Trường hợp người đàn ông 36 tuổi ở Trung Quốc qua đời vì xuyên uống rượu đã gióng lên hồi chuông cảnh báo sức khỏe đến nhiều người.
Người đàn ông xấu số tên Trương Đại Vỹ (36 tuổi), giám đốc kinh doanh tại một công ty lớn ở Bắc Kinh. Cuộc đời anh bước vào ngõ cụt khi bác sĩ thông báo anh mắc ung thư gan, nguyên nhân do có thói quen lạm dụng bia rượu kéo dài.
Có thể nhiều người ít để ý một trong những biểu hiện phổ biến của bệnh gan là cảm giác mệt mỏi kéo dài. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, dấu hiệu này dễ bị bỏ qua do nhiều người cho rằng nguyên nhân chỉ là thiếu nghỉ ngơi. Sự chủ quan này có thể khiến người bệnh đánh mất “thời điểm vàng” trong điều trị, tạo điều kiện cho bệnh tiến triển âm thầm và gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe.
Trên thực tế, việc bảo vệ lá gan đòi hỏi sự quan tâm toàn diện, từ chế độ sinh hoạt đến dinh dưỡng. Dù vậy, không ít người vẫn duy trì những thói quen thiếu lành mạnh, vô tình làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Nếu kéo dài, những thói quen này có thể trở thành “sát thủ thầm lặng”, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Câu chuyện của Trương Đại Vỹ gióng lên hồi chuông cảnh báo đến nhiều người.
Trước khi nhập viện, Đại Vỹ bắt đầu xuất hiện những cơn đau quặn vùng bụng. Khi đến bệnh viện thăm khám, anh được chẩn đoán mắc ung thư gan. Dù đã tích cực phối hợp với bác sĩ để điều trị và trải qua nhiều đợt hóa trị, anh không qua khỏi.
Các bác sĩ cảnh báo thói quen uống bia, rượu về lâu dài sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, đặc biệt là gan. Nguyên nhân là vì gan là nơi chủ yếu phân hủy rượu, uống nhiều hoặc lâu dài sẽ tạo gánh nặng lớn cho gan, gây ra gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch, làm tăng nguy cơ bị ung thư gan và thực quản ung thư, theo Sohu.
Bên cạnh đó, uống nhiều rượu bia có thể khiến thận bị tổn thương nghiêm trọng. Thận là cơ quan duy trì nước trong cơ thể, tuy nhiên rượu bia khử nước làm cơ thể bị mất nước gây ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan, đặc biệt là thận. Nếu hiện tượng này kéo dài có thể dẫn đến suy thận. Do đó, những người có thói quen này nên từ bỏ càng sớm càng tốt.
Uống rượu bia quá mức gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho gan, nhưng các triệu chứng ban đầu thường khó nhận biết.
– Dấu hiệu cảnh báo sớm: Theo Tiến sĩ Ameet Mandot (Giám đốc bộ phận Gan học tại Bệnh viện Gleneagles, Parel, Ấn Độ), tổn thương gan thường bắt đầu lặng lẽ, khiến người bệnh dễ dàng bỏ qua các tín hiệu cảnh báo sớm. Các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, bao gồm mệt mỏi dai dẳng, chán ăn, buồn nôn, khó chịu ở vùng bụng và giảm cân không rõ nguyên nhân.
– Uống rượu nhiều vàng da hoặc vàng mắt: Khi tổn thương nặng hơn, cơ thể sẽ xuất hiện những biểu hiện rõ rệt như vàng da hoặc vàng mắt, bụng sưng to (cổ trướng), dễ bị bầm tím hoặc chảy máu và suy nhược cơ thể nghiêm trọng. Tiến sĩ Mandot nhấn mạnh rằng nếu bạn thường xuyên uống rượu và gặp các vấn đề về tiêu hóa không rõ lý do, việc kiểm tra chức năng gan là điều bắt buộc.
