Những hình ảnh “chuẩn đẹp” như làn da mịn màng, thân hình lý tưởng hay nụ cười hoàn hảo từ xã hội, phim ảnh đến quảng cáo, tất cả đều gửi đến cho trẻ một thông điệp ngầm rằng chỉ khi đạt đến hình mẫu ấy, các em mới đáng được yêu thương…
Nhiều trẻ chịu đựng áp lực ngoại hình, thậm chí dẫn đến rối loạn ăn uống hay trầm cảm, điều mà nhiều phụ huynh có thể không thấy.
Tuổi dậy thì là hành trình con tìm hiểu chính mình, cả về cơ thể và tâm hồn. Nếu ba mẹ không kịp lắng nghe, những tự ti nhỏ bé có thể lớn dần thành nỗi ám ảnh.
Ở tuổi dậy thì, cơ thể trẻ lớn nhanh, thay đổi từng ngày và đôi khi chính các em cũng không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Một vài nốt mụn, vài ký tăng thêm hay dáng người chưa kịp cân đối… cũng đủ khiến trẻ đứng rất lâu trước gương, loay hoay giữa những cảm xúc lẫn lộn: bối rối, e dè rồi tự ti.
Trong khi đó, thế giới xung quanh lại đầy rẫy những hình ảnh “chuẩn đẹp”.
Thực tế, áp lực này đến với trẻ sớm hơn chúng ta tưởng. Một nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Toronto cho thấy khoảng 30% bé gái từ 10-14 tuổi từng ăn kiêng để cố thay đổi ngoại hình.
Và không chỉ các bé gái. Nhiều cậu bé tuổi teen cũng âm thầm so mình với những ngôi sao điện ảnh nhiều cơ bắp hay các vận động viên, rồi thất vọng khi thấy cơ thể các em “chưa đủ chuẩn”.
Dù ít nói ra nhưng con trai cũng có thể chịu đựng áp lực ngoại hình, thậm chí dẫn đến rối loạn ăn uống hay trầm cảm, điều mà nhiều phụ huynh có thể không ngờ tới.
Đôi khi con không nói “con thấy mình xấu” nhưng ba mẹ có thể nhận ra qua những thay đổi nhỏ trong cách con cư xử: con thường xuyên nói về ngoại hình, chê mình “béo”, “thấp”, “xấu”.
Ăn kiêng quá mức, bỏ bữa hoặc sợ tăng cân. Thường xuyên soi gương, so sánh bản thân với người khác nhiều hơn. Trở nên buồn bã, thu mình, giảm tự tin, ngại tham gia các hoạt động chung.
Nếu thấy những biểu hiện ấy ở trẻ, ba mẹ đừng vội trách hay khuyên răn. Lúc này điều con cần trước hết là sự lắng nghe và thấu hiểu. Một cái ôm, một buổi đi dạo hay đơn giản là ngồi cùng con nói chuyện có thể giúp con cảm thấy mình vẫn được yêu thương, không phải vì vẻ ngoài mà vì con là chính con.
1. Là tấm gương cho con
Dù đôi khi tỏ ra thờ ơ hay bướng bỉnh nhưng thật ra trẻ vẫn luôn âm thầm quan sát ba mẹ từng chút một: cách ăn uống, tập thể dục hay cách ba mẹ nói về chính cơ thể mình. Nếu ba mẹ thường xuyên than phiền về cân nặng hay ngoại hình, con cũng sẽ bắt đầu “để ý” đến khuyết điểm của bản thân.
Những lời bình luận về ngoại hình, đặc biệt là những từ như “béo”, “gầy”, “xấu” hay “kỳ cục” đều sẽ để lại dấu ấn trong suy nghĩ của trẻ. Mỗi lời nói, mỗi hành động của ba mẹ đều góp phần định hình cách trẻ nhìn nhận về cơ thể và giá trị của chính mình.
Ngược lại, khi ba mẹ sống tích cực, yêu thương bản thân, trẻ cũng sẽ học được điều đó một cách tự nhiên nhất.
