Trong bức thư đăng trên mạng xã hội X ngày 1/4, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định việc khắc họa nước này như một mối đe dọa là “không phù hợp với thực tế lịch sử cũng như những sự thật có thể quan sát được ở hiện tại”.
“Cách khắc họa đó là sản phẩm từ những toan tính chính trị và kinh tế của các thế lực cầm quyền. Họ muốn nhào nặn ra một kẻ thù để biện minh cho việc gây sức ép, duy trì thế thống trị quân sự, nuôi dưỡng ngành công nghiệp vũ khí và kiểm soát các thị trường chiến lược. Trong một môi trường như vậy, nếu mối đe dọa không tồn tại, người ta sẽ tự thêu dệt nên nó”, ông Pezeshkian viết.
Ông cho biết “người dân Iran không nuôi dưỡng lòng thù hận đối với người dân các quốc gia khác, trong đó có cả người Mỹ, châu Âu hay các nước láng giềng” song sẽ luôn “kiên quyết và dũng cảm đẩy lùi bất kỳ ai tấn công mình”.
Tổng thống Pezeshkian kêu gọi người dân Mỹ nhìn thấu những “thông tin sai lệch” về cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông, đồng thời đặt câu hỏi cuộc chiến của Mỹ và Israel nhằm vào Iran thực sự đang phục vụ lợi ích của ai.
“Liệu ‘nước Mỹ trên hết’ có thực sự là ưu tiên của chính phủ Mỹ hiện nay không?”, ông viết và cáo buộc Washington đang tham chiến như một “bên ủy nhiệm” của Israel. Ông cáo buộc Israel đang tìm cách đánh lạc hướng dư luận quốc tế khỏi những tội ác đối với người Palestine bằng cách “thêu dệt nên mối đe dọa từ Iran”.
“Tôi mời các bạn hãy nhìn xa hơn cỗ máy thông tin sai lệch, một phần không thể thiếu của cuộc gây hấn này, và thay vào đó hãy trò chuyện với những người từng đến Iran. Hãy quan sát rất nhiều người nhập cư Iran thành đạt, được đào tạo tại Iran, những người hiện giảng dạy và nghiên cứu tại các trường đại học danh tiếng nhất thế giới, hoặc đóng góp cho những tập đoàn công nghệ tiên tiến nhất ở phương Tây. Thực tế đó có phù hợp với những thông tin không đúng mà các bạn đang nghe về Iran và người dân chúng tôi không?”, bài viết có đoạn.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei hôm nay cho biết Iran đã tiếp nhận những thông điệp từ Mỹ qua các bên trung gian, song không có cuộc đàm phán trực tiếp nào đang diễn ra.
Ông cáo buộc Mỹ đưa ra những yêu sách “quá mức và phi lý”, đồng thời tuyên bố Iran đã chuẩn bị sẵn sàng trước mọi cuộc tấn công, kể cả một cuộc đổ bộ.
Những thông điệp từ Iran được đưa ra trước thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump có bài bài phát biểu giờ vàng “cập nhật thông tin quan trọng” về xung đột Iran vào 21h ngày 1/4 (8h ngày 2/4 giờ Hà Nội).
Trong một bài viết trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho hay Mỹ sẽ xem xét một lệnh ngừng bắn “khi eo biển Hormuz được mở cửa, tự do và thông thoáng. Cho đến lúc đó, chúng ta sẽ thổi bay Iran vào quên lãng hoặc, như người ta vẫn nói, trở về thời kỳ đồ đá!!!”
Nhưng lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đến nay vẫn tuyên bố sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz, nơi dầu khí của vùng Vịnh đi ra thị trường toàn cầu.
Từ lúc Karoline Leavitt, phát ngôn viên Nhà Trắng, nghỉ thai sản hôm 1/5, hai thành viên cấp cao trong nội các của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio luân phiên thay cô chủ trì họp báo tại Nhà Trắng.
Cựu thư ký báo chí Nhà Trắng Sean Spicer, người từng làm việc trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, cho rằng đây là thông điệp rất đáng chú ý, vì ông Vance và ông Rubio đều là ứng viên tiềm năng cho chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ năm 2028.
Theo Spicer, việc để ông Rubio và ông Vance thúc đẩy truyền thông quan tâm đến chương trình nghị sự của ông Trump là nước đi thông minh, bởi các cuộc họp báo sẽ là sân khấu để họ thể hiện năng lực bản thân.
"Ai cũng sẵn lòng tham gia thử sức, mà Tổng thống rõ ràng rất quan tâm đến màn thể hiện của từng người, cũng như việc giữ cho mọi thứ luôn thú vị", Spicer nói. "Hai người họ có cách tiếp cận và phong cách khác nhau, nhưng đều hài hước, thoải mái và nắm rất chắc các vấn đề".
