Vài tháng sau khi Covid-19 bùng phát tại Mỹ năm 2020, Matthew Haines, cũng như nhiều chủ nhà khác tại Mỹ, được thông báo rằng ông không thể trục xuất những người thuê không chịu trả tiền nhà.
Lệnh cấm này do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) ban hành vào tháng 9/2020, nhằm bảo vệ những người thuê nhà không đủ khả năng chi trả tiền nhà trong đại dịch.
Đây là một trong những chính sách gây tranh cãi nhất tại Mỹ trong thời Covid-19 và chỉ chấm dứt vào tháng 7/2021, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng CDC không có thẩm quyền áp đặt lệnh cấm nếu không được quốc hội cho phép.
Haines và hơn 1.500 chủ sở hữu bất động sản khác sau đó đệ đơn kiện chính phủ liên bang, cho rằng lệnh cấm đuổi người thuê nhà đã khiến họ mất nguồn thu đáng kể nhưng không được bồi thường.
Theo đơn kiện, mức thiệt hại của các nguyên đơn dao động từ vài nghìn USD đến hơn 14,5 triệu USD. Sau khi thua kiện vào năm 2022 tại Tòa án Khiếu nại Liên bang chuyên về dàn xếp các khoản bồi thường từ chính phủ, nhóm chủ nhà thắng ở cấp phúc thẩm và hiện đàm phán dàn xếp với Bộ Tư pháp Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Họ hy vọng có thể được bồi thường tổng cộng khoảng 1,5 tỷ USD. Bộ Tư pháp Mỹ không bình luận về các vụ kiện đang diễn ra.
“Chúng tôi cần lên tiếng khi một cơ quan như CDC đơn phương cho rằng họ có quyền can thiệp vào hoạt động kinh doanh của chúng tôi”, Haines, chủ ba khu nhà cho thuê với 240 căn hộ tại Arlington và Irving, bang Texas, nói.
Ngoài lệnh cấm đuổi người thuê nhà của liên bang, 43 bang và nhiều thành phố tại Mỹ cũng áp dụng các biện pháp tương tự. Một số lệnh cấm kéo dài lâu hơn do chính quyền bang và địa phương có thẩm quyền quản lý rộng hơn so với các cơ quan liên bang.
Các chủ nhà cho rằng biện pháp này đã gây thiệt hại nặng nề cho hoạt động kinh doanh của họ. Do không thu được tiền thuê nhà, nhiều người phải vay nợ, sa thải nhân viên, hoãn sửa chữa nhà cửa, thậm chí bán tài sản cho thuê.
Dù lệnh cấm đã kết thúc 5 năm, các chủ nhà nói họ vẫn chịu ảnh hưởng, khi quá trình trục xuất người thuê không chịu trả tiền nhà mất nhiều thời gian hơn và việc xét duyệt người thuê mới trở nên khắt khe hơn, đặc biệt với các hồ sơ có rủi ro cao. Ngày càng nhiều chủ nhà cũng rời bỏ thị trường cho thuê.
Haines kể rằng ngay khi đại dịch bùng phát, ông đã biết mình sẽ gặp khó khăn. Nhiều người thuê nhà mất việc, nên ông không ép họ ký hợp đồng mới và cố gắng linh hoạt với những người không thể trả tiền nhà. Nhưng khi lệnh cấm trục xuất có hiệu lực, nó trở thành mối đe dọa lớn nhất ông từng đối mặt trong 30 năm làm bất động sản.
Một khảo sát của Hội đồng Nhà cho thuê Quốc gia (NRHC), được công bố sau khi lệnh cấm liên bang kết thúc, cho thấy một nửa số chủ nhà bị người thuê “quịt tiền”, trong khi 1/3 đã bán hoặc dự định bán bất động sản. Theo đơn kiện, lệnh cấm và tình trạng tồn đọng các vụ kiện nhằm buộc người thuê rời khỏi nhà khiến chủ sở hữu thiệt hại khoảng 57 tỷ USD, với hơn 10 triệu người thuê chậm trả tiền chỉ trong 4 tháng đầu áp dụng chính sách trên.
