Kyiv Post đưa tin quân đội Ukraine đã thực hiện đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào kho dầu ở thành phố Tuapse, tỉnh Krasnodar Krai của Nga trong ngày 1.5. Đây là lần thứ 4 trong vòng 2 tuần kho dầu này bị Ukraine tập kích.
Theo lực lượng đặc nhiệm ở tỉnh Krasnodar của Nga, vụ không kích ngày 1.5 đã gây hỏa hoạn nhưng không có thương vong. Đài truyền hình RTVI của Nga đưa tin ít nhất hai bể chứa tại nhà máy lọc dầu Tuapse đã bốc cháy. Hình ảnh và video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy khói đen dày đặc bốc lên từ khu vực này.
Cũng theo RTVI, khu vực cầu cảng bốc dỡ dầu đã mất điện trong vài giờ. Các blogger quân sự người Nga cũng đăng tải về tình trạng mất điện diện rộng và gián đoạn internet ở trung tâm thành phố Tuapse.
Chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF) của Ukraine Robert “Madyar” Brovdi đã xác nhận một cuộc tấn công mới. USF tuyên bố vụ tấn công đã làm giảm sản lượng tại nhà máy Tuapse.
Thống đốc Krasnodar Veniamin Kondratyev không bình luận về vụ hỏa hoạn mới nhất ở Tuapse. Trước đó, đợt tấn công gần nhất vào nhà máy dầu Tuapse là vào ngày 28.4 và ông Kondratyev cho biết đã xảy ra vụ cháy lớn.
Trong ngày 30.4, Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergei Tsivilev đã đến thăm Tuapse, cho biết vụ hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu đã được dập tắt.
Về phía Nga, Bộ Quốc phòng nước này ngày 1.5 tuyên bố trong 1 tuần giao tranh (từ ngày 25.4 – 1.5), Nga đã kiểm soát 4 khu định cư ở Ukraine, mới nhất là khu Pokalyanoye tại tỉnh Kharkiv hôm 30.4. Moscow cũng tuyên bố đánh chặn hơn 2.600 UAV Ukraine trong 1 tuần.
Quân đội Ukraine ngày 1.5 cho biết Nga đã phóng 210 UAV trong đợt tấn công tối 30.4, rạng sáng 1.5 và Ukraine đã đánh chặn 190 UAV.
Theo tổng hợp của AFP ngày 1.5, Nga đã phóng một số lượng kỷ lục UAV vào lãnh thổ Ukraine.
Nga đã phóng tổng cộng 6.583 UAV tầm xa trong tháng 4, cao hơn 2% so với số UAV tháng 3 – vốn cũng là kỷ lục thời điểm đó. Ukraine tuyên bố đã bắn hạ thành công 88% tổng số UAV và tên lửa bay tới.
Các chuyên gia phương Tây nhận định Nga trước đây gần như chỉ phóng UAV vào ban đêm, song những tuần gần đây tăng cường tần suất tập kích vào ban ngày và dường như nhằm gây ra thêm nhiều thiệt hại cho Ukraine.
Nga chưa bình luận về thông tin trên. Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng thường phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ban hành quyết định tăng lương đáng kể cho các quân nhân Ukraine, dựa trên nguyên tắc công bằng.
“Chúng tôi đang tiến hành một cuộc cải cách quân đội. Trong suốt tháng 4, các lĩnh vực trọng tâm của cuộc cải cách đã được thống nhất. Hiện tại, trong tháng 5, tất cả các chi tiết then chốt sẽ được hoàn thiện. Vào tháng 6, cuộc cải cách sẽ bắt đầu”, ông Zelensky viết trên mạng xã hội X ngày 1.5.
Lãnh đạo Ukraine đề nghị cải cách cần mang lại kết quả tức thời trong tháng 6, đặc biệt trong việc hỗ trợ tài chính cho quân nhân.
Ông Zelensky cho biết đã đặt ra nhiệm vụ tăng lương dựa trên nguyên tắc công bằng. Theo đó, lương cho các vị trí không chiến đấu ít nhất phải đạt 30.000 UAH (khoảng 18 triệu đồng) mỗi tháng và cao hơn nhiều lần ở các vị trí chiến đấu.
Tổng thống Ukraine yêu cầu chú trọng vào mức lương cho bộ binh. Ông yêu cầu mức lương dao động 250.000 – 400.000 UAH (từ 150 triệu – 240 triệu đồng) cho những quân nhân bộ binh, tùy vào loại hình nhiệm vụ.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 8/5 cáo buộc hai tàu dầu rỗng mang cờ Iran, gồm Sea Star III và Sevda, đã vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải do Washington áp đặt.
"Một tiêm kích F/A-18 Super Hornet xuất phát từ tàu sân bay USS George H.W. Bush đã vô hiệu hóa cả hai tàu dầu bằng cách khai hỏa vũ khí chính xác vào ống khói của chúng, qua đó ngăn các tàu tiến vào vùng biển Iran", thông báo có đoạn.
