Em 18 tuổi. Chỉ còn vài tháng nữa, em bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi mà người lớn vẫn nói là “bước ngoặt quan trọng nhất của đời học sinh”. Lẽ ra ở tuổi 18, em nên cảm thấy háo hức, nên có chút hồi hộp pha lẫn hy vọng. Nhưng thay vào đó, điều em cảm nhận rõ nhất mỗi ngày là sự căng thẳng, mệt mỏi và áp lực đè nặng trong lòng. Em viết những dòng này với mong muốn được tư vấn, được lắng nghe và biết đâu tìm ra một cách nào đó để cân bằng lại chính mình trước khi quá muộn.
Bố mẹ em luôn nói rằng mọi điều họ làm đều vì tương lai của em. Em biết điều đó. Em biết bố mẹ đã vất vả nuôi em khôn lớn, đã hy sinh nhiều thứ để em được học hành đầy đủ. Ước mơ của bố mẹ là em có thể đỗ vào một trường đại học có tiếng ở Hà Nội, để sau này “có tương lai”, “có chỗ đứng trong xã hội”, “không phải vất vả như bố mẹ”. Mỗi lần nghe những câu nói ấy, em vừa thương bố mẹ, vừa thấy lòng mình nặng trĩu.
Từ đầu năm lớp 12 đến nay, cuộc sống của em gần như chỉ xoay quanh hai chữ: học tập. Mỗi ngày em đi học ở trường, học thêm buổi tối. Về đến nhà, việc đầu tiên không phải là nghỉ ngơi mà là ngồi vào bàn học: học bài cũ, làm đề, luyện thêm bài tập nâng cao. Em học liên tục, học không ngừng, học đến khi mắt mờ đi, đầu óc quay cuồng. Có những hôm, em chỉ được ngủ khi đã hoàn thành hết số bài bố mẹ yêu cầu.
Cuối tuần – khoảng thời gian lẽ ra để nghỉ ngơi – với em lại là những ngày học từ 8 giờ sáng đến tận đêm. Em hầu như không được ra ngoài, không được đi chơi cùng gia đình hay bạn bè. Có những lần gia đình có việc, em vẫn phải ở nhà một mình để học. Em nhìn qua cửa sổ, thấy mọi người vui vẻ ra ngoài, còn mình thì ngồi trước chồng sách vở cao ngất, lòng trống rỗng.
Em không phủ nhận rằng việc học là quan trọng. Em cũng có ước mơ của riêng mình. Nhưng em cảm thấy mình đang học trong trạng thái bị dồn ép hơn là tự nguyện. Mỗi ngày trôi qua như một cuộc chạy đua không có điểm dừng. Nếu em lỡ cầm điện thoại lướt Facebook vài phút để thư giãn, bố mẹ sẽ mắng em ngay. Có hôm, chỉ vì em xem điện thoại chưa đến 10 phút mà bị trách móc gay gắt rằng: “Không lo học thì sau này đừng trách ai”.
Những lời mắng ấy cứ lặp đi lặp lại, khiến em dần cảm thấy mình lúc nào cũng sai, lúc nào cũng chưa đủ cố gắng. Em bắt đầu sợ những tiếng bước chân của bố mẹ khi đi ngang qua phòng. Em sợ bị hỏi: “Học xong chưa?”, “Làm được bao nhiêu đề rồi?”, “Điểm thử thế nào?”. Em cảm thấy như mình đang sống trong một vòng lặp của áp lực và kỳ vọng.
Có những đêm, em nằm trên giường mà tim vẫn đập nhanh vì lo lắng. Em nghĩ đến kỳ thi sắp tới, nghĩ đến viễn cảnh nếu mình không đạt kết quả như mong muốn. Em sợ làm bố mẹ thất vọng, sợ ánh mắt buồn của họ. Nhưng càng sợ, em càng mất tập trung. Có những hôm ngồi trước trang đề thi mà đầu óc trống rỗng, chữ nghĩa nhảy múa trước mắt.