– Chỉ nên uống mỗi ngày 1 ly: Dù các bác sĩ luôn khuyến cáo nên tránh hoàn toàn rượu bia, nhưng nếu chọn uống, sự điều độ là yếu tố rất quan trọng. Tiến sĩ Mandot cho biết, mức giới hạn tối đa để giảm thiểu rủi ro là một ly mỗi ngày cho cả nam và nữ. Một ly tiêu chuẩn được quy đổi tương đương với 30ml rượu mạnh (whisky, vodka, rum), 100ml rượu vang hoặc 250ml bia. Vượt quá định mức này sẽ làm tăng áp lực lên gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ, viêm gan và xơ gan vĩnh viễn.
– Gan nhiễm mỡ: Chỉ sau vài tuần uống rượu thường xuyên hoặc uống quá nhiều, gan có thể bắt đầu nhiễm mỡ. Nếu không dừng lại, tình trạng viêm gan do rượu sẽ xảy ra trong vòng vài tháng đến vài năm và cuối cùng dẫn đến xơ gan không thể hồi phục. Đặc biệt nhóm người có nguy cơ cao nhất bao gồm bệnh nhân tiểu đường, người béo phì, người mắc viêm gan B, C hoặc có tiền sử gia đình bị bệnh gan.
Để bảo vệ lá gan, Tiến sĩ Mandot khuyên mọi người nên tránh hoặc bỏ rượu bia; Duy trì chế độ ăn cân bằng với nhiều trái cây, rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt; Tập thể dục đều đặn và duy trì cân nặng hợp lý; Uống đủ nước và kiểm tra chức năng gan định kỳ, theo Onlymyhealth.
Mùa hè là khoảng thời gian trẻ em được nghỉ ngơi sau một năm học tập. Tuy nhiên, thay vì tham gia các hoạt động ngoài trời, không ít trẻ hiện nay dành phần lớn thời gian cho điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị điện tử.
Tại lễ phát động cuộc thi vẽ tranh "Mắt sáng tự do, Em vẽ rõ nét hè" diễn ra vào chiều ngày 17/6, Thạc sĩ, Bác sĩ Huỳnh Yến Nhi, Chuyên gia Nhãn khoa Tập đoàn Y khoa Sài Gòn cho biết, tật khúc xạ là nhóm bệnh lý mắt phổ biến nhất ở trẻ em và trong các loại tật khúc xạ thì cận thị chiếm tỷ lệ cao nhất và có xu hướng ngày càng gia tăng nhanh.
"Số liệu từ Bệnh viện Mắt Trung ương cho thấy, hiện nay tỷ lệ mắc tật khúc xạ ở lứa tuổi học đường tại Việt Nam dao động từ 15% - 20% ở khu vực nông thôn và lên tới 30% - 40% ở khu vực thành thị. Đặc biệt, tại một số trường học ở các thành phố lớn, tỷ lệ học sinh bị cận thị đã vượt mốc 50%" bác sĩ Nhi thông tin.
Bác sĩ Nhi cho biết việc nhìn màn hình ở khoảng cách gần trong thời gian dài khiến mắt phải điều tiết liên tục. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ xuất hiện cận thị hoặc tăng độ cận ở trẻ sẽ cao hơn.
"Tôi từng gặp một số trường hợp các em cận thị nhưng không được phát hiện và điều trị kịp thời, khi đến với chúng tôi thì thị lực giảm sút nghiêm trọng, độ cận đã tăng lên rất cao và xuất hiện các dấu hiệu biến chứng ở võng mạc. Việc điều trị cận thị ngày nay không chỉ đơn thuần là đeo kính để nhìn rõ mà chúng ta còn phải quan tâm đến việc kiểm soát tốc độ tăng cận để bảo vệ sức khỏe mắt cho trẻ về lâu dài. Do đó, việc thăm khám định kỳ, phát hiện sớm cận thị và có các phương pháp can thiệp hiệu quả là vô cùng quan trọng", bác sĩ Nhi chia sẻ.
Theo bác sĩ Nhi, bên cạnh thời gian nhìn gần, việc thiếu các hoạt động ngoài trời cũng là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển thị lực. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ ít tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên có nguy cơ phát triển cận thị cao hơn so với những trẻ thường xuyên vui chơi ngoài trời.
