Sự hợp tác nằm trong khuôn khổ NEXUS – sáng kiến chiến lược về khoa học và công nghệ của Nhật Bản với các nước ASEAN, do Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản khởi xướng. Với tổng ngân sách khoảng 100 triệu USD cho giai đoạn 2024-2029, sáng kiến đặt mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo thông qua hợp tác nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao giữa Nhật Bản và các quốc gia ASEAN.
NEXUS được triển khai linh hoạt dựa trên thế mạnh và ưu tiên của từng nước thành viên. Singapore chọn trí tuệ nhân tạo và lượng tử, Thái Lan và Malaysia ưu tiên công nghệ xanh, trong khi Việt Nam tập trung cho lĩnh vực bán dẫn. Đây cũng là một trong những nhóm công nghệ chiến lược được Việt Nam ưu tiên phát triển để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Vi mạch thế hệ mới tích hợp ba chiều CFET
Nhiệm vụ do Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Đại học Hiroshima chủ trì, hướng tới thiết kế, mô phỏng và chế tạo thành công vi mạch tích hợp ba chiều các transistor (bóng bán dẫn) đơn hạt tinh thể Silic (Si) hiệu suất cao, trên nền điện môi trong suốt bằng quy trình nhiệt độ thấp sử dụng laser. Mục tiêu của nhiệm vụ là làm chủ công nghệ từ khâu thiết kế đến chế tạo vi mạch, đồng thời đào tạo nhân lực chất lượng cao cho ngành bán dẫn.
Sản phẩm dự kiến bao gồm các mẫu kiểm nghiệm, bộ tài liệu thiết kế và quy trình công nghệ chế tạo đơn hạt tinh thể Si định vị sử dụng laser; chế tạo transistor màng mỏng Si được tinh thể hóa bằng laser có kênh dẫn định vị tại các đơn hạt tinh thể; chế tạo CFETs dùng transistor màng mỏng Si được tinh thể hóa bằng laser có kênh dẫn định vị tại các đơn hạt tinh thể; chế tạo SRAM bit cell dùng cấu trúc CFET.
Nhiệm vụ cũng đặt ra yêu cầu về bài báo khoa học, hỗ trợ đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ và đăng ký bảo hộ trí tuệ.
Vật liệu bán dẫn tiên tiến cho transistor độ linh động điện tử cao
Dự án do Trường Đại học Phenikaa của Việt Nam cùng Trường Khoa học Kỹ thuật – Đại học Ritsumeikan của Nhật Bản chủ trì, tập trung phát triển vật liệu bán dẫn tiên tiến cho transistor có độ linh động điện tử cao thông qua kết hợp mô phỏng lý thuyết và thực nghiệm.
Nhiệm vụ đặt mục tiêu xây dựng quy trình sản xuất vật liệu bằng hàng loạt công nghệ tiên tiến như epitaxy chùm phân tử (MBE), hóa hơi kim loại hữu cơ (MOCVD), lắng đọng hóa học pha hơi (CVD), phún xạ và lắng đọng nguyên tử (ALD). Bên cạnh đó, dự án chú trọng thiết lập các mô hình tính toán lý thuyết ở cấp độ nguyên tử kết hợp AI và phân tích dữ liệu lớn để dự báo chính xác tính chất vật lý của vật liệu HEMT như độ bền, nồng độ khuyết tật, tính dẫn điện và dẫn nhiệt. Những nền tảng vật liệu này sẽ được ứng dụng trực tiếp để phát triển các thiết bị cảm biến sinh hóa có kích thước nhỏ gọn, dễ cầm tay, đáp ứng nhu cầu thực tế trong cả lĩnh vực công nghiệp và y tế.
Sản phẩm dự kiến là các chương trình tính toán tích hợp mô hình AI và mô phỏng như: mô phỏng tính độ linh động điện tử, mô phỏng tính dẫn nhiệt của vật liệu, mô phỏng ALD có tính lọc lựa theo diện tích trên bề mặt vật liệu bán dẫn; bản thiết kế, quy trình chế tạo và sản phẩm prototype của cảm biến sinh hóa dựa trên cấu trúc GaN-HEMT.
