Quán lẩu nướng tại một thị trấn cũ của anh tôi mở được 10 năm. Do có khu công nghiệp gần bên nên lượng khách là công nhân tới ăn uống hàng đêm, đặc biệt vào cuối tuần rất nhiều.
Rồi chẳng biết từ bao giờ, trên Facebook xuất hiện các fanpage đưa thông tin về địa phương, các nhóm Facebook liên kết với các fanpage này cũng thế. Thay vì đưa tin mưa gió, cảnh đẹp quê hương thì họ cho đăng bài quán trà sữa này mới khai trương, quán ăn kia mới mở, tất nhiên là tốn chi phí.
Một ngày xấu trời, bỗng dưng trong group Facebook xuất hiện một bài viết chê quán lẩu nướng của anh tôi “đồ ăn mắc”, “cũng bình thường, không ngon”, “nhiều chỗ ngon, rẻ hơn”.
Bình thường vẫn có nhiều khách đến ăn, chẳng thấy ai góp ý gì. Bỗng dưng xuất hiện một bài đăng như vậy, rất nhiều bình luận chê bai, đồng tình xuất hiện. Không ngờ tới, thời gian mở quán cũng tương đối dài, nhưng lại bị một bài review chê bai dìm hàng, không ngóc đầu lên nổi và hậu quả là vắng khách dần, đến mức phải sập tiệm.
Tôi tin là nhiều chủ hàng quán ăn những năm qua rất ám ảnh với đội ngũ TikToker/ Youtuber tạm gọi là những Reviewer ẩm thực.
Họ có thẩm quyền gì để “review” món ăn?
Nếu nhận xét về giá, đã khách quan, căn cứ vào số lượng món ăn, chất lượng rau thịt hay giá cả thị trường ở thời điểm đang review?
Nếu nhận xét về ngon dở, chín người mười ý, phụ thuộc vào khẩu vị của từng người, thì tại sao họ lại nói nó ngon hay dở để rồi nhiều người xem bị ám thị, mặc định là quán đó “dở mà mắc” dù chưa ghé ăn thử lần nào?
Ngày nay, tôi có cảm giác chỉ với chiếc điện thoại thông minh trên tay, nhiều người như thể được “cường hóa” thêm một quyền năng: Phán xét, bóc phốt. Khi họ đi đâu, làm gì nếu gặp phải chuyện không hài lòng, họ sẵn sàng giơ chiếc điện thoại ra quay video và đăng lên mạng xã hội.
Như hai mặt của một đồng xu, mặt tốt là chống hàng quán bẩn, chặt chém nhưng mặt trái là cố ý bóc phốt thì ai sẽ xử lý những người này?
Bị "sa thải thầm lặng" là một cuộc chơi tâm lý. Hồi trẻ tôi cũng rơi vào tình huống bị sếp "khích tướng" theo kiểu không giao cho việc gì, không cho cơ hội phấn đấu, cô lập khỏi tập thể, đối xử bất công. Rốt cuộc tôi bị chạm vào tự ái và quyết định nộp đơn nghỉ việc ngay.
Nhưng sau này, khi qua một công ty mới vào năm 2015, tôi mới có cơ hội quan sát một người anh đồng nghiệp lớn tuổi, làm lâu năm trong công ty và học hỏi được các phản ứng rất thông minh khi bị "sa thải thầm lặng". Lúc đó, tôi chỉ là nhân sự mới đến, còn anh đã là người duy nhất còn trụ lại team bán hàng sau nhiều đời thay đổi lãnh đạo.
Anh thuộc thế hệ cũ, cực kỳ chăm chỉ và siêng năng, mặc dù vẫn có những hạn chế như không có những thế mạnh như ngoại ngữ, tin học như lớp trẻ. Các sếp mới về đều muốn tìm cách "đuổi khéo" anh để thay thế đội ngũ nhân sự mới của mình. Vậy là anh bị giao cho những khách hàng không tiềm năng, phụ trách cả những khu vực xa, bị gửi thư cảnh báo "warning" nhiều lần vì không đạt doanh số...
Thế nhưng, thay vì ức chế nghỉ việc như tôi, thời gian cứ trôi, anh vẫn cứ cặm cụi làm việc, còn các sếp của team bán hàng lại lần lượt rời đi. Tôi gắn bó với công ty này được hơn ba năm thì cũng chuyển sang một lĩnh vực mới. Chỉ có anh vẫn kiên trì bám trụ tới cùng.
>> Tôi chờ thời cơ sau một năm bị sếp mới 'sa thải thầm lặng'
Sau này tôi mới biết, chính nhờ thái độ làm việc ấy mà anh được công ty ghi nhận những đóng góp và sự trung thành. Anh cũng được công ty trao quyền ưu tiên dù không cần giỏi ngoại ngữ - một trong những tiêu chuẩn bắt buộc khi tuyển dụng các lứa nhân sự mới sau này.