"Thay vì để con làm bạn với công nghệ trong suốt kỳ nghỉ hè, phụ huynh nên khuyến khích trẻ ra ngoài vận động, khám phá thiên nhiên và quan sát thế giới xung quanh. Đây không chỉ là cách bảo vệ đôi mắt mà còn giúp trẻ có thêm nhiều trải nghiệm thực tế", bác sĩ Nhi nói.
Từ góc độ giáo dục, thầy Phạm Quang Vinh, Phó hiệu trưởng trường Tiểu học Trần Hưng Đạo cho rằng: "Trẻ em cần được tiếp xúc với bên ngoài môi trường nhiều hơn thay vì chỉ chăm chăm nhìn vào màn hình điện thoại. Một phần sẽ giảm thiểu các bệnh về mắt, một phần tăng tư duy về thế giới. Đặc biệt các hoạt động bên ngoài, chơi đùa cùng bạn bè, gia đình, tham gia các môn năng khiếu, sáng tạo như vẽ tranh, múa hát,... sẽ giúp các em phát triển tốt hơn.
Nói về khả năng sáng tạo của trẻ, thầy Vinh nhấn mạnh rằng những trải nghiệm thực tế chính là nguồn chất liệu quan trọng giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo cao.
"Muốn diễn tả được cảm xúc của mình một cách sáng tạo, đặc biệt qua tranh vẽ thì trước hết các em phải được trải nghiệm cuộc sống. Các em cần được nhìn, nghe, cảm nhận và tương tác với thế giới xung quanh thay vì chỉ tiếp xúc với màn hình điện tử", thầy Vinh chia sẻ.
Thầy Vinh cũng cho rằng nhiều phụ huynh vẫn có quan niệm trẻ phải có năng khiếu mới nên học vẽ. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất trong hội họa trẻ em không nằm ở kỹ thuật mà ở khả năng thể hiện cảm xúc.
Loài cá này từ lâu đã là một trong những món ăn được nhiều người yêu thích nhờ hương vị tươi ngon và giá trị dinh dưỡng cao. Mỗi vùng miền lại có những loài cá đặc trưng gắn liền với đời sống và văn hoá địa phương.
Ở một số vùng sông nước miền Trung và miền Bắc, có một loài cá mang cái tên vừa mộc mạc vừa khiến ai nghe cũng phải "ngượng mặt". Đó chính là cá cửng. Từng được xem là món "tiến vua" bởi thịt thơm, ít xương, vị ngọt tự nhiên, cá cửng ngày nay trở thành đặc sản quý hiếm, được giới sành ăn săn lùng với giá vài trăm nghìn đồng 1kg.
Từ xa xưa, cá cửng được xem như "lộc trời" – món ăn chỉ dành riêng cho vua chúa thưởng thức. Với nhiều thực khách, cá cửng là cái tên khá xa lạ, nhưng thực chất đây là loài cá thuộc họ cá quả (cá chuối) hay cá trèo đồi, thân tròn, thịt chắc.
Đặc điểm sinh sống của loài cá khá đặc biệt, chủ yếu trong các khe đá, mùa đông nước cạn đến đâu đào sâu hang xuống đó để sinh sống và ăn loại đất sét vàng (có trong hang để sống). Cá cửng ngủ một mạch suốt 3 tháng liền, đợi đến mùa mưa mới bắt đầu xuất hiện.
Theo nhiều chuyên gia ẩm thực thì cá trèo đồi ở vùng núi đá vôi Hoa Lư, Ninh Bình mới có được thứ thịt thơm, dai, ngọt đặc trưng nên mới được các vua thời xưa mới chuộng đến vậy.
Tại Ninh Bình, cá cửng chỉ sinh sống ở vùng hang động ngập nước thuộc xã Ninh Hải và Tổng Trường, huyện Hoa Lư, với số lượng vô cùng hạn chế. Loài cá này nổi tiếng khỏe, có khả năng trườn trên đá để leo lên những điểm cao như khe nước ven lưng chừng đồi, hồ trên núi, thậm chí tới tận những mạch nước nhỏ len lỏi giữa các vách đá cheo leo.
