Trong thói quen ăn uống của nhiều người, cơm trắng thường là “trọng tâm” và là thứ đầu tiên chúng ta đưa vào miệng. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa lớn trong thập kỷ gần đây đã hé lộ một sự thật bất ngờ: Thứ tự ăn các loại thực phẩm trong một bữa cơm có khả năng quyết định trực tiếp đến chỉ số đường huyết, cân nặng và cả nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
PGS. Liêu Nghị Thanh, Đại học Y khoa Trung Sơn, Trung Quốc, nói các nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ cần để tinh bột (carbohydrate) xuống cuối bữa ăn, đường huyết sau ăn sẽ ổn định hơn rõ rệt. Phương pháp này thậm chí còn hiệu quả và dễ thực hiện hơn việc ngồi tính toán chi li từng calo hay tỷ lệ dưỡng chất.
Thứ tự ăn uống chuẩn “chuyên gia”:
Cơ chế của phương pháp này là kích thích đường ruột tiết ra hormone GLP-1, giúp làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, tăng cảm giác no và ức chế sự thèm ăn.
Nhiều người lầm tưởng giảm cân là phải cắt bỏ thịt, nhưng thực tế thịt đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cân bằng nội môi. Bác sĩ Trần Dục Huân, Bệnh viện Tú Truyền Cao Hùng, Trung Quốc, giải thích rằng khi protein và rau xanh đi vào trước tạo thành một “lớp màng bảo vệ” niêm mạc dạ dày, khiến lượng đường hấp thụ từ tinh bột sau đó không bị tăng vọt đột ngột.
Nên ưu tiên protein chất lượng cao, tránh các loại thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói) để bảo vệ hệ tim mạch.
Dù quy tắc “rau trước cơm sau” hiệu quả với người trẻ, nhưng bác sĩ Chu Kiệt Dĩnh, Bệnh viện Đại học Thành Công, Trung Quốc, cảnh báo người trên 60 tuổi cần thận trọng. Việc kiểm soát ăn uống quá mức có thể dẫn đến thiếu hụt protein, gây ra hội chứng suy giảm cơ bắp (sarcopenia), làm tăng nguy cơ té ngã và giảm khả năng miễn dịch.
Lời khuyên cho người cao tuổi:
Đảm bảo lượng đạm: Mỗi bữa cần khoảng 20 g protein (tương đương một miếng cá hoặc thịt bằng lòng bàn tay).
Ưu tiên thực phẩm mềm: Đậu phụ, trứng hấp, cá để phù hợp với sức khỏe răng miệng.
Chia đều: Phân bổ lượng đạm đồng đều vào cả ba bữa sáng, trưa, tối để tối ưu hóa việc tổng hợp cơ bắp.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ và châu Âu gần đây đều nhấn mạnh tầm quan trọng của “mô hình ăn uống” tổng thể thay vì chỉ tập trung vào một dưỡng chất duy nhất. Một chế độ ăn cân bằng bao gồm rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc và chất béo lành mạnh, kết hợp với thứ tự ăn uống khoa học và vận động hợp lý, chính là kế hoạch dài hạn để tránh các bệnh mạn tính.
Tuy nhiên, chỉ số men gan tăng không có nghĩa là gan đã suy yếu nghiêm trọng. Điều quan trọng là phải tìm được nguyên nhân để điều trị đúng cách, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Bên cạnh dùng thuốc và theo dõi từ bác sĩ, chế độ ăn uống hằng ngày cũng góp phần giúp cải thiện chức năng gan. Để giúp gan hoạt động ổn định vào buổi sáng, người bệnh hãy ưu tiên chọn những loại thức uống sau:
Sau một đêm ngủ, cơ thể đã mất một lượng nước nhất định qua hô hấp và mồ hôi. Vì vậy, uống 1 - 2 ly nước lọc sau khi thức dậy là cách bù nước rất tốt, giúp gan và các cơ quan khác trong cơ thể hoạt động tốt hơn.
Với gan, uống đủ nước buổi sáng giúp duy trì lưu lượng máu đến gan, giúp gan thực hiện tốt các chức năng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, tổng hợp protein và xử lý chất thải.
