Sau 4 năm xung đột Nga – Ukraine, Robin Radar, công ty Hà Lan chuyên sản xuất hệ thống radar phát hiện thiết bị bay không người lái (drone) được Ukraine và các đồng minh của Mỹ ở Trung Đông sử dụng, đã nhận ra bài học rằng việc quá chú trọng vào tính hoàn hảo của vũ khí có thể khiến kho dự trữ bị thiếu hụt và không kịp đưa ra chiến trường.
Kristian Brost, tổng giám đốc Robin Radar chi nhánh tại Mỹ, nói rằng một giải pháp chưa hoàn hảo ở “ngay thời điểm hiện tại đôi khi vẫn tốt hơn một giải pháp hoàn hảo nhưng lại quá muộn”.
Đây cũng là điều mà ngày càng nhiều nhà sản xuất vũ khí cũng như quân đội phương Tây nhận ra nhờ chiến sự Ukraine. Mục tiêu của họ hiện tại không phải sở hữu một vũ khí hoàn hảo nữa, mà là nắm trong tay những hệ thống sẵn sàng được tung vào chiến trường ở quy mô lớn.
Bài học từ băng keo và dây thun
“Có rất nhiều điều chúng ta học hỏi được từ Ukraine, nơi mà đôi khi họ phải dùng cả băng keo và dây thun để xoay xở”, Brost nói. “Tôi nghĩ bản thân điều này đã là một bài học. Hãy dùng những gì hiệu quả và rẻ tiền”.
“Không nên từ bỏ các loại vũ khí tinh vi mà Mỹ vốn ưa chuộng, nhưng chúng ta phải thực tế hơn. Chỉ cần tạo ra những thứ dùng được và đưa ngay cho binh sĩ, huấn luyện họ sử dụng, vì một giải pháp dù chỉ đạt 80% yêu cầu vẫn tốt hơn là không có gì”, ông giải thích.
Nỗ lực chống drone, mảng hoạt động của Robin Radar, là một trong những lĩnh vực trọng yếu mà các đồng minh phương Tây đang học hỏi từ Ukraine. Họ giờ đây hiểu rằng cần tập trung vào các hệ thống rẻ hơn và có khả năng sản xuất hàng loạt, thay vì những khí tài tinh vi, đắt tiền, chỉ có thể xuất xưởng với số lượng nhỏ.
Chẳng hạn, Mỹ và các đồng minh đang ngày càng quan tâm đến những drone đánh chặn theo kiểu của Ukraine để đối phó với thiết bị bay đối phương, thay vì phụ thuộc vào những loại tên lửa phòng không đắt đỏ.
“Đây là lĩnh vực then chốt mà các công ty không nên chờ đợi đến lúc hoàn hảo”, Brost nói. “Đặc biệt là khi đối mặt với một trong những lỗ hổng lớn nhất của quốc phòng Mỹ hiện nay. Chúng ta cần đưa khí tài ra thực địa dù chưa hoàn thiện, bởi chính chúng ta cũng có thể rút ra bài học từ đó”.
Robin Radar vẫn sản xuất vũ khí hiện đại và hướng tới hiệu suất cao, nhưng cũng muốn có những hệ thống rẻ hơn, dễ nhân rộng và linh hoạt hơn so với khí tài truyền thống của phương Tây.
Brost cho rằng một số loại vũ khí phương Tây rất tuyệt vời, nhưng liệu chúng có trụ vững qua thời gian và có khả năng thích ứng linh hoạt hay không lại là câu chuyện khác.
Tốc độ hơn hoàn hảo
Ý kiến của ông cũng nhận được đồng tình từ các quan chức phương Tây và những công ty quốc phòng đang nghiên cứu về chiến trường Ukraine.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte năm ngoái từng nhận định liên minh này đang đổi mới quá chậm chạp. “Một trong những vấn đề chúng ta gặp phải là cái tốt thường bị cái hoàn hảo cản trở. Chúng ta luôn yêu cầu mọi thứ phải thật hoàn hảo”, ông nói. “Nhưng chúng không cần phải hoàn hảo đến vậy”.
Rutte cho rằng liên minh phải học hỏi cách tiếp cận của Kiev. Theo ông, Ukraine sẵn sàng triển khai các khí tài chỉ đạt mức 6 hoặc 7 trên thang điểm 10, trong khi quân đội các nước trong liên minh luôn khăng khăng phải đạt mức 9 hoặc 10. Thời bình cho phép họ làm như vậy, nhưng giới lãnh đạo NATO đã cảnh báo hòa bình đang bị đe dọa.
“Tốc độ mới là yếu tố cốt lõi chứ không phải hoàn hảo”, Tổng thư ký NATO khẳng định, đồng thời cho biết liên minh cần tập trung vào cả tốc độ lẫn chất lượng nhưng ở mức vừa đủ.