Nhắc đến ẩm thực cung đình vùng núi đá vôi Hoa Lư xưa, không thể bỏ qua cá cửng. Tương truyền, người dân từng bắt loài cá quý hiếm này để dâng tiến Đức Tiên Hoàng đế, coi đó là "lộc trời" chỉ dành cho bậc quân vương. Thời ấy, nếu tự ý ăn cá cửng, dân thường sẽ bị coi là phạm thượng.
Hiện nay, cá cửng được nhiều người săn lùng, tìm mua với giá lên đến vài trăm nghìn đồng/kg. Sở dĩ loài cá này trở nên đắt đỏ là bởi sản lượng đánh bắt tự nhiên vô cùng ít ỏi. Chúng sống ở những nơi hiểm trở, khó tiếp cận, lại không thể nuôi đại trà do đòi hỏi môi trường nước sạch, mát và nguồn thức ăn đặc thù từ đất sét vàng trong hang.
Mỗi mùa mưa, chỉ vài tháng trong năm, ngư dân mới có thể tìm thấy cá cửng xuất hiện bên ngoài các khe đá, hồ trên núi. Vì thế, muốn thưởng thức, thực khách thường phải đặt trước, thậm chí chờ nhiều tuần mới có hàng. Dù giá dao động từ 250.000 đến 400.000 đồng/kg, những mẻ cá tươi vừa đánh bắt gần như "cháy hàng" ngay trong ngày.
Nhiều món ăn ngon được chế biến từ cá cửng.
Cá cửng được chế biến thành nhiều món ăn khác nhau như cá cửng nướng, cháo cá cửng, nhưng đặc sắc và hấp dẫn nhất vẫn là món canh cá nấu cùng rau sắng, đặc sản gắn liền với vùng đất cố đô. Hàng năm, vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch, người dân trong làng lại chế biến món canh này để dâng lên mâm cúng tưởng nhớ công ơn vua, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Cô gái 9X ấy đã khai trương Limart Zero Waste đầu tiên tại TP.HCM năm 2019 với hai mục tiêu rõ ràng: giảm rác thải nhựa, và tạo việc làm cho người khuyết tật, trả lương hằng tháng từ 7-12 triệu đồng/người/tháng tùy kỹ năng và vị trí.
Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, chị Hằng chia sẻ: "Chọn tuyển dụng người khuyết tật, tôi muốn tái định nghĩa năng lực của họ. Tôi nhìn thấy ở họ nguồn lực bị lãng quên".
* Hành trình chị đang đi đã bắt đầu thế nào?
- Khó khăn nhất không phải ở kỹ thuật mà là niềm tin. Ngay gia đình có khi cũng không tin con em mình có thể làm ra sản phẩm thời trang cao cấp. Chúng tôi bắt đầu trong một căn xưởng nhỏ, ngôn ngữ là ánh mắt và ký hiệu vụng về.
Có ngày chúng tôi hỏng hàng chục mét vải tái chế, thùng hàng lỗi ngổn ngang. Nhưng hành trình đó không phải tôi giúp họ, mà là chúng tôi cùng nhau tìm hướng đi.
* Câu chuyện nào khiến chị nhớ mãi khi làm việc với các nhân viên đặc biệt ấy?
- Thực lòng tôi từng nghĩ mình phải vất vả hơn nhiều, rằng mình sẽ bảo bọc, che chở họ. Tôi có lo lắng về hiệu suất và khả năng giao tiếp, một kiểu định kiến mang tên "sự thương hại kín đáo" song tôi đã bất ngờ bởi chính sự nỗ lực của các bạn.
Họ không cần sự thương hại, chỉ cần công bằng. Các bạn khiếm thính tại dự án Limloop của công ty có khả năng tập trung cao độ mà ngay cả người nghe bình thường khó lòng đạt được.