Ngoài ra, nhiệm vụ đặt mục tiêu có sản phẩm nguyên mẫu (prototype) của thiết bị đo cảm biến, 10 bài báo khoa học và hỗ trợ đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ.
Vật liệu bán dẫn tiên tiến ứng dụng trong cảm biến tích hợp và thiết bị năng lượng tái tạo
Dự án do Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội cùng Viện Khoa học và Công nghệ Nara (NAIST) thực hiện, nhằm phát triển một số vật liệu oxit bán dẫn và perovskite lai vô cơ – hữu cơ micro – nano. Nhiệm vụ hướng tới ứng dụng các vật liệu trong chip cảm biến môi trường tích hợp kênh vi lưu với transistor hiệu ứng trường và linh kiện chuyển đổi năng lượng quang – điện, nhiệt – điện. Đồng thời, dự án đóng vai trò đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về bán dẫn cho Việt Nam.
Sản phẩm của dự án sẽ bao gồm quy trình chế tạo vật liệu nanocomposite TiO2, ZnO và CuO, cùng nhiều báo cáo như báo cáo về tích hợp kênh vi lưu và cảm biến SERS sử dụng vật liệu lựa chọn từ các vật liệu nanocomposite bán dẫn, kim loại quý, báo cáo tích hợp chip cảm biến môi trường trên cơ sở tích hợp kênh vi lưu và transistor hiệu ứng trường cấu trúc EGFET, pin mặt trời perovskite trên đế thủy tinh.
Kết quả dự kiến của nhiệm vụ gồm sáu bài báo khoa học, hai sáng chế được chấp nhận đơn và hỗ trợ đào tạo hai nghiên cứu sinh, hai thạc sĩ.
Thiết kế chip AI SoC bảo mật dựa trên CPU RISC-V
Dự án do Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia TP HCM phối hợp cùng Trường Đại học Điện tử – Truyền thông (UEC) Nhật Bản, hướng tới làm chủ thiết kế hệ thống trên chip (SoC), tính năng bảo mật sử dụng CPU RISC-V tích hợp lõi AI cho các thiết bị y sinh (AI-IoMT). Nhiệm vụ tập trung làm chủ công nghệ thiết kế chip “make in Vietnam” và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời định hướng thương mại hóa sản phẩm chip bán dẫn trong tương lai.
Sản phẩm trọng tâm sẽ là lõi IP mềm bản thiết kế chip sử dụng CPU RISC-V 32-bit, tích hợp lõi AI CNN-1D và các lõi mật mã nhẹ như ASCON, PRINCE. Dự án dự kiến chế tạo thử nghiệm 5 mẫu chip CMOS 180 nm tại Nhật Bản, cùng năm mẫu cảm biến glucose trong máu không xâm lấn.
Kết quả dự kiến gồm 7 bài báo khoa học, một bằng sáng chế và hỗ trợ đào tạo hai tiến sĩ, sáu thạc sĩ tại Việt Nam và Nhật Bản.
Vật liệu và linh kiện điện tử công suất dựa trên chất bán dẫn vùng cấm rộng
Dự án do Trường Vật liệu – Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Tokyo chủ trì, tập trung vào công nghệ chế tạo vật liệu bán dẫn vùng cấm rộng dựa trên ba hệ vật liệu GaN, Ga2O3 và SrTiO3 và cấu trúc dị thể của chúng. Nhiệm vụ đặt mục tiêu tiếp thu kỹ thuật để phát triển linh kiện SBD, HEMT thế hệ mới và mạch tích hợp, từ đó chế tạo bộ nguồn điện tử công suất hiệu năng cao, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và đào tạo nhân lực trình độ cao cho Việt Nam.