Video được công bố cho thấy hai tàu trúng đòn và bốc cháy, tạo ra những cột khói lớn. CENTCOM không nêu tiêm kích Mỹ đã dùng vũ khí nào.
"Dựa trên tùy chọn vũ khí của dòng Super Hornet, yêu cầu về độ chính xác và hiệu ứng quan sát được, có khả năng họ đã dùng bom dẫn đường bằng laser nặng 227 kg. ", Howard Altman, bình luận viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.
Cây viết này dường như đề cập dòng Paveway, trong đó có mẫu GBU-12 sử dụng thân bom thông thường Mark 82 được gắn đầu dò laser và cánh lái để điều chỉnh hướng bay. "Chúng có thể dùng thân bom chứa thuốc nổ mạnh hoặc phiên bản huấn luyện không có thuốc nổ để gây ra hiệu ứng mong muốn", Altman nhận định.
Theo hãng thông tấn Tasnim, có thông tin rằng đã xảy ra giao tranh hạn chế giữa Mỹ và Iran ở quanh eo biển Hormuz sau khi hai tàu dầu bị tấn công. "Tiếng súng dường như đã vang lên ở những khu vực gần eo biển trong khoảng hai giờ qua", Tasnim cho hay.
Đây là lần thứ ba quân đội Mỹ khai hỏa nhằm vào tàu hàng Iran bị cáo buộc vượt vòng phong tỏa. Sự việc đầu tiên xảy ra hôm 19/4, khi tàu khu trục USS Spruance dùng pháo hạm 127 mm để bắn thủng phòng máy tàu chở hàng Touska. Tiêm kích Super Hornet hôm 6/5 khai hỏa pháo 20 mm để vô hiệu hóa bánh lái tàu dầu Hasna.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 7/5 phóng loạt tên lửa và UAV tự sát nhắm vào ba tàu khu trục của Mỹ đang tìm cách tiến vào eo biển Hormuz, nhằm đáp trả các vụ tàu dầu bị tấn công.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương và cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ".
Mỹ - Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran để đáp trả.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/5 cho biết lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì, còn Ngoại trưởng Marco Rubio nói Washington "đang đợi câu trả lời" từ Tehran.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington, như Tehran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Mỹ sau đó chuyển lại cho Iran câu trả lời và đang chờ phản hồi.
Tuy nhiên sau đó, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã làm rõ thêm tuyên bố của ông Trump. Theo đó, Mỹ sẽ thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông đường biển "đi và đến các cảng của Iran", bắt đầu từ 9h tối ngày 13-4 (giờ Việt Nam), nhưng lệnh phong tỏa sẽ không ảnh hưởng đến tàu thuyền sử dụng eo biển Hormuz để đi và đến các cảng không thuộc Iran.
Cuộc hội đàm kéo dài 21 tiếng đồng hồ trong hai ngày 11 và 12 tháng 4 ở Islamabad đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance và các quan chức Iran cho biết sau đó rằng giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt đáng kể.
Phát biểu sau cuộc hội đàm, ông Vance nói Mỹ cần một cam kết rằng Iran sẽ không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân.
Nhưng ngay cả khi đàm phán không đưa đến thỏa thuận, có vẻ như nguy cơ hai bên trở lại với một cuộc chiến tranh tổng lực ít ra đã được ngăn chặn. Trước khi đàm phán có thể tiến hành, Washington và Tehran đã nhất trí với nhau về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần lễ bắt đầu từ ngày 7-4.
Chính phủ Iran gọi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, tiếp tục phô trương sức mạnh ở trong và ngoài nước, đồng thời khẳng định không còn lòng tin với Mỹ sau cuộc gặp ở Islamabad và tỏ ra cương quyết không chấp nhận bất cứ điều gì khác ngoài việc đòi hỏi Mỹ và Israel chấm dứt hoàn toàn và ngay lập tức các hành động thù địch.
Những gì diễn ra ở Islamabad cũng cho thấy cục diện chiến lược đã thay đổi. Cuộc chiến cho tới nay không đi đến đâu của Mỹ và Israel đã làm yếu đi sức nặng của các mối đe dọa quân sự.
Washington vẫn có thể phô trương lực lượng, nhưng sau một cuộc xung đột tốn kém và cơ bản là vô ích, những cảnh báo như vậy không còn mang sức nặng như trước. Tương tự, tuyên bố phong tỏa Hormuz của ông Trump không đồng nghĩa với việc an ninh hay lưu thông bình thường đã trở lại với tuyến đường thủy huyết mạch này.
Một thực tế mới hiện đang hình thành ở Trung Đông: Washington không còn có thể áp đặt các điều khoản. Bất kỳ thỏa thuận nào giờ cũng đòi hỏi thỏa hiệp thực sự thông qua hoạt động ngoại giao kiên nhẫn, kỷ luật và chấp nhận tình trạng mơ hồ.
Vấn đề là những phẩm chất này cũng là điều ông Trump thiếu. Ngoài ra, các cuộc thương lượng mở ra khả năng những cường quốc khác sẽ tham gia, đặc biệt là các bên có ảnh hưởng với Iran như Trung Quốc và Nga, để giúp ổn định quá trình và giảm thiểu rủi ro tái diễn xung đột.