2. Giữ thái độ tích cực
Đừng phê bình hay chê bai ngoại hình của trẻ, dù chỉ là lời nói thoáng qua. Nếu trẻ có vấn đề về cân nặng, thực ra chính bản thân bé cũng đã nhận ra điều đó. Những lời chê trách (dù vô tình) chỉ khiến bé thêm tự ti, thậm chí khiến mọi chuyện trở nên nặng nề hơn.
Thay vào đó, ba mẹ hãy khen trẻ bằng những lời thật lòng và cụ thể, giúp con có cái nhìn tích cực về bản thân.
Ba mẹ cũng có thể khuyến khích con hình thành thói quen sống lành mạnh như: chăm sóc cơ thể sạch sẽ, giữ tư thế đúng, ngủ đủ giấc và biết cách thư giãn. Khi thấy con ngồi lì trên ghế, chỉ cần nhẹ nhàng rủ: “Ra ngoài đi bộ hay chạy bộ cùng ba hay mẹ nhé?” vừa vận động vừa là dịp trò chuyện gần gũi với con hơn.
Nếu cảm thấy cần thêm hướng dẫn, ba mẹ có thể trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên viên tâm lý học đường của con. Việc cùng nhau xây dựng một kế hoạch ăn uống và vận động phù hợp sẽ giúp con khỏe mạnh hơn, cả về thể chất lẫn tinh thần.
3. Cùng con “giải mã” thế giới truyền thông
Giúp con hiểu rằng những hình ảnh lung linh trên mạng phần lớn đều được “tạo nên”: chỉnh sáng, làm mịn hay thậm chí phẫu thuật. Khi nhận ra điều đó, con sẽ bớt so sánh bản thân với những khuôn mẫu ảo và học cách nhìn thấy vẻ đẹp thật trong chính mình và trong người khác.
4. Đặt giá trị con người lên trên ngoại hình
Hãy khuyến khích và trân trọng những khả năng, sở thích hay đam mê không liên quan đến vẻ ngoài của trẻ, từ âm nhạc, thể thao, hội họa đến các hoạt động thiện nguyện. Khi ba mẹ thật sự quan tâm và tự hào về những điều trẻ làm được, bé sẽ cảm nhận rõ rằng giá trị của mình không nằm ở dáng hình mà ở hành động và tâm hồn.
Ba mẹ cũng đừng ngại khen trẻ vì những điều giản dị mà bạn yêu ở con.
Những lời công nhận ấy sẽ giúp con xây dựng lòng tự trọng bền vững, vượt xa mọi tiêu chuẩn sắc đẹp.
Ba mẹ hãy nói về sức khỏe thay vì ngoại hình.
5. Biến lối sống lành mạnh thành thói quen của cả gia đình
Cùng nhau ăn uống cân bằng, nấu ăn tại nhà; sau bữa ăn, cả nhà có thể đi dạo, đạp xe hoặc cùng tập vài động tác tập thể dục nhẹ thay vì bật tivi… những điều tưởng nhỏ nhưng sẽ giúp cả nhà thêm gắn kết. Khi ba mẹ cùng tham gia, trẻ sẽ cảm thấy được đồng hành, không cô đơn trong hành trình học cách yêu thương cơ thể mình.
Khi lối sống lành mạnh trở thành một phần tự nhiên trong văn hóa gia đình, trẻ sẽ học được cách chăm sóc bản thân và nuôi dưỡng sức khỏe, không chỉ cho hiện tại mà còn cho cả tương lai.
Câu hỏi của bạn cũng là băn khoăn của rất nhiều người. Thực tế, không có một tư thế ngủ nào được xem là "tốt nhất" cho tất cả. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Nằm ngửa là tư thế trung tính, giúp cột sống, cổ và vai duy trì vị trí tự nhiên, giảm áp lực lên các khớp. Nếu kê gối vừa phải, tư thế này còn giúp hạn chế trào ngược dạ dày - thực quản và giảm nếp nhăn da mặt do không bị tì đè.
Tuy nhiên, nhược điểm lớn của nằm ngửa là dễ làm nặng tình trạng ngáy và ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Khi nằm ngửa, lưỡi và các mô mềm vùng hầu họng có xu hướng tụt ra sau, làm hẹp đường thở. Vì vậy, người ngáy nhiều, mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ hoặc thừa cân nên hạn chế tư thế này.