Sản phẩm dự kiến gồm bộ tài liệu thiết kế và quy trình công nghệ chế tạo linh kiện SBD và linh kiện HEMT, bộ nguồn điện tử công suất hiệu năng cao. Nhiệm vụ cũng đặt ra kết quả cần đạt được gồm các bài báo khoa học, một đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ được chấp nhận đơn và hỗ trợ đào tạo hai tiến sĩ, năm thạc sĩ chuyên ngành.
Bên cạnh 5 nhiệm vụ trên, Việt Nam và Nhật Bản sẽ tiếp tục mở rộng quy mô với mục tiêu đồng tài trợ 10 nhiệm vụ mới trong năm 2026, tập trung vào bốn chủ đề về bán dẫn là vật liệu, thiết kế, công nghệ hỗ trợ và sản xuất.
Samsung cho biết sẽ tích hợp tính năng đo huyết áp lên các mẫu đồng hồ thông minh của mình, kể từ phiên bản Galaxy Watch4 chạy nền tảng Wear OS 4.0 trở về sau.
Trước đó, Samsung cũng đã triển khai tính năng đo huyết áp trên Galaxy Watch4, nhưng chỉ giới hạn với người dùng tại Hàn Quốc. Giờ đây, tính năng này được mở khóa và triển khai miễn phí cho người dùng trên toàn cầu.
“Với các công cụ để đo và theo dõi huyết áp, người dùng Galaxy có thể hiểu rõ hơn về sức khỏe và thể trạng của mình, giúp họ đưa ra những quyết định sáng suốt hơn và sống một lối sống lành mạnh”, Samsung cho biết trong một thông cáo đưa ra.
Các mẫu smartwatch của Samsung không sử dụng cách đo huyết áp truyền thống bằng bơm hơi như máy đo huyết áp bắp tay thông thường. Thay vào đó, đồng hồ sử dụng cảm biến quang học, kết hợp với các cảm biến khác để đo sự thay đổi của lưu lượng máu dưới da, sau đó sử dụng thuật toán để so sánh với thông số huyết áp đã được hiệu chỉnh.
Do vậy, để sử dụng tính năng đo huyết áp trên smartwatch của Samsung, người dùng vẫn cần một thiết bị đo huyết áp chuyên dụng, sau đó nhập thông số từ thiết bị đo huyết áp vào đồng hồ ít nhất 3 lần để smartwatch tự động hiệu chỉnh thuật toán cho phù hợp.
Sau mỗi 28 ngày, người dùng sẽ phải thực hiện lại những thao tác kể trên để hiệu chỉnh lại thuật toán đo huyết áp trên đồng hồ của Samsung.
Samsung cho biết tính năng đo huyết áp trên đồng hồ thông minh của hãng không nhằm mục đích thay thế thiết bị y tế, mà chỉ là tính năng chăm sóc sức khỏe, cảnh báo người dùng nếu phát hiện dấu hiệu bất ổn về huyết áp để người dùng có thể kiểm tra lại huyết áp bằng máy đo chuyên dụng và có sự can thiệp y tế kịp thời.
Việc mở khóa miễn phí tính năng đo huyết áp với các mẫu smartwatch đời cũ sẽ giúp Samsung cạnh tranh hiệu quả hơn với các đối thủ trên thị trường đồng hồ thông minh, đặc biệt Apple Watch của Apple.
Kể từ phiên bản Apple Watch Series 9, Apple đã trang bị tính năng cảnh báo sớm nguy cơ tăng huyết áp của người đeo, nhưng đây không phải là tính năng theo dõi huyết áp liên tục.
Năm 2022, Huawei đã cho ra mắt mẫu đồng hồ thông minh Watch D, với điểm nhấn tích hợp dây đeo có túi khí, cho phép siết nhẹ vào cổ tay để đo huyết áp của người đeo, giúp hiển thị thông số huyết áp chính xác và không cần phải có thiết bị hỗ trợ để tinh chỉnh như Galaxy Watch của Samsung.
Năm 2024, Huawei tiếp tục cho ra mắt bản nâng cấp Watch D2 với thiết kế dây đeo mỏng, nhẹ hơn nhưng vẫn tích hợp túi khí để đo huyết áp chính xác.
