Các thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hôm 5/5 bắt đầu thảo luận kín về dự thảo nghị quyết liên quan eo biển Hormuz do Mỹ soạn thảo cùng Arab Saudi, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Kuwait và Qatar.
“Không ai muốn thấy dự thảo này lại bị phủ quyết, chúng tôi đã có một số điều chỉnh nhỏ về ngôn ngữ. Tôi không chắc liệu điều đó có giúp dự thảo tránh bị phủ quyết hay không. Đây thực sự là phép thử đối với chức năng hoạt động của Liên Hợp Quốc”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với phóng viên tại Nhà Trắng.
Theo bản dự thảo mà Reuters tiếp cận được, nghị quyết lên án “các hành động vi phạm lệnh ngừng bắn” mà Iran bị cáo buộc, cũng như “những động thái và đe dọa liên tục nhằm đóng cửa, cản trở hoặc áp phí” đối với quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.
Nghị quyết cũng yêu cầu Iran lập tức chấm dứt các cuộc tập kích, công bố vị trí bãi thủy lôi và không cản trở hoạt động rà phá mìn. Dự thảo cũng có điều khoản kêu gọi Tehran hợp tác với Liên Hợp Quốc để thiết lập hành lang nhân đạo qua eo biển, do hoạt động vận chuyển hàng viện trợ, phân bón và các hàng hóa thiết yếu khác đang bị gián đoạn.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc sẽ báo cáo lại trong vòng 30 ngày về mức độ tuân thủ, Hội đồng Bảo an sẽ họp để xem xét các bước tiếp theo, bao gồm khả năng áp đặt trừng phạt nếu Iran không thực thi nghị quyết.
“Tất cả những gì chúng tôi yêu cầu là Liên Hợp Quốc lên án hành vi này, kêu gọi Iran ngừng đánh chìm tàu, gỡ bỏ thủy lôi và cho phép viện trợ nhân đạo được lưu thông”, ông Rubio nói.
Ngoại trưởng Mỹ cho biết đã trao đổi với Nga và Trung Quốc rằng nghị quyết được thông qua và Iran chịu áp lực sẽ có lợi cho họ, bởi không quốc gia nào muốn thấy các tuyến đường biển quốc tế, đặc biệt là eo biển Hormuz, bị đóng cửa, gây hỗn loạn kinh tế cho hàng chục quốc gia trên thế giới.
Một nghị quyết tương tự từng bị Moskva, Bắc Kinh phủ quyết chỉ vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran được công bố ngày 8/4.
Nga và Trung Quốc khi đó cho rằng nghị quyết như vậy sẽ hợp pháp hóa cuộc tấn công toàn diện vào Iran. Đại sứ Nga Vasily Nebenzya cảnh báo nghị quyết sẽ “tạo tiền lệ nguy hiểm” đối với luật pháp quốc tế và các nỗ lực gìn giữ hòa bình nếu được thông qua.
Dự thảo mới đã tránh sử dụng trực tiếp cụm từ “cho phép sử dụng vũ lực”, nhưng vẫn đặt trong khuôn khổ Chương VII của Hiến chương Liên Hợp Quốc, cho phép Hội đồng Bảo an áp dụng những biện pháp từ trừng phạt đến hành động quân sự.
Các nhà ngoại giao cho biết Mỹ hy vọng nhanh chóng hoàn tất thảo luận, hướng tới đưa ra dự thảo cuối cùng vào ngày 8/5 và tiến hành bỏ phiếu đầu tuần tới.
Phái bộ Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc cho biết đang “trong quá trình xem xét” dự thảo, trong khi phái bộ Nga chưa lên tiếng.
Phát ngôn viên Liên Hợp Quốc Stephane Dujarric cho biết ông không có thẩm quyền bình luận về dự thảo, nhưng nhấn mạnh “rõ ràng chúng tôi muốn tuyến đường biển quốc tế được mở một cách an toàn và khôi phục quyền tự do hàng hải vốn có ý nghĩa sống còn đối với thế giới”.
Căng thẳng leo thang hôm 4/5, khi Mỹ tuyên bố đã phá hủy 6 xuồng Iran và tên lửa Iran tấn công một cảng dầu của UAE, diễn ra sau khi Washington triển khai chiến dịch “Dự án Tự do” nhằm dẫn đường cho tàu hàng đi qua eo biển Hormuz.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5/5 thông báo dừng chiến dịch theo đề xuất của Pakistan và các nước khác, trong nỗ lực nhằm đạt thỏa thuận với Iran.
Mỹ cũng chia sẻ với các đối tác đề xuất thành lập liên minh hàng hải đa quốc gia mới mang tên Cơ chế Tự do Hàng hải (MFC), nhằm xây dựng cấu trúc an ninh hậu xung đột cho Trung Đông và mở lại eo biển Hormuz khi tình hình ổn định.
