“Bản thân tôi là người theo học ngành kỹ thuật ở đại học Bách khoa Hà Nội. Sau đó, tôi ra nước ngoài du học Thạc sĩ và ở lại làm việc. Nhưng thú thực, tôi hoàn toàn không có đam mê gì với các ngành kỹ thuật, nên cuộc sống của tôi cứ tàng tàng vậy thôi chứ không có gì gọi là bứt phá.
Từ hồi năm hai đại học, tôi đã biết mình không muốn làm kỹ thuật và nói với một giảng viên tôi tin tưởng về ý định muốn bỏ ngang. Khi ấy, cô chỉ nói với tôi một câu: ‘Nếu bỏ học, em định làm gì?’. Tôi không trả lời được câu hỏi đó, vì trước giờ cũng chỉ nghe bố mẹ định hướng học ngành này cho dễ xin việc, dễ kiếm tiền, chứ bản thân đã thử cái gì đâu mà biết mình thích làm cái này hay cái kia? Thế nên, cuối cùng tôi lại tiếp tục đi học.
Đến tận bây giờ, tôi vẫn chưa trả lời được câu hỏi đó nên vẫn chấp nhận làm một ông kỹ sư sáng cắp cặp đi, tối cắp cặp về. Đúng là tôi xin việc rất dễ, thu nhập cũng khá, lại an toàn, nhưng chắc chắn tôi không thể bằng được những người có đam mê, sẵn sàng mày mò nghiên cứu trong thời gian rảnh của họ dù không được trả tiền công. Vì xét cho cùng, đây không phải đam mê của tôi.
>> Tôi đầu tư 600 triệu cho con học đại học đáng giá từng đồng
Tôi luôn cảm thấy bản thân mệt mỏi vì phải gồng tám tiếng một ngày để làm công việc mà mình không thích. Nhưng tôi cũng không có can đảm bỏ hết lại những phúc lợi và sự an toàn hiện tại để bước chân vào khoảng không vô định. Vậy nên tôi vẫn không biết mình thích hay giỏi cái gì, chẳng khác nào một vòng tròn luẩn quẩn”.
Đó là chia sẻ của độc giả Tentruycap xung quanh câu hỏi “chọn trường đại học theo đam mê hay ưu tiên ngành dễ xin việc, thu nhập cao?”. Mỗi mùa tuyển sinh, hàng trăm nghìn học sinh lại đứng trước một lựa chọn khó giữa một bên là đam mê và cảm giác được sống với điều mình thích, còn bên kia là áp lực cơm áo, kỳ vọng gia đình và nỗi lo thất nghiệp sau tốt nghiệp. Trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh, nhiều ngành “hot” hôm nay có thể bão hòa chỉ sau vài năm, còn những ngành từng bị xem là ít triển vọng lại bất ngờ khát nhân lực. Vì thế, câu chuyện chọn trường, chọn ngành vẫn là cuộc tranh luận chưa có lời giải chung cho tất cả.
Cũng chọn đại học theo định hướng của cha mẹ, bạn đọc Hố Đen lại có cách tìm ra điểm cân bằng với đam mê của bản thân: Bố mẹ tôi là giáo viên nên khi thi đại học, tôi cũng chọn trường Sư phạm dù bản thân không có ưu thế gì về ngành này. Tôi nói chuyện rất kém trước đám đông, thích ngồi chế tạo hơn là giao tiếp với nhiều người, cũng không phải người thích làm việc theo khuôn mẫu.
Khi ra trường, bố mẹ xin cho tôi vào dạy tại một ngôi trường ở quê. Tuy nhiên, sau một thời gian tôi quyết định nhảy ra ngoài, xin sang làm thử các ngành khác với tâm lý là chấp nhận rủi ro. Và rồi tôi nhận ra mình có thể tìm ra được một mảng công việc yêu thích ngay trong nghề dạy học, nên tôi quay lại.
Tôi thấy không ai thích hẳn một nghề nào đó mà thường chỉ yêu thích một mảng việc trong một nghề mà thôi. Tôi thích việc phân tích, tự thiết kế đồ dùng, sử dụng tin học, nên chọn mảng xây dựng hệ thống tin học, hỗ trợ các giáo viên khác và trung tâm dạy học của bản thân. Tôi tự thiết kế các đồ dùng, thiết bị hỗ trợ học sinh và giáo viên…
Vậy là tôi vẫn làm tiếp nghề mà tôi bị ép vào, nhưng vẫn có thể làm công việc mà mình yêu thích. Giờ tôi trở thành phụ trách mảng kỹ thuật, đánh giá chất lượng dạy và học của công ty giáo dục do mình và vợ lập nên. Như vậy có gọi là thành công?”.
