Năm nào cũng vậy, đến ngày kỷ niệm đất nước thống nhất (30.4), ông Phan Thanh Sĩ (81 tuổi), hiện là Chủ tịch Hội Người tù kháng chiến TP.Cần Thơ, lại bồi hồi nhớ về một thời trai trẻ quên mình vì độc lập tự do của đất nước. Ông là một người con của xã Thạnh Xuân – một vùng đất giàu truyền thống cách mạng, từng nổi danh với chiến công chiếm đại bác 105mm của giặc Pháp.
Năm 1961, khi mới 16 tuổi và còn ngồi trên ghế nhà trường, ông Sĩ đã dấn thân vào phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên phản đối Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Với tinh thần “áo học sinh nhưng lòng chiến sĩ”, ông tham gia bãi khóa, biểu tình, rải truyền đơn, viết khẩu hiệu chống giặc.
Chàng thiếu niên khi ấy đã thực hiện những vụ đánh phá gây tiếng vang lớn như đốt kho xăng của địch ở lộ 91 (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám), tấn công cư xá Mỹ ở đường Duy Tân (nay là đường Hoàng Văn Thụ), ném lựu đạn phá hoại cuộc bầu cử giả hiệu của chính quyền Sài Gòn. Khát khao nối tiếp bước chân cha anh đã đưa ông Sĩ dần trở thành một thành viên tinh nhuệ của lực lượng Biệt động Cần Thơ, hoạt động ngay trong lòng địch.
Chiến dịch Tết Mậu Thân năm 1968, ông Sĩ bị trúng đạn ở vai rồi rơi vào tay địch. Sau khi xử án, chính quyền Sài Gòn phán quyết ông 15 năm tù và giam cầm ở Khám lớn Cần Thơ. Tại đây, ông bị nhốt cùng 5 người tù chính trị khác.
Với sự nhạy bén, họ biết sơ hở của địch là khi người tù bị bệnh nặng sẽ được đưa ra khỏi trại giam để qua Bệnh viện Thủ Khoa Nghĩa chữa trị (nay là vị trí của Bệnh viện Đa khoa TP.Cần Thơ). Tuy trong bệnh viện này cũng có khám giam, có lính canh nhưng lực lượng mỏng. Nghĩ thế, 6 người đã vạch ra một kế hoạch vượt ngục táo bạo bằng cách giả bệnh.
Để đánh lừa lính canh, ông Sĩ đã dùng những phương pháp khắc nghiệt nhất. Đó là lấy gai nhím chích vào các đầu móng tay cho chảy máu rồi nuốt vào. Sau đó, ông lấy ráy tai của mình ăn để nôn, tạo hiện trường giả như bị xuất huyết dạ dày do ngộ độc.
Mưu kế thành công, cả nhóm được chuyển sang bệnh viện điều trị. Sau hơn 1 tháng chuẩn bị, họ dùng vũ khí tự tạo khống chế lính canh, rồi dùng chính súng của địch để diệt địch. Song, do không thể che kín kẽ tai mắt của địch nên còi báo động reo lên, lính lập tức bao vây. Chỉ có 4 người kịp thời chạy thoát về vùng giải phóng.
“Tôi và một người nữa yểm trợ đi sau cùng vượt rào không kịp nên bị bắt lại. Tôi thì bị bắn một viên đạn vào lưng xuyên thủng bụng, may mắn còn sống sót”, ông Sĩ nói và chỉ vào một vết mổ dài còn để lại sẹo ở bụng.
Bị bắt sống, ông Sĩ bị giam lại ở Khám lớn Cần Thơ. Đến 8 tháng sau chính quyền Sài Gòn xử án lại, phán quyết ông tù chung thân khổ sai và đày ra Côn Đảo.
Theo ông Sĩ, trong nhà tù Côn Đảo tuy là một chiến trường không vũ khí nhưng vô cùng ác liệt khi chuyển sang hình thái đấu tranh giữ khí tiết. Người tù đòi quyền dân sinh dân chủ và cái giá phải trả có thể là những trận đòn roi dã man khiến tù nhân thương tích đầy người.
Tuy nhiên, âm mưu làm nhụt chí người cách mạng của địch bất thành. Bởi dù bị cô lập và tra tấn, những người tù chính trị vẫn đoàn kết chặt chẽ. Nhất là tại Côn Đảo, tổ chức này càng bền chặt vì có rất nhiều người đã bị giam cầm suốt 10 năm, 20 năm. Ông Sĩ tự hào nói: “Trái ngược với sự đả kích, xuyên tạc của địch, chúng tôi truyền tay nhau những bài thơ của Bác Hồ, của Tố Hữu để giữ tinh thần kiên định, lạc quan”.