Em nhận ra mình đang stress thật sự. Em dễ cáu gắt hơn, dễ bật khóc hơn. Có lúc em chỉ muốn được ngủ một giấc thật dài mà không phải nghĩ đến bài vở. Có lúc em ước mình được nói với bố mẹ rằng em mệt rồi, rằng em cần nghỉ một chút. Nhưng rồi em lại im lặng vì sợ bị cho là lười biếng, là không biết quý trọng cơ hội.
Em hiểu bố mẹ không có ý xấu. Họ chỉ muốn tốt cho em nhưng cách họ dồn ép khiến em cảm thấy mình như một chiếc lò xo bị nén quá mức. Em không còn cảm nhận được niềm vui trong việc học. Những môn học từng khiến em thích thú giờ trở thành nỗi ám ảnh. Mỗi lần cầm bút lên là một lần tim em thắt lại.
Em tự hỏi: liệu học nhiều như vậy có thực sự giúp em thi tốt hơn không, hay chỉ khiến em kiệt sức trước khi bước vào phòng thi? Em đọc ở đâu đó rằng khi tinh thần căng thẳng kéo dài, hiệu suất học tập cũng giảm đi. Nhưng em không biết làm sao để thuyết phục bố mẹ hiểu điều đó.
Em ước gì mình có thể giảm thiểu áp lực để bước vào kỳ thi này với tâm thế nhẹ nhàng hơn. Em không mong được bỏ học, không mong được chơi bời vô tư. Em chỉ mong có một khoảng thời gian ngắn trong ngày để thở, để đi dạo, để nói chuyện với bạn bè, để xem một bộ phim mà không phải lo sợ bị trách mắng. Em mong cuối tuần có thể nghỉ ngơi vài tiếng thay vì học từ sáng đến đêm.
Em cũng tự hỏi liệu có cách nào để nói chuyện với bố mẹ một cách bình tĩnh và hiệu quả hơn không. Em nên chia sẻ cảm xúc của mình như thế nào để bố mẹ không hiểu lầm rằng em đang chống đối? Em nên làm sao để bố mẹ tin rằng em vẫn nghiêm túc với kỳ thi, nhưng em cần một nhịp độ học phù hợp hơn?
Hiện tại, em cảm thấy mình đứng giữa hai áp lực: một bên là kỳ thi quan trọng, một bên là kỳ vọng của bố mẹ. Em sợ nếu mình không cố hết sức sẽ hối hận. Nhưng em cũng sợ nếu cứ tiếp tục như thế này, em sẽ kiệt quệ trước khi kỳ thi diễn ra.
Em viết bài này không phải để trách móc bố mẹ, mà để tìm một lời khuyên. Làm thế nào để em có thể cân bằng giữa học tập và sức khỏe tinh thần? Làm thế nào để em giảm bớt cảm giác bị ép buộc và tìm lại động lực từ bên trong? Và làm thế nào để bố mẹ hiểu rằng áp lực quá mức đôi khi không tạo ra kết quả tốt hơn, mà chỉ khiến con cái thêm mệt mỏi?
Em thực sự mong nhận được sự tư vấn. Em muốn bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT với sự tự tin và bình tĩnh, chứ không phải trong trạng thái căng thẳng đến nghẹt thở. Em tin rằng một tâm lý ổn định sẽ giúp em làm bài tốt hơn rất nhiều so với việc học đến kiệt sức.
Ở tuổi 18, em vẫn còn nhiều điều phải học, không chỉ kiến thức sách vở mà còn cách quản lý cảm xúc và áp lực. Em hy vọng mình có thể tìm được cách tháo gỡ nút thắt này trước khi kỳ thi đến gần hơn. Em không muốn kỳ thi quan trọng nhất đời học sinh của mình bị phủ bóng bởi stress và nước mắt.
Em chỉ mong được học trong sự động viên thay vì sợ hãi, được cố gắng vì ước mơ của mình thay vì vì nỗi lo làm người khác thất vọng. Và trên hết, em mong mình đủ mạnh mẽ để vượt qua giai đoạn này một cách lành mạnh và trưởng thành hơn.