Tôi tốt nghiệp đại học chuyên ngành xây dựng cách đây 10 năm với khá nhiều kỳ vọng. Những năm ngồi trên giảng đường, chúng tôi được dạy về kết cấu, vật liệu, tiêu chuẩn an toàn, về cách một công trình được hình thành từ bản vẽ đến thực tế. Với vốn kiến thức chuyên môn ấy, tôi từng nghĩ chỉ cần chăm chỉ và kiên trì, mình sẽ có một chỗ đứng vững vàng trong nghề.
Nhưng thực tế sau khi ra trường lại không như vậy. Tôi và bạn bè bắt đầu hành trình tìm việc đầy chật vật. Người thì nhận lương thấp, làm việc ở công trình xa nhà, điều kiện khắc nghiệt. Người khác vào được công ty một thời gian thì lại bị cắt giảm nhân sự khi dự án đình trệ. Có bạn liên tục nhảy việc nhưng vẫn không tìm được môi trường ổn định. Tấm bằng kỹ sư, thứ từng khiến chúng tôi tự hào, dần trở nên "nhẹ cân" trước thị trường lao động nhiều biến động.
Rồi một người bạn trong lớp chuyển hướng sang làm môi giới bất động sản, buôn đất. Ban đầu chỉ là thử sức, nhưng sau một thời gian, bạn ấy bắt đầu có thu nhập tốt hơn hẳn. Không còn cảnh chờ lương, không còn nỗi lo dự án dừng là mất việc. Bạn mua được xe, rồi nói đến chuyện mua nhà. Từ một người loay hoay với bản vẽ và công trường, bạn đổi đời khá nhanh.
>> Kỹ sư xây dựng 10 năm mất việc ba lần
Qua những buổi họp lớp, bạn giới thiệu thêm những người khác trong lớp tham gia cùng. Và rồi, từng người một chuyển nghề. Tính đến bây giờ, lớp tôi đã có ít nhất 5 kỹ sư xây dựng trở thành "cò đất". Tôi không nghĩ họ kém chuyên môn. Ngược lại, nhiều người trong số họ từng học rất tốt, hiểu nghề, có năng lực. Nhưng rõ ràng, giữa một bên là công việc chuyên môn vất vả, thu nhập bấp bênh, và một bên là thị trường bất động sản sôi động với cơ hội kiếm tiền nhanh, lựa chọn của họ trở nên dễ hiểu.
Điều khiến tôi trăn trở không phải là việc cá nhân đổi nghề, mà là xu hướng phía sau nó. Khi những người được đào tạo bài bản trong các lĩnh vực kỹ thuật, xây dựng, công nghệ thông tin - những ngành tạo ra giá trị vật chất cụ thể - lại rời bỏ nghề để chạy theo làm giàu từ đất, thì có ổn không?
Tại sao bất động sản ở ta lại được coi là kênh "sinh lời" hấp dẫn đến vậy? Giá trị thực mà nó tạo ra cho xã hội là gì, ngoài việc giá tăng lên qua các lần mua đi bán lại? Trong khi ở nhiều nước phát triển, người ta đầu tư vào khoa học, công nghệ, kỹ thuật... để tạo ra sản phẩm, nâng cao năng suất, thì chúng ta lại dễ dàng bị cuốn vào việc "ôm đất" và coi đó là phát triển.
Bản thân tôi đến giờ vẫn cố gắng bám trụ với nghề. Tôi chấp nhận đi công trình xa, chấp nhận thu nhập chưa cao để tích lũy kinh nghiệm và giữ lấy con đường mình đã chọn. Nhưng thú thật, đôi khi nhìn bạn bè đổi đời nhanh chóng, tôi cũng không khỏi dao động. Tôi tự hỏi, ngoài kia còn bao nhiêu người như mình, đang dần mất kiên nhẫn với công việc chuyên môn?
