Từ doanh nghiệp lớn đến doanh nghiệp nhỏ đều phải nỗ lực để áp dụng những ứng dụng số linh hoạt, vừa giải phóng sức lao động vừa tự động hóa quy trình kinh doanh.
23h một ngày cuối tháng 4, khi những thực khách cuối rời nhà hàng sau một buổi tối “đánh chén” no nê, ông Phan Hoài Giang (chủ nhà hàng H.T. ở TP.HCM) mở chiếc điện thoại và “chốt” ngay con số doanh thu trong ngày: 30,5 triệu đồng!
Chạm sang mục kho, ông Giang cũng tính ngay được hàng tồn để kịp đặt thêm hàng từ đối tác. “Giờ khỏe re, mọi thứ đều có trên điện thoại hết, nhiều lúc tôi không ở tiệm nhưng vẫn cập nhật từng đơn hàng, từng vị trí làm việc nhờ quản trị qua app”, ông Giang kể.
Với những ai đã từng kinh doanh nhà hàng, bên cạnh việc tuyển đầu bếp mát tay nấu những món hút hồn thực khách thì việc quản lý nguyên liệu, hàng tồn và nhân viên là cả một núi việc không hề dễ dàng. Với nhân sự gần 30 người, việc chấm đúng giờ cho từng nhân viên là một công việc đau đầu.
Song từ khi mua phần mềm quản trị, chuyện quản lý con người đối với ông Giang trở nên… nhẹ tênh. Cứ đến giờ, nhân viên vào điện thoại check-in khuôn mặt bằng bằng sóng WiFi của nhà hàng, mọi thứ đúng 100% và không thừa, không thiếu thời gian làm việc của ai dù chỉ một giây.
Hay với việc kiểm kho, trước đây mỗi ngày nhân viên đều phải vào lục kho xem thì nay tất cả đều hiển thị trên app bởi đã có định lượng đầu vào, đầu ra.
“Nhờ ứng dụng công nghệ mà tôi đã cắt giảm được nhân sự trung gian như kế toán, kiểm kho, bộ phận thu ngân cũng giảm bớt nhân sự… mà vẫn làm ăn tốt, giảm thiểu tối đa sai sót do con người và việc quản trị nhà hàng cũng đơn giản hơn”, ông Giang kể.
Không chỉ doanh nghiệp nhỏ, các “ông lớn” cũng buộc phải ứng dụng công nghệ trong vận hành để tiết giảm chi phí, giảm phát thải để nhận “thẻ xanh” cho hàng hóa. Bước vào Nhà máy Sữa Việt Nam của Vinamilk tại TP.HCM, ai cũng bất ngờ bởi nhiều khâu sản xuất đều tự động hóa, hầu như vắng bóng con người.
Những chú robot hiện đại cặm cụi làm những việc mà trước đây vốn chỉ làm được bởi đôi tay con người. Trong đó hệ thống robot LGV là những chiếc xe nâng thông minh, tính toán con đường đi ngắn nhất nhằm cung cấp bao bì, vật liệu cho các máy móc và vận chuyển thành phẩm đến kho.
Hệ thống robot này không chỉ giúp tăng hiệu suất mà còn giảm đến 60% lượng phát thải khí nhà kính so với xe nâng chạy bằng nhiên liệu hóa thạch.
Còn với kho thông minh, không gian kho cao đến 35m, tương đương với tòa nhà cao 10 tầng, cũng hoàn toàn vắng bóng con người. Nếu ở các kho truyền thống, việc vận hành đòi hỏi hàng trăm nhân sự cùng hệ thống máy nâng hạ cồng kềnh, kho thông minh này hoạt động hoàn toàn bằng robot và phần mềm quản lý tự động.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trịnh Phương Nam, Giám đốc sản xuất Nhà máy Mega, kể rằng kho thông minh không chỉ tiết kiệm nhân lực, tăng gấp 5 – 6 lần sức chứa mà còn giảm đến 70% năng lượng so với các kho truyền thống và phương thức quản lý thủ công, giúp nhà máy này “xanh”, thông minh hơn.