Đầu năm nay, anh mới tự xin nghỉ việc. Lý do không phải anh bị sếp mới chèn ép mà vì đã đóng đủ bảo hiểm xã hội suốt 25 năm, trong đó có 17 năm làm cho công ty này. Ngày làm việc cuối cùng của anh, công ty còn tổ chức tiệc chia tay, tri ân rất hoành tráng, mọi người đều vui vẻ chúc tụng.
Nhìn câu chuyện của anh, tôi rút ra một bài học: để đánh giá một nhân sự giỏi hay dở cần rất nhiều góc nhìn. Có thể với nhiều người như tôi, nhảy việc là cách nhanh nhất để có lương cao, môi trường phù hợp. Với tôi, cái gì cũng cần vừa phải, nếu cố sức quá thì mình không có thời gian tận hưởng những cái khác. Nhưng với công ty và khách hàng thì những người như anh mới là một nhân sự giỏi, liêm chính, và là một mắt xích quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp gần hai thập kỷ.
"Mỗi lần ngồi vào bàn ăn cùng người thân, bạn bè hay đồng nghiệp, tôi đều nói trước một câu: 'Ai ăn gì thì tự phục vụ nhé'. Có người tưởng tôi khách sáo, có người nghĩ tôi muốn mọi người thoải mái. Thực ra, đó cũng là cách tôi khéo léo nhắc rằng không cần gắp thức ăn cho nhau.
Tôi luôn có cảm giác việc mỗi người tự lấy món mình thích sẽ vừa tự nhiên, vừa hợp vệ sinh hơn. Trên bàn ăn, tôi thường đề nghị để sẵn một chiếc thìa trong bát canh hoặc bát nước chấm để ai cần thì tự múc. Như vậy, mọi người không phải dùng đũa đã ăn để chấm chung, cũng không phải bưng cả tô canh nghiêng vào bát người khác. Những việc tưởng nhỏ ấy đôi khi lại khiến rơi vãi, bàn ăn trở nên nhớp nháp, nhìn cũng mất ngon.
Khi thức ăn được bày trong khay hoặc tô lớn, tôi còn có một thói quen khác là trở đầu đũa để gắp. Tôi thường nói rằng mình học được điều này từ thời ở bộ đội. Ngày ấy có câu nhắc nhở đại ý là 'ăn đũa hai đầu': đầu đũa dùng để ăn cơm thì không dùng để gắp thức ăn chung trên mâm. Tôi thấy đó là một thói quen rất văn minh và đến giờ vẫn giữ. Mỗi lần làm vậy, tôi cũng mong mọi người xung quanh hiểu ý mà cùng thực hiện để giữ vệ sinh cho bữa ăn.
Dĩ nhiên, không phải ai cũng đồng tình. Đã có người cười rồi bảo tôi cầu kỳ quá, ăn uống thôi mà làm gì khắt khe như vậy. Những lúc ấy, tôi chỉ cười trừ. Tôi không muốn tranh luận đúng sai trên bàn ăn, bởi mỗi gia đình có một nếp sinh hoạt khác nhau. Nhưng với tôi, giữ vệ sinh khi ăn uống không phải là sự cầu kỳ, mà là cách thể hiện sự tôn trọng sức khỏe của chính mình và của những người cùng ngồi trong bữa cơm.
>> Câu nệ trên bàn ăn người Việt
Điều đáng mừng là bây giờ, từ thành phố đến nhiều vùng quê, lớp trẻ cũng sống văn minh hơn trước. Tôi ít còn gặp cảnh mọi người liên tục gắp thức ăn vào bát người khác như một phép lịch sự bắt buộc. Ai thích món gì thì tự lấy món đó, vừa thoải mái, vừa tránh những tình huống khó xử khi người được gắp không muốn ăn nhưng vẫn phải nhận vì ngại từ chối.
Tuy nhiên, vẫn còn một thói quen khiến tôi chưa quen được, đó là nhiều người vừa ăn vừa nói chuyện quá to. Có những bàn ăn lúc nào cũng ồn ào vì tiếng cười nói, đến mức người đang nhai thức ăn vẫn liên tục phát biểu. Mỗi lần như vậy, tôi lại thấy ái ngại. Khi nói quá lớn trong lúc miệng còn thức ăn, những mẩu thức ăn hoặc nước bọt rất dễ bắn ra ngoài, ảnh hưởng đến vệ sinh chung. Chưa kể, vừa nhai vừa nói, vừa cười lớn còn làm tăng nguy cơ bị sặc hoặc hóc thức ăn. Chỉ một phút bất cẩn cũng có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.
