Mùa tựu trường (Back to School) luôn là thời điểm bùng nổ trong năm của thị trường điện tử tiêu dùng tại Việt Nam sau khi trải qua quý 2 ảm đạm. Tuy nhiên, thị trường năm 2026 đang phải đối mặt với thách thức lớn khi đợt "bão giá" linh kiện - đặc biệt là chip nhớ RAM và bộ lưu trữ SSD - càn quét toàn cầu từ đầu năm, đẩy chi phí đầu vào của các nhà sản xuất lên cao.
Cơn sốt tăng giá linh kiện đã tác động trực tiếp đến giá thành sản phẩm đầu ra, nhưng mức độ ảnh hưởng lại có sự phân hóa rõ rệt giữa các phân khúc. Nhận định về bức tranh tổng thể, anh Trần Long, quản lý cửa hàng CellphoneS trên phố Thái Hà (Hà Nội) cho biết dù áp lực tài chính đè nặng lên người tiêu dùng, sức mua các sản phẩm laptop của nhóm học sinh, sinh viên và phụ huynh ghi nhận mức độ ảnh hưởng nhưng không quá tiêu cực.
Do laptop đã trở thành công cụ bắt buộc cho việc học, khách hàng không trì hoãn mua sắm mà chủ động tìm kiếm các giải pháp tối ưu ngân sách. Đồng quan điểm, anh Vũ Văn Tây - cửa hàng trưởng Hoàng Hà Mobile chi nhánh Thái Hà nhận định sức mua có dấu hiệu chững lại nhưng mức giảm chưa quá mạnh. Thay vì lựa chọn theo cấu hình mong muốn ban đầu, nhiều phụ huynh và học sinh cân nhắc kỹ hơn, ưu tiên phiên bản có giá bán hợp lý để đáp ứng đủ nhu cầu học tập lâu dài.
Chịu tác động sâu sắc nhất trong đợt biến động giá này chính là dòng laptop gaming và máy phân khúc trung cấp từ 15 - 25 triệu đồng. Theo phân tích từ đại diện CellphoneS, đặc thù của laptop gaming đòi hỏi cấu hình mạnh, RAM và SSD dung lượng lớn, khiến chi phí sản xuất tăng cao hơn so với laptop văn phòng thông thường.
Nhóm người dùng của phân khúc này vốn nhạy cảm về thông số và giá cả đã thể hiện sự cẩn trọng rõ rệt, dành nhiều thời gian quan sát thị trường và so sánh trước khi đưa ra quyết định nâng cấp. Đại diện Hoàng Hà Mobile cũng xác nhận các phiên bản smartphone dung lượng lớn hay laptop trang bị cấu hình cao đang ghi nhận doanh số giảm rõ hơn so với các phiên bản tiêu chuẩn.
Tuy nhiên, thị trường vẫn ghi nhận một điểm sáng ở phân khúc máy hiệu năng cao phục vụ chuyên ngành. Anh Từ Hoàng Thái, Giám đốc Trung tâm Phát triển Kinh doanh của hệ thống FPT Shop, chỉ ra một bộ phận khách hàng, đặc biệt là sinh viên các khối ngành kỹ thuật, công nghệ, thiết kế và truyền thông đa phương tiện, lại sẵn sàng đầu tư vào laptop AI hoặc laptop gaming trong tầm giá 20 - 25 triệu đồng để sử dụng lâu dài từ 4 đến 5 năm.
Bên cạnh đó, đối với những người dùng không có nhu cầu di chuyển thường xuyên, các bộ máy tính để bàn (PC) hoàn chỉnh trong tầm 10 tới 15 triệu đồng đang trở thành lựa chọn thay thế được ưa chuộng nhờ mang lại hiệu năng vượt trội so với laptop cùng mức giá.