Nằm nghiêng là tư thế được khuyến khích nhiều nhất ở người trưởng thành vì giúp đường thở thông thoáng hơn, giảm ngáy và các cơn ngưng thở khi ngủ. Nghiêng trái có lợi hơn cho người bị trào ngược dạ dày - thực quản do vị trí của dạ dày khiến axit khó trào ngược lên thực quản. Phụ nữ mang thai nên nằm nghiêng trái để cải thiện tuần hoàn máu về tim và tăng tưới máu cho thai nhi. Nghiêng phải phù hợp với người suy tim vì giảm áp lực lên tim, nhưng lại có xu hướng làm triệu chứng trào ngược nặng hơn.
Ngoài ra, một số nghiên cứu gần đây cho thấy hệ thống glymphatic - cơ chế giúp não "dọn dẹp" các chất chuyển hóa, trong đó có beta-amyloid liên quan bệnh Alzheimer - hoạt động hiệu quả hơn khi ngủ ở tư thế nằm nghiêng so với nằm ngửa hoặc nằm sấp, ít nhất trên mô hình động vật. Hiện vẫn cần thêm nghiên cứu ở người, song đây cũng là một lý do để ưu tiên tư thế nằm nghiêng.
Nằm sấp là tư thế ít được khuyến khích nhất vì khiến cổ phải xoay trong thời gian dài, làm tăng áp lực lên cột sống cổ và thắt lưng, dễ gây đau mỏi sau khi ngủ dậy.
Bạn vào giấc khi nằm ngửa nhưng thức dậy lại nằm nghiêng là hoàn toàn bình thường. Trong một đêm ngủ, mỗi người thường thay đổi tư thế nằm khoảng 10-30 lần. Đây là cơ chế sinh lý tự nhiên giúp giảm áp lực tì đè lên da, cơ và khớp, đồng thời cơ thể tự điều chỉnh về tư thế thoải mái nhất. Bạn không cần cố gắng kiểm soát hay lo lắng về điều này.
Nhìn chung, nếu bạn ngủ ngon, không ngáy, không đau mỏi khi thức dậy thì tư thế hiện tại đã phù hợp và không cần thay đổi. Quan trọng hơn là duy trì chất lượng giấc ngủ: ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm, đi ngủ đúng giờ, sử dụng nệm và gối có độ nâng đỡ phù hợp.
Khi nằm ngửa, không nên kê gối quá cao. Khi nằm nghiêng, có thể kẹp thêm một chiếc gối giữa hai đầu gối để giữ cột sống ở tư thế cân bằng. Nếu bạn hoặc người thân ngáy to, xuất hiện cơn ngưng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày, nên đến cơ sở y tế khám.
Ngày 19-6, Bộ Y tế phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women tại Việt Nam) tổ chức hội nghị trực tiếp và trực tuyến toàn quốc nhằm quán triệt, phổ biến Luật Dân số, nghị định và hai thông tư hướng dẫn thi hành luật.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết sau nhiều năm thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế.
Tuy nhiên, nước ta đang đối mặt với hàng loạt thách thức mới như mức sinh giảm xuống dưới ngưỡng thay thế, mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài và tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh.
Theo ông Tuyên, vì vậy chính sách dân số cần chuyển mạnh từ trọng tâm "dân số - kế hoạch hóa gia đình" sang "dân số và phát triển", phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Theo đó, Luật Dân số được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.
Để cụ thể hóa Luật Dân số, Chính phủ đã ban hành Nghị định 168/2026/NĐ-CP với nhiều chính sách mới như hỗ trợ thai sản khi sinh con thứ hai, hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi tại gia đình, cộng đồng và các cơ sở chuyên biệt.
Cụ thể, nghị định hướng dẫn tăng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, tăng thêm một tháng so với quy định hiện hành; lao động nam có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc, tăng gấp đôi so với trước.
Đồng thời mở rộng chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con. Mức hỗ trợ 2 triệu đồng/trường hợp được áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng hơn trước, trong đó có phụ nữ ở vùng mức sinh thấp và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Kinh phí hỗ trợ do ngân sách địa phương bảo đảm và UBND cấp xã thực hiện chi trả.
