Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết trước thông tin quốc tế về chùm ca bệnh do vi rút Hanta liên quan đến một tàu du lịch mang cờ Hà Lan, cục khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh và không hoang mang.
Theo thông tin của WHO, đầu tháng 5-2026 ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên một tàu du lịch từ Argentina qua nam Đại Tây Dương.
Tính đến ngày 4-5, ghi nhận 7 trường hợp (2 trường hợp được xác nhận nhiễm vi rút Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ), bao gồm 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch và 3 người có triệu chứng nhẹ.
Trên tàu có 147 người (bao gồm 88 du khách và 59 thủy thủ đoàn) thuộc 23 quốc tịch. Hiện chưa ghi nhận người Việt Nam trong nhóm hành khách, thuyền viên liên quan.
Theo Cục Phòng bệnh, do vi rút Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người. Đường lây truyền chủ yếu qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh và tại nơi chuột nhiễm bệnh làm tổ hay trú ẩn, bị chuột cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp, sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh do vi rút Hanta, điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức kịp thời tại cơ sở y tế.
Vi rút Hanta có thể gây bệnh nặng ở người, như hội chứng phổi do vi rút Hanta hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh có thể diễn biến nhanh, gây khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể tử vong.
Khi quét dọn, hút bụi hoặc dọn nhà, dọn kho nơi có chuột nhiễm bệnh trú ẩn, chất thải khô của chuột có thể phát tán thành bụi rất nhỏ trong không khí, người hít phải bụi có chứa mầm bệnh có thể bị nhiễm vi rút Hanta. Việc lây truyền từ người sang người rất hiếm, nhưng đã được ghi nhận trên y văn.
Thời gian ủ bệnh thường từ 2-4 tuần, có thể tới 8 tuần. Người bệnh có thể sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy; sau đó có thể đột ngột ho, tức ngực, khó thở, mệt lả, tụt huyết áp.
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan theo dõi tình hình, cập nhật thông tin và hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp phòng, chống dịch kịp thời, phù hợp.
Theo Cục Phòng bệnh, đến nay nước ta chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Hanta trên người. Tuy nhiên trong bối cảnh nước ta chuột khá phổ biến, để chủ động phòng, chống dịch bệnh do vi rút Hanta và các bệnh dịch khác lây truyền từ chuột sang người, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp sau:
1. Không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột.
2. Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột: mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang; phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn.
Không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi, vì có thể làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay trong không khí, người hít phải bụi này có thể bị nhiễm bệnh.
3. Rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ.
4. Bịt kín khe hở để chuột không vào nhà; đặt bẫy khi cần; cất thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín; thu gom rác hằng ngày để không thu hút chuột.
5. Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, nơi chuột làm tổ, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, người dân cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để được khám, điều trị kịp thời.
“Mặc dù chưa ghi nhận ca mắc bệnh do vi rút Hanta ở nước ta, mỗi người dân cần chủ động phòng bệnh bằng cách kiểm soát tốt các nguy cơ lây bệnh từ chuột”, Cục Phòng bệnh khuyến cáo.
Khi nhắc đến tiểu đường, đa số chúng ta thường mặc định đó là căn bệnh của những người thừa cân, béo phì. Tuy nhiên, bác sĩ giảm cân nổi tiếng Tiêu Tiệp Kiện (Đài Loan) mới đây đã chia sẻ góc nhìn mới, theo đó hủ phạm thực sự gây bệnh là mỡ nội tạng tích tụ trong ổ bụng, còn cân nặng chỉ là yếu tố liên đới.
Theo bác sĩ Tiêu, chỉ cần dịch chuyển được lượng mỡ từ nội tạng ra dưới da, chỉ số đường huyết sẽ có cơ hội trở về mức bình thường.
Trên trang cá nhân, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện kể lại câu chuyện của chính mình thời còn là bác sĩ nội trú. Trong một lần tình cờ xét nghiệm máu vào buổi sáng, anh bàng hoàng nhận thấy chỉ số đường huyết lúc đói lên tới 106 mg/dL (trong khi mức bình thường phải dưới 100 mg/dL).
Đáng chú ý, thời điểm đó anh chưa đầy 30 tuổi, chân tay thon gọn, chỉ số BMI chỉ vỏn vẹn 22 - một con số lý tưởng theo tiêu chuẩn y khoa. "Tôi không thể tin được mình lại đang ở giai đoạn tiền tiểu đường", anh nhớ lại.