Sự thắt chặt về mặt ngân sách đã thúc đẩy hai làn sóng tiêu dùng mới trên thị trường học đường năm 2026. Một mặt, người dùng chuyển dịch mạnh mẽ sang việc lựa chọn các thông số cơ bản vừa đủ dùng (smartphone 128 GB, laptop RAM 8 GB/SSD 256 GB) thay vì cố gắng vươn lên các bản dung lượng cao. Mặt khác, nhóm sản phẩm máy đã qua sử dụng (Refurbished/Pre-owned) ghi nhận mức độ quan tâm tăng vọt.
Anh Trần Long nhấn mạnh xu hướng tìm kiếm máy cũ lên ngôi nhờ quy trình kiểm soát chất lượng đầu vào nghiêm ngặt từ các chuỗi lớn, giúp người dùng sở hữu thiết bị có ngoại hình đẹp, hiệu năng đảm bảo và chính sách bảo hành uy tín với mức giá dễ tiếp cận hơn nhiều. Đại diện Hoàng Hà Mobile cũng đánh giá máy cũ là giải pháp có chi phí hợp lý, đáp ứng tốt nhu cầu học tập trong bối cảnh bão giá.
Trước thực trạng chi phí đầu vào tăng cao làm mỏng biên lợi nhuận, các nhà bán lẻ công nghệ cũng nhanh chóng thay đổi chiến lược kinh doanh. Thay vì tiếp tục cuộc đua giá rẻ hay tặng kèm quà tặng phụ kiện như các năm trước, chuỗi bán lẻ di động chuyển hướng sang việc cung cấp các giải pháp tài chính hỗ trợ trực tiếp dòng tiền cho phụ huynh và sinh viên.
Đại diện CellphoneS chia sẻ, chiến lược trong mùa tựu trường năm nay đã dịch chuyển từ "đua giá rẻ" sang tập trung tối ưu hóa giải pháp tài chính thực tế cho khách hàng. Các mô hình tài chính đang đóng vai trò gánh doanh số chủ lực tại các hệ thống bao gồm chương trình trả góp 0% linh hoạt với kỳ hạn kéo dài lên đến 15 tháng, thu cũ - đổi mới với mức trợ giá hấp dẫn. Bên cạnh đó, các hệ thống cũng đẩy mạnh hợp tác với các ngân hàng và ví điện tử để hoàn tiền trực tiếp, giúp giảm nhẹ áp lực thanh toán ban đầu cho người mua.
Đánh giá về xu hướng thị trường trong giai đoạn tiếp theo, đại diện các hệ thống bán lẻ lớn đều đưa ra nhận định chung: áp lực giá linh kiện sẽ chưa thể hạ nhiệt trong ngắn hạn.
Dựa trên các tín hiệu từ chuỗi cung ứng toàn cầu, phía CellphoneS dự báo giá linh kiện sẽ tiếp tục xu hướng tăng cao vào quý 4/2026 và nhiều khả năng kéo dài sang quý 3/2027. Điều này đặt ra rủi ro lớn về tình trạng khan hiếm hàng hóa cục bộ và đợt thiết lập mặt bằng giá mới cho smartphone cũng như laptop cấu hình tiêu chuẩn trong đợt mua sắm cuối năm nay.
Còn đại diện cửa hàng Hoàng Hà Mobile cho rằng trong ngắn hạn giá thiết bị rất khó giảm mạnh. Các phiên bản tiêu chuẩn sẽ tiếp tục là nhóm có nhu cầu lớn nhất vì hợp túi tiền của số đông. Tuy nhiên, nguy cơ thiếu hàng có thể xảy ra ở một số mẫu mã bán chạy trong các đợt cao điểm lễ tết cuối năm, phụ thuộc vào khả năng phân bổ nguồn cung của các hãng sản xuất.
Trước viễn cảnh mặt bằng giá công nghệ khó đảo chiều, lời khuyên chung từ giới chuyên môn dành cho người tiêu dùng là nên đưa ra quyết định mua sắm sớm. Việc tận dụng các chính sách ưu đãi tài chính và trợ giá tựu trường ở thời điểm hiện tại được xem là phương án an toàn để tránh rủi ro biến động giá hoặc đứt gãy nguồn cung vào giai đoạn cuối năm.
Tin Gốc: Thanh Niên