Tuy nhiên, ngay cả khi các cuộc đàm phán đổ vỡ và thậm chí khi Israel tiếp tục các cuộc tấn công vào Iran, điều đó không tự động khiến Mỹ sẽ bị kéo trở lại cuộc chiến.
Kết quả khả thi hơn là một hiện trạng bế tắc mới không qua đàm phán - một trạng thái không được pháp điển hóa qua thỏa thuận chính thức, mà được duy trì bằng sự kiềm chế lẫn nhau trên thực tế.
Mỹ sẽ đứng ngoài cuộc chiến, Iran sẽ tiếp tục quyền kiểm soát với giao thông qua eo biển Hormuz, Israel và Iran sẽ tiếp tục cuộc xung đột ở mức độ thấp. Một cuộc chiến toàn diện Mỹ - Iran, vào lúc này, sẽ được ngăn chặn.
Tehran có thể tuyên bố họ đã đánh bại sức mạnh kết hợp của Israel và Mỹ trong khi vẫn giữ nguyên vị thế địa chính trị và chế độ thần quyền, thậm chí là đã củng cố thêm những điều đó.
Về phần mình, ông Trump có thể khoe ông đã tránh được một cuộc chiến sa lầy khác cho nước Mỹ, trong khi vẫn làm suy yếu nghiêm trọng năng lực quân sự của đối thủ, giúp ổn định thị trường năng lượng, và hỗ trợ thành công Israel.
Dù cho những tuyên bố "chiến thắng" đấy có gần (hay xa) sự thực đến đâu, một tình thế cân bằng, tuy mong manh, đã ít nhiều được xác lập. Trong tình thế này, cả hai bên đều không đủ ý chí chính trị để đạt được một giải pháp toàn diện, nhưng đủ lợi ích chung để tránh một cuộc hủy diệt lẫn nhau lan rộng.
Bộ Tư pháp Mỹ ngày 15/6 công bố văn bản pháp lý, trong đó lãnh đạo bộ phận AI của Lầu Năm Góc là Cameron Stanley tiết lộ quân đội Mỹ đã sử dụng Grok của xAI cho "dự án Maven". Đây là chương trình sử dụng AI để hỗ trợ quá trình lựa chọn và nhắm mục tiêu của quân đội Mỹ, ban đầu dùng mô hình Claude của Anthropic.
Grok là trí tuệ nhân tạo do công ty xAI của Elon Musk xây dựng, được phát hành lần đầu vào tháng 11/2023.
Theo ông Stanley, Hệ thống Thông minh Maven (MSS) đã hỗ trợ quân đội Mỹ "khai hỏa hơn 2.000 vũ khí nhằm vào 2.000 mục tiêu khác nhau trong vòng 96 tiếng" khi triển khai chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng nhằm vào Iran. Quan chức Lầu Năm Góc ca ngợi Grok, khẳng định hiệu quả tác chiến được tăng cường đáng kể nhờ mô hình Grok Gov.
Tài liệu của Bộ Tư pháp Mỹ được dùng trong vụ kiện liên quan loạt máy phát điện tua-bin khí mà xAI đang vận hành.
NAACP, tổ chức bảo vệ quyền của người Mỹ gốc Phi, cáo buộc xAI vận hành hàng chục thiết bị loại này mà không có giấy phép, vi phạm đạo luật Không khí sạch. Tổ chức này thêm rằng những máy phát điện gây ô nhiễm được triển khai ở các khu dân cư có đa số là người Mỹ gốc Phi.
Tuy nhiên, xAI tuyên bố đây là các hệ thống di động và không thuộc diện bị quản lý theo luật.
Trong tài liệu pháp lý, Bộ Tư pháp Mỹ đánh giá vụ kiện "đe dọa an ninh quốc gia, kinh tế và năng lượng bằng cách cắt nguồn cung năng lượng cho những công nghệ AI đang hỗ trợ hoạt động quân sự của Lầu Năm Góc". Bình luận của ông Stanley, đề cập vai trò của Grok trong chiến dịch nhằm vào Iran, được đưa ra để củng cố lập luận trên.
Chính phủ Mỹ hồi cuối tháng 2 chấm dứt hợp đồng với Anthropic, sau khi công ty này từ chối cho phép sử dụng công cụ của họ trong các hoạt động quân sự tự động và giám sát công dân. Lầu Năm Góc sau đó chuyển sang các đối thủ của Anthropic như Google, Open AI và xAI.
Hơn 600 nhân viên Google đã yêu cầu tập đoàn không cung cấp AI cho quân đội Mỹ để dùng cho hoạt động bí mật. Nhiều người bày tỏ lo ngại về mối đe dọa mà AI có thể mang lại. Quá trình chuyển đổi sang AI của quân đội Mỹ diễn ra chậm chạp. Giới chức Mỹ tháng 3 thừa nhận rằng vẫn sử dụng Claude cho chiến dịch tấn công Iran.