Tôi nhớ mãi bạn nhân viên khiếm thính ngày đầu đến xưởng luôn cúi gằm mặt không dám nhìn thẳng vào ai. Sau sáu tháng, thấy khách hàng tỏ ra thích thú khi cầm trên tay chiếc túi do bạn ấy tạo ra, bạn đã dùng ngôn ngữ ký hiệu nói với tôi bạn rất vui và tự tin để sáng tạo nhiều hơn nữa. Câu nói đó tiếp thêm động lực để tôi biết mình đang đi đúng hướng.
* Liệu xã hội đang hiểu chưa đúng về năng lực của người khuyết tật?
- Xã hội thường nhìn vào cái họ thiếu thay vì cái họ có. Chúng ta gọi là người khuyết tật và đóng khung họ với những công việc đơn giản nhưng thực tế họ có thể là nghệ nhân, nhà thiết kế, chuyên viên kinh doanh xuất sắc nếu được cung cấp một hệ sinh thái hỗ trợ phù hợp.
Chúng ta cần văn hóa thấu cảm. Khi tạo ra một môi trường xóa bỏ rào cản, bạn sẽ nhận lại một đội ngũ tận hiến.
Tại Limloop và Limart, nhờ họ mà chúng tôi tối ưu hóa quy trình trực quan hóa, giúp mọi thứ trở nên đơn giản và hiệu quả hơn. Họ trân trọng công việc hơn bất cứ ai. Mỗi giờ ở xưởng là một giờ họ được sống rực rỡ nhất. Tinh thần trách nhiệm của họ không đến từ áp lực KPI mà là niềm tự hào về nghề nghiệp.
* Chị cho rằng rào cản của người khuyết tật đến từ đâu?
- Đáng buồn thay rào cản lớn nhất không phải là cơ sở vật chất mà từ các định kiến, có doanh nghiệp sợ rắc rối, sợ chi phí phát sinh. Với lao động khuyết tật, rào cản lớn nhất là sự tự ti tích tụ qua nhiều năm bị xã hội từ chối.
Đó còn là sự lệch pha trong giao tiếp. Người nghe thường mất kiên nhẫn khi phải lặp lại hoặc học cách dùng ký hiệu. Sự cô lập về mặt cảm xúc trong môi trường làm việc chính là rào cản vô hình khiến họ khó phát huy hết năng lực.
* Chị thấy chính sách hiện tại cho người khuyết tật cần thay đổi gì?
- Chúng ta đã có những bước tiến nhưng vẫn mang tính chất hỗ trợ hơn là thúc đẩy. Các chính sách hiện còn nặng thủ tục hành chính khiến doanh nghiệp ngại tiếp cận. Chúng ta cần chính sách ưu tiên cụ thể hơn như ưu đãi thuế hoặc ưu tiên mua sắm công cho các doanh nghiệp có tỉ lệ người khuyết tật cao. Đặc biệt, cần đầu tư mạnh vào giáo dục nghề nghiệp công nghệ cao cho người khuyết tật để họ bắt kịp kỷ nguyên số.
* Câu chuyện mà doanh nghiệp của chị đang áp dụng là gì?
- Chúng tôi xây dựng hệ sinh thái không rào cản. Không chỉ là lối đi cho người dùng xe lăn hay đèn tín hiệu cho người khiếm thính, chính sách linh hoạt cho người khiếm thị mà là xây dựng văn hóa tôn trọng sự khác biệt. Chúng tôi học ngôn ngữ của nhau, cùng nhau xây dựng một thế giới chung chứ không yêu cầu họ hòa nhập vào thế giới của người bình thường.
Tôi cho rằng với doanh nghiệp xin đừng bắt đầu vì trách nhiệm xã hội mà hãy bắt đầu vì bạn nhận thấy giá trị thực sự của người khuyết tật. Chỉ cần kiên nhẫn trong ba tháng đầu đào tạo, sau đó bạn sẽ có những nhân viên xuất sắc nhất mà bạn từng sở hữu. Đừng cho họ cá, hãy cho họ cần câu và một hồ nước công bằng để câu cá.
