Ngày 6/5, hàng trăm container sầu riêng tập trung quanh khu vực bến xe Dầu Giây (Đồng Nai) chờ lấy mẫu kiểm nghiệm dư lượng chất bảo vệ thực vật trước khi xuất sang Trung Quốc. Tình trạng này gây ùn ứ kéo dài, ảnh hưởng giao thông trên quốc lộ cùng các tuyến đường dân sinh.
Ông Nguyễn Xuân Tiến, Phó giám đốc Công ty cổ phần Bến xe và Dịch vụ vận tải Đồng Nai, cho biết các xe container chỉ đỗ tại bến để lấy mẫu và nộp phí gửi theo quy định. Theo ông, bến xe chỉ có sức chứa khoảng 80-100 xe nhưng thời điểm cao nhất trong ngày lên tới 300 chiếc chờ lấy mẫu. Việc này khiến nhiều xe phải nối hàng dài ra các tuyến đường nội bộ khu dân cư quanh bến.
Theo các doanh nghiệp, việc lấy mẫu ngay từ Đồng Nai giúp giảm rủi ro chi phí, nhưng vài ngày qua nhiều tài xế phải chờ khoảng 24 giờ chờ lấy số và nhận kết quả kiểm dịch. Sự chậm trễ này khiến hàng loạt xe phải nằm bãi qua đêm trước khi lên cửa khẩu phía bắc.
Đến sáng 7/5, lượng xe tại bến xe đã giảm, nhưng tại một số tuyến đường dân cư thuộc phường Dầu Giây vẫn còn hàng chục container đậu chờ kết quả xét nghiệm. Chi cục Phát triển nông thôn Đồng Nai cho biết, nguyên nhân dẫn tới ùn ứ do một đơn vị kiểm định chất lượng sầu riêng ở Cần Thơ thuê mặt bằng tại khu vực bến xe Dầu Giây để lấy mẫu kiểm tra. Phần lớn container tập kết tại đây là hàng của doanh nghiệp miền Tây.
Trước đó, UBND TP Đồng Nai yêu cầu các Sở (Xây dựng, Công Thương, Công an) và UBND phường Dầu Giây khẩn trương xử lý tình trạng xe container dừng đỗ kéo dài quanh khu vực bến xe, gây mất an toàn giao thông và hư hỏng mặt đường.
Dù ùn tắc đã được giải tỏa phần nào, nhiều doanh nghiệp cho hay khâu kiểm định nông sản vẫn gặp khó khi năng lực xét nghiệm chưa đáp ứng kịp nhu cầu.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, cho rằng nút thắt hiện chủ yếu nằm ở khâu kiểm nghiệm và kiểm soát chất lượng trước xuất khẩu. Nhiều phòng kiểm nghiệm trong nước đủ năng lực kỹ thuật nhưng chưa được Trung Quốc công nhận. Do đó, kết quả phân tích của họ chỉ có giá trị nội địa.
Hiện sầu riêng Việt Nam xuất sang Trung Quốc buộc phải kiểm tra 100% lô hàng (cơ chế “luồng đỏ”). “Nếu một phòng kiểm nghiệm xác nhận lô hàng không có dư lượng Cadimi nhưng khi sang Trung Quốc lại phát hiện vi phạm, phòng đó có thể bị đình chỉ hoàn toàn”, ông Lợi nói.
Tâm lý lo ngại này khiến nhiều đơn vị e dè nhận mẫu, làm tình trạng dồn ứ thêm nghiêm trọng. Trong khi đó, sầu riêng miền Tây đang thu hoạch rộ, còn Đồng Nai cũng sắp vào vụ. Việc đưa hàng ra các phòng kiểm nghiệm ở Hà Nội hay Đà Nẵng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro do thời gian chờ kéo dài, nếu kết quả không đạt thì hàng dễ hư hỏng và khó quay lại tiêu thụ nội địa.