“Những biện pháp y tế công cộng như thế này có thể xuất phát từ mục đích tốt”, Creighton Magid, luật sư của nhóm, nói. “Nhưng khi chính phủ áp đặt một lệnh cấm như vậy, gánh nặng tài chính phải do chính phủ chịu, chứ không phải trút lên vai chủ sở hữu bất động sản”.
Liz Leone, chủ 52 căn hộ cho thuê tại Las Vegas, cho biết lệnh cấm gần như khiến bà phải rời khỏi ngành cho thuê nhà. Bà nói mình mất hơn 250.000 USD và phải vay 60.000 USD từ Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ Mỹ để cầm cự. Khoản nợ này hiện vẫn chưa được trả hết.
Trong khi đó, các tổ chức bảo vệ người thuê nhà cho rằng lệnh cấm là “phao cứu sinh” với nhiều gia đình Mỹ. Họ nói chính sách này giúp hàng triệu người không mất chỗ ở trong đại dịch, đồng thời góp phần làm chậm tốc độ lây lan của virus.
Dulcee Barnes, 28 tuổi, là một trong những người được hưởng lợi từ chính sách này. Cô và hai bạn cùng phòng mất việc tại nhà hàng ở Miami trong đại dịch, chậm trả tiền thuê hai tháng và có thể đã bị đuổi khỏi nhà nếu không có lệnh cấm.
“Chính sách đó cho chúng tôi thời gian để thở và không phải sống trong nỗi sợ thu dọn đồ đạc trong 24 giờ rồi ngủ trong ôtô hoặc trên ghế nhà người quen”, Barnes nói.
Những người ủng hộ người thuê nhà cũng cho rằng các chủ nhà đã được hỗ trợ thông qua 46,5 tỷ USD tiền trợ cấp thuê nhà khẩn cấp của liên bang. Eric Dunn, giám đốc phụ trách kiện tụng của National Housing Law Project, nói nhiều chủ nhà vẫn có thể thu tiền thuê hoặc bán bất động sản trong thời gian lệnh cấm có hiệu lực.
Theo nghiên cứu của Eviction Lab thuộc Đại học Princeton công bố hồi tháng 4, phần lớn khoản hỗ trợ này được chuyển tới những khu vực có nhiều vụ kiện trục xuất người thuê trước đại dịch.
Tuy nhiên, phía chủ nhà cho rằng khoản hỗ trợ này không đủ bù thiệt hại. Họ nói các chương trình trợ cấp thường vướng thủ tục rườm rà, giải ngân chậm và vận hành kém hiệu quả. Một số bang như Arkansas và Nebraska thậm chí không nhận toàn bộ nguồn tiền liên bang.
Nhiều chủ nhà cũng phàn nàn rằng một số người thuê lợi dụng lệnh cấm để sống miễn phí trong các căn hộ cho thuê. “Họ mua ôtô mới và không phải trả tiền thuê nhà, trong khi tôi vẫn lái chiếc xe 18 năm tuổi”, Leone nói.
Rick Jones, phó chủ tịch Tập đoàn Dịch vụ Quản lý, công ty sở hữu 4.000 căn hộ tại Virginia, cho biết nhiều đơn vị cho thuê hiện chấp nhận để căn hộ trống thay vì nhận người thuê có nguy cơ chậm thanh toán tiền nhà cao.
Haines cũng siết chặt xét duyệt hồ sơ và từ chối một số người thu nhập thấp mà trước đây ông có thể cân nhắc cho thuê. Ông nói quá trình đuổi người thuê vi phạm hiện mất nhiều tháng hơn trước, khiến chủ nhà không còn muốn mạo hiểm.
