Ngày 1.5, Tổng thống Trump gửi thư tới Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson, thông báo rằng chiến sự chống Iran đã kết thúc, theo Axios.
“Ngày 7.4.2026, tôi ra lệnh ngừng bắn 2 tuần. Lệnh ngừng bắn sau đó đã được kéo dài. Không có cuộc giao tranh nào giữa lực lượng Mỹ và Iran từ ngày 7.4.2026. Xung đột bắt đầu từ ngày 28.2.2026 đã chấm dứt”, Tổng thống Trump viết.
Bức thư được đưa ra vào ngày thứ 60 từ khi ông Trump chính thức thông báo với quốc hội về việc tấn công Iran.
Theo Đạo luật Quyền lực chiến tranh (được thông qua vào năm 1973), tổng thống phải xin phép quốc hội mới được tiến hành các cuộc xung đột quân sự dài hơn 60 ngày. Tổng thống có thể xin gia hạn thêm 30 ngày để rút quân an toàn.
Ý đồ của ông Trump qua việc tuyên bố chiến sự đã “chấm dứt” là muốn chỉnh thời gian lại từ đầu, để nếu sau đó Mỹ mở lại hành động quân sự, chính quyền có thể nói đó là đợt mới và có thêm 60 ngày mà không cần xin phép quốc hội, theo Axios.
Các nghị sĩ đảng Dân chủ thì cho rằng việc Mỹ phong tỏa Iran hiện nay đồng nghĩa chiến sự chưa chấm dứt trong khi đảng Cộng hòa cởi mở hơn với các diễn giải của Nhà Trắng.
Thực tế, bất chấp ngừng bắn, Mỹ và Iran cũng chưa đạt thỏa thuận lâu dài thông qua đàm phán để chấm dứt hoàn toàn xung đột. Iran được cho là đã gửi đề xuất mới, mềm mỏng hơn nhưng ông Trump lại từ chối và nói chưa hài lòng.
Thậm chí, ông cho biết đã được quân đội báo cáo các phương án quân sự để tiến hành nếu không giải quyết được trên bàn đàm phán.
Tin Gốc: Thanh Niên
Hải quân Mỹ ngày 2/4 thông báo tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã rời cảng Split ở Croatia, sau khi hoàn tất chuyến cập cảng kéo dài 5 ngày. "Tàu Ford vẫn sẵn sàng thực hiện đầy đủ nhiệm vụ hỗ trợ các mục tiêu quốc gia tại bất cứ khu vực nào", quân chủng này cho hay.
Hiện chưa rõ điểm đến tiếp theo USS Gerald R. Ford. Nhóm tác chiến tàu sân bay Ford rời căn cứ Norfolk, bang Virginia từ cuối tháng 6/2025, đã hoạt động ngoài khơi 282 ngày và sẽ lập kỷ lục về đợt triển khai kéo dài nhất trong nhiều thập kỷ nếu không trở về cảng nhà trước ngày 15/4.
USS Gerald R. Ford tới vịnh Souda, Hy Lạp ngày 23/3 để sửa chữa sau vụ cháy khu giặt là trước đó 11 ngày. Sự cố khiến hàng trăm thủy thủ phải chuyển chỗ nghỉ và hải quân Mỹ phải đưa đệm dành cho tàu USS John F. Kennedy tới bổ sung cho USS Gerald R. Ford. Nguyên nhân vụ cháy đang được điều tra.
Trong quá trình sửa chữa tại vịnh Souda, 7 khoang ngủ của tàu Ford đã được tân trang. Sau 5 ngày neo đậu tại Hy Lạp, USS Gerald R. Ford tới cảng Split của ngày 28/3 để nhận thêm vật tư. Trong thời gian này, thủy thủ tàu Ford được nghỉ phép.
