Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/5 cho hay các binh sĩ này thiệt mạng và hai người bị thương khi tiến hành rà phá bom chưa nổ sau các cuộc không kích bằng bom chùm của Mỹ và Israel tại tỉnh Zanjan.
Trong cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28/2, Iran cáo buộc Mỹ và Israel sử dụng bom chùm, loại vũ khí có thể để lại những quả đạn con chưa nổ trên mặt đất có thể tồn tại hàng chục năm. Israel cũng cáo buộc Iran sử dụng loại vũ khí này trong những cuộc tấn công tên lửa vào các thành phố của Israel.
IRGC cho biết một số quả bom chưa nổ nằm sâu khoảng 3 mét dưới mặt đất, gây ra mối nguy hiểm lớn đối với cư dân địa phương do không thể quan sát bằng mắt thường. Các chuyên gia của IRGC đang tiến hành rà phá và đã vô hiệu hóa hơn 15.000 vật liệu nổ trên diện tích khoảng 1.200 ha đất nông nghiệp ở Zanjan.
Đây được đánh giá là “chiến dịch phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, trang thiết bị chuyên dụng và tinh thần dấn thân”, theo IRGC.
123 quốc gia đã ký Công ước Oslo cấm sản xuất, tàng trữ, bán và sử dụng bom, đạn chùm vào năm 2008. Iran, Israel và Mỹ đều không tham gia công ước này.
Bom chùm được thả từ máy bay, đạn chùm thường được phóng từ pháo hoặc rocket và tên lửa. Chúng có kích thước lớn, nhưng không sát thương bằng thuốc nổ hoặc đầu đạn xuyên phá thông thường, mà chứa lượng lớn đạn con được phát tán khi đến gần mục tiêu.
Khi một quân đội quyết định sử dụng bom chùm, đạn chùm, điều đó đồng nghĩa tính chính xác của vũ khí không còn được coi trọng bằng khả năng sát thương trên quy mô lớn.
Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa các chỉ huy quân sự cũng ít lưu tâm hơn tới hậu quả lâu dài của loại vũ khí này. Một số quả đạn con có thể gặp trục trặc với ngòi nổ, khiến chúng không kích hoạt và rơi xuống đất hoặc vướng vào các lùm cây, nằm rải rác trên khu vực rộng lớn mà không có bất cứ bản đồ đánh dấu nào.
Chiều 23-4, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, Tuổi Trẻ đề nghị cho biết những bước tiến trong việc bảo đảm tàu của Việt Nam được lưu thông qua lại eo biển Hormuz.
Phản hồi vấn đề này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết thời gian qua, các cơ quan chức năng của Việt Nam ở trong và ngoài nước duy trì trao đổi thường xuyên, liên tục với các cơ quan chức năng của Iran về các thủ tục liên quan để các tàu hàng và thuyền viên Việt Nam có thể an toàn qua eo biển Hormuz.
"Trên cơ sở hướng dẫn của các cơ quan chức năng Iran, Bộ Ngoại giao đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng cùng các doanh nghiệp vận tải liên quan cung cấp cho phía Iran thông tin kỹ thuật các tàu hàng của Việt Nam đề nghị qua eo biển Hormuz", bà Hằng cho hay.
Theo thông tin từ các cơ quan đại diện Việt Nam tại khu vực Trung Đông và qua trao đổi với các doanh nghiệp chủ tàu, hiện nay các tàu và thuyền viên Việt Nam vẫn an toàn ở khu vực eo biển Hormuz.
Bộ Ngoại giao đã, đang và sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan và các doanh nghiệp chủ tàu, làm việc với các cơ quan chức năng Iran về các yêu cầu kỹ thuật cần thiết để tàu hàng và thuyền viên Việt Nam sớm được di chuyển an toàn qua biển Hormuz.
Đồng thời tiếp tục theo dõi sát tình hình và có các biện pháp bảo hộ cần thiết trong trường hợp có vấn đề phát sinh.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược, trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2, hoạt động tàu thuyền qua khu vực này bị tê liệt và đối mặt với nguy hiểm.
Hôm 18-4, quân đội Iran tuyên bố nước này tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz chỉ vài giờ sau khi mở cửa trở lại. Phía Iran tuyên bố việc mở lại eo biển Hormuz là "không thể" chừng nào các phong tỏa của Mỹ đối với những cảng của Iran còn tồn tại.
Cũng liên quan đến tình hình Trung Đông, tại họp báo ngày 23-4, người phát ngôn Phạm Thu Hằng cho biết trong bối cảnh tình hình tại đây tiếp tục diễn biến phức tạp, các cơ quan, doanh nghiệp của Việt Nam trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nhiên liệu luôn chủ động hợp tác với các đối tác trong và ngoài khu vực nhằm thúc đẩy việc thực hiện các hợp đồng cung ứng dài hạn đã ký.
