“Chúng tôi đã tiếp quản một con tàu, chúng tôi đã thu giữ hàng hóa, chúng tôi đã thu giữ dầu. Đó là một công việc rất có lợi nhuận. Chúng tôi giống như cướp biển. Chúng tôi kiểu như cướp biển và chúng tôi không đùa”, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong một sự kiện.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trên sau khi lực lượng Mỹ thu giữ một số tàu, cùng với các tàu container bị trừng phạt và tàu chở dầu của Iran tại vùng biển châu Á, sau khi những phương tiện này rời khỏi các cảng của Iran.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1-5 cho biết lực lượng Mỹ đã chặn 45 tàu đang tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa tại các cảng Iran.
“Lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục tuần tra trên vùng biển quốc tế và thực thi lệnh phong tỏa hải quân đang áp dụng với Iran. Tính đến thời điểm hiện tại, 45 tàu thương mại đã được yêu cầu quay đầu hoặc trở lại cảng để đảm bảo tuân thủ”, CENTCOM thông báo trong một bài đăng trên mạng xã hội X.
Trong khi đó Tehran đã chặn gần như tất cả các tàu đi qua eo biển Hormuz, ngoại trừ tàu của nước này, kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Ngoài ra, Tổng thống Trump tuyên bố ông có ý định đạt được một thỏa thuận với Iran mà Mỹ có thể chấp nhận. Nhưng hiện tại Washington không hài lòng với những đề nghị của Tehran.
“Chúng tôi phải hoàn thành việc này và chúng tôi đang làm rất tốt. Chúng tôi đang thắng thế. Họ không đưa ra được thỏa thuận mà chúng tôi cần và chúng tôi sẽ giải quyết việc này một cách thích đáng. Chúng tôi sẽ không rút lui sớm để rồi vấn đề lại nảy sinh sau 3 năm nữa”, ông nói.
Trước đó nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định cuộc xung đột với Iran thực chất đã kết thúc từ đầu tháng 4, sau khi hai bên đạt thỏa thuận ngừng bắn.
Tuy nhiên giới phân tích nhận định động thái này dường như chủ yếu xuất phát từ yêu cầu tuân thủ các quy định pháp luật trong nước, về việc triển khai quân đội Mỹ tại các cuộc xung đột ở nước ngoài.
Theo Luật Quyền hạn chiến tranh của Quốc hội năm 1973, Tổng thống Mỹ chỉ được tiến hành chiến dịch quân sự tối đa 60 ngày nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội, hoặc có thể xin gia hạn thêm 30 ngày trong trường hợp cần thiết để đảm bảo an toàn cho lực lượng khi rút quân.
Chính phủ Anh ngày 11/4 thông báo hoãn kế hoạch trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius, theo thỏa thuận được ký giữa hai nước hồi tháng 5/2025. Dự luật để thực thi thỏa thuận trả đảo không được đưa vào chương trình làm việc của quốc hội Anh vì nhiều khả năng không kịp thông qua trước khi kỳ họp kết thúc.
Dự luật cũng thiếu thư ủng hộ chính thức từ Washington, điều kiện pháp lý cần thiết để triển khai hiệp định với Mauritius. "Chúng tôi luôn nói rằng thỏa thuận chỉ có thể tiếp tục nếu được Mỹ ủng hộ", người phát ngôn chính phủ Anh nói với BBC.
Theo kế hoạch ban đầu, sau khi trao trả chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius, Anh sẽ thuê lại đảo Diego Garcia với thời hạn 99 năm kèm tùy chọn gia hạn. Diego Garcia là nơi đặt căn cứ quân sự chung Anh - Mỹ, đồng thời là tiền đồn quan trọng của cả hai nước tại Ấn Độ Dương.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích kế hoạch trả đảo của Anh. Trong các phát biểu hồi đầu năm, ông gọi đây là hành động "ngu ngốc" và "yếu kém", cho rằng việc trao trả Chagos cho Mauritius có thể bị các đối thủ chiến lược của Mỹ khai thác.
Chính phủ Anh nói vẫn chưa từ bỏ hoàn toàn kế hoạch trả đảo cho Mauritius, cho rằng đây là phương án phù hợp nhất cho các bên.
"Diego Garcia là tài sản quân sự chiến lược then chốt của cả Anh và Mỹ. Việc đảm bảo an ninh hoạt động dài hạn cho căn cứ đang và sẽ là ưu tiên của chúng tôi. Đây cũng là lý do chúng tôi ký kết thỏa thuận. Chúng tôi sẽ tiếp tục tiếp xúc với Mỹ và Mauritius", người phát ngôn chính phủ Anh cho biết.
Quần đảo Chagos, nằm trong Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, gồm khoảng 60 hòn đảo và đã nằm dưới sự kiểm soát của London từ thế kỷ 19. Diego Garcia là đảo lớn nhất trong quần đảo với diện tích 30 km2.
Anh duy trì kiểm soát quần đảo này sau khi Mauritius giành độc lập vào thập niên 1960. Trong quá khứ, hàng nghìn cư dân Chagos đã bị buộc rời khỏi nơi sinh sống, dẫn tới nhiều vụ kiện đòi bồi thường tại tòa án Anh.
Năm 2019, Tòa án Công lý Quốc tế khuyến nghị Anh trao trả quần đảo cho Mauritius. Chính phủ Anh sau đó cho rằng chỉ có một thỏa thuận với Mauritius mới đảm bảo tương lai lâu dài của căn cứ Diego Garcia.
