Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả Ray Kuschert, một người Úc và ông Darren Chua, người Singapore đã sống ở Việt Nam hơn 10 năm. Tuổi Trẻ Online biên tập và lược dịch.
Trong một bài viết gần đây về chuyện bấm còi khi chờ đèn đỏ, tác giả cho rằng đó là biểu hiện của sự mất kiên nhẫn và thiếu kiểm soát. Nhưng nếu lùi lại một bước và nhìn từ góc độ văn hóa, câu chuyện lại khác.
Quốc gia nào cũng có “văn hóa giao thông” riêng. Khi có hệ thống luật lệ chặt chẽ, hành vi của người lái xe được định hình theo quy tắc mà họ phải tuân theo.
Bên cạnh đó, còn có một yếu tố quan trọng khác: sự nhường nhịn và tôn trọng lẫn nhau giữa những người đi đường, đôi khi không nằm trong những gì luật quy định. Chính điều này tạo nên sự khác biệt trong hành vi khi dừng đèn đỏ trong thành phố.
Với chuyện bấm còi, chúng ta cần nhìn nhận lại và hiểu đúng về văn hóa. Ở Việt Nam, tiếng còi là một dạng giao tiếp: thể hiện sự tôn trọng, quan tâm và cảnh báo an toàn. Độ dài và kiểu còi cũng nói lên nhiều điều.
Một tiếng còi dài, không ngắt quãng tương đương với một tràng chửi khi bạn làm điều gì đó nguy hiểm hoặc sai. Còn khi dừng đèn đỏ, một tiếng còi nhẹ khi chỉ còn vài giây không phải là sự thiếu kiên nhẫn, mà là lời nhắc bạn cất điện thoại đi, khởi động xe và chuẩn bị chạy.
Ngoài ra, nhiều người dừng xe ở vị trí không thể nhìn thấy đèn tín hiệu, nên đã từ lâu người ta hiểu rằng khi người ở phía sau bấm còi tức là để báo cho người phía trước biết đèn đã đổi màu. Cá nhân tôi thấy điều đó có tính hỗ trợ, thậm chí là thân thiện.
Thêm vào đó, nguyên tắc giao thông đôi khi cũng được áp dụng theo tình huống cụ thể. Có nhiều lý do cho điều này, nhưng thường dựa trên logic và hiệu quả, bởi đèn tín hiệu giao thông đôi khi không thể cải thiện tình hình.
Ví dụ, trên đoạn đường có khoảng bốn cụm đèn giao thông. Ở giao lộ chính, giao thông có thể rất ùn tắc bởi nhiều xe tải lớn đi qua đèn xanh và bị kẹt lại ngay ngã tư. Lực lượng chức năng phải vẫy xe máy đi qua đèn đỏ để vòng qua những xe tải bị kẹt. Nếu không làm vậy, xe máy có thể bị kẹt ở giao lộ hơn 30 phút.
Ở một số chỗ khác, bạn được người điều tiết giao thông vẫy cho đi khi đường nhánh không có xe.
Áp dụng cách này cho từng khu vực trong thành phố, nơi quy hoạch và vận hành hiệu quả giao nhau, bạn sẽ nhìn ra một hệ thống đang hoạt động tốt nhất có thể trong những điều kiện nhất định.
Sau một thập kỷ sống trong hệ thống này, tôi đôi khi cảm thấy khó chịu khi người ta phê phán rằng đó chỉ là “vài giây” hay “tại sao họ không tuân theo luật giao thông?”.
Hãy nghĩ đến yếu tố thời tiết và điều kiện cụ thể của từng địa phương, bạn sẽ nhìn theo cách khác.
Kể từ khi chuyển đến sống ở TP.HCM năm 2013, tôi đã rời những chuyến MRT ở Singapore để quen với yên xe Honda Lead mỗi ngày.
Mỗi buổi sáng trên đường Cộng Hòa, tôi hòa vào dòng xe đông nghịt, cảm nhận rõ nhịp sống vội vã của thành phố. Giờ cao điểm, chỉ 30 giây đèn đỏ cũng đủ khiến nhiều người sốt ruột. Ai nấy dán mắt vào bảng đếm ngược, như thể vài giây đó có thể quyết định cả một ngày.
Nhìn cảnh nhiều người bắt đầu nhích lên từ khi đèn còn “03”, tôi lại nhớ đến một chuyện cũ thời còn là sinh viên ở Đại học Deakin (Úc) năm 2007.
Hôm đó, tôi luồn lách giữa dòng xe ở Melbourne và quẹt vào một chiếc SUV, người lái xe không hề quát mắng gì. Ông chỉ bước lại gần và hỏi: “Cậu đi đâu mà vội vậy? Xe phía trước có chạy đi đâu được đâu”.
Câu hỏi đó khiến tôi thay đổi. Dù ở Melbourne hay TP.HCM, cái “được – mất” của sự vội vàng luôn là một sự đánh đổi quá lớn: mạo hiểm cả tính mạng chỉ để nhanh hơn vài giây. Một canh bạc không thể sinh lời.