Bác sĩ Tiêu giải thích rằng trọng tâm của việc đảo ngược tiền tiểu đường có thể không nằm ở việc giảm cân cực đoan. Một nghiên cứu đã chỉ ra mỡ nội tạng vùng bụng mới là tác nhân khiến cơ thể kháng insulin.
Hiện tượng này được gọi là "tích tụ mỡ lạc chỗ" (Ectopic fat), khi mỡ không nằm dưới da mà xâm lấn vào gan, tụy và xung quanh ruột. Tình trạng này gây ra phản ứng viêm toàn thân, ngăn chặn các tín hiệu của insulin, dẫn đến tăng đường huyết.
Vị bác sĩ khẳng định, chìa khóa giúp anh thoát khỏi nguy cơ bệnh tật không phải là cắt bỏ hoàn toàn tinh bột, mà là áp dụng chiến lược giảm mỡ nội tạng và kháng viêm cho cơ thể.
Dựa trên kinh nghiệm cá nhân và nghiên cứu khoa học, bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện đúc kết 4 quy tắc cốt lõi để loại bỏ mỡ "lạc chỗ":
Vào những ngày không tập thể dục, hãy thay thế cơm trắng tinh chế bằng các loại tinh bột hấp thụ chậm như gạo lứt, khoai lang.
Nói không với đồ uống có đường
Loại bỏ hoàn toàn đường fructose - tác nhân trực tiếp gây "quá tải" cho gan và tích mỡ nội tạng. Đây chính là bước ngoặt giúp bác sĩ Tiêu thành công ổn định đường huyết.
Chống viêm bằng thực phẩm
Tăng cường tiêu thụ các loại dầu tốt giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, dầu oliu nguyên chất. Những chất béo lành mạnh này đóng vai trò như "chiếc bình cứu hỏa" dập tắt các phản ứng viêm do mỡ nội tạng gây ra.
Đi bộ 15 phút sau bữa ăn
Chỉ cần 15 phút vận động nhẹ nhàng sau khi ăn sẽ giúp tiêu thụ lượng glucose tự do trong máu, ngăn chặn chúng chuyển hóa thành mỡ tích tụ trong nội tạng.
Bác sĩ Tiêu nhấn mạnh, việc hiểu đúng về cơ chế tích mỡ sẽ giúp quá trình điều trị tiểu đường trở nên khoa học và bền vững hơn, thay vì chỉ chạy theo những thực đơn ăn kiêng khắt khe.
Thức ăn thừa từ tối hôm trước có thể trông vẫn bình thường, không có mùi lạ nhưng chưa chắc là không bị nhiễm khuẩn. Điều quan trọng nhất là thức ăn sau khi nấu được bảo quản như thế nào, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nếu thực phẩm bị để quá lâu ở nhiệt độ phòng, vi khuẩn có thể sinh sôi nhanh và làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Các chuyên gia khuyến cáo không nên để ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Nếu thời tiết nóng trên 32 độ C, thời gian an toàn chỉ còn khoảng 1 giờ. Sau khoảng thời gian này, vi khuẩn có thể phát triển nhanh trong thực phẩm.
Không phải tất cả đồ ăn để qua đêm đều nguy hiểm. Nếu cho thức ăn vào tủ lạnh trong vòng 2 giờ sau khi nấu, phần lớn món ăn vẫn có thể an toàn vào ngày hôm sau.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo nhiệt độ ngăn mát tủ lạnh nên duy trì dưới 4 độ C để hạn chế vi khuẩn phát triển. Trong điều kiện này, đa số thực phẩm nấu chín có thể bảo quản khoảng 3 đến 4 ngày.
Ví dụ, thịt nấu chín, súp, món hầm hoặc cơm thường có thể dùng trong khoảng thời gian trên nếu được bảo quản đúng. Riêng hải sản thì nên ăn sớm hơn, tốt nhất trong vòng 1 đến 2 ngày. Nguyên nhân là do chúng dễ hỏng hơn các thực phẩm khác.
Để bảo quản tốt hơn, nên chia thức ăn vào hộp nhỏ, đậy kín và cất vào tủ lạnh sớm. Điều này giúp thức ăn nguội nhanh hơn và hạn chế vi khuẩn phát triển.