Thời gian triển khai kéo dài của USS Gerald R. Ford làm dấy lên lo ngại nguy cơ thủy thủ đoàn gặp vấn đề về tinh thần và suy giảm năng lực sẵn sàng chiến đấu của chiến hạm. Cựu chuẩn đô đốc Mỹ Mark Montgomery cho biết trang thiết bị trên tàu sẽ bắt đầu hỏng hóc sau khoảng 8 tháng không được về cảng bảo dưỡng và sửa chữa.
Giới lãnh đạo hải quân Mỹ từng thừa nhận về những thách thức mà thủy thủ đoàn phải đối mặt trong thời gian dài làm nhiệm vụ trên biển.
"Các đợt triển khai kéo dài đòi hỏi sức chịu đựng. Điều đó khiến các thủy thủ bỏ lỡ nhiều lễ kỷ niệm và những khoảnh khắc thường nhật ở nhà, cũng như khiến gia đình họ phải gánh vác thêm trách nhiệm. Sự hy sinh đó là có thật và chúng tôi không xem nhẹ điều này", tư lệnh hải quân Mỹ Daryl Caudle phát biểu hồi tháng 2.
Hải quân Mỹ hiện chỉ có một tàu sân bay là USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại Trung Đông và tham gia chiến dịch tấn công Iran. Tàu sân bay USS George H.W. Bush đã rời Norfolk ngày 1/4 và dường như sẽ tới Trung Đông.
Nguyễn Tiến (Theo USNI, AFP, AP)
Nguồn: https://vnexpress.net/sieu-tau-san-bay-13-ty-usd-cua-my-ra-bien-sau-khi-sua-chua-5058101.html
“Khi chiến tranh chính thức kết thúc, điều đó không có nghĩa là cuộc chiến logistics đã chấm dứt. Thực tế, đó mới là lúc áp lực thực sự bắt đầu”, ông Nils Haupt, Giám đốc truyền thông cấp cao của hãng tàu Hapag-Lloyd (Đức), nhận định, hé lộ bức tranh đầy thách thức, "không khác gì một cuộc chiến mới" mà ngành vận tải biển toàn cầu phải đối mặt.
Hàng tồn đọng và hạ tầng hư hại: Nút thắt chuỗi cung ứng
Chia sẻ với Al Jazeera, ông Haupt cảnh báo về một kịch bản hỗn loạn: “Chúng ta sắp đối mặt với kịch bản hàng trăm con tàu cùng lúc ồ ạt cập cảng tại khu vực Vùng Vịnh. Một số lượng container khổng lồ đang dồn ứ sẽ đổ bộ vào đây, gây ra tình trạng tắc nghẽn chuỗi cung ứng nghiêm trọng ở cả hai chiều đi và đến”.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), khoảng 2.000 tàu thuyền đang bị mắc kẹt do lệnh phong tỏa một phần eo biển của Iran, chỉ cho phép một số ít tàu từ các quốc gia “thân thiện” đi qua.
Dữ liệu từ Windward cho thấy, khoảng 400 tàu đang neo đậu chờ đợi tại vùng biển Oman lân cận. Nhiều hãng tàu đã buộc phải chọn các tuyến đường tốn kém hơn qua kênh đào Suez hoặc vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi) để chuyển hàng tới Á - Âu. Ngay cả các lô dầu từ Ả rập Xê út cũng phải thay đổi lộ trình qua biển Đỏ để né tránh vùng điểm nóng này.
Ông Svein Ringbakken, Giám đốc Hiệp hội Bảo hiểm rủi ro chiến tranh Na Uy, nhận định rằng ngay cả khi các cơ sở hậu cần vận hành tối đa công suất, việc giải tỏa lượng hàng tồn đọng khổng lồ từ dầu mỏ, khí đốt đến hàng tiêu dùng vẫn sẽ ngốn rất nhiều thời gian. Nhiệm vụ này càng trở nên bất khả thi hơn khi các cuộc tấn công đã tàn phá nặng nề hạ tầng giao thông và năng lượng tại Trung Đông.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), hơn 40 cơ sở năng lượng đã bị hư hại nghiêm trọng. Các tập đoàn lớn như QatarEnergy, Kuwait Petroleum Company hay Bapco Energies (Bahrain) đều đã phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng do sản xuất bị đình trệ.
