Bị “sa thải thầm lặng” là một cuộc chơi tâm lý. Hồi trẻ tôi cũng rơi vào tình huống bị sếp “khích tướng” theo kiểu không giao cho việc gì, không cho cơ hội phấn đấu, cô lập khỏi tập thể, đối xử bất công. Rốt cuộc tôi bị chạm vào tự ái và quyết định nộp đơn nghỉ việc ngay.
Nhưng sau này, khi qua một công ty mới vào năm 2015, tôi mới có cơ hội quan sát một người anh đồng nghiệp lớn tuổi, làm lâu năm trong công ty và học hỏi được các phản ứng rất thông minh khi bị “sa thải thầm lặng”. Lúc đó, tôi chỉ là nhân sự mới đến, còn anh đã là người duy nhất còn trụ lại team bán hàng sau nhiều đời thay đổi lãnh đạo.
Anh thuộc thế hệ cũ, cực kỳ chăm chỉ và siêng năng, mặc dù vẫn có những hạn chế như không có những thế mạnh như ngoại ngữ, tin học như lớp trẻ. Các sếp mới về đều muốn tìm cách “đuổi khéo” anh để thay thế đội ngũ nhân sự mới của mình. Vậy là anh bị giao cho những khách hàng không tiềm năng, phụ trách cả những khu vực xa, bị gửi thư cảnh báo “warning” nhiều lần vì không đạt doanh số…
Thế nhưng, thay vì ức chế nghỉ việc như tôi, thời gian cứ trôi, anh vẫn cứ cặm cụi làm việc, còn các sếp của team bán hàng lại lần lượt rời đi. Tôi gắn bó với công ty này được hơn ba năm thì cũng chuyển sang một lĩnh vực mới. Chỉ có anh vẫn kiên trì bám trụ tới cùng.
>> Tôi chờ thời cơ sau một năm bị sếp mới ‘sa thải thầm lặng’
Sau này tôi mới biết, chính nhờ thái độ làm việc ấy mà anh được công ty ghi nhận những đóng góp và sự trung thành. Anh cũng được công ty trao quyền ưu tiên dù không cần giỏi ngoại ngữ – một trong những tiêu chuẩn bắt buộc khi tuyển dụng các lứa nhân sự mới sau này.
Đầu năm nay, anh mới tự xin nghỉ việc. Lý do không phải anh bị sếp mới chèn ép mà vì đã đóng đủ bảo hiểm xã hội suốt 25 năm, trong đó có 17 năm làm cho công ty này. Ngày làm việc cuối cùng của anh, công ty còn tổ chức tiệc chia tay, tri ân rất hoành tráng, mọi người đều vui vẻ chúc tụng.
Nhìn câu chuyện của anh, tôi rút ra một bài học: để đánh giá một nhân sự giỏi hay dở cần rất nhiều góc nhìn. Có thể với nhiều người như tôi, nhảy việc là cách nhanh nhất để có lương cao, môi trường phù hợp. Với tôi, cái gì cũng cần vừa phải, nếu cố sức quá thì mình không có thời gian tận hưởng những cái khác. Nhưng với công ty và khách hàng thì những người như anh mới là một nhân sự giỏi, liêm chính, và là một mắt xích quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp gần hai thập kỷ.
Đọc bài 3 năm nay tôi bị sếp 'sa thải thầm lặng' tôi rất tâm đắc và đồng cảm với bạn tác giả vì thấy bóng dáng mình trong đó. Ngày ba mươi tuổi như tác giả bài viết, tôi cũng đã từng bị "sa thải thầm lặng" như vậy.
Bạn tác giả với câu "Nếu cuộc đời cho bạn một trái chanh chua, hãy bỏ thêm đường để biến nó thành một ly nước chanh ngon tuyệt" đã vượt lên hoàn cảnh khó khăn. Tôi chọn cách "lùi một bước biển rộng trời cao".
Tôi tốt nghiệp thủ khoa ngành cơ khí ở một trường đại học, ra trường lẽ ra nếu ở lại khoa học tập và làm việc tôi có thể đã làm đúng nghề đã học và triển vọng tiến xa như lời thầy trưởng khoa đã nhận xét lúc đó.
Nhưng vì muốn kiếm tiền nhanh để mua nhà và lập gia đình, tôi đã xin vào làm việc ở một đơn vị cùng trường đại học mình đã học nhưng không thuộc chuyên ngành mình đã được đào tạo.