Năm 1973, Hiệp định Paris được ký kết. Lúc này nhà tù Phú Quốc đã thả người về theo nghị định thư, song các phạm nhân ở Côn Đảo thì vẫn tiếp tục bị giam cầm. Mọi người biết Mỹ và chính quyền Sài Gòn chưa từ bỏ cuộc chiến này nên vẫn rất cảnh giác. “Địch yêu cầu chúng tôi phải lăn tay, chụp hình, vì đó là thủ tục cần thiết để trao trả tù nhân về. Nhưng một khi lăn tay vào đó thì chúng sẽ tráo hồ sơ, chuyển những người tù chính trị thành những tù thường phạm, tù án, phá rối trị án để tiếp tục nhốt lại”, ông Sĩ kể.
Ông Sĩ kể phải đến sau ngày 30.4.1975, cánh cửa ngục tù ở Côn Đảo mới thật sự mở ra. Giây phút giám thị mang chìa khóa đến mở cửa, nhiều tù nhân vẫn ngỡ ngàng không tin đó là sự thật. Không ai dám bước ra vì sợ địch âm mưu đàn áp, giết hại. Mãi đến khi nghe radio phát thanh tin mừng thắng trận, mọi người mới tin đất nước đã thống nhất. “Những người bệnh nằm liệt giường cũng cố bật dậy. Người bị xiềng xích cố bò đến bên nhau chia sẻ niềm hạnh phúc được tự do. Ai cũng vỡ òa như hồi sinh từ cõi chết”, ông Sĩ nói.
Ngày 30.4, nghĩ về thanh xuân của mình và đặt nhiều kỳ vọng vào thế hệ trẻ hôm nay, ông Sĩ nhắn gửi: “Tuổi thanh xuân của tôi qua đi trong chiến tranh gian khổ, trường kỳ. Thế nhưng đó là một sự lựa chọn đúng đắn khiến bản thân không phụ lòng người đi trước và hổ thẹn với thế hệ mai sau. Và giờ đây, chiến tranh đã khép lại rồi, nhiệm vụ của các bạn trẻ là sẽ viết chương mới về một đất nước phát triển, ấm no, hạnh phúc. Tôi rất kỳ vọng vào các bạn”.
Hôm nay 7.4, dự án "Marketing địa phương - LOMAR 2026" sẽ chính thức khởi động. Dự án do Hội sinh viên TP.HCM phối hợp với ĐH Kinh tế TP.HCM triển khai nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Thành ủy TP.HCM về phát huy vai trò của thanh niên, sinh viên trong tham gia phát triển KT-XH, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại cơ sở.
Dự án là một trong những nội dung trọng tâm để phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của sinh viên TP trong việc tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn đặt ra từ địa phương; đồng thời tạo môi trường để sinh viên rèn luyện năng lực chuyên môn, tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Trong bối cảnh các phường, xã tại TP.HCM đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số; yêu cầu về nâng cao năng lực truyền thông, xây dựng và phát triển thương hiệu địa phương, quảng bá các sản phẩm, dịch vụ đặc trưng ngày càng trở nên cấp thiết. Việc kết nối nguồn lực trí thức trẻ, đặc biệt là sinh viên các ngành kinh tế, marketing, truyền thông, công nghệ với nhu cầu thực tiễn của cơ sở được xác định là một giải pháp quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, điều hành; đồng thời thúc đẩy phát triển KT-XH theo hướng bền vững.
Dự án sẽ tập trung triển khai các nội dung trọng tâm gồm: nghiên cứu, đề xuất và xây dựng chiến lược định vị thương hiệu địa phương; phát triển các sản phẩm truyền thông phục vụ quảng bá điểm đến, sản phẩm đặc trưng; tổ chức các hoạt động truyền thông cộng đồng gắn với ứng dụng công nghệ số; từng bước hình thành hệ sinh thái truyền thông địa phương có tính đồng bộ, chuyên nghiệp và hiệu quả.
Điểm đặc biệt của dự án là các nội dung, đề bài được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tiễn từ các địa phương, thông qua cơ chế đặt hàng cụ thể đối với sinh viên. Trong giai đoạn đầu triển khai, các địa phương như các phường Cầu Kiệu, Bình Hưng Hòa, Đức Nhuận và các xã Củ Chi, Bình Lợi, Bình Khánh đã chủ động đề xuất các bài toán gắn với định hướng phát triển của địa phương.
