Phùng Nguyễn Ngọc Anh, 22 tuổi, vừa khép lại hành trình 4 năm tại khoa Toán – Tin, trường Đại học Sư phạm Hà Nội với tấm bằng xuất sắc.
Với điểm trung bình GPA 3.98/4 (tương đương 9.34/10), cô là một trong những sinh viên dẫn đầu lớp Sư phạm Toán chất lượng cao. Điểm các môn chuyên ngành của Ngọc Anh hầu hết trên 9, trong đó nhiều môn đạt điểm tuyệt đối.
Ít ai biết, nữ sinh từng hai lần giành giải ba kỳ thi học sinh giỏi quốc gia này lại có khởi đầu không mấy suôn sẻ với môn Toán.
Ngọc Anh kể, thời cấp hai, lực học môn Toán chỉ ở mức “bình thường”. Dù có tên trong đội tuyển, thành tích của nữ sinh liên tục dậm chân tại chỗ. Nhiều lúc thấy bế tắc, Ngọc Anh muốn bỏ cuộc để chuyển hướng sang học Hóa hoặc tiếng Anh”.
Bước ngoặt đến vào năm lớp 8, khi cô tham gia một lớp học thêm Toán. Cách giảng dạy mới từ giáo viên đã truyền cảm hứng, giúp nữ sinh phát huy tư duy Toán học. “Lỗ hổng” kiến thức dần được lấp đầy, Ngọc Anh bứt phá giành giải nhì thành phố năm lớp 8, rồi giải nhất cấp tỉnh năm lớp 9, tạo tiền đề để thi đỗ vào lớp chuyên Toán, trường THPT chuyên Vĩnh Phúc.
“Mình dần nhận thấy Toán không chỉ là môn học thú vị mà còn giúp ích cho khả năng tự học và suy luận trong cuộc sống, đặc biệt tăng tính logic khi học tiếng Anh”, Ngọc Anh nói.
Trong ba năm học ở đây, nữ sinh hai lần giành giải ba thi học sinh giỏi quốc gia, được tuyển thẳng đại học.
Dù vậy, vào trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Ngọc Anh gặp không ít khó khăn, đặc biệt khi học các môn chuyên ngành từ năm thứ hai. Ngoài Giải tích đã được tiếp cận từ cấp ba, hai môn Đại số tuyến tính và Cấu trúc đại số khiến nữ sinh cảm thấy như một “tờ giấy trắng”.
Để bắt kịp chương trình, Ngọc Anh xác định mấu chốt nằm ở việc tự học. Cô thường ghi chép lại toàn bộ kiến thức theo hệ thống và tìm bài tập tương ứng với lý thuyết để luyện tập, tự chứng minh. Với những bài khó, nữ sinh đọc tài liệu hướng dẫn rồi viết lại theo cách hiểu của mình, thỉnh thoảng lấy ra giải lại để ghi nhớ theo phương pháp lặp lại – ngắt quãng (Spaced Repetition Method).
Ngoài ra, Ngọc Anh “săn” điểm cộng bằng cách đi học đầy đủ và chăm chỉ phát biểu, hoàn thành bài tập về nhà. Với nữ sinh, phát biểu không chỉ giúp tự tin hơn mà còn là cơ hội trao đổi với giảng viên, đào sâu kiến thức ngay trên lớp.
Trước mỗi kỳ thi, Ngọc Anh thường lên kế hoạch ôn tập từ sớm và đặt mục tiêu cụ thể. Nữ sinh cũng kết hợp xem bài giảng trực tuyến và tham khảo vở ghi, đề cương các khóa trước, học cả những phần kiến thức giảm tải để hiểu sâu bài.
“Mình luôn quan niệm mỗi môn chỉ được học một lần nên phải học để hiểu, không phải chỉ cho có”, Ngọc Anh chia sẻ. Những lúc căng thẳng, cô chọn cách đi bộ để giải tỏa, giúp đầu óc thư giãn trước khi quay lại bàn học.