“Chính sách đó gây hại nhiều hơn cho người thu nhập thấp”, Haines nói. “Đó là nhóm trước đây chúng tôi có thể cho thuê, nhưng nay đơn giản là chúng tôi không thể chấp nhận rủi ro nữa”.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 16/7 thông báo lực lượng thủy quân lục chiến đã đổ bộ lên tàu chở dầu Wen Yao trên vịnh Oman nhằm "đảm bảo phương tiện tuân thủ đầy đủ lệnh phong tỏa đang được Mỹ áp đặt".
Theo dữ liệu của trang web theo dõi hàng hải dân sự TankerTracker, tàu Wen Yao đổi tên nhận diện trên hệ thống định vị hàng hải từ "LAN JING" sang "AZHIN" vào chiều 16/7, sau đó đổi quốc gia đăng ký từ Curacao sang Iran. Quốc kỳ Iran cũng được treo ở đuôi tàu trong video do CENTCOM công bố.
CENTCOM cho biết quân đội Mỹ đã buộc 3 tàu thương mại đổi hướng từ khi lệnh phong tỏa cảng biển Iran có hiệu lực tối 15/7. "Eo biển Hormuz và vùng biển xung quanh vẫn tự do và thông suốt với mọi phương tiện, trừ những tàu tìm cách vi phạm bức tường thép phong tỏa của Mỹ", CENTCOM tuyên bố.
Một ngày trước, máy bay Mỹ đã phóng tên lửa Hellfire nhằm vào tàu chở dầu Belma treo cờ Curacao khi nó di chuyển trên vùng biển quốc tế thuộc biển Arab. Tên lửa đánh trúng ống khói khiến con tàu bị vô hiệu hóa và không thể tiếp tục hành trình, song không đe dọa tính mạng thủy thủ đoàn.
CENTCOM cáo buộc tàu Belma đang hướng về đảo Kharg của Iran bất chấp nhiều cảnh báo từ lực lượng Mỹ.
Đây là lần thứ hai Mỹ áp đặt phong tỏa cảng biển Iran trong năm nay. Washington từng thực hiện chiến dịch từ ngày 13/4 đến 18/6, trong đó vô hiệu hóa 9 tàu và buộc hơn 140 tàu khác đổi hướng. Lầu Năm Góc ước tính đợt phong tỏa đầu tiên khiến Iran thất thu khoảng 4,8 tỷ USD doanh thu dầu mỏ tính đến ngày 1/5.
Sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ vào giữa tháng 6, Vùng Vịnh trải qua khoảng 3 tuần tương đối yên ổn. Tuy nhiên, căng thẳng bùng phát trở lại khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập tuyến hàng hải mới ở phía nam eo biển Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman, nhằm khuyến khích tàu thương mại tránh tuyến phía bắc đi qua vùng biển Iran.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cáo buộc Mỹ "áp đặt ý chí" lên chính phủ Oman bằng cách tìm cách đưa tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải mà Iran coi là "trái phép". Sau đó, nhiều tàu thương mại qua eo biển Hormuz bị tấn công, kéo theo các đợt tập kích đáp trả giữa Washington và Tehran.
Theo ông Bessent, một phần lớn trong số tài sản đóng băng được giải phóng của Iran sẽ dùng để mua thực phẩm và thuốc men từ Mỹ.
Ban đầu, số tài sản đóng băng này có khả năng sẽ được giải phóng từ Qatar, sau đó giới chức Qatar sẽ phụ trách quy trình phân bổ các khoản tiền. Cơ chế này sẽ "tuần hoàn" trở lại vào các sản phẩm của Mỹ.
Bộ trưởng Bessent nhấn mạnh bất kỳ khoản tiền nào Iran nhận được đều xuất phát từ quỹ tài sản đóng băng của nước này và trước tiên sẽ được sử dụng “vì lợi ích của người dân Iran”.
Tuy nhiên ông Bessent không nêu rõ bao nhiêu tiền sẽ được giải phóng, cũng như tiền sẽ được giữ ở đâu, Iran có vai trò gì trong việc định hướng các giao dịch mua bán, hay Qatar sẽ dùng công cụ nào để đảm bảo dòng tiền không bị chuyển hướng.