Có lẽ vấn đề nằm ở cách thị trường đang vận hành. Khi những công việc đòi hỏi chất xám không mang lại sự ổn định và thu nhập tương xứng, còn bất động sản lại mở ra cơ hội kiếm tiền nhanh, thì dòng tiền và cả nguồn nhân lực sẽ tự nhiên chảy về phía đó. Nhưng nếu tiền cứ tiếp tục đổ tiền vào đất, còn những ngành tạo ra giá trị thực bị bỏ ngỏ, thì câu hỏi đặt ra là: chúng ta sẽ phát triển bằng cách nào?
Tôi chỉ mong có thêm những chính sách để thị trường bất động sản ổn định hơn, minh bạch hơn, để sức hút làm giàu nhanh không còn lấn át tất cả. Quan trọng hơn, cần tạo ra môi trường làm việc đủ tốt để những người làm nghề như chúng tôi có thể yên tâm gắn bó. Nếu không, sự rời bỏ sẽ còn tiếp diễn, và cái giá phải trả trong tương lai sẽ là không nhỏ.
"Tôi có việc phải bán dây chuyền vàng cưới khoảng 3,5 chỉ (quà mua ở dưới quê) ra tiệm vàng của người thân ở Hà Nội để bán.
Cô chủ bảo vàng này không đạt 99,99%, cháu mang về hiệu vàng đã mua để bán lại cho họ sẽ được giá (cô mua sẽ trừ 25%), cô chủ cho tôi mượn ít tiền để xoay xở công việc. Cuối tuần tôi đem vàng về quê bán được giá, chỉ bị trừ 10 nghìn đồng một chỉ do chênh lệch mua vào bán ra".
Độc giả trieutylai chia sẻ câu chuyện "vàng mua đâu bán đó" như trên, sau bài viết Kim cương lậu, chứng thư giả của tác giả Vũ Ngọc Bảo. Tác giả kể lại rằng ngày đậu đại học, mang chiếc nhẫn vàng cha dành dụm đi bán. Chỉ khi đến đúng tiệm ghi trên giấy, tác giả mới hiểu giá trị của chiếc nhẫn không chỉ nằm ở vàng mà còn ở con dấu và uy tín của người bán.
Từ câu chuyện ấy, tác giả đặt vấn đề về vai trò của các cơ quan kiểm định, giám định độc lập trong việc tạo dựng niềm tin cho thị trường.
Độc giả nickname rhica95 nêu vấn đề: "Quay lại câu chuyện đi bán vàng của tác giả Vũ Ngọc Bảo, liệu có khi nào chiếc nhẫn đó quả thực là vàng non không? Và chủ tiệm ban đầu thực sự đã bán vàng non cho khách với giá vàng thật? Kim cương cũng vậy. Đem đi tiệm khác bán thì sẽ phát hiện ra. Nhưng đem về bán đúng tiệm thì vẫn nhận được đúng giá? Đó mới là vấn đề".
Mọi việc bắt đầu từ cách đây khoảng một năm. Tôi nhận được thông báo từ FIFA là đợt mở bán vé World Cup đầu tiên sắp bắt đầu. Như mọi người hâm mộ khác, tôi chăm chỉ đi nộp đơn để được bốc thăm. Tất nhiên là tôi không được chọn.
Sau đó đợt thứ hai lại mở. Lần này tôi huy động toàn bộ danh tính của đại gia đình, nộp gần chục cái đơn, nhưng cũng không được gì.
Tôi là thành viên chính thức của hội ủng hộ liên đoàn bóng đá Mỹ, hằng năm đều có đóng phí và vẫn luôn được ưu tiên khi mua vé của mấy trận bóng đá có tuyển Mỹ. Liên đoàn cũng mở một lượt nộp đơn bốc thăm cho các thành viên, tôi cũng nộp và tôi vẫn rớt.
Trong khi đó, các thông tin về chuyện vé xem World Cup bị ế lại bắt đầu tràn ra trên các tờ báo thể thao hàng đầu ở Mỹ. The Athletic báo cáo rằng trận ra quân của Mỹ với Paraguay, sẽ diễn ra trên sân Sofi Stadium ở Los Angeles, bán hoài không hết vé. Chắc là chuyện đó có thật.
Mặc dù tôi sống ở miền nam California và đã xác định sẽ đi xem ở Sofi nhưng tôi tuyệt nhiên không nộp đơn xin mua vé trận này. Nguyên nhân là vì nó mắc, mắc vô lý, giống như một cái tát vào mặt của những người hâm mộ bóng đá lâu năm.