Một số quốc gia cho biết mọi sứ mệnh cần có sự ủy quyền của Liên Hợp Quốc, trước khi những nước này xem xét khả năng triển khai lực lượng tham gia.
Theo Hãng tin AFP ngày 12-4, Thủ tướng Campuchia Hun Manet khẳng định kể từ sau lệnh ngừng bắn hồi tháng 12 năm ngoái, Phnom Penh và Bangkok đã tuân thủ các nội dung tuyên bố chung trong cuộc họp đặc biệt lần thứ 3 của Ủy ban Biên giới chung (GBC).
Theo ông, việc duy trì lệnh ngừng bắn đã tạo ra “cơ hội quan trọng” để tiến tới giải quyết các tranh chấp lãnh thổ giữa hai quốc gia.
Tờ Khmer Times cho hay Thủ tướng Campuchia đặc biệt nhấn mạnh điểm 3 của tuyên bố chung, trong đó quy định mọi thỏa thuận tạm thời không được ảnh hưởng đến đường biên giới quốc tế cuối cùng.
Ông kêu gọi Ủy ban Biên giới chung sớm nối lại các hoạt động khảo sát và phân định trên thực địa, phù hợp với thỏa thuận hiện có nhằm đạt được hòa bình lâu dài dọc theo biên giới.
Bên cạnh đó, hai bên cần nhất trí sử dụng các cơ chế hiện có của GBC để bảo đảm an toàn cho đội khảo sát chung, ưu tiên việc tiến hành các hoạt động khảo sát và phân định tại những khu vực biên giới bị ảnh hưởng, nơi có dân thường sinh sống.
Thủ tướng Hun Manet bày tỏ "hy vọng mạnh mẽ" rằng hai quốc gia láng giềng có thể sớm hợp tác "nhanh chóng và chân thành".
"Đây sẽ là nền tảng cho hòa bình lâu dài, giúp người dân sinh sống dọc khu vực biên giới chung được an cư trong yên bình. Campuchia hoàn toàn sẵn sàng", ông viết trên mạng xã hội.
Tuy nhiên theo AFP, phía Thái Lan cho biết vẫn chưa sẵn sàng nối lại đàm phán. Ngoại trưởng Sihasak Phuangketkeow khẳng định Bangkok cần tuân theo "các quy trình riêng", dù thừa nhận Phnom Penh có quyền đưa ra lời kêu gọi.
Tranh chấp giữa Thái Lan và Campuchia xoay quanh việc phân định đường biên giới dài khoảng 800km, có nguồn gốc từ thời kỳ thuộc địa Pháp. Bất đồng này đã kéo dài suốt nhiều thập kỷ và nhiều lần bùng phát thành xung đột.
Năm ngoái căng thẳng leo thang thành các đợt giao tranh khiến hàng chục người thiệt mạng và hơn một triệu người phải rời bỏ nhà cửa trong các đợt bạo lực vào tháng 7 và tháng 12.
Hai bên sau đó đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào cuối tháng 12, mở đường cho các cuộc đàm phán về biên giới. Tuy vậy tình hình tại khu vực giáp ranh vẫn chưa ổn định, khi hai nước liên tục cáo buộc lẫn nhau vi phạm cam kết.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tạm kết thúc vào sáng sớm ngày 12-4 và dự kiến sẽ nối lại trong ngày.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, Chính phủ Iran cho biết sau gần 15 giờ, các cuộc đàm phán đã kết thúc và các chuyên gia kỹ thuật từ cả hai phía sẽ trao đổi tài liệu. "Các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục bất chấp một số khác biệt còn lại", bài đăng viết, mặc dù không nói rõ khi nào đàm phán sẽ bắt đầu lại.
Một phóng viên truyền hình nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong ngày chủ nhật. Còn Hãng thông tấn FARS của Iran đưa tin Tehran và Washington không đạt được nhất trí về những bất đồng trong vòng đàm phán mới nhất.
Đài CNN dẫn lời một quan chức Nhà Trắng nói rằng các cuộc đàm phán đã kéo dài "15 giờ và vẫn đang tiếp diễn".
Đàm phán ở Islamabad, Pakistan, là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran trong hơn một thập kỷ và là các cuộc thảo luận cấp cao nhất kể từ năm 1979. Kết quả của đàm phán có thể quyết định số phận của thỏa thuận ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần và việc mở lại eo biển Hormuz.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Jared Kushner, ngồi xuống bàn đàm phán với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi.
"Tâm trạng của cả hai bên đều thay đổi và không khí căng thẳng lên xuống thất thường trong suốt cuộc gặp", Hãng tin Reuters dẫn một nguồn tin của Pakistan mô tả vòng đàm phán đầu tiên.
Eo biển Hormuz vẫn là một trong những điểm chính gây "bất đồng nghiêm trọng" trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin.
Cũng theo hãng tin này, phía Mỹ đã đưa ra "những yêu cầu quá đáng" trong khi Iran vẫn kiên quyết bảo vệ những thành quả quân sự mà họ đã đạt được.