Làm trái nghề, tôi phải học lại từ đầu và cố gắng rất nhiều. Sau hai năm làm việc tôi được biên chế suốt đời của đơn vị và được sếp đơn vị cơ cấu vào vị trí cấp phó.
Mâu thuẫn nội bộ, bằng mặt không bằng lòng nảy sinh từ đây. Thật không may, sếp tôi vì nhiều lý do nên nghỉ việc ở đơn vị tôi. Vài anh em đồng nghiệp cũng nghỉ việc để đi theo sếp đến nơi mới, tôi vì nhà ở gần nơi công tác và tự tin vào năng lực của mình nên vẫn ở lại.
Ban lãnh đạo mới thì chưa biết gì về đơn vị, phần lớn những người cũ ở đơn vị do bất mãn với sếp cũ từ trước và để lập công với lãnh đạo mới đã thêu dệt thêm rất nhiều việc không hay về sếp cũ. Tôi một trong những người thân cận với sếp cũ còn ở lại bị cô lập một cách hiển nhiên.
Tôi có biên chế suốt đời nên không bị đuổi việc nhưng không được giao việc nào cụ thể, không được đóng góp ý kiến, chỉ được sai làm các việc lặt vặt khi cần... Tôi cũng nhiều lúc muốn nghỉ việc nhưng bao nỗi lo cơm áo, gạo tiền vợ mới sinh con, thu nhập thấp.
Nhiều lúc muốn chạy đến nơi sếp cũ xin việc, có lẽ ông sẽ nhận nhưng cứ nhờ vả người khác như vậy cũng không phải là cách hay. Tôi chọn cách đứng trên đôi chân của mình và lùi một bước biển rộng trời cao.
Trong vài năm thất sủng ở đơn vị như vậy tôi có rất nhiều thời gian và trong một lần đi lang thang, buồn và không biết sẽ về đâu, tôi và vợ thấy người ta rao bán mảnh đất mà khả năng mình cộng với vay mượn của bố mẹ nữa thì có thể mua được, vậy là chúng tôi mua. Đó là một ngã rẽ bất ngờ và là điểm bắt đầu của nghề tay trái-kinh doanh bất động sản suốt hai mươi hai năm sau đó chưa một lần thua lỗ.
Giờ thì vợ chồng tôi bỏ nghề, ngoài nhà cửa đang ở, nhà chuẩn bị cho con mỗi đứa mỗi cái khi lập gia đình, một khoản tiết kiệm bằng mười năm thu nhập của hai vợ chồng khi đi làm để dưỡng già và một khoản tiết kiệm lấy lãi hàng tháng gửi cho các tổ chức từ thiện bảo trợ xã hội.
Tôi vẫn công tác ở đơn vị cũ, vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ, tốt thôi chứ chưa bao giờ xuất sắc như những năm đầu mới đi làm. Cuộc đời dạy tôi rằng khi bạn tự đứng được trên đôi chân của mình thì những người xung quanh tự nhiên không ai còn cô lập bạn nữa
Tôi không cho rằng mình giỏi và cũng không muốn khuyên ai làm theo cách của mình. Chỉ muốn chia sẽ một cách nhìn cuộc sống là khi cánh cửa này đóng lại sẽ có cánh cửa khác mở ra và đôi khi còn tốt hơn.
Tôi là phụ nữ, năm nay 39 tuổi, nhìn chung, cuộc sống của tôi khá thuận lợi. Tôi có gia đình hạnh phúc, có chồng có con, có nhà có xe. Trong quá trình đi làm việc, tôi cũng gặt hái được nhiều thành công từ sớm khi chỉ ngoài 30 đã ngồi ở vị trí quản lý, và nhờ vậy, sớm hoàn thành việc mua nhà mua xe từ trước 35 tuổi.
Trên con đường sự nghiệp, tôi cũng nhiều lần chuyển đổi việc, cũng có nhiều hoang mang, hoài nghi... nhưng rồi may mắn cũng đến, khi công việc sau luôn đến và cũng khá hơn công việc trước.
Tuy nhiên, trong làn sóng khó khăn hai năm nay, cũng như vận hạn năm tuổi, lần này tôi có một cú nhảy sai lầm và thất nghiệp. Nhưng lần thất nghiệp ở tuổi 39 này, khiến tôi lo lắng quá nhiều, trước đó còn có dấu hiệu "trầm cảm", "rối loạn lo âu".
Thực chất tôi tự phân tích và biết rằng mình không đến nỗi thiếu hụt tài chính vì đã có nhà, có xe có khoản tiết kiệm và có thu nhập của chồng, tôi cũng may mắn khi chồng con thương yêu và ngoan ngoãn.