Cựu thư ký báo chí cũng mô tả Phó tổng thống Vance là người có thái độ "gay gắt" với một số phóng viên khi chủ trì họp báo.
"Ông ấy như thể đang bẻ gãy tiền đề của câu hỏi", Spicer nói, đồng thời chỉ ra khả năng đi thẳng vào trọng tâm vấn đề một cách nhanh chóng của ông Vance.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Rubio thường thể hiện phong thái thư thả và có những đoạn độc thoại bày tỏ hy vọng của ông với tương lai nước Mỹ. Phát biểu của ông thỉnh thoảng đan xen những câu trích dẫn từ lời nhạc hip-hop từ thập niên 90.
Chủ đề câu hỏi dành cho hai quan chức cấp cao này trong các cuộc họp báo cũng khác nhau. Trong khi phóng viên xoáy sâu vào những tranh cãi liên quan đến "Quỹ Chống Vũ khí hóa" trị giá 1,8 tỷ USD của chính quyền Trump, ông Rubio lại dành phần lớn thời gian giải quyết các câu hỏi liên quan đến cuộc xung đột đang diễn ra với Iran.
Cựu phát ngôn viên Nhà Trắng cho rằng giới truyền thông Mỹ tỏ ra quyết liệt hơn với Phó tổng thống Mỹ, khi cử những nhà báo kỳ cựu nhất về chính trị đến tham dự những cuộc họp báo do ông Vance chủ trì.
Đài ABC News đã phân công Mary Bruce, trưởng đại diện tại Nhà Trắng, tới tham gia cuộc họp báo do Ngoại trưởng Rubio chủ trì. Đến cuộc họp báo do ông Vance chủ trì, đài này đã phái Jon Karl, trưởng đại diện tại thủ đô Washington đồng thời là một phóng viên kỳ cựu và sắc sảo, tới đặt câu hỏi cho Phó tổng thống.
Tương tự, CNN đã cử trưởng đại diện tại Nhà Trắng Kaitlan Collins đến đặt câu hỏi cho ông Vance, nhưng chỉ cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng là Alayna Treene tới phiên họp của ông Rubio.
Spicer cho rằng Kaitlan Collins thường chỉ xuất hiện tại những cuộc họp báo quan trọng, nơi cô có thể "tạo điểm nhấn" thông qua những câu hỏi sắc bén với người chủ trì.
Spicer cho rằng dù có phong cách khác nhau, Phó tổng thống Mỹ và Ngoại trưởng Mỹ đều "xứng đáng nhận điểm A" với những gì họ đã thể hiện trong các cuộc họp báo thay thế vai trò của Leavitt.
Lầu Năm Góc tuần này cho biết đã quân đội Mỹ đã tiến hành hơn 11.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran trong vòng 5 tuần qua, nhấn mạnh đã đạt tiến triển đáng kể trong việc làm suy yếu năng lực quân sự của nước này. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thừa nhận Iran vẫn còn năng lực phóng tên lửa, nhưng số lượng đã giảm rõ rệt và vẫn trong khả năng đánh chặn của Mỹ.
Theo Nhà Trắng, các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và drone của Iran đã giảm tới 90% so với thời điểm đầu xung đột, trong khi nhiều cơ sở sản xuất và năng lực hải quân của nước này đã bị phá hủy hoặc suy yếu. Giới chức Mỹ ghi nhận Iran phóng khoảng 15-30 tên lửa đạn đạo và 50-100 máy bay không người lái mỗi ngày, thường theo từng đợt nhỏ.
Tuy nhiên, báo cáo của các cơ quan tình báo Mỹ mà NY Times tiếp cận được lại cho thấy sự hoài nghi về mức độ hiệu quả của chiến dịch trong việc phá hủy hoàn toàn năng lực tên lửa của Iran, vốn là một trong những mục tiêu chính của cuộc chiến.
Dù chưa có ước tính chính xác, các quan chức tình báo Mỹ cho rằng Iran vẫn bảo tồn được một lượng đáng kể tên lửa và bệ phóng, đủ để tiếp tục tấn công Israel và các mục tiêu khác trong khu vực khi chiến sự kéo dài.
Iran cũng có thể đang thay đổi chiến thuật, cất trữ phần lớn bệ phóng trong các hầm ngầm và hang động để tránh bị phát hiện. Tình báo Mỹ đánh giá lực lượng Iran đủ năng lực để nhanh chóng khai thông những công sự ngầm và hầm chứa tên lửa bị bom đạn Mỹ - Israel vùi lấp.