Tôi là người em trai được anh trai ruột nhắc tới trong bài viết "Em trai tôi có bốn con với ba người phụ nữ" cách đây hơn hai năm. Mấy ngày qua, được người bạn gửi link bài viết và thấy giống trường hợp của tôi. Đọc bài viết xong, tôi có hỏi và anh trai đã xác nhận bài đó là do anh viết. Tính tới thời điểm viết bài này, tôi đã có thêm hai bé nữa, bao gồm cả bé đang trong bụng mẹ được nhắc tới ở thời điểm anh trai tôi viết bài có nói. Theo cách nói của anh tôi thì tôi đang có năm con với bốn người phụ nữ.
Hiện tại, tôi và người vợ đầu tiên và duy nhất từng đăng ký kết hôn đã hoàn tất thủ tục ly hôn được hơn một năm. Tôi là người nuôi cả hai cháu, không yêu cầu mẹ các cháu chu cấp và luôn thoải mái khi mẹ các cháu đón các cháu lên ngoại chơi. Nhìn chung, chúng tôi vẫn giữ mối quan hệ tốt đẹp, gặp nhau vẫn cười nói và coi nhau như những người bạn. Ba cháu còn lại với ba người phụ nữ kia, các cháu ở với mẹ, tôi vẫn thường xuyên thu xếp vào thăm các cháu. Gia đình các cháu vẫn quý mến tôi, mỗi lần tôi về thăm, thường được giữ ở lại tối thiểu vài ngày. Tôi cũng thỉnh thoảng đón các cháu ra Hà Nội gặp ông bà nội cùng chú thím, cũng như gặp hai bé lớn nhà tôi. Mỗi lần như vậy, các bé thường ở khoảng vài tháng rồi tôi lại đưa về ngoại trong miền Tây.
Về hoàn cảnh của tôi, hiện tôi đã trả hết nợ nần từ một năm trước, đang kinh doanh một nhà hàng ăn uống và một quán cầm đồ. Về mặt tình cảm cá nhân, tôi đang có mối quan hệ yêu đương với một cô gái kém tôi 18 tuổi ở gần nhà. Hiện bạn ấy giúp tôi khoản thu chi ở nhà hàng. Sau khi đọc rất kỹ các bình luận của quý độc giả trên bài viết của anh trai, lời đầu tiên tôi xin cầu thị lắng nghe tất cả các ý kiến dù là trái chiều. Và tôi xin có vài lời tâm sự như sau:
Thứ nhất, về những comment nói tôi là người vô trách nhiệm, thiếu đạo đức với vợ và hai con đầu: Xã hội này có những tiêu chuẩn riêng, những tiêu chuẩn đó được số đông thừa nhận rộng rãi và coi đó là khuôn mẫu đúng. Bất cứ tiêu chuẩn nào không theo mẫu thì đó là lệch chuẩn hoặc nếu có hơn một tiêu chuẩn mà chúng mâu thuẫn nhau sẽ bị coi là tiêu chuẩn kép. Tôi chưa bao giờ cổ xúy cho bất kỳ ai sống theo cách của mình. Tuy nhiên, tôi cho rằng tuy tôi có sai về mặt pháp luật khi đã vi phạm hôn nhân một vợ một chồng nhưng về mặt trách nhiệm, tôi chưa từng là người cha, người chồng vô trách nhiệm. Người từng là vợ hợp pháp duy nhất của tôi luôn thừa nhận với tôi điều này.
Xã hội các bạn đang sống là một xã hội rộng lớn với những quy chuẩn được thừa nhận rộng rãi bởi số đông. Còn "xã hội nhỏ" của những người như tôi, những người được tôi luyện bởi những quy tắc riêng dưới đáy của xã hội mà các bạn đang sống, chúng tôi cũng có những quy tắc rất riêng. Các bạn có thể nói rằng chúng tôi lệch chuẩn, nhưng đó là "xã hội" mà chúng tôi lựa chọn. Tôi cũng cho rằng không ai có thể thấu hiểu được ai nếu chưa từng rơi vào hoàn cảnh, bối cảnh mà người đó đang sống.