Sự thiếu kiên nhẫn của mỗi người lại khiến tất cả cùng chậm lại, biến những ngã tư vốn trật tự thành điểm nghẽn và kéo dài hành trình. Mải lo “giành phần hơn” ở ngã tư, chúng ta quên mất điều quan trọng nhất: đích đến chỉ có ý nghĩa khi bạn có thể đến nơi.
Đèn đỏ không phải là trở ngại, mà là 30 giây an toàn. Không cuộc hẹn nào đáng để đánh đổi bằng cái giá lớn nhất: sự an toàn. Như một câu tục ngữ tiếng Anh nói rằng: “Thà đến muộn ở thế giới này còn hơn đến sớm ở thế giới bên kia”.
Người Việt cũng có câu: “Nhanh một giây, chậm cả đời”.
Nhịp sống có thể vội, nhưng đừng để sự vội vã làm mình mù quáng. Đèn đỏ cũng là lúc để chậm lại một chút, để chắc rằng tất cả chúng ta đều có thể về nhà an toàn với gia đình mình.
Honda Việt Nam (HVN) vừa phát đi thông báo triệu hồi đối với hai mẫu xe tay ga Honda SH 125i và SH 160i đang phân phối trên thị trường. Chương trình triệu hồi ảnh hưởng đến 89.908 xe được sản xuất trong khoảng thời gian từ ngày 25-8-2025 đến 28-4-2026.
Theo HVN, nguyên nhân triệu hồi xuất phát từ khả năng hệ thống cụm đồng hồ và các bảng mạch điện phát sinh lỗi trong quá trình sử dụng.
Các hiện tượng có thể xảy ra gồm đồng hồ tốc độ hiển thị cố định ở mức 0km/h, mất hiển thị đơn vị tốc độ và tổng quãng đường đã di chuyển, đèn báo pha không hoạt động.
Ngoài ra, trong một số trường hợp, xe có thể không khởi động được do cảm biến nhiệt độ nước làm mát hoạt động không chính xác.
HVN cho biết đã ghi nhận nội bộ một số ít trường hợp xe SH xuất hiện tình trạng hiển thị sai thông tin trên cụm đồng hồ trong những điều kiện vận hành nhất định.
Để khắc phục, Honda Việt Nam sẽ chủ động liên hệ với các khách hàng có xe thuộc diện ảnh hưởng để kiểm tra và cập nhật phần mềm miễn phí. Thời gian thực hiện cho mỗi xe dự kiến khoảng 12 phút.
SH là dòng xe tay ga cao cấp của Honda tại Việt Nam, hiện gồm các phiên bản SH Mode, SH 125i, SH 160i và SH 350i.
Trên thế hệ mới nhất, SH 125i và SH 160i lần đầu được trang bị màn hình TFT 4,2 inch trên một mẫu xe Honda bán tại Việt Nam. Giá bán của SH 125i dao động từ 76,4 - 85,5 triệu đồng, trong khi SH 160i có giá từ 95,09 - 104,29 triệu đồng, tùy phiên bản.
Tình huống giao thông: Hai người trạc tuổi học sinh đi xe máy chuyển hướng sang đường không quan sát, tạt qua đầu người đi xe máy khác đi ngay phía sau. Người đàn ông không kịp xử lý tình huống, ngã ra đường ngay khi ôtô có gắn camera hành trình ở phía sau đi tới. May mắn lái xe ôtô kịp thời dừng lại, người đàn ông đi xe máy có thể đứng dậy sau cú ngã.
Cậu bé gây tai nạn dừng xe vào lề đường và quay lại bày tỏ sự biết lỗi. Người đàn ông chấp nhận, sự việc được giải quyết nhanh chóng.
Kỹ năng và văn hóa: Các phương tiện khi chuyển hướng ngoài tín hiệu xin đường cần quan sát và chỉ di chuyển khi đảm bảo an toàn. Ngoài ra, tham gia giao thông nhất là trong đô thị đông xe các lái xe không nên bám quá sát xe phía trước, luôn giữ khoảng cách an toàn phòng mọi tình huống bất ngờ có thể xảy ra. Đặc biệt, khi gây va chạm nên trợ giúp và xin lỗi người bị nạn, đây là hành động thể hiện sự văn minh nên có với mỗi người tham gia giao thông.
Bản đồ truyền thống "bó tay" với đường phố Đông Nam Á
Ở nhiều đô thị Đông Nam Á, một chuyến xe công nghệ chưa bao giờ chỉ là câu chuyện đi từ điểm A đến điểm B.
Trên thực tế, tài xế có thể phải luồn qua những con hẻm rất nhỏ, tìm một địa chỉ nằm trong dãy nhà không đánh số rõ ràng, đối mặt với cảnh ùn tắc thay đổi theo từng khung giờ, hoặc buộc phải đổi lộ trình chỉ sau một cơn mưa ngắn vì đoạn đường quen thuộc bất ngờ ngập nước.