Agris Kipurs, giám đốc điều hành (CEO) Origin Robotics, công ty sản xuất drone của Latvia có sản phẩm đang được sử dụng tại Ukraine, từng cho biết binh sĩ Ukraine không quan tâm công nghệ tiên tiến đến mức nào, họ chỉ cần các hệ thống hoạt động ổn định và có sẵn với số lượng lớn.
“Họ cần những thứ chỉ đơn giản là dùng được”, Kipurs nói. “Họ không bận tâm công nghệ nào tạo ra tính năng đó. Dù là mô hình AI, thuật toán thị giác máy tính hay đơn giản là một phi công giàu kinh nghiệm điều khiển hoàn toàn bằng tay, họ cũng không quan tâm”.
Theo ông, một số cơ chế khuyến khích dành cho các công ty phương Tây đang đi chệch hướng, khi họ thường ưu tiên khí tài tối tân hoặc hào nhoáng hơn là những thứ thực sự thiết thực ngay lúc này.
Công ty của ông cũng không sản xuất những loại khí tài thô sơ. Họ thậm chí còn ứng dụng các công nghệ như AI. Tuy nhiên, họ tập trung vào những hệ thống đơn giản và rẻ tiền hơn so với các loại vũ khí truyền thống như tên lửa.
Kuldar Vaarsi, CEO công ty robot Milrem Robotics của Estonia với các sản phẩm đang được sử dụng ở Ukraine, nói rằng cuộc xung đột Nga – Ukraine đã cho thấy “tính đơn giản” là chìa khóa để chế tạo vũ khí nhanh hơn với chi phí rẻ hơn.
“Công nghệ càng phức tạp thì càng dễ phát sinh vấn đề”, ông nói. “Trong xung đột, khí tài tin cậy mới là thứ cần thiết”.
Ukraine cũng đưa ra những cảnh báo tương tự. Serhiy Goncharov, giám đốc điều hành Hiệp hội các ngành Công nghiệp Quốc phòng Quốc gia Ukraine, đại diện cho khoảng 100 công ty trong nước, nhấn mạnh trong một cuộc xung đột kéo dài, việc phương Tây tập trung vào số lượng ít khí tài tối tân không phải hướng tiếp cận đúng đắn. Thay vào đó, cần số lượng lớn các loại vũ khí ở mức “dùng tốt”.
Ngành công nghiệp quốc phòng đang phát triển nhanh chóng của Ukraine có cách vận hành khác biệt so với phần lớn phương Tây. Hệ thống này gồm hàng loạt công ty, trong đó có nhiều cơ sở quy mô nhỏ sản xuất các sản phẩm được nâng cấp thần tốc, đôi khi chỉ tính bằng giờ hoặc bằng ngày, ngay sát chiến trường, dựa trên những góp ý trực tiếp từ binh sĩ.
Điều này giúp các công ty có thể bắt đầu với những thiết kế đơn giản rồi liên tục cập nhật dựa trên phản hồi từ những người sử dụng chúng trên chiến trường.
Lo ngại về tình hình an ninh, giới chức châu Âu đang thúc giục NATO tính toán lại cách thức mua sắm và phát triển vũ khí. Một trong những nhận thức quan trọng của họ là quân đội các nước phương Tây cần lượng lớn vũ khí giá rẻ và phải từ bỏ việc quá tập trung vào những hệ thống tối tân nhưng số lượng ít.
Các quan chức NATO cũng đã nêu lên vấn đề này, trong đó có Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen. Ông từng nói rằng “một trong những bài học” từ Ukraine là phương Tây cần lượng lớn vũ khí giá rẻ.
Điều này không đồng nghĩa rằng phương Tây sẽ không còn cần những loại vũ khí tối tân vốn là thế mạnh của họ. Tuy nhiên, trong một cuộc chiến quy mô lớn và kéo dài, các hệ thống như vậy có nguy cơ bị cạn kiệt và mất nhiều thời gian để thay thế, Poulsen nói.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tạm thời dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với việc bán dầu của Iran, thực hiện một trong những cam kết quan trọng đã được đưa ra trong thỏa thuận ngừng bắn mở rộng.
“Iran đã cam kết cho phép vận chuyển tự do và thông suốt qua eo biển Hormuz, đồng thời cho phép các thanh tra viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vào nước họ”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo trong một bài đăng trên mạng xã hội X.
“Là một phần của khuôn khổ này, Bộ Tài chính đã ban hành giấy phép chung tạm thời 60 ngày cho phép sản xuất, vận chuyển và bán dầu của Iran”, ông Bessent cho biết thêm.
Quyết định miễn trừ 60 ngày được ban hành hôm 22/6 sau các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ vào cuối tuần qua. Bộ trưởng Tài chính Mỹ mô tả các cuộc đàm phán này là “hiệu quả”.