“Nói cách khác, phải mất nhiều tháng chuỗi cung ứng mới có thể quay lại quỹ đạo bình thường. Nhiều dây chuyền sản xuất đã phải tạm dừng do kho bãi không còn sức chứa. Cộng thêm những hư hại tại các nhà cảng và nhà máy, mọi thứ sẽ rất chậm chạp và kém hiệu quả ngay cả khi eo biển đã mở”, ông Ringbakken nhấn mạnh.
Lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Iran - đòn đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel từ cuối tháng 2 - đã làm tê liệt 20% nguồn cung dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) thế giới, khiến giá năng lượng toàn cầu leo thang. Ngoài dầu mỏ, hoạt động xuất khẩu hóa dầu, phân bón và nguyên liệu nhựa cũng bị gián đoạn nặng nề.
Thiết lập “trật tự” mới cho ngành vận tải biển toàn cầu
Bên cạnh những thiệt hại thương mại tức thời, cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz đang buộc ngành vận tải biển phải thay đổi hoàn toàn cách đánh giá rủi ro. Theo ông SV Anchan, Chủ tịch tập đoàn Safesea (Mỹ), sự xuất hiện của các mối đe dọa mới như tàu không người lái đã làm thay đổi bản chất môi trường an ninh hàng hải.
Ông Marco Forgione, Tổng Giám đốc Viện Xuất khẩu và Thương mại Quốc tế (Anh), nhận định niềm tin của ngành vận tải đã chịu tổn thương sâu sắc và khó lòng phục hồi trong một sớm một chiều. “Phải mất nhiều năm để các đảm bảo an ninh giúp chủ hàng tái thiết lòng tin vào tuyến đường eo biển này”, ông Forgione nói, đồng thời cảnh báo Tehran hiện có khả năng chặn đứng dòng chảy hàng hóa chỉ với những lời đe dọa.
Hiện tại, bảo hiểm đang trở thành “gánh nặng” đối với ngành vận tải khi mức phí cho thân tàu và hàng hóa đã tăng vọt tới 300%. Các doanh nghiệp chỉ có thể gồng mình gánh chịu mức chi phí này trong một giới hạn nhất định.
Ông Oscar Seikaly - CEO của NSI Insurance Group - nhận định phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh chỉ có thể hạ nhiệt nếu có một giải pháp hòa bình bền vững. Ông nhấn mạnh: “An ninh phải được đảm bảo tuyệt đối 100%, chứ không phải chỉ dừng lại ở mức 90% hay một phần như hiện nay”.
Thực tế, dữ liệu từ Lloyd’s List cho thấy chỉ một số ít tàu có thể đi qua eo biển sau khi được Tehran cấp phép. Thậm chí, có tàu được cho là đã phải chi tới 2 triệu USD để đổi lấy quyền quá cảnh. Đáng chú ý, trong tuần này, phía Iran cũng đã chính thức thông qua luật áp phí đối với tàu thuyền lưu thông qua khu vực này.
Nhìn từ bài học tại biển Đỏ, chuyên gia Nick Marro từ Economist Intelligence Unit cho rằng việc đảm bảo an ninh theo yêu cầu của ngành vận tải là rất khó khả thi. Dù hoạt động vận tải tại biển Đỏ đã được nối lại sau các cuộc tấn công của lực lượng Houthi vào cuối năm 2023, nhưng lưu lượng giao thông hiện vẫn thấp hơn nhiều so với trước đây do lo ngại về an ninh vẫn thường trực.
Ông Marro dự báo tình trạng này sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp thay đổi chiến lược lâu dài: “Với những bất ổn địa chính trị hiện nay, tôi tin rằng việc thay đổi lộ trình sẽ trở thành một đặc điểm thường trực trong quản trị rủi ro, chứ không còn là phản ứng tạm thời đối với cuộc chiến tại Iran”.