Dẫn chúng tôi trải nghiệm hệ thống tư vấn khách hàng qua AI (trí tuệ nhân tạo), ông Lê Hữu Nghĩa, điều hành hệ sinh thái kinh doanh đa ngành Lê Thành, kể rằng doanh nghiệp đang “nuôi” nhiều “con AI” để thay con người tư vấn, tạo đơn hàng đến giao nhận và hậu kiểm.
Nghiên cứu AI từ ba năm trước, nhưng việc mạnh dạn để AI vào chuyện bán buôn của doanh nghiệp này là cả một sự lựa chọn khó khăn. Với đặc thù phục vụ khách hàng ở nhiều lĩnh vực như chuỗi mỹ phẩm, khách sạn, ông Nghĩa kể rằng những “con AI” này ban đầu gặp những trục trặc khó lường.
Với đặc thù của bộ não AI, không đồng cảm được với tâm trạng, cảm xúc của khách hàng nên các phần mềm “tư vấn như một cái máy”. Nhiều trường hợp dở khóc, dở cười khi AI không hiểu được phương ngữ, từ viết tắt hay lỗi chính tả của khách dẫn đến tư vấn sai.
Thậm chí có thời điểm doanh nghiệp sụt giảm doanh thu, “chốt” đơn hàng sai với doanh thu giảm đến gần một nửa. Với một doanh nghiệp, doanh thu giảm 50% là khủng khiếp, do đó ông Nghĩa buộc phải tắt toàn bộ hệ thống AI để “cải tổ”.
Doanh nghiệp quyết không thuê đội ngũ bên ngoài, đầu tư vào nội lực khi tuyển nhân sự, rót vốn vào hạ tầng, kỹ thuật với chi phí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng để làm chủ “con AI”. “AI là sự lựa chọn sống còn, nhưng nó cũng không phải phép màu mà phải có sự chăm chút, đầu tư để “nuôi” công nghệ cho doanh nghiệp”, ông Nghĩa nói.
Còn với ngành dệt may, một ngành tưởng chừng như luôn bị mặc định là cũ kỹ và xài nhiều lao động, giờ đây công nghệ và AI đã giúp doanh nghiệp tăng năng suất, giảm lao động và hút nhiều đơn hàng hơn.
Ông Phạm Văn Việt, Giám đốc Công ty TNHH Việt Thắng Jeans, cho hay nhà máy của doanh nghiệp này đã được kết nối toàn bộ bằng dữ liệu, các chỉ số về sản xuất, phát thải được truyền trực tiếp sang châu Âu để đối tác kiểm kê, theo dõi phát thải.
Để thực hiện cuộc cách mạng chuyển đổi số này, doanh nghiệp đã bỏ ra cả trăm tỉ đồng để thay mới công nghệ từ châu Âu, giúp nhà máy thông minh từ khâu sản xuất đến kho vận. “Nhờ mạnh dạn đầu tư vào công nghệ, chúng tôi đã làm chủ được quy trình sản xuất, tối ưu còn người và đặc biệt là đạt tiêu chuẩn khí thải khắt khe của thị trường châu Âu”, ông Việt nói.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Việt Anh, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, cho rằng nếu không có số hóa, doanh nghiệp giống như một cơ thể thiếu kháng thể trước các “vi rút” biến động thị trường.
Theo ông Việt Anh, khi mọi quy trình được số hóa, dữ liệu sẽ trở thành tài sản. Do đó doanh nghiệp không còn con đường nào khác phải đẩy mạnh chuyển đổi số, thích ứng với các sản phẩm số và thậm chí là làm chủ các sản phẩm số.
Như vậy, sau hơn ba tháng áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế với hộ kinh doanh ở mức 500 triệu đồng/năm, Bộ Tài chính vừa đề nghị sửa đổi để hỗ trợ đối tượng này. Đây là cơ hội để hộ kinh doanh minh bạch doanh thu, dòng tiền. Trong thực tế, ghi nhận cho thấy vẫn còn tình trạng hộ kinh doanh lách bằng cách thu tiền mặt.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, sau khi cơ quan thuế yêu cầu hộ kinh doanh tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản hộ kinh doanh đồng thời phải thông báo tài khoản cho cơ quan thuế, nhiều hộ kinh doanh đã tìm cách lách bằng cách hạn chế thanh toán không tiền mặt.
