Nhiều người cho rằng phải đến khi có bệnh mới cần chăm sóc sức khỏe, hoặc muốn khỏe mạnh phải bắt đầu từ những thay đổi “to tát”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nền tảng của một cơ thể dẻo dai lại được xây dựng từ những việc rất nhỏ, lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa, sức khỏe là trạng thái thoải mái hoàn toàn về thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không chỉ đơn thuần là không có bệnh tật. Điều này cho thấy sức khỏe có mối liên hệ mật thiết với lối sống và thói quen sinh hoạt. Do đó, việc chăm sóc sức khỏe cần được xem như một hành trình xuyên suốt, không ngắt quãng và phải được bắt đầu từ những hành động đơn giản nhất mỗi ngày.
Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP HCM khuyến cáo các thói quen sinh hoạt hằng ngày đóng vai trò quyết định trong bảo vệ cơ thể. Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, không hút thuốc và hạn chế rượu bia có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm. Lợi ích sức khỏe không đến từ những nỗ lực ngắn hạn mà được tích lũy qua các hành động nhỏ duy trì đều đặn mỗi ngày, từ đó hình thành “lá chắn” vững chắc chống lại các tác nhân gây bệnh.
Bên cạnh sinh hoạt lành mạnh, việc chủ động phòng bệnh sẽ giúp chúng ta nhận diện sớm các nguy cơ, từ đó ngăn chặn sự tiến triển của bệnh tật ngay từ giai đoạn “mầm mống”. Việc phát hiện sớm không chỉ nâng cao tỷ lệ điều trị thành công mà còn giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh và xã hội.
Để xây dựng hành trình chăm sóc sức khỏe trọn đời, có thể bắt đầu ngay hôm nay bằng việc thực hiện 7 thói quen thiết thực sau:
Ăn đủ bữa, tăng cường rau xanh, trái cây.
Uống đủ nước, khoảng 1,5-2 lít mỗi ngày.
Duy trì vận động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày.
Ngủ đủ giấc, đảm bảo thời gian nghỉ ngơi.
Không hút thuốc lá, tránh khói thuốc, hạn chế rượu bia.
Giữ tinh thần thoải mái, giảm căng thẳng.
Theo dõi các chỉ số cơ thể và khám sức khỏe định kỳ.
Cơm trắng được làm từ gạo đã xay xát kỹ. Quá trình xay xát đã loại bỏ lớp cám và mầm gạo. Do đó, lượng chất xơ trong hạt cơm đã giảm đáng kể. Điều này khiến tinh bột trong cơm trắng được tiêu hóa nhanh hơn và đường glucose đi vào máu nhanh hơn, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Trong khi đó, bắp nguyên hạt thường giữ lại lớp vỏ ngoài chứa chất xơ. Đồng thời, hạt bắp cũng chứa một lượng nhỏ protein, vitamin nhóm B, magiê và các chất chống ô xy hóa như lutein và zeaxanthin. Chất xơ giúp làm chậm quá trình tiêu hóa tinh bột, từ đó đường hấp thu vào máu chậm hơn.
Bắp ngọt có chỉ số đường huyết (GI) khoảng 52 - 55, thuộc nhóm trung bình. Trong khi đó, cơm trắng có chỉ số đường huyết khoảng 73 và cao hơn đáng kể.
Điều này cho thấy trong nhiều trường hợp, bắp nguyên hạt có thể khiến đường huyết tăng chậm hơn so với cơm trắng. Tuy nhiên, chỉ số đường huyết không phải yếu tố duy nhất quyết định mức tăng đường huyết sau ăn.
Khẩu phần ăn thực tế cũng rất quan trọng. Một trái bắp luộc cỡ vừa thường chứa 25 - 30 gram carbohydrate. Lượng carbohydrate này gồm tinh bột, đường tự nhiên và chất xơ. Trong khi đó, một chén cơm trắng đầy có thể chứa khoảng 40 - 45 gram carbohydrate, chủ yếu là tinh bột và rất ít chất xơ.
Nếu chỉ ăn một trái bắp vừa phải, lượng tinh bột có thể thấp hơn một phần cơm thông thường. Nhưng nếu ăn 2 - 3 trái bắp lớn trong 1 bữa, tổng lượng tinh bột và đường nạp vào có thể tương đương hoặc thậm chí cao hơn cơm trắng.
Do đó, để ước tính đường huyết sau bữa ăn có tăng hay không, chúng ta không chỉ dựa vào chỉ số đường huyết của món ăn mà còn cả khẩu phần ăn. Nói cách khác, ngay cả khi bắp có chỉ số đường huyết thấp hơn cơm trắng nhưng nếu ăn quá nhiều vẫn có thể khiến đường huyết tăng đáng kể.
Ngoài lượng ăn, cách chế biến cũng tạo ra khác biệt lớn. Bắp luộc hoặc hấp nguyên trái thường là lựa chọn tốt hơn vì giữ được chất xơ tự nhiên. Trong khi đó, các sản phẩm chế biến từ bắp như bắp rang bơ nhiều đường, ngũ cốc bắp ăn sáng hoặc tinh bột bắp tinh chế có thể khiến đường huyết tăng nhanh hơn.
Những người bị tiền tiểu đường, tiểu đường loại 2, đang giảm cân hoặc có chất béo trung tính cao nên chú ý hơn đến lượng bắp tiêu thụ. Điều này không có nghĩa là phải loại bỏ hoàn toàn bắp khỏi chế độ ăn mà quan trọng là theo dõi tổng lượng tinh bột trong ngày, từ đó lựa chọn cách ăn phù hợp, theo Eating Well.