Nhưng tôi lại đang gặp khủng hoảng với bản thân mình, tôi không biết khi nào tôi có thể tìm được một công việc khác và trong thời gian chờ đợi mỗi ngày này, tôi không biết phải làm gì, đối mặt với khoảng thời gian trống trải vô dụng này.
Có vẻ, vấn đề lớn nhất của tôi là bị định danh trong công việc. Nên nếu không có công việc, tôi không biết mình phải làm gì khác.
Tôi nghỉ hưu khi đã bước qua tuổi 60. Hơn 30 năm đi làm, tôi gần như sống theo một guồng quay cố định: sáng đi sớm, tối về muộn, cuối tuần cũng hiếm khi thật sự nghỉ ngơi. Tôi thuộc kiểu người lúc nào cũng sợ mình không đủ cố gắng. Cơ quan cần tăng ca, tôi cũng nhận. Đồng nghiệp nghỉ, tôi cũng làm thay. Nhiều năm liền, cuộc sống của tôi chỉ xoay quanh hai chữ "trách nhiệm".
Mỗi lần mệt, tôi lại tự nhủ: "Ráng thêm vài năm nữa thôi, về hưu rồi tha hồ nghỉ". Và thực tế là tôi đã có nhà cửa, có tiền tiết kiệm để dưỡng già. Tôi từng mơ về những ngày nghỉ hưu rất đẹp: sáng uống cà phê, chiều đi bộ, cùng vợ đi du lịch. Tôi nghĩ mình sẽ có thời gian đọc sách, chăm cây, gặp bạn bè cũ. Nhưng thực tế lại không giống tưởng tượng.
Hệ quả của những năm tháng làm việc đến kiệt sức khiến tôi mang theo nhiều bệnh tật ở tuổi xế chiều. Đầu gối tôi đau khi đi bộ lâu. Rối loạn huyết áp nên tôi phải uống thuốc mỗi ngày. Chưa kể bệnh mất ngủ kinh niên kéo dài gần 10 năm qua. Có lúc ngồi ở nhà, tôi tự hỏi: "Mình đã đánh đổi quá nhiều để làm gì?".
Ngày các con còn nhỏ, tôi gần như luôn vắng mặt ở nhà. Sáng tôi đi làm trước khi con thức dậy, tối về thì chúng đã học xong hoặc chuẩn bị đi ngủ. Cuối tuần nhiều khi tôi vẫn ôm việc. Tôi còn nhớ có lần con gái diễn văn nghệ ở trường. Tôi đã hứa sẽ đến xem, nhưng đúng hôm đó cơ quan có cuộc họp đột xuất. Đến giờ tôi vẫn nhớ ánh mắt hụt hẫng của con hôm ấy.
>> 15 năm nghỉ hưu giúp tôi nhận ra tuổi già đáng giá nhường nào
Ngày đó tôi cứ nghĩ chỉ cần kiếm tiền, lo đầy đủ vật chất là đã làm tròn trách nhiệm của một người cha. Nhưng càng lớn tuổi tôi càng hiểu, điều con cái cần nhiều khi chỉ là vài bữa cơm đủ mặt, một buổi đưa đón hay cảm giác có cha mẹ bên cạnh. Bây giờ các con đều trưởng thành, có cuộc sống riêng. Chúng vẫn thương và quan tâm tôi, nhưng cảm giác tiếc nuối vì đã bỏ lỡ quá nhiều năm tháng của con thì không thể biến mất.
Tôi biết rất nhiều người ở tuổi trung niên giống mình. Chúng ta lớn lên trong suy nghĩ phải hy sinh hết cho gia đình, phải làm đến khi không còn sức mới dám nghỉ. Nhiều người xem việc lao lực là trách nhiệm, thậm chí là niềm tự hào. Nhưng đến một lúc nào đó, bạn sẽ nhận ra tiền có thể kiếm thêm, công việc có thể thay thế, còn sức khỏe thì mất rất khó lấy lại.
Nếu được quay lại, tôi vẫn sẽ chăm chỉ làm việc, nhưng tôi sẽ không sống như trước nữa. Tôi sẽ dành thời gian cho bản thân nhiều hơn, ngủ sớm hơn, đi khám sức khỏe định kỳ và bớt ôm hết mọi thứ vào người. Quan trọng nhất là tôi sẽ dành nhiều thời gian hơn cho gia đình khi còn có thể.