Cụ thể, giá hạng nhất là 2.700 USD hạng nhì là 1.920 USD, và hạng ba là 1.108 USD. Với cách phân chia thứ hạng của FIFA thì chỗ nào có thể nhìn thấy được cả sân cũng là hạng nhất, hạng nhì thì chắc bạn nhìn chéo góc qua được, còn hạng ba thì đố bạn nhìn thấy được nửa sân.
Để so sánh sự vô lý của mức giá này, tôi xin chia sẻ giá vé trận Mỹ và Hà Lan năm 2022, đây là trận vòng 1/16. Vé thấp nhất trận này chỉ có 130 USD, do các cổ động viên Mỹ đã tới sân báo cáo.
Ai có xem bóng đá thì cũng biết là trận Mỹ với Paraguay có chất lượng chuyên môn e là còn thấp hơn một trận giữa hai đội nửa cuối ở Serie A. Bảo một người hâm mộ bóng đá lâu năm bỏ ra gần ba nghìn đô để xem hai đội chiếu dưới đá bóng thì ai mà chịu cho được.
Các thông tin cho thấy rằng trận Mỹ với Paraguay chỉ mới bán được chừng 50.000 vé, trong khi sân có 70.000 chỗ ngồi. Trên các sàn bán vé sang tay như Ticketmaster và Stubhub, vé của trận này bắt đầu được rao bán với giá thấp hơn giá gốc của FIFA.
Đại khái là có những người ở các nước khác hay ở nơi ngoài Los Angeles nộp đơn mua vé trận này với ý đồ bán lại, giờ thì tổ trác.
FIFA cũng bắt đầu trở mặt với những người diễn trò phe vé. Đợt bán vé "Last minute sale" đã được mở, và tôi đã lên xem thử. Giá vé vẫn như cũ, nhưng FIFA chỉ mở một khu vực nhất định trên sân rồi đóng lại, theo kiểu "mua đi, không lại hết". Mục tiêu là cố gắng vớt vát giá cao cho đến phút cuối cùng.
Các vé bán lại của nhiều trận càng lúc càng nhiều, tới cả trận Thụy Sĩ gặp Bosnia hay Bỉ gặp Iran cũng bắt đầu có người bán lỗ. Đại khái là người phe vé thì nhiều nhưng những người dám bỏ tiền ra mua vé để đi xem thì ít.
Ngay cả các khách sạn cũng báo cáo rằng tình hình đặt phòng khá ế ẩm. Wall Street Journal cũng đăng bài về việc các chủ nhà đăng phòng lên AirBnB cho đợt World Cup cũng ế dài dài. Tất cả đều nói lên rằng, người dân trên thế giới chẳng mấy ai đủ giàu để bị bóc lột theo kiểu Mỹ.
Đại khái thì tính toán của FIFA là như thế này. Sân có 70.000 chỗ. Nếu bạn bán vé trung bình 1.000 USD mỗi vé mà bán được 40000 vé thì sẽ thu về 40 triệu USD. Còn bán 500 USD mỗi vé mà bán được 70.000 vé thì thu về được có 35 triệu USD. FIFA chỉ cần bán 40.000 vé với giá cắt cổ, còn lại thì dần dần tới lúc gần sẽ xả thêm hàng, kết cục thì lời vẫn là lời. Đây là cách tính toán "vắt kiệt túi" của khách hàng, một chiêu trò trong kinh doanh đậm chất Mỹ.
Mặt khác, FIFA lại diễn trò "tạo sự khan hiếm", chỉ bán một số vé nhất định cho các cổ động viên địa phương ở mỗi trận, khiến cho những người như tôi, chỉ nộp đơn xin mua các vé ở địa phương mình sống, không mua được vé. Mục tiêu là ép buộc người mua đi mua vé với giá chuẩn của FIFA và dụ dỗ các phe vé xông vào. Người lỗ sau cùng là các bác phe vé.
Tới lúc này thì tôi đã bắt đầu nhận ra lợi thế sân nhà của bản thân. Tôi chẳng cần đặt khách sạn đặt vé máy bay gì cả. Khả năng lớn là tôi sẽ "ngồi đồng" xem tình hình phe vé mấy trận đầu thế nào, liệu FIFA có nhận ra sự tham lam trống rỗng của họ không, liệu các bác phe vé có cuống lên không.
Hy vọng là tôi sẽ săn được mấy cái "vé ngộp" để đi xem World Cup cho đỡ tức.