Thứ hai, với những người nói rằng tôi lừa lọc những người phụ nữ sau này sinh con với tôi: Tôi hoàn toàn không đồng ý với quan điểm này. Bởi lẽ, khi tôi ra ngoài giao lưu, tiếp khách hoặc những mối quan hệ làm ăn mà quen biết người phụ nữ nào đó, tôi luôn nói rõ mình đã có vợ con, thậm chí có nhiều hơn một vợ. Tôi chưa từng nói những lời nói dối kinh điển như: "anh đã có vợ nhưng cuộc sống gia đình không hạnh phúc...". Với tôi, nếu không phải cần sự lắt léo trong những mối quan hệ làm ăn, tôi luôn sống thẳng, sống đúng, chưa từng tô vẽ nên một người nào đó mà tôi muốn họ nhìn thấy. Hiện tại, ba người phụ nữ sau này từng có con với tôi vẫn giữ liên lạc với tôi. Dù không phải duy trì nói chuyện hàng ngày nhưng tôi tin rằng chúng tôi vẫn đang trong một mối quan hệ trân quý nhau, dù chuyện tình yêu trai gái hoàn toàn không còn nữa.
Cuối cùng, qua bài viết này của quý báo, tôi xin dành những lời biết ơn tới bố, mẹ - những người sinh ra tôi - đã luôn ủng hộ tôi vô điều kiện suốt những năm qua. Tôi cũng vô cùng biết ơn anh trai và chị dâu, những người luôn bên cạnh, động viên tôi những lúc khó khăn nhất. Tôi cũng xin cảm ơn vợ cũ và những người phụ nữ từng sinh con cho tôi, cảm ơn vì đã thấu hiểu và cảm thông cho tôi. Cuối cùng, xin cảm ơn các độc giả đã comment trên bài viết của anh trai tôi, qua những chia sẻ của độc giả, đã khiến cho nhân sinh quan của tôi ít nhiều có sự thay đổi. Tôi không dám hứa hẹn gì nhưng sẽ cố gắng sống sát nghĩa nhất với tiêu chuẩn của xã hội và sẽ là một công dân tốt, đóng góp phần nào vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình này.
Vợ chồng tôi kết hôn vào những năm cuối thập niên 90 của thế kỷ XX, đến nay có hai con đủ nếp tẻ đang học đại học, nhà cửa ổn định ở ven thành phố thuộc tỉnh nhỏ. Mọi việc cơ bản tốt đẹp cho đến khi vợ tôi không làm được nghề may nữa. Sau khi cưới, chúng tôi đều làm công nhân may, thu nhập mỗi tháng đủ trang trải cuộc sống. Việc nhà và đưa đón con, có bà dì bên vợ không chồng con ở cùng gia đình tôi chăm lo, nên sau giờ làm việc, vợ chồng tôi tương đối thoải mái.
Nhờ vậy, tôi có thời gian học đại học từ xa, học online, học sử dụng vi tính văn phòng, lúc rảnh tranh thủ gặp các anh làm bên kỹ thuật máy, kỹ năng quản lý may mặc, quản lý công nhân. Vậy nên sau 35 tuổi, tôi không còn làm công nhân may nữa mà chuyển sang làm văn phòng, quản lý. Do là người cũ có nhiều năm gắn bó với công ty, lại có chí tiến thủ nên được ông bà chủ cho làm quản lý công nhân và kỹ thuật may mặc ở một số công đoạn. Vì vậy thu nhập ngày càng ổn định, khoảng 20 triệu đồng một tháng.
Riêng bà xã, tôi khuyên nên tranh thủ học thêm gì đó để có cơ hội phát triển hoặc chuyển việc khi đã lớn tuổi nhưng cô ấy không nghe. Đăng ký học được mấy tháng rồi nghỉ; công việc thì cứ thích làm một công đoạn, không chịu khó quan sát học hỏi thêm, bảo phụ nữ như vậy là ổn rồi. Khuyên không được nên tôi không đề cập nữa. Những lúc rảnh rỗi, bà xã chủ yếu nằm nghỉ, xem tivi, máy tính, điện thoại hoặc sang hàng xóm nói chuyện.