Trong nhiều năm qua, cà phê là một trong những loại thức uống được nghiên cứu nhiều nhất về lợi ích đối với gan. Các nghiên cứu cho thấy những người uống cà phê thường xuyên có nguy cơ mắc xơ gan, bệnh gan mạn tính và ung thư gan thấp hơn so với những người không uống.
Cụ thể, một nghiên cứu đăng trên chuyên san Alimentary Pharmacology & Therapeutics cho thấy uống cà phê thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ xơ gan do nhiều nguyên nhân. Các nhà khoa học cho rằng lợi ích này đến từ caffeine và nhiều hợp chất chống ô xy hóa như chlorogenic axit. Chúng giúp giảm viêm và hạn chế quá trình xơ hóa gan.
Người có men gan cao có thể uống khoảng 2 - 3 tách cà phê đen không đường mỗi ngày. Tuy nhiên, người bị mất ngủ nặng, rối loạn nhịp tim hoặc huyết áp cao chưa kiểm soát nên hạn chế hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống.
Ngoài ra, người uống nên hạn chế thêm đường, kem béo vì chúng làm tăng lượng calo và không có lợi cho người bị gan nhiễm mỡ.
Trà xanh chứa nhiều polyphenol, đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG). Đây là hợp chất có đặc tính chống ô xy hóa và chống viêm. Một số bằng chứng khoa học cho thấy uống trà xanh với lượng vừa phải có thể giúp cải thiện một vài chỉ số sức khỏe ở người mắc gan nhiễm mỡ, chẳng hạn như men gan, mỡ máu và mỡ gan.
Nếu thích uống trà xanh vào buổi sáng, nên ưu tiên chọn trà pha truyền thống, không thêm đường và uống với lượng vừa phải. Người bị viêm loét dạ dày hoặc thường xuyên cồn cào bụng cũng không nên uống trà xanh khi bụng quá đói, theo Medical News Today.
Ngày 8/7, đại diện Bệnh viện Nhi đồng Thành phố TP HCM cho biết bệnh nhi hồi phục tốt và gần như không để lại di chứng thần kinh. Thời điểm nhập viện hồi tháng 5, em ở trong tình trạng hôn mê sâu, co giật, co cứng toàn thân, chỉ số oxy trong máu giảm sâu và có các dấu hiệu tổn thương não nghiêm trọng do thiếu oxy, kèm chấn thương vùng cột sống cổ.
Trước tình trạng nguy kịch của bệnh nhi, các bác sĩ cho thở máy, sử dụng thuốc kháng sinh, chống co giật, chống phù não, điều chỉnh điện giải và nuôi dưỡng qua ống thông kết hợp vật lý trị liệu tích cực. Nhờ nỗ lực điều trị, sức khỏe của em cải thiện rõ rệt qua từng ngày.
Sau khi tỉnh táo, bệnh nhi đã được hỗ trợ đánh giá tâm lý. Đại diện viện cho biết em chia sẻ bản thân từng rơi vào khủng hoảng tinh thần nghiêm trọng sau một thời gian dài bị một nhóm bạn chặn đường, đe dọa và ép buộc nộp tiền hàng ngày. Áp lực dồn nén không thể chia sẻ cùng ai đã dẫn đến việc em có hành động tự gây nguy hiểm.
Hiện tại, bệnh viện tiếp tục phối hợp với các chuyên gia tâm lý để nâng đỡ tinh thần, giúp nam sinh sớm ổn định để hòa nhập lại cuộc sống.
Cuối tháng 5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng đã khởi tố một nam sinh lớp 8 về hành vi cưỡng đoạt tài sản. Theo điều tra, nam sinh này bị cáo buộc cùng nhóm bạn nhiều lần đánh đập, đe dọa và ép nạn nhân trên nộp từ 20.000 đến 50.000 đồng mỗi ngày. Nhà chức trách đang tiếp tục điều tra, xử lý những người liên quan.
Từ trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ cần quan tâm nhiều hơn đến những thay đổi về tâm lý, hành vi của con, đặc biệt khi trẻ có biểu hiện lo âu, sợ hãi, né tránh đến trường hoặc thường xuyên xin tiền bất thường. Gia đình cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường để phát hiện sớm các dấu hiệu bạo lực học đường và can thiệp kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc.