Nhờ vậy, các môn chuyên ngành của Ngọc Anh luôn trên 9, thậm chí đạt điểm 10, nổi bật có môn Xác suất thống kê.
Nữ sinh đặc biệt yêu thích môn học này nhờ phương pháp dạy cuốn hút của giảng viên và ý nghĩa thực tiễn. Ngọc Anh thấy xác suất thống kê bổ trợ nhiều khái niệm như biến ngẫu nhiên, phân phối xác suất hay độ lệch chuẩn, có thể ứng dụng trong đầu tư chứng khoán hay giá vàng.
Dù sở hữu bảng điểm gần như toàn A, Ngọc Anh thừa nhận vẫn có “điểm yếu” ở các môn lý luận trừu tượng như Tâm lý học giáo dục hay Kinh tế chính trị. Đây cũng là hai môn mà Ngọc Anh không đạt điểm A.
Ngoài học, nữ sinh có đề tài nghiên cứu đoạt giải nhất cấp khoa và giải ba cấp trường. Song, cô nhận định bản thân vẫn chưa có duyên với nghiên cứu mà hứng thú hơn với giảng dạy.
Nữ sinh sớm rèn luyện kỹ năng sư phạm bằng cách làm gia sư từ thời THPT và làm trợ giảng tại trung tâm từ năm thứ hai đại học. Cô tham gia các câu lạc bộ nghiệp vụ để học cách soạn thảo bài giảng, thiết kế trò chơi tương tác nhằm giúp tiết học bớt khô khan.
Trong kỳ học cuối tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Ngọc Anh quay về THPT chuyên Vĩnh Phúc kiến tập, và được nhận về trường.
Thầy Lê Xuân Đại, tổ trưởng tổ Toán – Tin, trường THPT chuyên Vĩnh Phúc, từng là giáo viên dạy đội tuyển của Ngọc Anh. Vốn là học trò cũ của trường rồi quay về, thầy phấn khởi khi học trò lựa chọn con đường giống mình.
Ấn tượng của thầy Đại với Ngọc Anh còn bởi sự đam mê và chăm chỉ, cùng tư duy Toán tốt. Dù là “bóng hồng” duy nhất ở đội tuyển toán ngày trước, Ngọc Anh vẫn thể hiện cá tính và cạnh tranh cao. Thầy hy vọng cô sẽ sớm khẳng định mình ở mái trường cũ.
Ngọc Anh dự định học cao học theo chuyên môn Xác suất thống kê để tiếp tục về làm giáo viên THPT.
“Mình mong gặt hái thành tích trong giảng dạy lớp chuyên Toán và đội tuyển quốc gia”, cô chia sẻ.
Với môn toán, giáo viên (GV) Trần Văn Toàn, nguyên tổ trưởng tổ toán Trường THPT Marie Curie (P.Xuân Hòa, TP.HCM), lưu ý 6 mảng kiến thức trọng tâm để học sinh (HS) hệ thống, gồm: hàm số và ứng dụng đạo hàm, đây là phần trọng tâm của đề thi, cần được ôn chắc các nội dung như tính đơn điệu, cực trị, giá trị lớn nhất - nhỏ nhất, tiệm cận và vận dụng đạo hàm vào bài toán thực tế. Mũ, logarit, đề thi chính thức vẫn giữ các dạng quen thuộc của phương trình, bất phương trình mũ - logarit, nhưng cách hỏi không hoàn toàn máy móc.
Nguyên hàm, tích phân và ứng dụng, các câu hỏi thuộc mảng này thường không chỉ dừng ở thao tác tính toán thuần túy mà còn gắn với diện tích, thể tích, ý nghĩa hình học hoặc bối cảnh thực tế. Vì vậy, khi ôn tập, cần nhận diện công thức cơ bản và vận dụng tích phân vào một mô hình cụ thể.
