Bộ Quốc phòng Nga ngày 4.5 thông báo sẽ thực thi lệnh ngừng bắn từ ngày 8 – 9.5 theo quyết định của Tổng thống Vladimir Putin, nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng của Hồng quân Liên Xô trước Đức Quốc xã thời Thế chiến 2. Quyết định được ông Putin thông báo với Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc điện đàm vào tuần trước.
Vào ngày 9.5, Nga sẽ tổ chức cuộc duyệt binh thường niên tại Quảng trường Đỏ để đánh dấu chiến thắng quan trọng trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Năm nay, các loại vũ khí chủ lực như tên lửa, xe tăng… sẽ không xuất hiện tại buổi lễ “do tình hình tác chiến hiện tại”, lần đầu tiên sau gần 2 thập niên các hệ thống này vắng bóng tại cuộc duyệt binh, theo AFP. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phân tích rằng điều này cho thấy các quan chức Nga “sợ máy bay không người lái có thể bay qua Quảng trường Đỏ” trong ngày 9.5 để gây ảnh hưởng buổi lễ.
Đáp lại, Bộ Quốc phòng Nga cho rằng phát ngôn của ông Zelensky như lời đe dọa và cảnh báo sẽ thực hiện cuộc tấn công lớn bằng tên lửa vào trung tâm thủ đô Kyiv để đáp trả nếu Ukraine tìm cách phá hoại ngày lễ trọng đại. Nga tuyên bố hoàn toàn có năng lực để thực hiện điều đó nhưng đã kiềm chế vì lý do nhân đạo, theo TASS. “Chúng tôi cảnh báo dân thường Kyiv và nhân viên các phái đoàn ngoại giao cần rời khỏi thành phố ngay lập tức trong trường hợp đòn đáp trả diễn ra”, Bộ Quốc phòng Nga cảnh báo.
Về phần mình, Tổng thống Zelensky cho biết chưa nhận được đề nghị chính thức nào từ Nga về việc ngừng bắn, chỉ trích rằng việc đình chiến chỉ để tổ chức lễ kỷ niệm là điều “không nghiêm túc”. “Chúng tôi tin rằng mạng người là quý giá hơn nhiều so với bất kỳ lễ kỷ niệm nào”, ông Zelensky viết trên mạng xã hội và tuyên bố lệnh ngừng bắn riêng của Ukraine, bắt đầu từ 0 giờ ngày 6.5. Ông Zelensky nhấn mạnh Ukraine sẽ hành động một cách cân xứng từ thời điểm đó và kêu gọi lãnh đạo Nga có những bước đi cụ thể nhằm chấm dứt xung đột. Ông Zelensky không nói rõ lệnh ngừng bắn của Kyiv sẽ kéo dài bao lâu trong khi Moscow chưa bình luận về quyết định này.
Lệnh ngừng bắn được hai bên đưa ra trong bối cảnh nỗ lực ngoại giao do Mỹ dẫn đầu nhằm chấm dứt xung đột đang bị đóng băng, khi Washington tập trung vào xung đột với Iran tại Trung Đông. Ukraine đã nhiều lần kêu gọi ngừng bắn lâu dài nhưng Nga từ chối, do nước này cho rằng họ đang thắng thế trên chiến trường. Thay vào đó, Nga thường xuyên công bố ngừng bắn ngắn hạn quanh các kỳ nghỉ lễ, gần đây nhất là lễ Phục sinh Chính thống giáo hồi tháng 4. Nga và Ukraine khi đó cáo buộc nhau vi phạm ngừng bắn.
Mặt khác, dữ liệu từ Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW, Mỹ) cho thấy trong tháng 4, Nga mất kiểm soát các khu vực có tổng diện tích khoảng 120 km2 vào tay Ukraine. Theo AFP, đây là lần đầu tiên từ cuộc phản công mùa hè năm 2023 của Ukraine, Nga mất nhiều hơn là được dù phần đất này là cực nhỏ, chỉ bằng 0,02% lãnh thổ Ukraine. Tính luôn bán đảo Crimea và các vùng ở Donbass, Nga đang kiểm soát 19% tổng diện tích Ukraine.