Việt Nam đồng thời tích cực trao đổi, hợp tác với các đối tác khác nhằm đa dạng hóa nguồn cung, bảo đảm không để thiếu hụt nhiên liệu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm 24/5 cho biết lực lượng phòng không nước này đã bắn rơi một máy bay không người lái (UAV) dòng Orbiter của Israel ở tỉnh miền nam Hormozgan, kèm theo hình ảnh cho thấy nhiều mảnh vỡ phi cơ trên mặt đất.
Theo Tasnim, UAV Orbiter có khả năng né tránh rada, bị bắn hạ bởi "hệ thống phòng không đặc biệt" chưa được tiết lộ thông số kỹ thuật. "Giới chức giải thích rằng hệ thống này có thể ngăn chặn UAV xâm nhập bầu trời trải dài từ vịnh Ba Tư và các hòn đảo cho đến toàn bộ vùng phía nam và đông nam Iran", hãng thông tấn cho hay.
Đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB) cũng công bố hình ảnh về mảnh vỡ của phi cơ. MenchOsint, tài khoản theo dõi thông tin nguồn mở trên mạng xã hội X, nêu khả năng đây là mảnh vỡ của biến thể Orbiter 5.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) sau đó tuyên bố "không biết về sự việc này".
Orbiter là UAV hạng nhẹ do công ty Aeronautics Defense Systems của Israel phát triển để ứng dụng trong lĩnh vực quân sự và an ninh. Phi cơ được dùng trong nhiệm vụ trinh sát, xung đột cường độ thấp và tác chiến đô thị, cũng như đảm nhận vai trò tình báo, giám sát, thu thập mục tiêu và trinh sát (ISTAR) tầm gần.
Phiên bản Orbiter 5 ra mắt tại triển lãm hàng không Paris hồi năm 2023, có tải trọng 25 kg, thời gian bay tối đa hơn 25 giờ và trần bay gần 5.500 m. Mỗi chiếc có giá ước tính không quá 1,5 triệu USD, tùy vào cấu hình và gói hỗ trợ đi kèm.
UAV dòng Orbiter đang được nhiều quốc gia trên thế giới vận hành, nhưng dường như không quốc gia Trung Đông nào sở hữu loại phi cơ này.
Iran đã nhiều lần bắn hạ UAV của đối phương trong xung đột Trung Đông.
Theo chuyên trang quân sự Eurasian Times của Ấn Độ, Israel đã mất 18-20 UAV cỡ nhỏ trong cuộc chiến, cùng số lượng không xác định UAV Hermes 450 và 900 đắt tiền. Báo Bloomberg hôm 22/5 dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Iran cũng phá hủy khoảng 30 chiếc MQ-9 Reaper của Mỹ, tương đương 20% tổng số phi cơ loại này trong biên chế và gây tổn thất gần một tỷ USD.
Newsweek hôm 22.4 dẫn lời ông Joseph Edlow, Giám đốc Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS), cho biết cơ quan này đang rà soát lại những hồ sơ thẻ xanh đã được thông qua, đặc biệt là những trường hợp có dấu hiệu gian lận.
"Đối với những người đang thực hiện hành vi gian lận: hãy dừng lại, vì chúng tôi sẽ tìm ra các người", ông Edlow cảnh báo khi cho biết USCIS đang quay lại các hồ sơ cấp thẻ xanh cũ.
Viện Chính sách Di cư (trụ sở Washington D.C) thống kê được trong năm tài khóa 2024, gần 1,4 triệu người nhập cư đã trở thành thường trú nhân hợp pháp tại Mỹ (tức có thẻ xanh), tăng 16% so với khoảng 1,2 triệu trường hợp năm 2023 và tăng tới 92% so với khoảng 707.000 trường hợp năm 2020.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, USCIS cho biết đang "thẩm định lại hồ sơ của những người được hưởng quyền lợi nhập cư dưới thời chính quyền Tổng thống Biden", thêm rằng cá cá nhân có hành vi gian lận hãy "chuẩn bị đối mặt với hậu quả".
Tuy nhiên, cả phát biểu của Giám đốc Edlow lẫn thông báo của USCIS đều không đi kèm hướng dẫn chính sách cụ thể, khiến phạm vi rà soát vẫn là câu hỏi còn để ngỏ.
Trước đây, các hồ sơ nhập cư có thể bị mở lại nếu phía cơ quan chức năng phát hiện hành vi gian lận hoặc khai man, che giấu tiền án hình sự, xảy ra sai sót hành chính hoặc có thay đổi ảnh hưởng đến điều kiện đủ tiêu chuẩn cấp thẻ xanh.