Xác suất, thống kê và tư duy đọc tình huống, với phần này cách ôn hiệu quả nhất không phải là làm thật nhiều bài khó mà là luyện phân tích đề và nhận biết cấu trúc của từng dạng.
Hình học không gian vẫn giữ vai trò quan trọng, cần ôn kỹ các quan hệ song song, vuông góc, góc giữa đường thẳng và mặt phẳng, khoảng cách trong không gian.
Còn hình học giải tích Oxyz, nhiều câu hỏi được đặt dưới dạng mô tả thực tế hoặc quan hệ hình học. Khi ôn tập, cần luyện cách biến dữ kiện thực tế thành tọa độ, vectơ hoặc phương trình.
Từ đó, thầy Toàn nhắc HS phải chắc để không mất điểm đáng tiếc ở những phần hàm số, mũ - logarit, nguyên hàm - tích phân cơ bản, xác suất cơ bản và các câu nhận biết. Phần cần luyện để đạt mức điểm khá, gồm đúng - sai, các bài vận dụng về hàm số, xác suất có điều kiện, hình học không gian và Oxyz... Tiếp đến là nhóm phân hóa, gồm các câu trả lời ngắn yêu cầu lập luận độc lập, xử lý dữ kiện phức hợp hoặc mô hình hóa toán học.
Thầy Toàn chỉ một sai lầm phổ biến khi ôn tập là HS thường mải chạy theo câu khó quá sớm, trong khi phần nền tảng lại chưa thật chắc. Cách ôn như vậy thường làm mất rất nhiều thời gian mà hiệu quả không cao.
Theo thầy Đỗ Đức Anh, Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành, TP.HCM), việc ôn văn không khó nếu đi đúng hướng bằng cách nắm chắc cấu trúc đề, luyện đúng dạng và hình thành tư duy trình bày mạch lạc.
Trước hết, thầy Đức Anh lưu ý HS cần hiểu rõ cấu trúc đề thi không đánh đố mà kiểm tra năng lực nhận diện, phân tích ngắn gọn. Vì vậy đừng học thuộc lòng máy móc; hãy luyện thói quen trả lời đúng, trúng, đủ: xác định yêu cầu, gọi tên kiến thức, rồi lý giải ngắn gọn. Với những câu 0,5 - 1 điểm, chỉ cần 3 - 5 dòng súc tích, tránh lan man.
Thầy Đức Anh cho hay HS mắc một sai lầm phổ biến là học dàn trải. Thay vào đó, hãy ôn theo chuyên đề: đọc hiểu văn bản thông tin, văn bản nghị luận, văn bản thơ hiện đại, truyện ngắn, nhật ký, phóng sự, tiểu thuyết... Mỗi chuyên đề cần có "công thức xử lý" riêng cho từng câu hỏi. Song song đó, luyện đề đều đặn là cách tốt nhất để rèn tốc độ và kỹ năng phân bổ thời gian. Một bài thi hiệu quả không chỉ đúng mà còn phải kịp giờ.
Phần viết đoạn văn là "trận địa" khó. Với nghị luận xã hội, dẫn chứng không cần quá lớn lao; một hiện tượng đời sống gần gũi, một câu nói hay cũng đủ sức thuyết phục nếu được phân tích khéo léo. HS nên chuẩn bị sẵn "kho dẫn chứng" theo chủ đề quen thuộc: ý chí, trách nhiệm, lòng nhân ái, khát vọng tuổi trẻ… Với đoạn nghị luận văn học đòi hỏi chiều sâu. Muốn làm tốt, không thể chỉ học thuộc bài mẫu. Hãy đọc kỹ văn bản, nắm chủ đề, hình tượng trung tâm, và những nét đặc sắc nghệ thuật.