Nga chưa bình luận về thông tin này. TASS hôm qua trích lời Tổng thống Trump nói trong một cuộc phỏng vấn rằng ông Zelensky là “người mưu mô” nhưng “Ukraine đang mất dần lãnh thổ”. Chủ nhân Nhà Trắng còn cho biết Kyiv đang tiếp tục chiến đấu nhờ vũ khí được các nước NATO mua từ Mỹ.
"Trong khi tiếp cận để hạ cánh tại sân bay quốc tế Newark Liberty, chuyến bay 169 của Hãng hàng không United Airlines đã đụng một cột đèn trên đường cao tốc New Jersey Turnpike vào khoảng 14 giờ ngày 3.5 (giờ địa phương)", Cục Hàng không liên bang Mỹ (FAA) thông báo.
FAA khẳng định chiếc Boeing 767 của United Airlines bị hư hại nhẹ, nhưng đã hạ cánh an toàn sau khi bay từ Venice (Ý). FAA thông báo sẽ điều tra vụ việc.
Sự cố xảy ra khi chiếc máy bay này đang chở 221 hành khách và 10 thành viên phi hành đoàn, theo AFP.
Không có thương vong nào được báo cáo trên máy bay, và tài xế xe tải đã được đưa đến bệnh viện với những vết thương nhẹ, theo Cơ quan Cảng New York và New Jersey (PANYNJ).
PANYNJ cho biết thêm chiếc máy bay đã gây ra thiệt hại cho một cột đèn và một xe đầu kéo đang di chuyển về phía nam trên đường cao tốc New Jersey Turnpike.
United Airlines thông báo hãng dự định "tiến hành một cuộc điều tra an toàn bay nghiêm ngặt về vụ việc và phi hành đoàn của chúng tôi đã bị đình chỉ công tác như một phần của quá trình này".
Chiếc xe tải nói trên, thuộc công ty bánh H&S Bakery, không bị hư hại đáng kể, nhưng bánh xe của máy bay thương mại đã va chạm cửa bên tài xế, theo Phó chủ tịch H&S Bakery Chuck Paterakis. Ông cho biết thêm "tài xế xe tải bị thương nhẹ do vụ việc".
Cảnh sát bang New Jersey, những người đã có mặt tại hiện trường vụ tai nạn trên đường cao tốc, và Tập đoàn Boeing đã không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận về máy bay chở 231 người đụng cột đèn và xe tải ở Mỹ, theo AFP.
"Đàm phán Islamabad đã bắt đầu hôm nay. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif có cuộc gặp với Phó tổng thống Mỹ JD Vance. Thủ tướng nhấn mạnh Pakistan mong muốn tiếp tục tạo điều kiện cho cả hai phía đạt được những bước tiến vì nền hòa bình bền vững ở khu vực", Văn phòng Thủ tướng Pakistan chiều 11/4 thông báo.
Cuộc gặp cũng có sự tham gia của các quan chức cấp cao hai nước. Phía Mỹ có đặc phái viên hòa bình Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump. Phía Pakistan có Phó thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Ishaq Dar và Bộ trưởng Nội vụ Mohsin Naqvi.
Trước đó cùng ngày, Thủ tướng Pakistan cũng thông báo đã gặp riêng phái đoàn Iran, do Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu. Hãng thông tấn Iran Tasnim cho biết trong cuộc gặp, phái đoàn nước này đã đánh giá lập trường của phía Mỹ và mức độ thực thi các cam kết, trước khi đưa ra quyết định đồng ý đàm phán.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Nội dung cụ thể của từng vấn đề, gồm những điều Tehran muốn Washington nhượng bộ, không được truyền thông Iran tiết lộ.
Cấu trúc cụ thể của các cuộc tiếp xúc giữa Mỹ và Iran hiện chưa rõ ràng. Trong những vòng đàm phán trước chiến sự, hai bên thường trao đổi gián tiếp thông qua trung gian.