Quyết định miễn trừ cho phép Iran bán và vận chuyển dầu mà không bị trừng phạt cho hầu hết quốc gia trên thế giới, bao gồm cả Mỹ, đến 0h01 ngày 21/8.
Quyết định này có thể mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế Iran sau nhiều năm bị hạn chế nghiêm ngặt khả năng xuất khẩu dầu mỏ - một sự thay đổi mà các nhà đàm phán của chính quyền Tổng thống Trump đã nhất trí nhằm thuyết phục Iran mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz và giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Mỹ và Iran đã ký một Bản ghi nhớ (MOU) để chấm dứt xung đột và mở cửa trở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 1/5 dầu mỏ toàn cầu. Văn kiện này đã được Tổng thống hai nước ký kết bằng hình thức kỹ thuật số.
Chi tiết đầy đủ của thỏa thuận hòa bình chính thức vẫn chưa được công bố rộng rãi, mặc dù Tổng thống Trump cho biết ông sẽ tiết lộ văn bản này trong những ngày tới và chỉ đang chờ một bối cảnh trang trọng để thực hiện điều đó.
Theo thỏa thuận hòa bình, Mỹ sẽ miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran, điều này sẽ cho phép Iran xuất khẩu dầu thô tự do và hợp pháp, với điều kiện Tehran phải dừng chương trình hạt nhân.
Cả hai bên đã thông báo eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại hoàn toàn sau khi ký kết văn kiện, trong khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran ngay từ đầu tuần này.
Triển vọng mở cửa trở lại đã thúc đẩy các chủ tàu bắt đầu tái định vị các tàu bè về phía các cảng Vùng Vịnh nhằm đón đầu sự gia tăng nhu cầu tích trữ hàng. Ít nhất 116 tàu chở dầu và khí đốt dự kiến sẽ rời khỏi khu vực này trong vòng 15 đến 20 ngày sau khi thỏa thuận được ký kết.
Theo các nguồn tin, Mỹ và Iran cùng các bên trung gian Pakistan và Qatar ngày 22/6 đều đánh giá vòng đàm phán tại Thụy Sĩ đã ghi nhận "tiến triển đáng khích lệ" với việc hai bên nhất trí về một lộ trình nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.
Cả hai bên cũng nhất trí về một cơ chế để chấm dứt giao tranh ở Li Băng giữa Israel và nhóm quân sự Hezbollah và mở một đường dây liên lạc để giúp đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Giá dầu đã tăng mạnh khi Tehran bắt đầu khoá chặt eo biển Hormuz, dẫn đến việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran. Nhưng sau thỏa thuận tạm thời, giá dầu đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ trước khi bùng nổ xung đột. Giá dầu giao dịch trong ngày 22/6 tiếp tục xu hướng giảm.
Trong những tháng trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến với Iran vào ngày 28/2, Tehran đã xuất khẩu lên tới gần 2,25 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Quyết định được ông Roh Tae-ak công bố hôm nay, hai ngày sau sự cố thiếu phiếu xảy ra tại 14 điểm ở thủ đô Seoul, trong cuộc bầu cử cấp địa phương đầu tiên kể từ khi Tổng thống Lee Jae Myung đắc cử.
Hàng trăm cử tri đã phải chờ nhiều giờ sau thời điểm đóng cửa bỏ phiếu là 18h. Những nơi gặp sự cố "hết giấy" đều được đánh giá là có nhiều người ủng hộ đảng Quyền lực Nhân dân (PPP) đối lập.
Thống kê riêng của PPP cho thấy có 17 điểm xảy ra tình trạng thiếu phiếu bầu, nằm tại quận Songpa, Gangnam, Seocho, Gwangjin, Dongjak thuộc thủ đô Seoul, cũng như quận Yeonsu ở Incheon và Dongtan thuộc tỉnh Gyeonggi.
Sự việc châm ngòi làn sóng phẫn nộ trong dư luận Hàn Quốc. Một tổ chức dân sự đã gửi đơn khiếu nại lên cảnh sát, đề nghị điều tra ông Roh với cáo buộc tắc trách trong công vụ. Vấn đề đã được giao cho Cơ quan Cảnh sát Thủ đô Seoul xử lý.
Ủy ban Bầu cử Quốc gia Hàn Quốc (NEC) cho biết quận Songpa chỉ in lượng phiếu tương đương 50% tổng số cử tri được thống kê, song không công bố tỷ lệ chuẩn bị phiếu tại các quận khác. Giới chức Hàn Quốc chưa giải thích vì sao sự cố lại tập trung ở những khu vực nêu trên.
Tổng thư ký Ủy ban Bầu cử Seoul Kim Beom-jin ngày 4/6 đã xin lỗi về "một số thiếu sót trong quy trình", song nhấn mạnh ưu tiên trước mắt là công tác kiểm phiếu.