Hãng thông tấn IRNA hôm nay 13.7 dẫn tuyên bố từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho hay họ đã tấn công Căn cứ Không quân Hoàng tử Hassan ở Jordan, một trung tâm chỉ huy máy bay không người lái của quân đội Mỹ ở Bahrain và một số căn cứ không quân, trong đó có căn cứ Ali Al Salem ở Kuwait, theo AFP.
Quân đội Jordan hôm nay thông báo đã bắn hạ 4 tên lửa của Iran trên không phận nước này. "Vào rạng sáng nay, hệ thống phòng không đã đánh chặn và bắn hạ 4 tên lửa đã xâm nhập không phận Jordan từ lãnh thổ Iran", AFP dẫn một nguồn tin chính thức từ Bộ Tổng tham mưu Jordan.
"Ngoài việc nhắm mục tiêu vào các cơ sở và hạ tầng quân sự của Mỹ ở Juffair, Bahrain, nơi đang xảy ra các vụ cháy lớn, hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã... nhắm mục tiêu và phá hủy radar FPS tầm xa và radar phát hiện tàu ở Oman", IRGC nhấn mạnh trong một tuyên bố được hãng thông tấn Sepah News đăng tải.
Ngoài ra, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm nay tuyên bố Tehran sẽ không còn tuân thủ thỏa thuận tạm thời đã ký với Mỹ nếu Washington không thực hiện các cam kết chấm dứt xung đột, theo AFP.
"Mỗi lần bên kia không thực hiện nghĩa vụ của mình, chúng tôi cũng không thực hiện nghĩa vụ của mình... Chúng tôi sẽ tiếp tục hành động theo cách này", ông Baqaei nói trong một cuộc họp báo ở Tehran, sau đợt xung đột mới nhất giữa hai bên.
Trước đó vài giờ, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố máy bay, tàu chiến và máy bay không người lái của Mỹ đã "hoàn thành một đợt tấn công mới nhắm vào Iran... đánh trúng hàng chục mục tiêu tại nhiều địa điểm bằng vũ khí chính xác để làm suy yếu khả năng tấn công tàu thuyền quốc tế đi qua eo biển Hormuz của Iran".
Báo chí Iran đưa tin 2 người thiệt mạng trong các cuộc tấn công mới của Mỹ nhắm vào những khu vực rộng lớn ở miền nam và tây Iran, trong đó có đảo Qeshm và Bandar Abbas gần eo biển Hormuz, và ở tỉnh Khuzestan giáp biên giới Iraq.
Đây là cuộc ăn miếng trả miếng mới nhất trong một chu kỳ khi Iran tìm cách khẳng định quyền kiểm soát đối với hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, loạt tấn công này đánh dấu sự leo thang về tốc độ và phạm vi, theo Reuters.
Bạo lực leo thang làm dấy lên thêm nghi ngờ về tương lai của thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran được ký kết vào tháng trước, nhằm mở lại eo biển và chấm dứt xung đột sau 60 ngày đàm phán thêm.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn ngắn qua điện thoại với Reuters chiều 12.7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cập các cuộc tấn công vào Iran cuối tuần qua. Ông nói: "Chúng tôi đang đánh bại họ".
Việc trì hoãn lễ khánh thành cây cầu mới Gordie Howe, nối liền thành phố Windsor thuộc tỉnh bang Ontario của Canada và thành phố Detroit thuộc bang Michigan của Mỹ, đã làm gia tăng căng thẳng và gây thiệt hại kinh tế cho cả hai nước vào thời điểm hai bên đang cố gắng đạt được một thỏa thuận thương mại mới, theo Reuters.
Trong tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông đã đạt được "một thỏa thuận tốt hơn nhiều" cho Mỹ để cho phép khánh thành cầu Gordie Howe, dự kiến diễn ra vào ngày 27.7.
Các đối thủ chính trị chỉ trích Thủ tướng Carney vì đã nhượng bộ Mỹ sau khi các quan chức Mỹ cho hay họ "đã từ chỗ không nhận được doanh thu" sang được chia doanh thu đáng kể.
Tuy nhiên tại cuộc họp báo hôm 16.7, ông Carney khẳng định thỏa thuận cơ bản với chính quyền bang Michigan về cầu Gordie Howe vẫn không thay đổi so với năm 2012, khi Canada đồng ý ứng trước chi phí xây dựng cây cầu trị giá 4,7 tỉ USD này. Theo thỏa thuận đó, Canada được quyền thu toàn bộ lợi nhuận từ phí cầu đường cho đến khi thu hồi được chi phí đầu tư vào cây cầu.
"Việc chia sẻ doanh thu phí cầu đường sẽ không xảy ra cho đến khi toàn bộ khoản nợ được trả hết", ông Carney nhấn mạnh. Ông nói thêm rằng Canada sẽ chia sẻ doanh thu ròng với Mỹ trong 15 năm đầu tiên sau khi trừ đi các chi phí vận hành, trong đó có phí bảo trì và dọn tuyết, theo Reuters.
"Chúng tôi dự kiến rằng sau khi trừ đi các chi phí đó, trong vài năm đầu, doanh thu ròng sẽ ở mức khiêm tốn. Khi việc chia sẻ bắt đầu, tất cả các phần thuộc về chính phủ Mỹ sẽ được tái đầu tư vào phát triển kinh tế", ông nói thêm.
Chi tiết của thỏa thuận giữa Canada và Mỹ chưa được công bố. Hai nguồn tin khẳng định với Reuters rằng một thỏa thuận đã đạt được vào tuần trước và Mỹ sẽ nhận được 50% lợi nhuận từ phí cầu đường và có quyền phủ quyết bất kỳ khoản tăng phí nào cao hơn 10% so với mức phí hiện tại.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Mỹ đối với tuyên bố trên của Thủ tướng Carney.