Giới quan sát cho rằng sau các cuộc tiếp xúc riêng với Thủ tướng Sharif, các bên sẽ bước sang giai đoạn đàm phán gián tiếp, với Pakistan là kênh trung gian để truyền đạt những yêu cầu và lập trường mỗi bên. Nếu giai đoạn đàm phán trung gian đạt được tiến triển tích cực, đại diện hai nước sẽ bước vào đàm phán trực tiếp.
Pakistan nổi lên như một bên trung gian quan trọng trong nỗ lực chấm dứt chiến sự Iran đang lan rộng khắp Trung Đông. Văn phòng Thủ tướng Sharif cho biết ông "đánh giá cao cam kết đối thoại mang tính xây dựng của các bên" và bày tỏ kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ mở đường cho hòa bình lâu dài.
Tuy nhiên, các thông tin liên quan đến nội dung đàm phán vẫn còn nhiều mâu thuẫn thời gian qua. Một nguồn tin cấp cao Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Tehran tại Qatar và một số ngân hàng nước ngoài, coi đây là dấu hiệu thiện chí để thúc đẩy đàm phán. Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng sau đó phủ nhận thông tin.
Giới chức Iran cho rằng việc giải phóng tài sản của nước này ở Qatar, có thể lên tới 6 tỷ USD, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, vấn đề được cho là trọng tâm trong các cuộc đàm phán.
Khoản tiền bị phong tỏa có nguồn gốc từ doanh thu dầu mỏ của Iran tại Hàn Quốc, bị đóng băng từ năm 2018 khi Mỹ tái áp đặt lệnh trừng phạt với Iran. Số tiền này từng được chuyển sang các tài khoản tại Qatar trong khuôn khổ thỏa thuận trao đổi tù nhân năm 2023, nhưng chỉ được sử dụng cho mục đích nhân đạo.
CBS News ngày 1/6 dẫn lời hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết một phi công tiêm kích F-15E Mỹ đã "hai lần phóng ghế thoát hiểm trong hơn một tháng", khi máy bay của người này lần lượt bị Kuwait và Iran bắn rơi.
Lần nhảy dù đầu tiên diễn ra ngày 2/3, khi lực lượng Kuwait bắn nhầm 3 tiêm kích F-15E Mỹ tham gia chiến dịch nhằm vào Iran. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết cả 6 người thuộc 3 tổ lái đều phóng ghế thoát hiểm an toàn.
Trong sự việc ngày 3/4, phi công này tiếp tục phải phóng ghế thoát hiểm tiêm kích F-15E trúng tên lửa trên bầu trời Iran. Quân đội Mỹ sau đó mở chiến dịch quy mô lớn để giải cứu tổ lái, chưa rõ phi công này là người được sơ tán trước hay sau.
Lầu Năm Góc và CENTCOM đều từ chối bình luận về thông tin.
"Đây là sự trùng hợp cực kỳ hiếm gặp. Điều này giống như bị sét đánh hai lần", David Deptula, cựu thiếu tướng không quân Mỹ, cho hay. Ông thêm rằng kể từ những năm 1950 tới nay, không có phi công nào của Mỹ bị bắn hạ trong hai lần xuất kích riêng biệt thuộc cùng một chiến dịch.
Sau khi chiếc F-15E rơi tại Iran, phi công buồng trước được sơ tán ngay trong ngày 3/4. Sĩ quan điều khiển vũ khí leo lên sườn núi ở độ cao khoảng 2.100 m để tránh sự truy đuổi của dân quân Iran và được giải cứu hai ngày sau đó.
Một cường kích A-10 cũng bị Iran bắn rơi khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ. Các đơn vị đặc nhiệm Mỹ đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, Iran tuyên bố hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/4 cho biết Iran dùng tên lửa phòng không vác vai nhắm bắn chiếc F-15E, quả đạn lao vào động cơ khiến tiêm kích rơi tại chỗ. CNN đánh giá quân đội Mỹ đã chịu thiệt hại hàng trăm triệu USD "chỉ vì một tên lửa phòng không vác vai trị giá vài nghìn USD".