Để nâng cao chất lượng dân số, nghị định cũng hướng dẫn mở rộng chương trình sàng lọc trước sinh và sơ sinh theo lộ trình ưu tiên.
Theo đó, chi phí trong thời gian chờ cơ quan thẩm quyền quyết định, mức hỗ trợ tối đa là 900.000 đồng/trường hợp sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng/trường hợp sàng lọc sơ sinh.
Ngoài ra, nghị định cũng hướng dẫn triển khai các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng, bao gồm câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, điểm chăm sóc ban ngày tại cộng đồng và quy định về người chăm sóc người cao tuổi. Đây là giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam.
Trình bày tại hội nghị, Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng cho biết mất cân bằng giới tính khi sinh xuất hiện ở Việt Nam từ năm 2006 và đến nay vẫn chưa được khắc phục. Nguyên nhân trực tiếp chủ yếu là việc lạm dụng các tiến bộ khoa học - công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi.
Theo ông Dũng, Luật Dân số tiếp tục nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, đồng thời bổ sung quy định cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ các trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh.
Việc ban hành danh mục các bệnh được phép thông báo giới tính thai nhi sẽ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tư vấn, chẩn đoán và can thiệp y tế đối với các bệnh di truyền liên kết giới tính, bất thường nhiễm sắc thể giới tính hoặc rối loạn phát triển giới tính, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng kết quả chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), thực phẩm để qua đêm không nguy hiểm vì “cũ”, mà ở cách bảo quản và thời gian nằm ngoài “vùng an toàn” nhiệt độ.
Chị N.K.L (48 tuổi, ở TP.HCM) cho biết: “Thức ăn thừa thường được tôi bọc bằng màng bọc thực phẩm rồi bảo quản trong tủ lạnh, sau đó hâm nóng lại bằng nồi chiên không dầu. Gia đình tôi hiếm khi hâm lại đồ ăn từ hôm trước, nhưng đôi khi vẫn ăn vì tiếc. Có lần, tôi ăn lại đồ cũ và bị đầy bụng, đau bụng nhưng nghĩ chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường”.
Tương tự, chị N.T.K.C (46 tuổi, ở TP.HCM) chia sẻ gia đình chị hầu như ngày nào cũng ăn đồ ăn cũ hâm lại.
“Món kho thì hâm bằng nồi và cho thêm nước vào cho đỡ mặn, còn món chiên thì bỏ vào nồi chiên không dầu. Dù biết ăn đồ cũ lâu ngày có thể hại, nhưng do đã quen, không muốn lãng phí nên tôi và gia đình vẫn ráng ăn, được bao nhiêu hay bấy nhiêu”, chị C. nói.
Theo bác sĩ Tố Hi, nguy cơ của thức ăn cũ không chỉ nằm ở vi khuẩn còn sống trong thực phẩm mà còn ở các độc tố vi khuẩn có thể đã hình thành từ trước. Một số vi khuẩn, đặc biệt trong cơm nguội hoặc món ăn để ở nhiệt độ phòng quá lâu, có khả năng tạo ra độc tố trước khi thức ăn được hâm lại. Đáng lưu ý, một số độc tố này chịu nhiệt khá tốt nên việc đun nóng chưa chắc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ gây hại.
“Trong thời tiết nóng ẩm như ở Việt Nam, vi khuẩn có thể phát triển nhanh chỉ sau vài giờ, nhất là ở cơm nguội, canh, thịt kho hay hải sản. Người lớn tuổi càng cần cẩn trọng vì hệ tiêu hóa và miễn dịch suy giảm theo tuổi tác. Cùng một món ăn, người trẻ có thể chỉ đau bụng nhẹ, trong khi người già dễ mất nước, rối loạn điện giải hoặc phải nhập viện vì ngộ độc thực phẩm”, bác sĩ Tố Hi cho hay.
Từ đó, bác sĩ Tố Hi khuyên rằng tiết kiệm thực phẩm là thói quen tốt, nhưng cần đi kèm nguyên tắc bảo quản đúng cách:
Các nguyên tắc rất quan trọng mọi người cần nhớ là:
Tiết kiệm thực phẩm là cần thiết, nhưng an toàn thực phẩm luôn nên được ưu tiên, đặc biệt ở người lớn tuổi và người có bệnh nền.