Ngày 1-4, Hãng tin Reuters dẫn nguồn thạo tin khẳng định Công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk đã bí mật nộp hồ sơ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Mỹ, mở đường cho thương vụ lên sàn chứng khoán có thể phá kỷ lục mọi thời đại.
Với mức định giá tiềm năng vượt 1.750 tỉ USD, công ty có trụ sở tại Starbase (Texas) có thể huy động hơn 50 tỉ USD trong lần IPO này, vượt xa kỷ lục 25,6 tỉ USD mà Saudi Aramco thiết lập năm 2019.
SpaceX là một trong những công ty công nghệ đặc biệt nhất do ông Musk sở hữu, hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau.
Mảng kinh doanh truyền thống của công ty này là dịch vụ hàng không vũ trụ, bao gồm tên lửa vũ trụ có khả năng tái sử dụng và dịch vụ Internet vệ tinh Starlink.
Ngoài ra, đầu tháng 2-2026, ông Musk đã gộp startup trí tuệ nhân tạo xAI (đơn vị phát triển chatbot Grok) cũng do ông sở hữu vào SpaceX. Trước đó một năm, hồi tháng 3-2025, chính xAI cũng đã "mua" mạng xã hội X (cũng của ông Musk) thông qua giao dịch hoán đổi cổ phần.
Qua những thương vụ trên, lĩnh vực hoạt động của SpaceX được mở rộng đáng kể.
Giới phân tích kỳ vọng một đợt IPO "bom tấn" của SpaceX sẽ kích hoạt lại thị trường IPO vốn trầm lắng nhiều năm qua. Đặc biệt qua thương vụ này, nhà đầu tư lần đầu có cơ hội sở hữu cổ phần gián tiếp vào một startup AI quy mô lớn thông qua thị trường chứng khoán.
Nhiều startup AI lớn khác, bao gồm OpenAI và Anthropic, cũng được cho là đang cân nhắc những thương vụ IPO hàng trăm tỉ USD, báo hiệu một làn sóng lên sàn mới có thể sắp hình thành.
Việc SpaceX lên sàn được kỳ vọng sẽ đặt toàn bộ đế chế kinh doanh của ông Musk dưới sự giám sát chặt chẽ hơn của giới phân tích và nhà đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh các công ty dưới quyền của ông hoạt động ngày một chồng chéo.
Theo giới chuyên gia, SpaceX nhiều khả năng sẽ áp dụng cấu trúc cổ phiếu hai lớp (dual-class), cho phép ông Musk huy động vốn từ công chúng nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát công ty.
Tuy nhiên, câu hỏi về khả năng một người điều hành cùng lúc nhiều công ty nghìn tỉ USD vẫn khiến một bộ phận nhà đầu tư e dè.
Bà Kat Liu, Phó chủ tịch công ty nghiên cứu IPOX, nhận định SpaceX "khác biệt" so với các công ty còn lại trong hệ sinh thái của ông Musk nhờ mô hình kinh doanh đã trưởng thành, nắm giá công nghệ dẫn đầu thế giới và đặc biệt là đã có lãi. Năm 2025, SpaceX đạt lợi nhuận 8 tỉ USD trên doanh thu 15-16 tỉ USD.
Tuy nhiên, các mạng miễn phí như Wi-Fi công cộng cũng là mục tiêu yêu thích của tin tặc vì thường có mức bảo mật thấp. Chỉ một thao tác bất cẩn cũng có thể khiến thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu công việc bị đánh cắp. Nắm bắt những điều nên tránh khi sử dụng Wi-Fi công cộng sẽ giúp người dùng hạn chế rủi ro bảo mật.
Người dùng không nên đăng nhập vào tài khoản ngân hàng hoặc thực hiện giao dịch tài chính trên mạng Wi-Fi công cộng. Những kết nối công cộng thường không được mã hóa đầy đủ, tạo cơ hội cho hacker theo dõi dữ liệu truyền tải. Nếu cần thanh toán hoặc chuyển khoản, người dùng nên sử dụng mạng di động cá nhân thay vì Wi-Fi công cộng.