"Ôn thi môn ngữ văn không phải là hành trình nhồi nhét, mà là quá trình hiểu - cảm - viết. Đi đúng đường, mỗi trang giấy sẽ trở thành nơi bạn ghi dấu nỗ lực của mình. Và biết đâu trong chính bài thi ấy, bạn sẽ tìm thấy một phần rất đẹp của bản thân", thầy Đức Anh gợi mở.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là cuộc đua xem ai nhớ nhiều cấu trúc ngữ pháp khô khan hơn mà là xem ai dùng tiếng Anh sành hơn trong thực tế.
GV Trương Thị Cẩm Hân, Trường quốc tế Á Châu, hướng dẫn HS cần nắm vững toàn bộ các chủ điểm ngữ pháp cốt lõi và vốn từ vựng theo chủ đề trải dài từ lớp 10 - 12. Biện pháp tối ưu lúc này là áp dụng phương pháp học từ vựng qua ngữ cảnh (Contextual learning) và sử dụng mindmap để kết nối các nhóm từ cùng chủ đề; đồng thời HS cũng phải làm chủ được các cấu trúc ngữ pháp nâng cao thường xuất hiện trong đề thi mới như mệnh đề danh ngữ, các dạng đảo ngữ, câu điều kiện hỗn hợp...
Vào lúc này, trọng tâm ôn tập sẽ chuyển sang việc rèn luyện kỹ năng theo từng dạng bài cụ thể nhằm "xóa mù" các định dạng mới như sắp xếp câu hay điền từ vào đoạn văn. Luyện tập theo chuyên đề, xây dựng sổ tay "bẫy đề thi": ghi lại những lỗi sai của bản thân về cụm từ cố định (collocations) hoặc các cụm từ dễ nhầm lẫn giúp ghi nhớ sâu và tránh lặp lại sai lầm.
Theo cô Hân, HS cần lưu ý dành thời gian tổng lực luyện đề và tối ưu thời gian. Đây là thời gian để thí sinh rèn luyện áp lực phòng thi và quản lý thời gian (50 phút/40 câu). HS thực hành trên đề thi chính thức của năm trước cùng các đề thi thử để làm quen với áp lực phòng thi thực tế. Áp dụng nghiêm ngặt quy tắc "35/15": dành 35 phút làm bài và 15 phút cuối cùng để kiểm tra lại các câu khó hoặc câu dễ nhầm lẫn, không bao giờ để trống đáp án.
Hơn 2 triệu thí sinh Ấn Độ mong muốn theo học ngành y vừa phải thi lại kỳ thi được đánh giá "khắc nghiệt nhất thế giới", sau khi kỳ thi ban đầu bị cáo buộc có những cáo buộc rò rỉ đề thi trên mạng, khiến nhà chức trách phải hủy bỏ kết quả thi.
Ngày 21/6 vừa qua, tại các điểm thi lại, mọi thí sinh đều được kiểm soát bằng hệ thống "an ninh sân bay". Thí sinh bị khám xét người, quét an ninh, kiểm tra sinh trắc học và phải đi qua máy dò kim loại trong khi cảnh sát và lực lượng bán quân sự đứng gác bên ngoài.
Đối với nhiều học sinh, kỳ thi lại đã biến một thử thách vốn khó khăn thành một cơn ác mộng.
Một thí sinh cho biết: “Hàng triệu học sinh đã kiệt quệ về mặt tinh thần và thể chất sau cả chặng đường dài học tập, thi cử, giờ lại phải thi lại. Chúng tôi vẫn đang cố gắng hết sức, nhưng nhiều người trong chúng tôi thậm chí còn bắt đầu xuất hiện những vấn đề tâm lý”.
Kỳ thi này là cánh cửa dẫn vào các trường đào tạo y khoa ở Ấn Độ, nơi chỉ khoảng 5-6% thí sinh giành được những suất học danh giá. Nhiều người phải dành tới nhiều năm chuẩn bị, tham gia các lớp học thêm đắt đỏ và học tập đến kiệt sức mỗi ngày với hy vọng vượt qua vòng loại.