Thấm thoát 30 năm trôi qua, đến U50, công việc của tôi vẫn ổn định nhưng bà xã phải nghỉ việc do bị bệnh cổ vai gáy, tê bì tay chân, thị lực giảm không ngồi chuyền may mặc được nữa. Làm nghề khác thì không có bằng cấp, kỹ năng cũng không có, nghề nặng nhọc thì làm không được, nhận hàng gia công về nhà làm lại chê thù lao quá thấp; còn phụ quán, bán hàng thì sĩ diện sợ xấu hổ. Trong khi đó lương hưu chưa được nhận do chưa đủ tuổi hưởng lương hưu theo quy định. Bà xã chỉ ở nhà quanh quẩn cùng dì nấu ăn, dọn nhà... Chỉ mình tôi đi làm, thu nhập không như trước nên cuộc sống chật vật, khó khăn hơn. Tuy vậy chúng tôi vẫn cố gắng tiết kiệm nuôi hai con ăn học đại học, nếu mạnh khỏe bình an chắc cũng ổn thôi. Tôi không trách gì vợ vì đã khuyên, đã nói nhiều từ lúc còn trẻ, bây giờ lớn tuổi rồi không nói nữa.
Tôi kể câu chuyện để mong những người trẻ, cặp vợ chồng mới cưới dù đã có việc làm cũng cần phải nỗ lực phấn đấu, làm việc tích lũy nhưng cũng nên tranh thủ thời gian học tập, rèn luyện. Đừng chủ quan là chúng ta sẽ làm một việc ổn định cho đến lúc nghỉ hưu, vì cuộc sống có nhiều thay đổi, sức khỏe sẽ giảm dần theo tháng năm. Nếu lúc còn trẻ mà thiếu cố gắng, khi rảnh rỗi chỉ nghỉ ngơi, tám chuyện... đến tuổi U50 muốn học hoặc làm việc gì mới đều khó hơn nhiều lần. Đây chỉ là kinh nghiệm cá nhân sau gần 30 năm đi làm, mong được mọi người chia sẻ.
Tôi và bạn trai yêu nhau được ba năm. Hai năm đầu, chuyện tình cảm khá bình thường, cả hai đều đi làm, thỉnh thoảng hỗ trợ nhau vài khoản nhỏ nhưng không có gì đáng nói. Khoảng một năm trở lại đây, công việc của anh gặp vấn đề, việc làm ăn thua lỗ, nợ nần nghe đâu lên tới cả tỷ đồng. Từ đó, anh bắt đầu vay tiền tôi thường xuyên, cứ mỗi lần vài triệu đồng. Tính từ sau Tết tới giờ tổng số tiền anh vay đã gần 100 triệu đồng. Trong đó có khoản hơn 40 triệu tôi phải rút từ sổ tiết kiệm ra. Lương tháng của tôi không cao, chưa tới 15 triệu mỗi tháng, phải chi tiêu tiết kiệm để dành phòng thân và đỡ đần cho bố mẹ phần nào.
Gần đây, bố mẹ ở quê muốn sửa lại căn nhà cũ để yên tâm hơn trong mùa mưa bão sắp tới. Tôi hỏi anh để lấy tiền gửi về phụ giúp bố mẹ, vì bố mẹ tôi không có nhiều, còn phải vay mượn, anh chị em trong nhà cũng khó khăn nên mỗi người cố gắng góp một ít. Anh không né tránh, mỗi lần tôi nhắn tin hỏi tiền là anh gọi lại ngay, nói chuyện bình thường và bảo sẽ thu xếp gửi lại tôi sớm nhất, bảo tôi cứ yên tâm. Nhưng đã gần một tháng trôi qua, anh vẫn chưa trả đồng nào, cũng không nhắn gì tới khoản tiền.
Tôi rơi vào trạng thái rất khó xử vì đã hỏi anh tới ba lần rồi. Không hỏi thì sốt ruột vì đó là tiền mồ hôi công sức của mình, vả lại gia đình đang cần nhưng hỏi tiếp thì ngại vô cùng. Tôi biết anh đang khó khăn về tiền bạc nhưng tôi cũng chẳng biết xoay đâu khoản tiền đó để gửi về nhà trước rồi chờ anh trả dần. Thực lòng tôi không muốn vì tiền mà sứt mẻ tình cảm ba năm, càng không muốn biến mình thành người suốt ngày nhắc nợ. Nhưng nếu cứ thế này, tôi khó nghĩ quá. Liệu tôi có phải người quá tính toán với người yêu không? Mong các anh chị cho tôi xin ý kiến.