Trước đó, cùng ngày 24-6, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ không gửi khoản tiền mặt nào cho Tehran, tuy nhiên sẽ giải phóng một phần tài sản của Iran.
“Chúng tôi sẽ giải phóng một phần tài sản của họ, hiện do chúng tôi hoàn toàn kiểm soát, gửi đến các nông dân và chủ trang trại Mỹ để mua ngô, lúa mì, đậu nành và các mặt hàng khác. Iran đang rất cần lương thực và chúng tôi sẽ mua cho họ, độc quyền từ Mỹ”, ông nói thêm.
Ở chiều ngược lại, giới chức Iran ngày 23-6 đã bác bỏ ý tưởng Mỹ và các đối tác trong khu vực quyết định cách chi tiêu tài sản được giải phóng, đồng thời nhấn mạnh mọi giao dịch mua nông sản sẽ dựa trên giá cả và chất lượng, thay vì dựa vào những điều kiện do Mỹ áp đặt.
Theo biên bản ghi nhớ Mỹ - Iran được ký kết vào tuần trước, Washington cam kết các khoản tiền và tài sản bị đóng băng hoặc bị hạn chế của Iran sẽ được giải phóng và cung cấp đầy đủ, căn cứ vào tiến triển của quá trình đàm phán sau đó.
"Bất chấp lệnh ngừng bắn, Israel đã buộc 1,2 triệu người Lebanon phải rời bỏ nhà cửa do các cuộc tấn công vào các khu định cư dân sự", Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cáo buộc khi phát biểu tại Hội nghị các đảng chính trị châu Á quốc tế ở thành phố Istanbul, theo The Jerusalem Post.
Trước đó, Văn phòng Thủ tướng Israel ngày 8.4 thông báo ủng hộ quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm ngừng tấn công Iran trong 2 tuần, nhưng nhấn mạnh việc ngừng bắn không áp dụng cho Lebanon, theo Reuters.
Ông Erdogan tiếp tục mô tả các hành động của Israel là "man rợ", đồng thời trích dẫn một đạo luật gây tranh cãi gần đây được quốc hội Israel thông qua để phê chuẩn án tử hình đối với những kẻ khủng bố, mà nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng chỉ dành "cho các tù nhân Palestine", theo The Jerusalem Post.
Cũng theo tờ báo này, trả lời câu hỏi của phóng viên sau đó trong ngày, ông Erdogan đã có những phát ngôn ám chỉ rằng Ankara có thể lựa chọn can thiệp quân sự vào Israel. "Chúng ta phải mạnh mẽ để ngăn Israel làm điều này với Palestine... Không có gì ngăn cản chúng ta làm điều đó", The Jerusalem Post dẫn lời nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ.
The Jerusalem Post còn đưa tin đáp lại phát ngôn trên của Tổng thống Erdogan, Bộ trưởng Di sản Israel Amichai Eliyahu (Otzma Yehudit) đã kịch liệt lên án những phát ngôn và lập trường của ông Erdogan, đồng thời cáo buộc nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ đạo đức giả.
Trong khi đó, trang tin Türkiye Today ngày 12.4 đưa tin Trung tâm Chống Thông tin sai lệch của Thổ Nhĩ Kỳ đã chính thức bác bỏ một câu nói mang cảnh báo quân sự được gán cho Tổng thống Erdogan đang được lan truyền trên mạng xã hội, khẳng định câu nói đó là hoàn toàn bịa đặt.
Theo câu nói gây tranh cãi đó, ông Erdogan đã tuyên bố bất kỳ cuộc tấn công nào vào Iran hoặc Lebanon sẽ bị coi là một cuộc tấn công vào Thổ Nhĩ Kỳ.
Trung tâm Chống thông tin sai lệch còn khẳng định việc gán ghép sai thông tin không phải là ngẫu nhiên mà là một phần của ý đồ bắt nguồn từ một nguồn cụ thể, nhưng trung tâm không xác định nguồn đó một cách công khai, theo Türkiye Today.