Bộ trưởng Giáo dục Ấn Độ, Dharmendra Pradhan, hứa hẹn một kỳ thi lại “công bằng và minh bạch”. Trong khi đó, Chính phủ đã khởi động một cuộc điều tra toàn diện về vụ việc rò rỉ đề thi hồi tháng trước.
Vụ bê bối đã khiến Chính phủ nước này buộc phải tạm thời đình chỉ quyền truy cập vào Telegram, một trong những ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất ở Ấn Độ, sau khi có báo cáo cho rằng đề thi bị rò rỉ được rao bán trên nền tảng này. Lệnh cấm này sau đó đã vấp phải sự phản đối kịch liệt từ những người ủng hộ tự do ngôn luận trên Internet.
Vụ việc này chỉ là một trong chuỗi dài các vụ bê bối làm lung lay niềm tin của người dân vào hệ thống thi cử và tuyển sinh khổng lồ của Ấn Độ, vốn là bước quyết định việc vào đại học và các ngành nghề trong bộ máy Chính phủ cho hàng chục triệu người mỗi năm.
Đầu tháng này, hơn 400.000 học sinh Ấn Độ đã yêu cầu được phúc khảo bài thi trong bối cảnh dư luận phản đối những sai sót trong việc chấm điểm kỳ thi tốt nghiệp khi hệ thống chấm điểm điện tử mới được đưa vào sử dụng. Các giáo viên cho biết hầu hết trong số họ vẫn chỉ đang bắt đầu làm quen với phần mềm chấm điểm mới.
Tờ Indian Express đặt câu hỏi tại sao các nhà chức trách lại "chi mạnh tay vào việc khắc phục hậu quả thay vì lên kế hoạch phòng ngừa", đồng thời chỉ ra chi phí khổng lồ của việc tổ chức lại các kỳ thi, chấm lại bài kiểm tra và sự lo lắng hoang mang mà học sinh bị buộc phải gánh chịu.
WATT'S UP là cuộc thi sáng kiến truyền thông dành cho các đội tham gia với thành viên trong độ tuổi 18 – 25 tại Việt Nam. Đây là hoạt động được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Chuyển dịch năng lượng bền vững Việt Nam – EU (SETP) do Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam tài trợ.
Với thông điệp hãy nói về "Chuyện điện đóm", WATT'S UP tìm kiếm và hỗ trợ triển khai các sáng kiến truyền thông do thanh niên thực hiện.
Người tham gia được mời đảm nhiệm vai trò "đại sứ năng lượng xanh", nhằm góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về năng lượng sạch, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, thúc đẩy các hành động thiết thực hướng tới phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Với hạn chót nhận đề xuất vào ngày 16.8, các đội được mời xây dựng kế hoạch truyền thông xoay quanh các chủ đề như năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, đưa ra các sáng kiến và đề xuất hành động ứng phó với biến đổi khí hậu, gỡ bỏ các ngộ nhận phổ biến về năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng hiệu quả.
Các đội được lựa chọn sẽ nhận sự cố vấn và hướng dẫn kỹ thuật từ các chuyên gia năng lượng và truyền thông của EVSET, đồng thời được hỗ trợ triển khai chiến dịch truyền thông trên các nền tảng số.
Tối đa 5 đội thi sẽ được lựa chọn bước vào giai đoạn triển khai sau khi ban tổ chức hoàn tất đánh giá các bản đề xuất ý tưởng.
Sau đó, các đội sẽ trình bày kết quả chiến dịch của mình tại lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra tại Hà Nội vào tháng 12. Các đội đạt giải sẽ nhận được phần thưởng lên đến 30 triệu đồng.
Các đội quan tâm có thể tìm hiểu thêm về buổi thông tin và cuộc thi tại địa chỉ https://setp.vn/vi/cuoc-thi-watts-up.