"Thiếu vi chất không chỉ ảnh hưởng tăng trưởng thể chất mà còn tác động đến trí tuệ, sức đề kháng và khả năng học tập của trẻ", ThS.BS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm giao dục truyền thông dinh dưỡng, Viện dinh dưỡng, nói tại Hội nghị hưởng ứng Ngày Vi chất dinh dưỡng 1-2/6 tại Hà Nội.
Nhằm giải quyết tình trạng này, ngành y tế triển khai chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao đợt một năm 2026 tại các xã, phường trong tháng 6 và 7. Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Trương Tuyết Mai cho biết chương trình đặt mục tiêu tối thiểu 98% trẻ từ 6 tháng đến dưới 5 tuổi uống vitamin A miễn phí. Năm nay, tổ chức Vitamin Angels (Mỹ) tài trợ gần 3 triệu viên nang loại 200.000 IU cho các địa phương thực hiện chiến dịch.
Viện Dinh dưỡng nêu thực trạng trên dựa vào kết quả khảo sát SEANUT II mới đây, báo động về tình trạng "đói vi chất" ở trẻ em. Cụ thể, khoảng 38% trẻ 6-11 tháng tuổi thiếu máu; hơn 60% nhóm 4-11 tuổi thiếu kẽm và 31% thiếu vitamin D.
Trước đó, Tổng điều tra Dinh dưỡng cũng chỉ ra 53% trẻ từ 6-59 tháng tuổi có nồng độ kẽm huyết thanh thấp, 18% thiếu máu và 9% thiếu vitamin A tiền lâm sàng. Đặc biệt tại khu vực miền núi, tỷ lệ thiếu vitamin A vượt mức 13%.
Tại Hội nghị hưởng ứng Ngày Vi chất dinh dưỡng ở Hà Nội, bác sĩ Sơn gọi tình trạng thiếu hụt này là "nạn đói tiềm ẩn". Cơ thể trẻ không biểu hiện suy dinh dưỡng rõ ràng dù cha mẹ cung cấp đủ năng lượng qua bữa ăn hàng ngày.
Bác sĩ Sơn cảnh báo việc thiếu hụt lượng nhỏ vitamin và khoáng chất cản trở cơ thể sản xuất enzyme, hormone, làm suy giảm hệ miễn dịch và giảm khả năng tập trung học tập của trẻ. Ở phụ nữ mang thai, tình trạng này đe dọa trực tiếp sức đề kháng của người mẹ và làm thai nhi chậm phát triển.
Viện Dinh dưỡng khuyến cáo phụ huynh chủ động đưa con em đi uống vitamin A đúng lịch. Cùng với đó, các gia đình cần duy trì chế độ ăn đa dạng, tăng cường thức ăn giàu vi chất như thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh và trái cây nhằm giúp trẻ phát triển tầm vóc, nâng cao sức khỏe toàn diện.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong 10 ngày tới (8 - 17.4), thời tiết Quảng Trị diễn ra nắng nóng với nhiệt độ từ 36 - 40 độ C. Trong đó có nhiều ngày nhiệt độ trong ngày có thể lên đến 39 - 40 độ C, độ ẩm thấp, nắng nóng đặc biệt gay gắt.
Trong ngày 8.4, các địa phương được dự báo có nhiệt độ cao như phường Đồng Hới (39,9 độ C); xã Tuyên Hóa (39,3 độ C); phường Ba Đồn (39,6 độ C), phường Đông Hà (39 độ C).
Trong nhiều ngày liên tiếp ghi nhận thời tiết nắng nóng tại Quảng Trị, bác sĩ chuyên khoa chuyên khoa 2 Hoàng Ngọc Huỳnh, phụ trách Khoa hồi sức tích cực - chống độc, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã đưa các khuyến cáo, cách phòng tránh cho người dân địa phương.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, những ngày gần đây Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã ghi nhận số lượng bệnh nhân nhập viện tăng rõ rệt, chủ yếu liên quan đến các bệnh lý do nhiệt như các trường hợp say nắng, say nóng, kiệt sức do nóng với biểu hiện rối loạn ý thức, sốt cao, tụt huyết áp; gia tăng các ca đột quỵ và nhồi máu cơ tim, đặc biệt ở người cao tuổi; mất nước, rối loạn điện giải nặng; các bệnh hô hấp mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn dễ trở nặng.
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng do chủ quan, không nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm của nắng nóng.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, nắng nóng không chỉ gây khó chịu đơn thuần, mà thực chất là một tác nhân nguy hiểm nghiêm trọng khiến cơ thể mất nước nhanh, máu cô đặc, tăng nguy cơ huyết khối, đột quỵ.
Ngoài ra, trời nắng nóng cũng khiến tim hoạt động nhiều hơn gây các biến cố tim mạch, đặc biệt là với các bệnh nhân có bệnh nền về tim mạch; những người có bệnh nền cũng khó kiểm soát bệnh hơn. Đặc biệt, nếu không xử trí kịp thời, say nắng, say nóng có thể gây suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn.
Với đặc thù của người dân Quảng Trị là làm nông nghiệp, xây dựng, ngư nghiệp... việc tiếp xúc với nắng nóng là điều khó tránh khỏi, bác sĩ Huỳnh đã đưa ra một số lưu ý sau:
Đối với người dân, nông dân, công nhân thường xuyên lao động ngoài trời, cần lưu ý như sau:
