Trong gần 1 năm qua, Bộ Y tế đã có hướng dẫn cụ thể đối với hơn 9.000 kỹ thuật y tế. Trong đó, tất cả các kỹ thuật đều có hướng dẫn thời gian thực hiện.
Nhiều bác sĩ phản ánh việc một số hướng dẫn cập nhật quy trình kỹ thuật chuyên môn đang gây khó khăn cho hoạt động khám chữa bệnh và thanh toán bảo hiểm y tế (BHYT).
Cụ thể, một bác sĩ đang công tác tại một bệnh viện tại Nghệ An chia sẻ tháng 3 vừa qua Bộ Y tế đã ban hành văn bản điều chỉnh quy trình kỹ thuật điện quang. Quy định này đã giải quyết được vướng mắc chụp X-quang phải đủ 6 phút, siêu âm tim phải 30 phút… mới được BHYT thanh toán.
Theo đó, các kỹ thuật thực hiện được hướng dẫn đã được điều chỉnh trong khoảng thời gian rộng hơn, ví dụ chụp X-quang phổi có thời gian từ 6-12 phút đã được sửa thành từ 1 – 10 phút.
“Tuy nhiên trong đợt cập nhật quy trình kỹ thuật lại không chỉ có điện quang mà còn một loạt các quy trình về xét nghiệm hóa sinh, tuần hoàn, hô hấp… Tất cả đều bị các quy định cứng về thời gian chưa phù hợp.
Ví dụ như điện tâm đồ phải thực hiện trong ít nhất 15 phút. Đọc kết quả Holter ECG, Holter huyết áp phải tối thiểu 30 phút… trong khi thực tế việc làm điện tâm đồ thông thường không quá 5 phút, đọc các kết quả holter không quá 10 phút.
Việc áp dụng quy định thời gian cứng gây ảnh hưởng không nhỏ đến công tác khám chữa bệnh, tăng thời gian chờ đợi cho người bệnh không cần thiết”, bác sĩ này chia sẻ.
Vì vậy nếu áp dụng máy móc các mốc thời gian này, nhiều cơ sở y tế có nguy cơ bị xuất toán BHYT dù vẫn thực hiện đúng chuyên môn.
Lãnh đạo Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết đơn vị đã nắm được các phản ánh và đã có văn bản gửi cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam (BHXH).
Theo đó, thông số thời gian trong các hướng dẫn quy trình kỹ thuật chỉ là thời gian trung bình mang tính tham khảo, được xây dựng nhằm chuẩn hóa thực hành chuyên môn, bảo đảm an toàn người bệnh và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Cụ thể, toàn bộ quy trình kỹ thuật bao gồm nhiều công đoạn khác như xác nhận người bệnh, hỏi bệnh sử, hướng dẫn tư thế, đối chiếu kết quả cũ, đọc phim, nhận định kết quả, tư vấn và cập nhật dữ liệu lên hệ thống.
Thời gian thực hiện thực tế có thể thay đổi tùy từng bệnh nhân, mức độ phức tạp của ca bệnh, trình độ nhân lực, điều kiện trang thiết bị và mức độ tự động hóa tại mỗi cơ sở y tế.
Theo Bộ Y tế, các mốc thời gian này không phải điều kiện pháp lý bắt buộc và cũng không phải tiêu chí định lượng cứng để làm căn cứ duy nhất trong giám định, thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT.
Bộ Y tế cũng đề nghị giám định phải dựa trên đánh giá tổng thể hồ sơ bệnh án và thực tế cung cấp dịch vụ, bao gồm chỉ định kỹ thuật có phù hợp tình trạng bệnh hay không; có tuân thủ các bước chuyên môn chính; kết quả kỹ thuật có giá trị trong chẩn đoán, điều trị; điều kiện thực tế về nhân lực, thiết bị tại cơ sở khám chữa bệnh.
Bộ Y tế cũng cho hay kỹ thuật nào thuộc danh mục được BHYT chi trả, cơ sở y tế đủ điều kiện triển khai và đã thực hiện đúng chuyên môn thì phải được thanh toán theo quy định.
Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu lạm dụng hoặc số lượng kỹ thuật tăng bất thường, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ phối hợp với cơ sở y tế và cơ quan quản lý để kiểm tra, xác minh theo đúng quy định pháp luật.
Về phía Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cơ quan này cho biết việc thanh toán BHYT phải tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.
Theo Nghị định 188/2025 và các thông tư liên quan của Bộ Y tế, cơ sở khám chữa bệnh phải thực hiện đúng quy trình chuyên môn đã được ban hành thì mới đủ điều kiện thanh toán BHYT.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho rằng cơ quan này không tham gia xây dựng hay ban hành các hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, mà chỉ căn cứ quy định hiện hành để giám định và thanh toán.
Vì vậy trường hợp cơ sở khám bệnh, chữa bệnh không tuân thủ các tài liệu chuyên môn do Bộ Y tế ban hành trong quá trình thực hiện các dịch vụ kỹ thuật thì không đủ điều kiện để thanh toán theo chế độ BHYT.
“Trước đó, tháng 2-2026, phản hồi đề xuất của Bộ Y tế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã có văn bản phản hồi đề nghị Bộ Y tế sớm rà soát, sửa đổi các quy trình kỹ thuật cho phù hợp thực tiễn.
Tiếp thu ý kiến này, ngày 11-3, Bộ Y tế đã ban hành hai quyết định mới về hướng dẫn quy trình kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh và điện quang can thiệp, thay thế các quy định trước đây.
Với những hướng dẫn kỹ thuật khác, BHXH Việt Nam cho hay việc rà soát hướng dẫn chuyên môn thuộc trách nhiệm của Bộ Y tế, BHXH Việt Nam căn cứ các quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh và bảo hiểm y tế để thực hiện giám định, thanh toán chi phí khám chữa bệnh”, BHXH Việt Nam thông tin.
Tại hội thảo Công nghệ in 3D: từ nghiên cứu đến ứng dụng lâm sàng cá thể hóa ngày 4/6, tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Mỹ, đại diện nhóm nghiên cứu Kỹ nghệ mô và Vật liệu Y Sinh, cho biết cùng với xu hướng phát triển của công nghệ in 3D, in sinh học 3D sử dụng "mực in" (bioink) kết hợp tế bào sống nhằm tạo ra mô sinh học tương tự cấu trúc mô tự nhiên của cơ thể. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng các thành phần như gelatin, alginate, collagen và cả protein từ mô cùng tế bào da để tạo cấu trúc mô da trong phòng thí nghiệm.
Mô da là cơ quan lớn nhất của cơ thể, không chỉ đảm nhận chức năng bảo vệ, sinh lý mà còn mang ý nghĩa quan trọng về mặt thẩm mỹ. Do đó, mục tiêu của công nghệ in sinh học không chỉ dừng lại ở việc làm lành vết thương mà còn hướng tới tái tạo cấu trúc da, hạn chế tối đa việc để lại sẹo.
Theo tiến sĩ Mỹ, mô da in sinh học có thể phục vụ nhiều mục tiêu như nghiên cứu sinh lý da, giúp hiểu rõ hơn về các bệnh lý trên da, thử nghiệm thuốc, mỹ phẩm và vật liệu y sinh, góp phần giảm thử nghiệm trên động vật. Đặc biệt, công nghệ này được kỳ vọng hỗ trợ điều trị bỏng, vết thương khó lành hoặc tái tạo mô da cho người bệnh.
Bắt đầu hình thành hướng nghiên cứu từ năm 2019 với hệ thống máy in sinh học thế hệ đầu, đến nay nhiều nghiên cứu của nhóm được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế uy tín. Xu hướng in sinh học 3D đang tiến dần đến việc cá thể hóa y học. Trong tương lai, bác sĩ có thể sử dụng chính tế bào gốc và mô cắt lọc của bệnh nhân để tạo ra mực in, sau đó dùng các loại máy in trực tiếp mô da lên vết thương hở. Điều này giúp quá trình lành vết thương diễn ra nhanh chóng, hạn chế hiện tượng co rút và tái tạo lớp thượng bì vượt trội.
Theo GS.TS Trần Lê Bảo Hà, Trưởng Ban tổ chức hội thảo, Trưởng Phòng thí nghiệm Kỹ nghệ mô và Vật liệu Y sinh, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên TP HCM, công nghệ này vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu trước khi có thể ứng dụng rộng rãi trên người.
"Để ra được sản phẩm cuối cùng phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng, chúng tôi rất cần sự hỗ trợ, đồng hành từ các ban ngành, các đơn vị đối tác và các y bác sĩ", giáo sư Hà nói.
Nhiều người bị nhồi máu cơ tim chỉ phát hiện ra bệnh khi cơn đau thắt ngực đầu tiên khởi phát. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y học cổ truyền, một số đặc điểm trên gương mặt có thể giúp nhận biết sớm nguy cơ này.
Theo quan niệm truyền thống "tướng tùy tâm sinh", sự thay đổi diện mạo bên ngoài có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe nội tạng. Bác sĩ Đông y Hoàng Thiên Thụy (Huang Qianrui) cho biết, dựa trên phương pháp "vọng chẩn" (nhìn sắc thái, hình dáng gương mặt), các bác sĩ có thể đánh giá hệ tuần hoàn và chức năng tim mạch của một người có đang ổn định hay không.
Tuy nhiên, trong lâm sàng, bác sĩ sẽ không chỉ dựa vào diện chẩn để kết luận bệnh mà phải kết hợp thăm hỏi các triệu chứng như tức ngực, hồi hộp, tim đau nhói, khó thở, cùng các chỉ số huyết áp, mỡ máu và đường huyết.
Dưới đây là 3 đặc điểm trên khuôn mặt cảnh báo nguy cơ mắc bệnh tim mạch:
Nếp nhăn ở tai
Bác sĩ Hoàng Thiên Thụy cho biết, xuất hiện nếp nhăn chéo trên dái tai được Đông y gọi là "rãnh vành tai", còn Tây y gọi là "dấu hiệu Frank" (Frank's Sign).
Các nghiên cứu y học hiện đại đã chỉ ra rằng, những người có nếp nhăn ở thùy tai có tỷ lệ mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ và đột quỵ cao hơn hẳn so với nhóm không có dấu hiệu này.
Vết hằn treo kim (Huyền châm văn)
Khu vực nằm giữa hai lông mày được gọi là ân đường. Ở trạng thái sức khỏe tốt nhất, Ấn đường sẽ bóng mượt, phẳng và không có nếp nhăn. Khi vùng này xuất hiện một nếp nhăn dọc sâu giống như một cây kim đang treo lơ lửng, Đông y gọi đó là "Huyền châm văn". Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang căng thẳng mãn tính hoặc khí huyết lưu thông kém qua tim.
Nếp nhăn ngang gốc mũi (Sơn căn hoành văn)
Vùng nằm giữa hai góc mắt trong, nơi bắt đầu sống mũi nhô lên, được gọi là Sơn căn. Nếu vùng Sơn căn này bị lõm xuống hoặc xuất hiện các nếp nhăn ngang nhỏ, đó chính là dấu hiệu "Sơn căn hoành văn", cảnh báo hệ tim mạch đang phải chịu áp lực lớn.
Căn bệnh nhồi máu cơ tim nguy hiểm trong y học hiện đại có nhiều nét tương đồng với chứng "tâm thống" (đau tim) hay "hung bế" (ngực bứt rứt, tắc nghẽn) trong các thư tịch cổ Đông y.
Để phòng ngừa và hỗ trợ điều trị, y học cổ truyền thường dùng các vị thuốc như cửu cam thảo thang, đan sâm, tam thất, hồng hoa... nhằm hoạt huyết hóa ứ, thúc đẩy tuần hoàn máu. Tuy nhiên, liều lượng thuốc cần được bác sĩ chuyên khoa khám và bốc thuốc, người dân tuyệt đối không tự ý mua về sử dụng.
Bên cạnh đó, người dân có thể chủ động bảo vệ sức khỏe tim mạch hàng ngày bằng hai phương pháp đơn giản sau:
- Massage hai huyệt vị "hộ tim":
Huyệt Thần Môn: Thuộc Kinh Tâm. Khi ngửa lòng bàn tay, huyệt nằm ở bờ trong cổ tay, ngay trên lằn chỉ cổ tay phía ngón út.
Huyệt Nội Quan: Thuộc Kinh Tâm Bào. Huyệt nằm ở mặt trước cổ tay, từ lằn chỉ cổ tay đo lên trên cánh tay khoảng ba thốn (tương đương chiều ngang 3 ngón tay khép lại), vị trí giữa hai gân cơ.
- Bài thuốc dưỡng tim "Sinh Mạch Ẩm": Đây là bài thuốc kinh điển giúp bổ khí, dưỡng tâm.
Công thức: nhân sâm 10 g, mạch môn đông 6 g, ngũ vị tử 4 g.
Cách làm: Cho tất cả vào 600-1000 ml nước, đun sôi rồi vặn nhỏ lửa sắc tiếp trong 15-20 phút. Để nguội rồi uống.
Gợi ý gia giảm: Người sợ bị nóng trong có thể thay nhân sâm bằng tây dương sâm (sâm Mỹ). Nếu muốn tăng hiệu quả "bổ khí" thì thêm hoàng kỳ; muốn tăng công hiệu "hoạt huyết" thì thêm đan sâm.
Lưu ý: Không uống khi đang bị cảm lạnh hoặc tỳ vị hư nhược. Người mắc bệnh "ba cao" (huyết áp cao, mỡ máu cao, đường huyết cao) và phụ nữ mang thai bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ Đông y trước khi dùng.
Cuối cùng, bác sĩ Thụy nhấn mạnh, việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế thức khuya, tránh đồ ăn quá nhiều dầu mỡ, gia vị đậm đà và chăm chỉ tập thể dục mới là "chìa khóa vàng" cốt lõi để giữ gìn một trái tim khỏe mạnh.
Dù một số trường hợp run tay không gây nguy hiểm, nhưng cũng có những ngoại lệ tiến triển nặng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Ông Rahul Chawla, bác sĩ thần kinh từng được đào tạo tại Viện Khoa học Y khoa toàn Ấn Độ (AIIMS) cho biết, dưới đây là 4 nguyên nhân phổ biến gây run.
Run vô căn (Essential tremor): Một rối loạn thần kinh khá phổ biến, thường lành tính và có yếu tố di truyền. Bệnh gây ra tình trạng run nhịp nhàng và không kiểm soát ở tay, đầu hoặc giọng nói. Theo bác sĩ Chawla, tình trạng này thường có thể kiểm soát bằng thuốc, và nhiều người vẫn sống bình thường khi triệu chứng được điều trị tốt.
Run do lo âu hoặc căng thẳng: Trong một số trường hợp, run tay chân có thể xảy ra do lo âu hoặc stress. Triệu chứng thường rõ hơn khi người bệnh phải nói trước đám đông, đi phỏng vấn hoặc rơi vào trạng thái căng thẳng, hồi hộp.
Bệnh Parkinson: Là một rối loạn vận động tiến triển, có xu hướng nặng dần theo thời gian. Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng điều trị có thể giúp kiểm soát triệu chứng, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Bác sĩ Chawla cho biết ở người mắc Parkinson, não bộ bị giảm dopamine - chất dẫn truyền thần kinh quan trọng giúp kiểm soát vận động. Ngoài run tay, người bệnh còn có thể bị cứng cơ, vận động chậm và thay đổi dáng đi. Ông nhấn mạnh Parkinson là bệnh tiến triển, nghĩa là triệu chứng có thể nặng hơn theo thời gian và bệnh cũng có nhiều thể khác nhau.
Tổn thương tiểu não: Theo bác sĩ Chawla, run tay cũng có thể xuất hiện khi tiểu não - vùng não kiểm soát thăng bằng và phối hợp vận động - gặp vấn đề. Một số tình trạng như nhiễm trùng, viêm hoặc khối u ở vùng này có thể gây run và khiến người bệnh mất thăng bằng khi đi lại.
Bác sĩ Chawla nhấn mạnh mọi người không nên bỏ qua tình trạng run kéo dài, vì rất khó xác định bệnh có tiến triển hay không nếu chưa được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.
Ông khuyến cáo mọi người nên đi khám chuyên khoa thần kinh sớm nếu run kéo dài để xác định đúng nguyên nhân. Trong nhiều trường hợp, phát hiện và điều trị sớm có thể giúp làm chậm tiến triển bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.