Đồng quan điểm, ông Seikaly từ NSI dự đoán về một xu hướng chuyển hướng giao thông lâu dài: “Sự biến động liên tục khiến các quốc gia xuất khẩu nhận ra nhu cầu cấp thiết phải đa dạng hóa, tìm kiếm các tuyến thương mại thay thế vì lý do chiến lược và chính trị. Theo thời gian, lưu lượng qua eo biển Hormuz có thể sẽ sụt giảm do những rủi ro liên quan đến việc tập trung giao thương dầu mỏ tại một khu vực đầy bất ổn như vậy”.
Tương tự cách thế giới đa dạng hóa chuỗi cung ứng sau đại dịch COVID-19, các công ty vận tải đang chủ động tìm kiếm những tuyến đường thay thế để giảm sự lệ thuộc vào các “điểm nóng” địa chính trị. Việc né tránh những vùng biển bất ổn sẽ không còn là giải pháp tạm thời, mà trở thành chiến lược quản trị rủi ro lâu dài của ngành hàng hải toàn cầu.
Đặng Phúc
Theo Al Jazeera
Reuters ngày 3.7 đưa tin đợt nắng nóng lần này kéo dài từ ngày 20 - 28.6 là đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận ở châu Âu, khiến nhiệt độ tăng vọt, gây gián đoạn sản xuất điện, làm hư hại cơ sở hạ tầng và quá tải hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Tại Pháp, Bộ trưởng Y tế Stephanie Rist ngày 3.7 cho biết nước này ghi nhận 2.025 ca tử vong vượt mức bình thường trong đợt nắng nóng, với sự gia tăng đặc biệt ở nhóm người trên 45 tuổi.
Theo thông báo, số ca tử vong tại nhà đã tăng 91% trong khoảng thời gian từ ngày 22 - 28.6 so với tuần trước đó, trong khi số ca tử vong tại các viện dưỡng lão và cơ sở chăm sóc sức khỏe cũng tăng lên. "Tỷ lệ tử vong sẽ cao hơn so với những con số ban đầu này", cơ quan chức năng Pháp cảnh báo.
Tại Bỉ, Bộ Y tế ngày 2.7 cho biết đã ghi nhận khoảng 1.200 ca tử vong vượt mức bình thường từ ngày 18 - 29.6, trong đó 530 ca là người từ 85 tuổi trở lên. Nhóm dưới 65 tuổi chiếm 180 ca tử vong. "Tỷ lệ tử vong vượt mức bình thường trong đợt nắng nóng này là điều chưa từng có ở nước ta", Bộ Y tế Bỉ cho hay.
Trong khi đó, giới chức Hà Lan cho biết đợt nắng nóng đã dẫn đến khoảng 480 ca tử vong, chủ yếu là ở những người trên 80 tuổi.
Trong một diễn biến khác, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) ngày 3.7 cảnh báo hiện tượng El Nino đã bắt đầu và có thể nhanh chóng mạnh lên trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9, làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan.
"Các điều kiện của hiện tượng El Nino đã bắt đầu và được dự báo sẽ nhanh chóng mạnh lên thành một hiện tượng mạnh. Điều này sẽ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, mưa lớn, sóng nhiệt trên đất liền và sóng nhiệt trên biển ở nhiều khu vực", Tổng thư ký WMO Celeste Saulo cho biết.
El Nino là một hiện tượng khí hậu tự nhiên làm tăng nhiệt độ bề mặt ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo, dẫn đến những thay đổi trên toàn thế giới về gió, áp suất và lượng mưa. Theo AFP, hiện tượng El Nino gần đây đã góp phần khiến năm 2023 trở thành năm nóng thứ 2 trong lịch sử và năm 2024 đạt mức nhiệt độ cao nhất mọi thời đại.
Tin Gốc: Thanh Niên