Một nguồn tin an ninh Iran nói với CNN rằng tình trạng của eo biển Hormuz sẽ không thay đổi cho đến khi Tehran và Washington đạt được một "khuôn khổ chung" để tiếp tục đàm phán.
Khi các cuộc đàm phán bắt đầu, quân đội Mỹ thông báo đang bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ xác nhận hai tàu chiến của Washington đã đi qua eo biển và các điều kiện đang được thiết lập để rà phá thủy lôi, trong khi truyền thông nhà nước Iran phủ nhận bất kỳ tàu nào của Mỹ đã đi qua tuyến đường thủy này.
Trước đàm phán, một nguồn tin cấp cao của Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị đóng băng ở Qatar và các ngân hàng nước ngoài khác.
Ngoài việc giải phóng các tài sản ở nước ngoài, Tehran đang yêu cầu kiểm soát eo biển Hormuz, thanh toán tiền bồi thường chiến tranh và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon.
Ngày 11-4, giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không bận tâm về kết quả các cuộc đàm phán Mỹ - Iran tại Pakistan, khẳng định rằng Washington đã giành được lợi thế trong cuộc chiến này.
"Việc chúng ta có đạt được thỏa thuận hay không không quan trọng với tôi. Lý do là vì chúng ta đã thắng. Chúng ta đang tiến hành các cuộc đàm phán rất sâu rộng với Iran. Chúng ta sẽ thắng bất kể điều gì xảy ra. Chúng ta đã đánh bại họ về mặt quân sự", ông Trump nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố tàu của nước này đang rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. "Chúng tôi sẽ mở cửa eo biển ngay cả khi chúng tôi không sử dụng nó, bởi vì có rất nhiều quốc gia khác trên thế giới sử dụng nó...", ông Trump nói.
Các nhà địa khoa học từ University of Leicester (Anh) vừa công bố phát hiện đáng chú ý: một hệ thống nước "ngọt hóa" cổ đại nằm sâu dưới đáy Đại Tây Dương. Đây là lần đầu tiên dạng nguồn nước này được ghi nhận trực tiếp thông qua khảo sát thực địa.
Nghiên cứu được thực hiện trong chuyến thám hiểm ngoài khơi vùng New England, nơi các nhà khoa học thu thập lõi trầm tích và khoảng 10.000 lít nước từ bên dưới đáy biển. Kết quả cho thấy nguồn nước này có tuổi đời hàng chục nghìn năm, hình thành từ những giai đoạn địa chất xa xưa.
Theo các nhà nghiên cứu, đây không phải là nước ngọt hoàn toàn, mà là nước có độ mặn thấp hơn đáng kể so với nước biển. Dù vậy sự tồn tại của nó vẫn được xem là một phát hiện quan trọng, bởi lượng nước ngọt trên Trái đất vốn rất hạn chế, chỉ chiếm chưa đến 3% tổng trữ lượng nước toàn cầu.
Giải thích về nguồn gốc, tiến sĩ Andrew McIntyre cho rằng hệ thống nước này có thể liên quan đến các kỷ băng hà trong quá khứ. Khi mực nước biển thấp hơn hiện nay, nước mưa và nước băng tan có thể đã thẩm thấu sâu vào lòng đất, sau đó bị "mắc kẹt" dưới đáy đại dương khi mực nước dâng trở lại.
"Hiểu được nước này đến từ đâu, bao nhiêu tuổi, thành phần hóa học và cả hệ sinh học bên trong nó là điều cực kỳ quan trọng", ông nhấn mạnh. Những dữ liệu này không chỉ giúp tái dựng lịch sử khí hậu, mà còn có thể định hướng cho việc khai thác tài nguyên trong tương lai.
Phát hiện này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng nguy cơ hạn hán trên toàn cầu. Các nhà khoa học cho rằng nếu tồn tại nhiều hệ thống tương tự, đây có thể là nguồn dự trữ nước tiềm năng cho những khu vực khan hiếm nước.
Tuy nhiên giới nghiên cứu cũng thận trọng khi đánh giá khả năng khai thác. Việc tiếp cận các tầng nước nằm sâu dưới đáy biển là thách thức lớn về công nghệ và chi phí, chưa kể đến những rủi ro môi trường đi kèm.
Dự án được triển khai với sự hợp tác của International Ocean Drilling Programme và National Science Foundation. Hiện các mẫu thu thập đã được chuyển tới phòng thí nghiệm tại University of Bremen để phân tích sâu hơn.
Các nhà khoa học cho biết đây mới chỉ là bước khởi đầu. Trong thời gian tới, dữ liệu sẽ được công bố rộng rãi cho cộng đồng khoa học toàn cầu nhằm tiếp tục làm sáng tỏ cơ chế hình thành và vai trò của các "kho nước cổ đại" này.