"Những hệ thống tên lửa này có thể được đưa vào tác chiến trở lại chỉ vài giờ sau một đợt tấn công của Mỹ và Israel", báo cáo có đoạn.
Một số nguồn tin cho rằng tình trạng chia rẽ trong nội bộ chính quyền Iran phần nào ảnh hưởng đến khả năng phối hợp đáp trả, khiến nước này khó triển khai các đòn tấn công quy mô lớn cùng lúc. Điều này tạo ra ấn tượng rằng Iran đã giảm mật độ tập kích, khiến giới chức Mỹ cho rằng kho vũ khí của Tehran đã suy kiệt dù chưa thể xác minh thực hư.
Trên thực tế, việc đánh giá chính xác năng lực quân sự còn lại của Iran là bài toán rất hóc búa, do nước này triển khai rất nhiều mục tiêu "mồi nhử", phân tán bệ phóng trên lãnh thổ rộng lớn và nhiều địa hình núi non. Mỹ cũng chưa thể xác định rõ bao nhiêu trong số các 11.000 mục tiêu mà họ phá hủy trong một tháng qua là mục tiêu thật, cũng như số lượng bệ phóng còn hoạt động trong các cơ sở ngầm.
CNN ngày 2/4 dẫn ba nguồn tin am hiểu tình hình tiết lộ các đánh giá tình báo của Mỹ gần đây cho thấy Iran vẫn duy trì năng lực đáng kể. Khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa và hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) tự sát, tương đương khoảng 50% số UAV mà nước này sở hữu, vẫn còn khả năng hoạt động.
Các nguồn tin cũng cho rằng lượng lớn tên lửa hành trình chống hạm của Iran vẫn còn nguyên vẹn, phù hợp với thực tế là Mỹ không tập trung tấn công những khí tài phòng thủ bờ biển.
Những loại tên lửa chống hạm này được coi là vũ khí then chốt giúp Iran kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Mục tiêu của Tehran là duy trì năng lực răn đe trong trường hợp xung đột kéo dài, đồng thời giữ khả năng gây sức ép sau khi chiến sự kết thúc.
Iran và Mỹ chưa bình luận về thông tin trên. Chiến sự đến nay sắp bước sang tuần thứ 6, khiến hơn 3.000 người thiệt mạng mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài Fox News, ông Trump cho biết những quan chức Iran tham gia đàm phán đã được đề xuất "ân xá có giới hạn".
Nếu không đạt thỏa thuận, Mỹ có thể kiểm soát dầu mỏ Iran - động thái mà trước đây ông Trump từng nói người Mỹ có thể không đủ kiên nhẫn để thực hiện.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cáo buộc Iran đang tìm cách trì hoãn tiến trình đàm phán, điều ông cho rằng đã dẫn tới cuộc tấn công vào một cây cầu quan trọng gần thủ đô Tehran hồi tuần trước.
Dù vậy, ông vẫn nhận định có khả năng cao hai nước đạt được thỏa thuận trước hạn chót, trong khi phía Iran chưa phát tín hiệu công khai về tiềm năng đạt được thỏa thuận này.
"Tôi nghĩ có cơ hội tốt là vào ngày mai (6-4), họ đang đàm phán ngay lúc này. Nếu họ không đạt được thỏa thuận, nhanh chóng thôi, tôi đang cân nhắc phá hủy mọi thứ và kiểm soát nguồn dầu mỏ", ông nói, đồng thời nhấn mạnh các cây cầu và nhà máy trên khắp Iran sẽ "lần lượt bị đánh sập".
Trước đó, ông Trump từng đặt hạn chót ngày 6-4 cho Iran đạt thỏa thuận, sau khi gia hạn thêm 10 ngày.
Cùng ngày, nhà lãnh đạo Mỹ thông báo sẽ tổ chức họp báo tại Nhà Trắng vào chiều 6-4 (giờ Mỹ), sau khi quân đội Mỹ giải cứu thành công thành viên thứ hai của phi hành đoàn tiêm kích F-15 bị bắn rơi tại Iran.
Theo Tổng thống Mỹ, phi công này mang hàm đại tá, bị thương nặng nhưng đã được đưa ra khỏi khu vực núi sâu bên trong Iran. Ông mô tả đây là một chiến dịch hiếm khi được thực hiện do mức độ nguy hiểm cao.
Chiến dịch thứ hai diễn ra sau khi đã giải cứu phi công đầu tiên, với tổng thời gian thực hiện kéo dài 7 giờ trên không phận Iran.
"Một màn thể hiện ấn tượng về lòng dũng cảm và tài năng của tất cả! Tôi sẽ tổ chức họp báo cùng quân đội tại Phòng Bầu dục vào lúc 13h ngày 6-4 (giờ Mỹ)", ông Trump nói thêm.