Khi để qua đêm, không phải loại thực phẩm nào cũng có mức độ an toàn giống nhau. Các món như hải sản, sữa, trứng lòng đào, salad có sốt mayonnaise, sushi hoặc thịt nguội thường dễ hư nhanh hơn và cần được bảo quản kỹ hơn.
Trong khi đó, một số món như bánh mì khô, bánh quy hoặc trái cây nguyên quả thường ít nguy cơ hơn nếu để ngoài qua đêm, đặc biệt là trong môi trường sạch và khô ráo. Tuy nhiên, điều này không áp dụng cho thực phẩm đã cắt sẵn hoặc có nhân kem.
Có những trường hợp không nên cố giữ lại thức ăn dù cảm thấy tiếc. Ví dụ, thức ăn đã để ngoài suốt đêm, tủ lạnh bị mất điện nhiều giờ, món ăn xuất hiện nấm mốc, có mùi chua bất thường hoặc không nhớ đã nấu từ khi nào.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ cho biết nếu tủ lạnh mất điện quá 4 giờ, nhiều loại thực phẩm dễ hỏng có thể không còn an toàn để ăn.
Với đồ ăn thừa, nguyên tắc đơn giản nhất là nếu thấy không chắc chắn về độ an toàn của chúng, tốt hơn là nên bỏ đi để tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm, theo Healthline.
"Thiếu vi chất không chỉ ảnh hưởng tăng trưởng thể chất mà còn tác động đến trí tuệ, sức đề kháng và khả năng học tập của trẻ", ThS.BS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm giao dục truyền thông dinh dưỡng, Viện dinh dưỡng, nói tại Hội nghị hưởng ứng Ngày Vi chất dinh dưỡng 1-2/6 tại Hà Nội.
Nhằm giải quyết tình trạng này, ngành y tế triển khai chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao đợt một năm 2026 tại các xã, phường trong tháng 6 và 7. Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Trương Tuyết Mai cho biết chương trình đặt mục tiêu tối thiểu 98% trẻ từ 6 tháng đến dưới 5 tuổi uống vitamin A miễn phí. Năm nay, tổ chức Vitamin Angels (Mỹ) tài trợ gần 3 triệu viên nang loại 200.000 IU cho các địa phương thực hiện chiến dịch.
Viện Dinh dưỡng nêu thực trạng trên dựa vào kết quả khảo sát SEANUT II mới đây, báo động về tình trạng "đói vi chất" ở trẻ em. Cụ thể, khoảng 38% trẻ 6-11 tháng tuổi thiếu máu; hơn 60% nhóm 4-11 tuổi thiếu kẽm và 31% thiếu vitamin D.
Trước đó, Tổng điều tra Dinh dưỡng cũng chỉ ra 53% trẻ từ 6-59 tháng tuổi có nồng độ kẽm huyết thanh thấp, 18% thiếu máu và 9% thiếu vitamin A tiền lâm sàng. Đặc biệt tại khu vực miền núi, tỷ lệ thiếu vitamin A vượt mức 13%.
Tại Hội nghị hưởng ứng Ngày Vi chất dinh dưỡng ở Hà Nội, bác sĩ Sơn gọi tình trạng thiếu hụt này là "nạn đói tiềm ẩn". Cơ thể trẻ không biểu hiện suy dinh dưỡng rõ ràng dù cha mẹ cung cấp đủ năng lượng qua bữa ăn hàng ngày.
Bác sĩ Sơn cảnh báo việc thiếu hụt lượng nhỏ vitamin và khoáng chất cản trở cơ thể sản xuất enzyme, hormone, làm suy giảm hệ miễn dịch và giảm khả năng tập trung học tập của trẻ. Ở phụ nữ mang thai, tình trạng này đe dọa trực tiếp sức đề kháng của người mẹ và làm thai nhi chậm phát triển.
Viện Dinh dưỡng khuyến cáo phụ huynh chủ động đưa con em đi uống vitamin A đúng lịch. Cùng với đó, các gia đình cần duy trì chế độ ăn đa dạng, tăng cường thức ăn giàu vi chất như thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh và trái cây nhằm giúp trẻ phát triển tầm vóc, nâng cao sức khỏe toàn diện.