Tính tới cuối 2025, Việt Nam có 24 phòng kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) công nhận kết quả, theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Năng lực kiểm định của số phòng kiểm nghiệm này khoảng 3.200 mẫu một ngày. Trong đó, 9 phòng được công nhận chỉ tiêu Vàng O (Auramine O) và 12 phòng được công nhận chỉ tiêu Cadimi (Cd). Tuy nhiên, phần lớn các phòng xét nghiệm tập trung tại TP HCM, Cần Thơ và Hà Nội, trong khi khu vực gần vùng trồng khá ít.
Để gỡ khó khâu kiểm nghiệm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu tăng công suất tiếp nhận mẫu kiểm nghiệm. Ngành nông nghiệp cũng đang đẩy mạnh xã hội hóa phòng kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu, chờ phía Trung Quốc đánh giá và công nhận.
Bên cạnh đó, phương án Trung Quốc góp vốn, hỗ trợ máy móc cho các phòng kiểm nghiệm tại Việt Nam nhằm rút ngắn thời gian trả kết quả cũng đang được hai bên cân nhắc.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, nhận định giải pháp căn cơ trong dài hạn là kiểm soát nghiêm ngặt truy xuất nguồn gốc từ vùng trồng. Việc này giúp sầu riêng Việt đủ tiêu chuẩn chuyển sang “luồng vàng” hoặc “luồng xanh”, qua đó giảm thiểu áp lực kiểm tra và hạn chế ùn tắc tại các điểm trung chuyển cửa khẩu.
Hoạt động kiểm nghiệm gặp khó thời gian gần đây cùng tâm lý lo ngại tồn dư Cadimi khiến giao dịch chững lại và giá sầu riêng lao dốc, đặc biệt là giống Ri6 tại miền Tây. Hiện giá Ri6 tại vườn chỉ còn 25.000-35.000 đồng mỗi kg, giảm khoảng một nửa so với tháng trước. Musang King lùi về 60.000-65.000 đồng mỗi kg, trong khi Monthong dao động quanh 65.000-75.000 đồng.
Đồng Tháp hiện có hơn 20.000 ha sầu riêng với sản lượng khoảng 550.000 tấn mỗi năm, chỉ khoảng 10% được xuất khẩu. Phần lớn diện tích trồng là giống Ri6 phục vụ thị trường nội địa nên giá trị gia tăng thấp và dễ bị ảnh hưởng khi có biến động.
Chỉ vài năm trước, mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp từng là chuỗi thủ tục mất thời gian với giấy tờ, xác minh danh tính và chờ phê duyệt. Nhưng giờ đây, một tác nhân AI (AI agent) có thể hoàn thành gần như toàn bộ quy trình chỉ bằng một câu lệnh văn bản.
Theo TheStreet và BusinessWire, startup Meow Technologies tại San Francisco vừa ra mắt nền tảng tài chính cho AI agent, cho phép AI tự thành lập công ty, xin mã số thuế doanh nghiệp, mở tài khoản ngân hàng, phát hành thẻ và thực hiện thanh toán mà gần như không cần con người thao tác trực tiếp.
Điều đáng chú ý là AI không còn chỉ đưa ra gợi ý. Nó bắt đầu được giao quyền hành động bằng tiền thật.
Khi AI không chỉ tư vấn mà bắt đầu cầm ví tiền
Trong nhiều năm, AI trong ngân hàng chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ. Các hệ thống được dùng để phát hiện giao dịch bất thường, phân loại dữ liệu, chấm điểm tín dụng hoặc tạo báo cáo tự động. Nhưng AI tác nhân mở ra giai đoạn khác. Theo International Banker, đây là loại AI có thể tự lên kế hoạch, thực hiện nhiều bước liên tiếp và tự điều chỉnh hành động để đạt mục tiêu đã được giao.