Trong đó, P.Bình Hưng Hòa đưa ra đề bài: lan tỏa thông điệp Bình Hưng Hòa xanh; xã Bình Khánh: Quảng bá thương hiệu OCOP Bình Khánh; xã Bình Lợi: Khám phá bản sắc du lịch Bình Lợi; P.Cầu Kiệu: Kết nối phố ẩm thực Phan Xích Long; xã Củ Chi: Định vị hình ảnh Củ Chi; P.Đức Nhuận: Nâng tầm "Phố hạnh phúc" Hồ Văn Huê. Đây là những bài toán mà các địa phương đã đặt hàng cho sinh viên.
Dự án được tổ chức theo mô hình kết hợp giữa cuộc thi phát triển ý tưởng và triển khai hoạt động thực tiễn. Theo đó, các đội hình sinh viên tham gia sẽ trải qua các giai đoạn: nghiên cứu, xây dựng đề cương ý tưởng; tham gia chương trình tăng tốc (Hackathon) với sự hướng dẫn, đồng hành của đội ngũ chuyên gia, giảng viên; hoàn thiện sản phẩm và trực tiếp triển khai tại địa phương trong khuôn khổ Chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh. Kết quả các dự án được đánh giá trên cơ sở tổng thể, trong đó đặc biệt chú trọng đến hiệu quả thực tiễn, mức độ tác động và khả năng duy trì, phát triển sau khi kết thúc chương trình.
Ngày 24.4, tại Hà Nội, T.Ư Đoàn - Hội đồng Đội T.Ư tổ chức cuộc họp xét trao Giải thưởng Cánh én hồng năm 2026 và Giải thưởng Kim Đồng năm học 2025 - 2026, trên cơ sở tổng hợp hồ sơ đề cử từ các tỉnh, thành phố trong cả nước.
Chủ trì cuộc họp có chị Nguyễn Phạm Duy Trang, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội T.Ư.
Đối với Giải thưởng Cánh én hồng, Hội đồng đã xem xét 54 hồ sơ đến từ 33/34 tỉnh, thành phố. Về cơ cấu độ tuổi, các cá nhân được đề cử dao động từ 32 - 58 tuổi, tập trung chủ yếu ở nhóm 39 - 48 tuổi với 28 trường hợp.
Về giới tính, nữ chiếm đa số với 37 người, nam có 17 người. Thành phần dân tộc chủ yếu là dân tộc Kinh với 47 người, bên cạnh một số đại biểu thuộc các dân tộc Tày, Hoa, Mường và Mông.
Theo phân tích hồ sơ, phần lớn các cá nhân có thời gian công tác từ 10 đến 20 năm với 36 trường hợp; số ít có thời gian công tác trên 30 năm hoặc dưới 10 năm. Về lĩnh vực công tác, đội ngũ giáo viên tiểu học chiếm 29 người, giáo viên THCS 20 người, còn lại là các trường liên cấp.
Trên cơ sở nguyên tắc xét chọn, Hội đồng phân loại 15 hồ sơ đạt mức "tiêu biểu", 30 hồ sơ đạt mức "xuất sắc" và 9 hồ sơ không đạt. Cơ quan thường trực đề xuất lựa chọn 45 hồ sơ để trao Giải thưởng Cánh én hồng năm 2026, bao gồm 15 cá nhân tiêu biểu và 30 cá nhân xuất sắc.
Các cá nhân được trao giải sẽ nhận biểu trưng, bằng khen của Hội đồng Đội T.Ư cùng tiền thưởng và hiện vật.
Cùng thời điểm, Hội đồng cũng tiến hành xét trao Giải thưởng Kim Đồng năm học 2025 - 2026 với tổng số 98 hồ sơ đến từ 34/34 tỉnh, thành phố. Trong đó, TP.HCM là đơn vị có số lượng hồ sơ nhiều nhất với 4 trường hợp, đa số các địa phương gửi 3 hồ sơ.
Về cơ cấu, nữ chiếm ưu thế với 72 em, nam có 26 em. Có 15 em là người dân tộc thiểu số, đến từ nhiều địa phương như Cao Bằng, Tuyên Quang, Lạng Sơn, TP.HCM, Vĩnh Long…
Các em giữ nhiều vị trí trong tổ chức Đội, trong đó 49 em là liên đội trưởng, 34 em là liên đội phó. Về cấp học, học sinh THCS chiếm đa số với 73 em, tiểu học có 25 em.