Bên cạnh đó, việc mua sắm trực tuyến trên các mạng này cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Thông tin thẻ tín dụng, địa chỉ giao hàng hay tài khoản mua sắm có thể bị đánh cắp nếu người dùng truy cập vào trang web không an toàn hoặc kết nối với điểm phát Wi-Fi giả mạo.
Đặc biệt, người dùng nên tránh đăng nhập vào các tài khoản quan trọng như email công việc, dịch vụ lưu trữ đám mây hay mạng xã hội khi dùng Wi-Fi công cộng. Nếu bị lộ thông tin đăng nhập, hacker có thể truy cập vào dữ liệu cá nhân hoặc sử dụng tài khoản để lừa đảo.
Người dùng cũng không nên bật tính năng tự động kết nối Wi-F, vốn là thiết lập mặc định trên nhiều điện thoại và laptop nhằm hỗ trợ nhanh chóng kết nối vào các mạng đã truy cập trong quá khứ. Tin tặc có thể tạo mạng Wi-Fi giả với tên tương tự để đánh lừa thiết bị tự động truy cập.
Việc chia sẻ tập tin qua AirDrop, Bluetooth hoặc tính năng chia sẻ mạng nội bộ cũng nên được tắt khi ở nơi công cộng. Nếu để mở, người lạ có thể gửi nội dung không mong muốn hoặc tìm cách truy cập vào thiết bị.
Ngoài ra, người dùng cũng không nên bỏ qua cảnh báo bảo mật từ trình duyệt hoặc thiết bị. Khi truy cập website, nếu xuất hiện thông báo dạng "không an toàn" hoặc "kết nối riêng tư", người dùng nên thoát ngay thay vì tiếp tục truy cập.
Đặc biệt chú ý khi sử dụng các ứng dụng hoặc website không có giao thức HTTPS. Những trang web thiếu biểu tượng ổ khóa trên thanh địa chỉ thường không mã hóa dữ liệu, khiến thông tin dễ bị đánh cắp trong quá trình truyền tải.
Người dùng cần hạn chế tải xuống tập tin hoặc cập nhật phần mềm khi dùng Wi-Fi công cộng. Lý do vì hacker có thể cài mã độc vào các tập tin giả mạo hoặc lợi dụng lỗ hổng trong quá trình cập nhật để tấn công thiết bị.
Việc để VPN tắt khi dùng Wi-Fi miễn phí cũng làm tăng nguy cơ bị theo dõi. Lý do vì VPN giúp mã hóa lưu lượng internet, khiến dữ liệu khó bị đọc trộm hơn. Đây được xem là một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả để tăng cường bảo mật khi truy cập mạng công cộng.
Ngoài ra, không nên sử dụng cùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản khác nhau. Nếu một tài khoản bị lộ trên Wi-Fi công cộng, hacker có thể dùng mật khẩu đó để thử đăng nhập vào email, mạng xã hội hoặc dịch vụ ngân hàng của người dùng.
Cuối cùng, người dùng cần tránh kết nối vào các mạng Wi-Fi không rõ nguồn gốc. Những tên mạng như "Free Airport Wi-Fi" hay "Coffee Shop Guest" có thể là điểm truy cập giả do hacker tạo ra để đánh cắp dữ liệu. Trước khi kết nối, nên hỏi nhân viên để xác nhận đúng tên mạng chính thức.
Khi mà các cuộc tấn công mạng ngày càng phổ biến, Wi-Fi công cộng không còn đơn thuần là tiện ích miễn phí mà có thể trở thành "cánh cửa" cho các hành vi đánh cắp dữ liệu. Chỉ cần thay đổi một vài thói quen nhỏ như dùng VPN, tắt tự động kết nối và tránh giao dịch tài chính trên mạng công cộng, người dùng đã có thể giảm đáng kể nguy cơ bị tấn công mạng.