"Tôi đã bỏ phiếu hơn 50 năm và chưa từng thấy tình trạng như lần này. NEC tuyên bố có thể nhanh chóng khắc phục vấn đề thiếu phiếu, nhưng họ không làm được và phải kéo dài thời gian bỏ phiếu đến 22h. Thật không thể chấp nhận", cử tri 72 tuổi họ Choi, sống tại quận Songpa, cho biết.
Một số cử tri tại Songpa cho biết họ nhận số thứ tự, chờ nhiều giờ nhưng cuối cùng phải ra về mà chưa bỏ phiếu.
Dữ liệu của NEC cho thấy tính đến ngày 1/4, có 176 nhân viên cơ quan này nghỉ phép, mức cao thứ hai trong 10 năm qua. Tình trạng nhiều nhân viên nghỉ phép trước các kỳ bầu cử lớn tại Hàn Quốc được cho là lặp lại trong nhiều năm, khiến dư luận hoài nghi về khả năng đảm bảo chất lượng ngày bầu cử.
"4 thành viên tổ lái trực thăng Mi-8, gồm phi công chỉ huy, hoa tiêu, cơ giới trên không và xạ thủ, đã thiệt mạng trong lúc làm nhiệm vụ đánh chặn máy bay không người lái (UAV) của Nga hồi tuần trước", hội đồng thành phố Brody thuộc tỉnh Poltava của Ukraine cho biết hôm 6/7.
Báo Zmist, có trụ sở tại tỉnh Poltava, thêm rằng trực thăng Mi-8 rơi gần làng Starykovka, phía đông thủ phủ của tỉnh.
AMK Mapping, tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi chiến sự Ukraine, cho biết trực thăng thuộc biên chế Lữ đoàn Không quân lục quân Độc lập số 16 và nêu khả năng phi cơ đã trúng tên lửa đối không phóng từ UAV tự sát Geran-2 của Nga.
Kirill Fedorov, blogger có liên hệ với quân đội Nga, có quan điểm tương tự khi nhận định chiếc Mi-8 đã bị bắn rơi trong nỗ lực đánh chặn UAV.
Trong khi đó, trang tin quân sự Nga Voenny Osvedomitel cho rằng còn quá sớm để kết luận nguyên nhân. "Chưa thể xác định được nó trúng tên lửa từ UAV Geran, hay chịu ảnh hưởng từ vụ nổ ở khoảng cách gần khi UAV bị bắn trúng", trang tin này cho hay.
Giới chức Ukraine chưa bình luận về thông tin.
Ukraine từng thu được mảnh vỡ UAV Geran-2 lắp tên lửa đối không tầm ngắn R-60M. Mẫu tên lửa này được Liên Xô biên chế từ năm 1970, trang bị đầu dò hồng ngoại và đầu đạn văng mảnh dạng thanh liên tục nặng 3 kg, có tầm bắn khoảng 8 km.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), có trụ sở tại Mỹ, hồi tháng 2 cho biết UAV Geran ban đầu mang tên lửa đối không hướng ra trước, nhưng sau đó lắp tên lửa ngược để có thể bắn về phía sau.
"Phương án đầu tiên dành cho những chiếc Geran-2 chuyên săn lùng máy bay Ukraine làm nhiệm vụ đánh chặn. Phương án lắp đạn quay về phía sau cho phép UAV tấn công phi cơ đang bám theo trong khi vẫn hướng đến mục tiêu ban đầu", ISW giải thích.
Alexander Kots, phóng viên chiến trường thuộc báo Komsomolskaya Pravda của Nga, cho biết UAV Geran từng nhiều lần bắn rơi máy bay có người lái của Ukraine, trong đó có một tiêm kích hạng nặng Su-27 và hai trực thăng vũ trang Mi-24.
Trực thăng được đánh giá là một trong những phương tiện đánh chặn UAV hiệu quả, song hoạt động này ẩn chứa rủi ro khi phi công phải áp sát mục tiêu, khiến máy bay đối mặt nguy cơ bị hư hại từ vụ nổ hoặc mảnh văng.
Mỹ hồi đầu tháng 6 cáo buộc UAV Iran "bắn rơi trực thăng vũ trang AH-64 Apache" gần eo biển Hormuz. Tehran khi đó không nhận trách nhiệm và cho rằng đây là tai nạn.
Giới chuyên gia phương Tây cũng nhận định sự việc trên eo biển Hormuz có thể là va chạm trên không ngoài ý muốn, khi trực thăng Mỹ đâm vào UAV Iran do tầm nhìn kém, bay vào vùng mảnh văng hoặc gặp sự cố kỹ thuật và rơi trong lúc truy đuổi mục tiêu.