Theo kết quả, có 20 hồ sơ đạt mức "tiêu biểu" và 78 hồ sơ đạt mức "xuất sắc", không có hồ sơ không đạt. Hội đồng đề xuất trao Giải thưởng Kim Đồng cho toàn bộ 98 hồ sơ đủ điều kiện, trong đó 20 em tiêu biểu được đề xuất Bộ GD-ĐT tặng bằng khen.
Các cá nhân được trao Giải thưởng Kim Đồng sẽ nhận biểu trưng, bằng khen của Ban Chấp hành T.Ư Đoàn cùng tiền thưởng hoặc hiện vật .
Lễ trao giải sẽ được tổ chức dịp 85 năm Ngày thành lập Đội TNTP Hồ Chí Minh (15.5.1941 - 15.5.2026).
Với Duy Đào, đề cử Grammy (giải thưởng do Viện Hàn lâm thu âm trao tặng để ghi nhận các thành tựu nổi bật trong ngành công nghiệp âm nhạc của Mỹ) không tạo áp lực mới mà củng cố niềm tin rằng người trẻ Việt hoàn toàn có thể chạm tới những sân chơi lớn nếu đủ bền bỉ. "Đề cử Grammy là dấu mốc cho thấy sáng tạo Việt có thể đứng trong cùng không gian với nghệ thuật toàn cầu nếu đủ khác biệt và chân thành", anh nói.
Theo Duy Đào, điều khiến Gieo được chú ý không chỉ nằm ở kỹ thuật hay thẩm mỹ, mà ở cách văn hóa truyền thống VN được kể bằng ngôn ngữ đương đại. Giữa vô số sản phẩm quốc tế, dấu ấn riêng chỉ đến khi mang tinh thần Việt vào tác phẩm.
Sau đề cử, Duy Đào nhận lời mời trở thành thành viên có quyền bỏ phiếu của Recording Academy - tổ chức đứng sau giải Grammy. Việc trở thành người bỏ phiếu đồng nghĩa anh tham gia vào quá trình đề cử và bầu chọn các hạng mục giải thưởng, từ vị thế nghệ sĩ được xét giải bước sang vai trò góp phần quyết định giải thưởng.
Anh thừa nhận bất ngờ khi một nhà thiết kế Việt có thể tham gia tổ chức chuyên biệt như vậy. Nhưng theo anh, một giải thưởng toàn cầu cần hội đồng phản ánh đúng sự đa dạng toàn cầu. Khi đánh giá album quốc tế, anh không chỉ lắng nghe âm nhạc mà còn quan sát tổng thể hình ảnh, cấu trúc thiết kế.
Từng hợp tác với Apple Music, Google, Twitter…, Duy Đào cho rằng thử thách lớn nhất không phải hội nhập mà là giữ được gốc rễ văn hóa. Trong dự án tái định vị Vinamilk năm 2023, anh khai thác tinh thần Việt từ chính di sản thương hiệu thay vì chỉ dùng chi tiết trang trí bề mặt.
Một dự án khác anh tự hào là bộ phông chữ "Xanh" cho Google Fonts cùng Lâm Bảo. Theo anh, việc đưa một bộ chữ mang tên thuần Việt lên nền tảng toàn cầu cũng là cách đưa văn hóa Việt ra thế giới.
Là cháu nội cố NSND Đào Đức, Duy Đào nói mình luôn mang cảm giác trách nhiệm đặc biệt. Ban đầu đó từng là áp lực, sau trở thành động lực để kiên định với con đường sáng tạo. Nếu gói gọn ảnh hưởng của ông nội, anh chọn cụm từ: "Tinh thần Việt của một người Việt".
Theo Duy Đào, sáng tạo Việt muốn vươn ra quốc tế cần hệ sinh thái, tư duy thị trường và tính chuyên nghiệp, nhưng quan trọng nhất vẫn là niềm tin vào bản sắc. "Một sản phẩm Việt phải đủ khác biệt để gây ấn tượng, nhưng cũng đủ tinh tế để không thành vay mượn hời hợt".
Từ đề cử Grammy, vai trò trong hội đồng quốc tế đến những dự án thương hiệu và phông chữ thuần Việt, hành trình của Duy Đào có thể gói gọn trong một chữ "gieo" - gieo hạt giống sáng tạo mang tinh thần Việt và tin rằng khi đủ sâu rễ, nó sẽ tự vươn xa.