Ngày 7/5, một bệnh nhân được sơ tán khẩn cấp từ tàu MV Hondius bằng máy bay cứu thương và nhập viện tại Radboudumc.
Trong giai đoạn đầu điều trị, đội ngũ y tế chỉ áp dụng quy trình tiêu chuẩn để lấy và xử lý các mẫu máu. Tuy nhiên, phía bệnh viện sau đó thừa nhận rằng do đặc tính sinh học cực kỳ nguy hiểm của virus Hanta Andes, các mẫu này lẽ ra phải được xử lý theo một hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Đến ngày 9/5, ban quản lý bệnh viện tiếp tục nhận thấy các hướng dẫn quốc tế mới nhất về việc xử lý nước tiểu của bệnh nhân cũng đã không được tuân thủ đúng quy định.
Những sai sót mang tính hệ thống này đã buộc bệnh viện phải áp dụng các biện pháp bảo vệ, đưa 12 nhân viên có nguy cơ phơi nhiễm vào chế độ theo dõi và cách ly nghiêm ngặt trong vòng 6 tuần để đảm bảo an toàn cộng đồng.
Tiến sĩ Bertine Lahuis, Chủ tịch Hội đồng điều hành Radboudumc, nhận định rằng: “Khả năng nhân viên y tế bị lây nhiễm là rất thấp nhưng vì biết đây là một loại virus nguy hiểm, phía bệnh viện đã quyết định chọn giải pháp an toàn nhất”.
Vị lãnh đạo này cũng bày tỏ sự hối tiếc khi sự việc xảy ra tại một trung tâm y tế đại học hàng đầu.
“Chúng tôi sẽ điều tra kỹ lưỡng diễn biến sự việc để rút kinh nghiệm và ngăn chặn điều này xảy ra trong tương lai”, Tiến sĩ Lahuis khẳng định.
Mối đe dọa từ virus Hanta chủng Andes
Virus Hanta thông thường lây lan sang người qua việc hít phải bụi hoặc tiếp xúc với chất thải của loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Tuy nhiên, chủng Andes (thường xuất hiện tại Nam Mỹ) là một biến thể đặc biệt nguy hiểm.
Các nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh loại virus này có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần. Chính khả năng lây truyền trực tiếp này là lý do khiến việc sai sót trong xử lý bệnh phẩm (máu, nước tiểu) tại Radboudumc trở nên nghiêm trọng.
Con tàu MV Hondius hiện là tâm điểm của cuộc điều tra y tế quốc tế. Không chỉ Hà Lan, Tây Ban Nha cũng ghi nhận các ca bệnh liên quan đến hành trình của con tàu này.
Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia xác nhận đã sơ tán 14 công dân khi tàu cập cảng tại quần đảo Canary. Trong số đó, một bệnh nhân đã có kết quả PCR dương tính ngay khi về đến Madrid và đang được chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Gomez Ulla.
Theo thông tin từ cơ quan y tế Tây Ban Nha, bệnh nhân hiện không có triệu chứng nhưng vẫn phải cách ly tuyệt đối để theo dõi lâm sàng. 13 hành khách còn lại dù có kết quả xét nghiệm sơ bộ âm tính nhưng vẫn đang trong chế độ giám sát y tế chặt chẽ.
Về lộ trình, sau khi tạm dừng tại cảng Granadilla (Tenerife) do thời tiết xấu và hoàn tất sơ tán hành khách, tàu MV Hondius hiện đã di chuyển về phía Rotterdam, Hà Lan. Các chuyên gia y tế quốc tế đang nỗ lực truy vết và xác định mối liên quan giữa các ca nghi nhiễm trên tàu để ngăn chặn virus lây lan qua các biên giới.
Sự cố tại Radboudumc cho thấy ngay cả những cơ sở y tế hiện đại cũng có thể gặp khó trước các mầm bệnh hiếm gặp, có đặc tính phức tạp.
Hiện các nhân viên y tế tại Hà Lan vẫn trong thời gian cách ly. Các cơ quan chức năng tiếp tục giám sát sức khỏe những người liên quan, đồng thời rà soát lại toàn bộ quy trình an toàn sinh học tại các cơ sở điều trị.