Đó là lý do bài toán bản đồ, tưởng như đã được giải quyết từ lâu, lại đang trở thành một trong những điểm nghẽn lớn nhất của lĩnh vực xe công nghệ ở khu vực này.
Đây là vấn đề được ông Philipp Kandal, Giám đốc Sản phẩm Tập đoàn Grab nêu ra tại sự kiện GrabX 2026, diễn ra vào ngày 8/4 tại Jakarta, Indonesia.
Theo ông Philipp Kandal, nhiều ứng dụng bản đồ phổ biến chưa thật sự phù hợp với phần lớn đường phố Đông Nam Á, nơi có nhiều hẻm nhỏ, đường không tên và những biến động rất đặc thù như ngập cục bộ sau mưa.
Ông cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là công cụ đắc lực để xử lý vấn đề này.
"Chúng tôi tự xây dựng bản đồ riêng từ dữ liệu của 20 tỷ chuyến đi và đơn hàng trong 14 năm qua. Bản đồ sẽ hiểu được từng ngõ ngách thành phố, thời điểm tắc đường và cả cách thời tiết làm thay đổi hành trình di chuyển", ông Philipp Kandal chia sẻ.
Nếu coi bản đồ truyền thống là một bức ảnh tĩnh, bản đồ AI sẽ hoạt động theo thời gian thực. Ông Philipp Kandal cho biết, lượng dữ liệu khổng lồ tích lũy không chỉ giúp nền tảng biết đến từng con đường nhỏ, mà còn nắm được thời điểm thường tắc đường khi trời mưa, đặc điểm di chuyển của người dùng và những sắc thái rất địa phương của từng thành phố.
Nhiều bài toán khó được AI xử lý trong đặt xe công nghệ
Cũng tại sự kiện ông Anthony Tan, CEO kiêm đồng sáng lập Grab nhấn mạnh, ứng dụng AI trở thành hướng đi gần như bắt buộc với nền tảng đặt xe công nghệ.
Tuy nhiên, CEO này cũng nêu ra một thực trạng là khi AI trở thành xu thế không thể đảo ngược, tầng lớp lao động phổ thông sẽ dễ bị nới rộng khoảng cách về công nghệ.
Theo ông, thách thức không nằm ở việc phát triển AI mạnh đến đâu, mà là làm sao để công nghệ này đủ gần gũi để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng, kể cả những người không am hiểu công nghệ.
“AI không nên chỉ phục vụ những người thành thạo kỹ thuật số, mà cần được thiết kế để hỗ trợ cả những lao động địa phương trong công việc hàng ngày”, ông nói.
Từ quan điểm đó, Grab xây dựng hạ tầng AI đưa tới tài xế và đối tác theo cách họ “không cần biết đó là AI”. Thay vì tạo thêm lớp công nghệ phức tạp, đơn vị này hướng tới việc biến AI thành một “người bạn đồng hành thông minh”, tự động hỗ trợ trong quá trình làm việc.
"Nền tảng này có thể theo dõi từng chuyến đi đang diễn ra, kiểm tra lộ trình, điểm dừng và phát hiện các rủi ro trước khi sự cố xảy ra, đồng thời tối ưu việc ghép đơn dựa trên nhiều yếu tố như thời tiết, tình trạng giao thông hay đặc điểm của đơn hàng", ông Anthony Tan chia sẻ.
Theo ông, nếu AI có thể xử lý những việc tốn thời gian nhưng lặp đi lặp lại, tài xế có thể tiết kiệm công sức và có thêm cơ hội tăng thu nhập.
Ông nêu ví dụ AI có thể hỗ trợ tài xế tìm đúng vị trí nhà hàng trong một trung tâm thương mại, qua đó giảm thời gian loay hoay và mở ra khả năng kiếm thêm khoảng 10% thu nhập từ quỹ thời gian được giải phóng.
Cũng tại sự kiện, Grab đã công bố 13 trải nghiệm được ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Các trải nghiệm này cho thấy khả năng ứng dụng của AI trong lĩnh vực đặt xe công nghệ.
Một ví dụ điển hình là giải quyết bài toán đặt xe nhóm.
Ông Philipp Kandal dẫn ra một kịch bản quen thuộc: Vào giờ tan làm, một nhóm đồng nghiệp cùng di chuyển về nhà. Dù đi chung một hướng, hành trình lại phát sinh nhiều vấn đề nhỏ như ai sẽ là người đặt xe, ai xuống trước, quãng đường mỗi người khác nhau và đặc biệt là việc chia chi phí.
Trong nhiều trường hợp, một người phải đứng ra thanh toán toàn bộ chuyến đi rồi tự thu lại tiền từ những người còn lại, gây bất tiện và mất thời gian.
“Những điều tưởng như rất nhỏ này lại khiến trải nghiệm di chuyển trở nên phức tạp hơn nhiều so với bản chất của nó”, ông Philipp Kandal chia sẻ.
Thông qua ứng dụng AI, hệ thống có thể tự động chia chi phí dựa trên quãng đường mỗi người đã đi, còn từng thành viên tự thanh toán trên điện thoại của mình.