Điểm khác biệt nằm ở việc AI không còn dừng ở khâu đề xuất. Nó bắt đầu trực tiếp thực thi. Ví dụ, nếu người dùng đặt mục tiêu tiết kiệm nhiều hơn hoặc giảm nợ, hệ thống có thể tự điều chỉnh dòng tiền, thay đổi mức chi tiêu hoặc chuyển tiền giữa các tài khoản mà không cần lệnh thủ công cho từng giao dịch.
Trong lĩnh vực ngân hàng, điều này đặc biệt hấp dẫn vì phần lớn hoạt động đều là chuỗi quy trình lặp lại. Một hệ thống AI có thể tiếp nhận hồ sơ vay, xác minh dữ liệu, đánh giá rủi ro, đề xuất hạn mức tín dụng rồi tiếp tục theo dõi khoản vay sau giải ngân.
Theo Accenture, các AI agent có khả năng ghi nhớ ngữ cảnh, học từ tương tác trước đó và phối hợp với nhiều hệ thống khác để hoàn thành mục tiêu. Điều đó khiến những công việc vốn mất hàng giờ hoặc vài ngày có thể được rút xuống chỉ còn vài phút.
McKinsey nhận định nếu người dùng chấp nhận AI như một “kênh ngân hàng mới”, các ngân hàng có thể cắt giảm khoảng 15-20% chi phí vận hành nhờ tái cấu trúc quy trình.
Điều khiến giới tài chính vừa hào hứng vừa dè chừng
Sự xuất hiện của nền tảng như Meow gây chú ý không chỉ vì công nghệ, mà vì nó đang chạm tới khu vực vốn được kiểm soát chặt nhất trong hệ thống tài chính là tài khoản ngân hàng và dòng tiền thực. Theo công bố của Meow, AI agent có thể hoạt động với Claude, ChatGPT, Gemini hay Cursor thông qua giao thức Model Context Protocol (MCP), cho phép AI kết nối trực tiếp với ngân hàng mà không cần viết mã riêng.
Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất không nằm ở khả năng vận hành, mà ở “hàng rào an toàn”. Theo The Paypers, mặc định AI agent của Meow không được phép tự ý chuyển tiền. Các lớp bảo vệ như xác thực hai lớp, giới hạn giao dịch, cơ chế phê duyệt và ẩn thông tin tài khoản đều được đặt giữa AI và tiền của người dùng.
Dù vậy, giới tài chính vẫn thận trọng. Hãng phân tích SAS cảnh báo các ngân hàng có thể đối mặt làn sóng tranh chấp mới do giao dịch tự động từ AI agent gây ra. Ví dụ được đưa ra là trường hợp AI tự mua một món hàng giá cao mà không có sự chấp thuận rõ ràng từ chủ tài khoản.
Theo DailyCoin, khoảng 80% tổ chức đã ghi nhận hành vi rủi ro liên quan đến AI agent. Trong khi đó, IMF cho rằng các hệ thống AI tự vận hành có thể tích hợp trực tiếp cơ chế chống gian lận và kiểm tra giao dịch theo thời gian thực. Điều này cho thấy cuộc đua AI trong tài chính không còn chỉ là tăng tốc độ xử lý, mà đang chuyển sang bài toán kiểm soát quyền hành động của máy móc.
Cuộc chơi mới của ngân hàng và ví tiền người dùng
Sự thay đổi hiện nay được xem là bước chuyển lớn trong mối quan hệ giữa con người với phần mềm tài chính. Nếu trước đây AI chủ yếu hỗ trợ đưa lời khuyên, giờ đây nó bắt đầu được trao quyền chuyển tiền, mở tài khoản và điều phối tài chính trong giới hạn cho phép.
Theo Cambridge Centre for Alternative Finance, tương lai của ngân hàng bán lẻ có thể xoay quanh các AI agent cá nhân hóa, nơi hệ thống hiểu hành vi chi tiêu, mục tiêu tài chính và khẩu vị rủi ro của từng người để tự đưa ra hành động phù hợp.
Ở chiều ngược lại, câu hỏi pháp lý bắt đầu trở nên phức tạp hơn. Các quy định tài chính hiện tại chủ yếu được xây dựng cho con người, trong khi AI agent không hoàn toàn nằm trong khuôn khổ cũ.