Chị Duyên (phường Gia Định, TP.HCM) cho hay trước đây chủ căn hộ dịch vụ nơi chị thuê yêu cầu trả tiền hằng tháng qua tài khoản. Đến tháng chủ nhà gửi thông báo và chị chuyển khoản rất khỏe.
Tuy nhiên, từ sau khi cơ quan thuế áp dụng quy định mới, hằng tháng chị phải ra ATM rút tiền mặt để trả tiền phòng và tiền điện nước vì chủ nhà không nhận tiền qua tài khoản. "Trường hợp của tôi không phải cá biệt vì nhiều đồng nghiệp của tôi cũng gặp phải", chị Duyên nói.
Trong khi đó, anh Trường (phường An Nhơn, TP.HCM) cho biết trong lần ghé tiệm bánh mì khá lớn trên đường Hoàng Văn Thụ, phường Đức Nhuận, TP.HCM để mua bánh bao và bánh mì ăn sáng mới đây, nhưng chủ tiệm lại nhất định không nhận chuyển khoản nên anh không thể mua hàng.
"Tuần trước chủ quán bún bò tôi hay ăn cũng yêu cầu nếu chuyển khoản phải trả thêm 10% khiến tôi hết sức bất ngờ", anh Trường kể.
Anh H. (phường Hà Đông, Hà Nội) cho biết từ đầu năm đến nay, một số chỗ bán hàng hạn chế nhận thanh toán chuyển khoản. Trong khi đó, trước đây khách thanh toán tiền mặt hay chuyển khoản đều như nhau, thậm chí có lúc cần tiền mặt vài trăm ngàn, còn có đổi nhờ ở tiệm cà phê, quán ăn...
"Từ sau Tết, ngay như cô giáo dạy thêm môn văn của con tôi đã thông báo chỉ nhận học phí bằng tiền mặt. Trong khi trước đó, cô thông báo học phí qua Zalo và nhận chuyển khoản 100%", anh H. kể.
Nêu thực tế sau hơn ba tháng chuyển từ thuế khoán sang áp dụng thuế kê khai, Bộ Tài chính cho biết có phát sinh hiện tượng một số hộ kinh doanh hạn chế thanh toán không dùng tiền mặt, ưu tiên giao dịch tiền mặt nhằm che giấu doanh thu.
"Ngoài ra, còn do tâm lý che dấu doanh thu để trốn thuế và sợ bị phát hiện ra doanh thu đã không kê khai trước đây mặc dù tại nghị định 68 đã khẳng định cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để truy thu thuế các năm trước", Bộ Tài chính ghi nhận.
Bộ Tài chính đánh giá đây là xu hướng ngắn hạn, phát sinh do tâm lý cảnh giác ban đầu với chính sách mới. Thực tế, thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh mẽ. Thói quen tiêu dùng đã thay đổi rõ rệt, đặc biệt trong thương mại điện tử và dịch vụ.
Xu thế thanh toán không dùng tiền mặt là tất yếu. "Việc một bộ phận hộ cá nhân kinh doanh cố tình thanh toán tiền mặt là biểu hiện của hành vi trốn, tránh thuế cần có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng", một lãnh đạo bộ này nói.
Cũng theo vị này, trong thời gian tới cơ quan thuế sẽ tăng cường quản lý rủi ro qua phân tích dữ liệu lớn (big data) từ hóa đơn điện tử, dòng tiền, sàn thương mại điện tử; đối chiếu thông tin thanh toán qua ngân hàng, trung gian thanh toán... "Do vậy, việc che giấu doanh thu thông qua giao dịch tiền mặt sẽ ngày càng khó và tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao đối với người nộp thuế", vị này khẳng định.
Theo bà Lê Thị Duyên Hải (Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam), yêu cầu quan trọng nhất với hộ kinh doanh là quản lý được dòng tiền, gồm toàn bộ doanh thu từ bán hàng hóa, dịch vụ và các khoản chi phục vụ hoạt động kinh doanh.
Hộ kinh doanh cần tách bạch tài khoản kinh doanh và tài khoản cá nhân, đồng thời đăng ký đầy đủ các tài khoản với cơ quan thuế. Việc sử dụng chung tài khoản hoặc không kê khai đầy đủ có thể khiến chi phí không được chấp nhận, làm tăng số thuế phải nộp, thậm chí bị xử phạt hoặc truy cứu trách nhiệm nếu vi phạm nghiêm trọng.
Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh phải đăng ký với cơ quan thuế toàn bộ thông tin tài khoản ngân hàng, ví điện tử liên quan đến hoạt động kinh doanh. "Minh bạch dòng tiền không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Đây cũng là cơ hội để hộ kinh doanh nâng tầm quản trị và phát triển bền vững hơn", bà Hải nhận định.
Trong khi đó, ông Đặng Trung Hiếu (Giám đốc sản phẩm và giải pháp, phát triển sản phẩm, quản lý dịch vụ và thu hộ, Techcombank) cho biết ngân hàng đã phát triển các giải pháp số hóa như nền tảng T-Shop của Techcombank giúp hộ kinh doanh quản lý bán hàng, xuất hóa đơn, theo dõi doanh thu - chi phí trên một hệ thống duy nhất.
Dữ liệu được ghi nhận theo thời gian thực, hỗ trợ kiểm soát dòng tiền và giảm sai sót. Thực tế, nhiều hộ kinh doanh gặp khó khăn trong quản lý dòng tiền khi thu từ nhiều nguồn như chuyển khoản, QR code, tiền mặt, sàn thương mại... Tuy nhiên, khi sử dụng bộ phần mềm của Techcombank, mọi thứ trở nên dễ dàng.
Và một lợi ích nữa là hộ kinh doanh không phải làm việc với nhiều nhà cung cấp riêng lẻ cho từng dịch vụ như hóa đơn điện tử, chữ ký số..., mà có thể sử dụng toàn bộ trong hệ thống tích hợp. Điều này giúp giảm chi phí, đơn giản hóa vận hành".
Ông Hiếu cho rằng lợi ích lớn nhất của việc số hóa và minh bạch dòng tiền là nâng cao khả năng tiếp cận vốn. Với giải pháp số hóa, dữ liệu về hóa đơn và dòng tiền ra vào tài khoản được ghi nhận đầy đủ, đây là cơ sở quan trọng để ngân hàng đánh giá chính xác "sức khỏe" kinh doanh và đưa ra hạn mức vay phù hợp.
"Dữ liệu dòng tiền được số hóa có thể xem như một "mỏ vàng". Ngân hàng có thể chủ động phân tích dữ liệu và đề xuất hạn mức phù hợp với nhu cầu và tình hình kinh doanh thực tế của cô chú, anh chị hộ kinh doanh", ông Hiếu cho biết.
Báo SCMP ngày 2-5 dẫn nguồn từ Đài truyền hình CCTV cho biết chuyến tàu chở sầu riêng đầu tiên từ Thái Lan - nguồn cung lớn nhất cho Trung Quốc - đã chính thức khởi hành cuối tuần qua.
Chuyến tàu đi qua lãnh thổ Lào trước khi tới tỉnh Vân Nam, tây nam Trung Quốc.
Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ hơn 90% lượng sầu riêng xuất khẩu toàn cầu, với tổng kim ngạch đạt khoảng 7,5 tỉ USD trong năm ngoái.
Tại đất nước tỉ dân, sầu riêng là loại trái cây rất được ưa chuộng, thường được chọn làm quà biếu trong các dịp trang trọng.
Một quả sầu riêng nặng khoảng 6kg có thể được bán với giá lên tới 200 nhân dân tệ (khoảng 29 USD).
Tuyến vận tải mới là một phần trong chiến lược nhiều năm của Trung Quốc nhằm xây dựng mạng lưới đường sắt kết nối với Đông Nam Á. Tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào đã đi vào hoạt động từ năm 2021 và hiện được tích hợp với hệ thống đường sắt hiện có của Thái Lan.
Điểm nổi bật của tuyến này là các toa tàu được trang bị kho lạnh duy trì nhiệt độ khoảng 13 độ C, giúp bảo quản sầu riêng trong suốt hành trình từ cảng Laem Chabang (Thái Lan), qua Lào, đến Côn Minh - thủ phủ tỉnh Vân Nam.
Theo tờ Nhân Dân Nhật Báo, mỗi sáng sẽ có các chuyến tàu chở sầu riêng Thái Lan cập bến Côn Minh, với tổng sản lượng dự kiến vượt 200.000 tấn trong năm nay. Thời gian vận chuyển chỉ mất khoảng 3 ngày.
Ngoài ra, nhờ tuyến đường sắt này, thời gian đưa sầu riêng từ Thái Lan đến Thành Đô - một đô thị lớn ở tây nam Trung Quốc - đã rút ngắn còn khoảng 5 ngày, thay vì gần một tuần như trước đây.
Nguồn cung dồi dào hơn cũng khiến giá sầu riêng nhập khẩu tại Trung Quốc giảm khoảng 30%.
Cơ quan quản lý kênh đào Panama cho biết một số doanh nghiệp gần đây đã chi tới 4 triệu USD để đưa tàu đi qua, do eo biển Hormuz vẫn gần như bị phong tỏa.
Thông thường, tàu hàng đi qua kênh đào Panama sẽ trả mức phí cố định, dao động từ 300.000 đến 400.000 USD tùy loại tàu, thông qua đặt chỗ trước. Tuy nhiên, các công ty không có đặt chỗ vẫn có thể đi qua bằng cách trả thêm phí bổ sung, thông qua đấu giá giành suất. Suất đi ưu tiên sớm được trao cho bên ra giá cao nhất, thay vì chờ nhiều ngày ngoài khơi Thành phố Panama để đến lượt.
Trước đây, để đi sớm hơn, doanh nghiệp trả thêm khoảng 250.000 - 300.000 USD. Nhưng những tuần gần đây, nhu cầu có suất đi qua mà không đặt chỗ trước tăng mạnh, do eo biển Hormuz bị phong tỏa buộc các tàu hàng chuyển hướng.
Do đó, phí bổ sung trung bình đã tăng lên khoảng 425.000 USD và những suất đấu giá cao nhất lên đến 4 triệu USD, tức gấp khoảng 10 lần. Quản lý kênh đào Panama Ricaurte Vásquez lấy ví dụ một trong các công ty ra giá cao nhất là nhà vận tải năng lượng.
"Đó là một con tàu chở nhiên liệu tới châu Âu, nhưng họ đã chuyển hướng sang Singapore vì nơi đó đang thiếu nhiên liệu", ông tiết lộ. Trong khi, các công ty dầu mỏ khác cũng đã trả thêm phí bổ sung hơn 3 triệu USD để đẩy có suất đi nhanh qua kênh, trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh.
Ông Vásquez cho biết không có tình trạng tàu ùn ứ tại kênh đào. Chi phí tăng chủ yếu do các thay đổi lộ trình phút chót và nhu cầu cấp bách, cần di chuyển nhanh hơn khi thương mại hỗn loạn. Ông nhấn mạnh rằng mức phí này không phải là mức giá chung của thị trường. "Họ tự quyết định sẽ trả giá cao đến đâu", ông nói.
"Với tất cả các vụ đánh bom, tên lửa, máy bay không người lái..., các công ty cho rằng việc đi qua kênh đào Panama an toàn và ít tốn kém hơn", Rodrigo Noriega, nhà phân tích kiêm luật sư tại thành phố Panama, bình luận.
Theo ông, phí bổ sung để tàu hành được ưu tiên đi nhanh qua Kênh đào Panama có thể còn tăng, nếu xung đột tiếp tục kéo dài và giá dầu tăng vọt. Giá dầu Brent có thời điểm vượt 107 USD mỗi thùng trong tuần này, tăng mạnh so với khoảng 66 USD mỗi thùng hồi cùng kỳ 2025.
"Không ai thực sự lường trước được những tác động cuộc chiến sẽ gây ra đối với thương mại toàn cầu", ông bình luận. Ông Rodrigo Noriega cũng cho rằng chính phủ cũng đang "tối đa hóa những gì có thể kiếm được từ Kênh đào Panama".
Dù đang tăng thu từ những cuộc đấu giá bán suất đi nhanh, Panama cũng chịu tác động tiêu cực từ căng thẳng địa chính trị. Hôm 22/4, Bộ Ngoại giao nước này cáo buộc Iran đã "cưỡng ép chiếm giữ" trái phép một con tàu treo cờ Panama, thuộc công ty MSC Francesca tại Eo biển Hormuz (Italy).
