánh nhau.
Tình trạng phức tạp hơn khi một thai có dấu hiệu thiểu ối nặng, không thấy bàng quang, gần như không cử động, thai còn lại đa ối do nhận quá nhiều máu. Ngoài ra, thai phụ còn bị nhân xơ tử cung, tăng thêm khó khăn trong quá trình can thiệp.
Các bác sĩ quyết định phẫu thuật can thiệp bào thai bằng laser đông cầu nối mạch máu giữa hai thai. Tuy nhiên thách thức chồng chất khi tuổi thai còn quá nhỏ (16 tuần) và bánh nhau bám mặt trước diện rộng, rất dễ gây chảy máu hoặc kích thích co bóp tử cung dẫn đến sảy thai.
May mắn, sau can thiệp, hai thai nhi đều phát triển tốt, tình trạng chuyển biến tích cực, nước ối dần tăng lên, bàng quang của thai nhi thiểu ối được quan sát rõ trên siêu âm. Thai nhi cử động tốt, phát triển ổn định, không ghi nhận dấu hiệu chảy máu hay bong nhau.
Thai phụ hồi phục tốt, không đau nhiều sau thủ thuật và có thể vận động nhẹ nhàng. Hiện, cả ba mẹ con đều ổn định.
"Với trường hợp tam thai có hội chứng truyền máu, theo dõi sát và can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định cứu sống thai nhi", bác sĩ nói. Tỷ lệ giữ được thai sau can thiệp trong trường hợp này có thể đạt 70-80%, song cần theo dõi chặt chẽ trong suốt thai kỳ.
Trường hợp mang tam thai tự nhiên ít gặp, y văn thế giới ghi nhận tỷ lệ 1/8.000 ca sinh. Người mẹ mang tam thai dễ gặp các biến cố sản khoa nguy hiểm hơn so với bình thường, như sảy thai, sinh non, ngôi bất thường, thai nhi sa dây rốn, thai phụ bị tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật. Thai phụ thường phải sinh mổ, dễ bị đờ tử cung, băng huyết sau sinh.
Bác sĩ khuyến cáo thai phụ mang đa thai (hai, ba hay nhiều hơn) cần khám định kỳ, theo dõi sát diễn biến thai kỳ để bác sĩ kịp thời chẩn đoán bất thường và có giải pháp can thiệp kịp thời, bảo vệ cả mẹ lẫn con.