Đây cũng là lý do các công ty thanh toán lớn như Visa, Stripe hay giao thức x402 đang nhanh chóng tham gia cuộc đua hạ tầng thanh toán cho AI agent. Theo TheStreet, x402 hiện đã xử lý hơn 600 triệu USD giá trị giao dịch và có gần 500.000 ví AI hoạt động tính đến đầu năm 2026.
Điều đáng chú ý là thay đổi này diễn ra khá âm thầm. Trong tương lai gần, một thông báo biến động số dư có thể không còn đến từ thao tác của chính chủ tài khoản, mà từ “trợ lý AI” đang được giao quản lý một phần ví tiền của họ.
Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể duy trì lãi suất cao lâu hơn dự kiến, nhiều chuyên gia Phố Wall đang trở nên bi quan với triển vọng ngắn hạn của vàng và cảnh báo kim loại quý này vẫn đối mặt nguy cơ giảm sâu trong thời gian tới.
Sau khi lập đỉnh gần 4.735 USD/ounce vào cuối tháng 4, vàng nhiều lần lao dốc rồi phục hồi nhanh trước khi giảm sâu trở lại vào giữa tháng 5. Chốt phiên gần nhất, giá vàng mất mốc 4.500 USD/ounce và dao động quanh ngưỡng 4.560 USD/ounce.
Giá vàng gần đây nhanh chóng đảo chiều dưới áp lực từ lạm phát Mỹ tăng cao, lợi suất trái phiếu leo thang và đồng USD mạnh lên. Những yếu tố địa chính trị, vốn từng hỗ trợ vàng trước đây, hiện không còn đủ sức tạo động lực cho thị trường.
Ông Adam Button, Giám đốc chiến lược tiền tệ tại Forexlive.com, cho rằng thị trường hiện đang bước vào giai đoạn “tin tốt trở thành tin xấu”. Theo ông, các dữ liệu kinh tế tích cực có thể khiến Fed duy trì lập trường cứng rắn lâu hơn, thậm chí không loại trừ khả năng tiếp tục nâng lãi suất.
Ông cũng nhận định tác động từ căng thẳng Trung Đông và giá năng lượng tăng cao đang khiến áp lực lạm phát trở nên dai dẳng hơn. Trong bối cảnh đó, vàng chưa thể phát huy vai trò trú ẩn như kỳ vọng vì thị trường vẫn chịu áp lực bán mạnh.
Cùng quan điểm, ông Adrian Day - Chủ tịch công ty quản lý tài sản Adrian Day Asset Management - nhận định giá vàng trong thời gian tới sẽ tiếp tục biến động mạnh khi các yếu tố hỗ trợ và gây áp lực thay phiên chi phối thị trường.
Theo ông, trong ngắn hạn, giá dầu tăng cao cùng xu hướng các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt để kiểm soát lạm phát có thể khiến vàng tiếp tục chịu áp lực giảm giá.
Tuy nhiên, về dài hạn, những động lực từng thúc đẩy vàng tăng mạnh suốt 3 năm qua sẽ quay trở lại, đặc biệt là lực mua ổn định từ các ngân hàng trung ương trong bối cảnh vị thế kinh tế và tài chính toàn cầu của Mỹ dần suy yếu.
Trong khi đó, ông Daniel Pavilonis - chuyên gia môi giới hàng hóa cấp cao tại RJO Futures - cho rằng cú giảm mạnh cuối tuần của vàng chủ yếu phản ánh tâm lý thất vọng khi chưa xuất hiện bước ngoặt nào trong căng thẳng Iran hay các cuộc đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Trung Quốc. Bên cạnh đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng mạnh do lo ngại Fed có thể tiếp tục nâng lãi suất cũng gây thêm áp lực lên kim loại quý.