Theo tôi, một bữa ăn ngon còn ở cách mọi người ứng xử với nhau trên bàn ăn. Sự quan tâm đến người khác đôi khi không phải là gắp thật nhiều thức ăn vào bát họ, mà là cùng nhau giữ gìn những thói quen sạch sẽ, lịch sự để ai cũng cảm thấy thoải mái. Tôi hiểu rằng những điều mình làm có thể khiến một số người thấy hơi khác thường. Nhưng nếu những thói quen nhỏ giúp bữa cơm sạch sẽ và an toàn hơn, tôi vẫn sẽ tiếp tục duy trì".
Đó là chia sẻ của độc giả Tamduc xung quanh câu chuyện ứng xử văn minh trên bàn ăn. Đây là chủ đề luôn nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Trong khi không ít người xem việc gắp thức ăn cho nhau, dùng chung bát nước chấm hay trò chuyện rôm rả trên bàn ăn là biểu hiện của sự quan tâm và gắn kết, nhiều người khác lại ưu tiên những thói quen giúp bảo đảm vệ sinh chung như tự lấy thức ăn, dùng thìa, đũa gắp riêng hoặc hạn chế nói chuyện lớn tiếng.
Sự khác biệt này phần nào phản ánh quá trình thay đổi trong nếp sống và quan niệm về phép lịch sự của nhiều gia đình hiện đại. Những thói quen từng được xem là thể hiện sự hiếu khách, thân tình nay cũng được nhìn nhận dưới góc độ vệ sinh và an toàn sức khỏe, nhất là sau đại dịch.
Tôi năm nay 34 tuổi, sống cùng cha mẹ chồng với hai đứa con. Chồng đi làm ăn xa. Vì làm gần nhà thời gian hành chính nên hiện tại mức lương của tôi khá thấp, chỉ có 6 triệu đồng một tháng.
Với mức lương này thì tất nhiên tôi không thể lo đủ chi phí sinh hoạt cho cả nhà 5 người được, nên tôi xài sang cả lương chồng gửi về. Mỗi tháng tôi gửi mẹ chồng 5 triệu đồng tiền đi chợ, vì bà đi chợ thường xuyên nên đảm nhận việc mua thức ăn.
Ngoài ra, thức ăn của con, tôi vẫn phải mua thêm, vì hai đứa khá kén ăn. Có những món mà người lớn ăn được nhưng con tôi không ăn. Tiền điện nước hàng tháng tôi trả. Vấn đề ở đây là chi phí sinh hoạt điện nước của nhà tôi lúc nào cũng nhiều, chắc phải nhất cái xóm tôi đang ở.
Nhà có 5 người mà tháng nào cũng xài hơn 30 khối nước, tiền nước của người khác chỉ tính bằng chục nghìn, thì nhà tôi tháng nào cũng 300 nghìn đồng. Rẻ hơn thì cũng hơn 200 nghìn đồng.
Tiền điện thì mới choáng. Tháng này quê tôi mùa nóng, điều hòa hoạt động hết công suất. Tháng trước tôi mới thanh toán hóa đơn 1,4 triệu đồng. Tháng này nhìn hóa đơn tiền điện 2,2 triệu mà tôi choáng. Mọi người có nghĩ ở quê thôi mà tháng chi hết 2,2 triệu tiền điện không?
Nhà có hai chiếc điều hòa. Cái phòng tôi thì chỉ bật lúc buổi trưa tầm hai tiếng còn buổi tối bật từ 21h đến 5h sáng. Còn điều hòa trong phòng ba mẹ chồng tôi thì gần như bật cả ngày. Buổi sáng mới 10h đã thấy ông bà đã đóng cửa bật máy lạnh, ngồi xem tivi đến 3h chiều mới tắt. Buổi tối ăn cơm xong, lúc 7h ông bà lại bật đến sáng.
Tôi là con dâu nên cũng không dám ý kiến gì sợ ông bà phật lòng vì nghĩ mình hẹp hòi, nhưng quả thực mỗi tháng phải trả hơn 2 triệu tiền điện khiến tôi thấy xót thực sự.
Có những hôm trời mát hơn, nhiệt độ tầm 28-30 độ C thôi, bật quạt là cũng mát rồi nhưng ông bà nghiện điều hòa, cứ đóng cửa mở máy rồi ngồi xem tivi.
Lương thì thấp, còn phải tích lũy để xây nhà mà chi phí sinh hoạt thế này khiến tôi mệt mỏi quá. Ông bà thì già rồi, lương hưu không có. Lại chỉ có mình chồng tôi là con trai nên việc chăm sóc ông bà là trách nhiệm của vợ chồng tôi.
Giờ tôi nên làm thế nào để không mất lòng cha mẹ chồng mà vẫn tiết kiệm được tiền hàng tháng? Tôi viết bài này xin ý kiến tư vấn mọi người xem nên ứng xử thế nào cho khéo léo. Xin cảm ơn mọi người.