Dù vậy, ông Pavilonis vẫn giữ quan điểm tích cực về triển vọng dài hạn của vàng khi cho rằng lạm phát sẽ còn kéo dài và tâm lý né tránh rủi ro đang lan rộng trên thị trường tài chính toàn cầu.
Về mặt kỹ thuật, chuyên gia này đánh giá vùng 4.500 USD/ounce là mốc hỗ trợ đặc biệt quan trọng đối với giá vàng trong ngắn hạn. Theo ông, nếu mức này bị phá vỡ, giá vàng có thể tiếp tục giảm sâu về vùng trên 3.800 USD/ounce.
Tuy nhiên, ông Darin Newsom - chuyên gia phân tích cấp cao tại Barchart - lại cho rằng cú lao dốc cuối tuần trước có thể đã giúp thị trường “rũ bỏ” phần lớn áp lực bán trên thị trường hợp đồng tương lai. Nếu lực mua từ các ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì, vàng hoàn toàn có khả năng xuất hiện một nhịp hồi phục ngắn hạn trong thời gian tới.
Báo cáo Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP HCM gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, từ tháng 3 đến nay, lực lượng liên ngành đã kiểm tra 25 lượt tại các tuyến quốc lộ giáp ranh, xử lý 18 trường hợp vi phạm liên quan đến vận chuyển động vật không giấy kiểm dịch, không rõ nguồn gốc và giết mổ trái phép.
Tang vật bị tiêu hủy gồm khoảng 8 tấn động vật, sản phẩm động vật và phụ phẩm các loại, trong đó có cả thịt heo, gà, chó, mèo, thịt chó và lòng chó vi phạm điều kiện vệ sinh thú y.
Các vi phạm chủ yếu gồm vận chuyển động vật không có giấy chứng nhận kiểm dịch, giết mổ tại địa điểm không phép hoặc không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y.
Riêng trong hai ngày 14-15/5, nhiều xe chở thịt heo, lòng gà và gia cầm không kiểm dịch tiếp tục bị chặn tại các cửa ngõ TP HCM, với tổng khối lượng gần 7 tấn.
Tại khu vực ấp Bằng Lăng, xã Trừ Văn Thố, đoàn kiểm tra phát hiện 4 lô hàng với hơn 1.860 con gà, vịt, tổng trọng lượng khoảng 5,5 tấn đang trên đường đưa vào TP HCM tiêu thụ nhưng không có giấy chứng nhận kiểm dịch và hồ sơ truy xuất nguồn gốc.
Trên quốc lộ 1 và đường Nguyễn Văn Linh, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện hai xe tải vận chuyển gần 190 kg lòng gà và gần 500 kg thịt heo từ các tỉnh vào TP HCM nhưng không có giấy tờ kiểm dịch và nguồn gốc xuất xứ.
Sáng 15/5, đoàn kiểm tra phát hiện một điểm giết mổ heo tự phát ven rạch Rõng Tùng, phường Thới An đang giết mổ 4 con heo với tổng trọng lượng khoảng 500 kg nhưng không có giấy phép hoạt động và giấy chứng nhận kiểm dịch.
Theo ghi nhận, khu vực giết mổ không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm và lây lan dịch bệnh. Toàn bộ tang vật đã bị lập biên bản, xử lý theo quy định.
Nói với VnExpress, ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP HCM, cho biết gần đây hầu như tuần nào lực lượng chức năng cũng phát hiện các vụ vận chuyển động vật, sản phẩm động vật vi phạm quy định về kiểm dịch.
"Các lô hàng vận chuyển với số lượng lớn nhưng không đảm bảo hồ sơ kiểm dịch tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh, ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng. Vì vậy, các trường hợp vi phạm đều phải được xử lý nghiêm", ông Cường nói.
Theo ông, đơn vị sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra đột xuất tại các tuyến cửa ngõ, khu vực giáp ranh và hoạt động vận chuyển ban đêm nhằm ngăn hàng hóa chưa qua kiểm dịch lọt vào thị trường tiêu thụ.
