Đau lưng là tình trạng rất phổ biến và đa số không liên quan đến ung thư. Tuy nhiên, nếu đau lưng kéo dài không rõ nguyên nhân, không liên quan chấn thương hoặc lão hóa, kèm các dấu hiệu bất thường hoặc có yếu tố nguy cơ, người bệnh nên đi khám để được đánh giá chính xác. Đau lưng do ung thư thường gặp trong trường hợp khối u di căn đến cột sống hoặc chèn ép các cấu trúc vùng lưng.
U cột sống
U cột sống có thể phát triển trong xương sống hoặc màng bảo vệ quanh tủy sống. Tuy nhiên, cột sống là vị trí phổ biến nhất của ung thư di căn xương, tức ung thư bắt đầu ở một cơ quan khác và lan đến đây. Khi di căn đến cột sống ngực, ung thư có thể gây đau phần lưng trên.
Các dấu hiệu cảnh báo ung thư di căn xương bao gồm xương yếu dễ gãy, yếu hoặc tê bì ở bụng hoặc chân, khó cử động chân, tiểu tiện hoặc đại tiện không tự chủ, yếu cơ, đau cơ và khớp…
Ung thư phổi
Theo Hiệp hội Phẫu thuật Thần kinh Mỹ (AANS), ung thư phổi là một trong những loại ung thư phổ biến nhất di căn cột sống. Khối u ở phổi cũng có thể chèn ép cột sống, ảnh hưởng đến sự truyền dẫn thần kinh tới lưng dưới. Người mắc ung thư phổi thường xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, khó thở, ho ra đờm có lẫn máu, bên cạnh việc đau lưng dưới.
Ung thư vú
Đau lưng đôi khi là triệu chứng của ung thư vú, do tế bào ác tính di căn đến vùng lưng, theo AANS. Giống như ung thư phổi, khối u vú có thể chèn ép các dây thần kinh dẫn đến cột sống, từ đó gây đau lưng.
Ung thư hệ tiêu hóa
Ung thư dạ dày, đại tràng và trực tràng cũng có thể là thủ phạm gây đau lưng dưới do tế bào ác tính di căn. Người mắc các loại ung thư này có thể gặp các triệu chứng khác như sụt cân nhanh hoặc đại tiện ra máu.
Đa u tủy, u lympho và u hắc tố và nhiều loại ung thư khác như ung thư buồng trứng, thận, tuyến giáp và tuyến tiền liệt cũng có khả năng dẫn tới đau lưng.
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào loại ung thư và giai đoạn bệnh như phẫu thuật loại bỏ khối u hoặc hóa trị và xạ trị để thu nhỏ khối u. Bác sĩ cũng có thể kê đơn thuốc giảm đau giúp giảm triệu chứng.
Đau lưng liên quan đến ung thư không phải lúc nào cũng nghiêm trọng, do đó người bệnh dễ bỏ qua hoặc nhầm lẫn với nguyên nhân thông thường. Người có tiền sử cá nhân hoặc gia đình mắc ung thư, xuất hiện các triệu chứng dưới đây nên lưu ý và đi khám sớm.
– Đau lưng đột ngột và không liên quan đến chấn thương
– Đau lưng không liên quan đến vận động hoặc không nặng hơn khi vận động
– Đau lưng thường xảy ra vào ban đêm hoặc sáng sớm và giảm hoặc hết trong ngày
– Đau lưng tiếp diễn dù đã điều trị vật lý trị liệu hoặc các phương pháp khác
– Có thể cảm thấy hoặc nhìn thấy sự biến dạng trên cột sống
Ngày 12-6, Thành ủy TP.HCM đã có buổi khảo sát và làm việc với Sở Y tế TP.HCM về bố trí trụ sở dôi dư sau sáp nhập cho các cơ sở y tế TP.HCM.
Buổi khảo sát và làm việc do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc chủ trì, cùng dự có lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM và đại diện các sở, ngành và lãnh đạo các bệnh viện trên địa bàn TP.HCM.
Tại buổi làm việc, bác sĩ Nguyễn Hoài Nam - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết mục tiêu của TP.HCM là đạt 45 giường bệnh/10.000 dân vào năm 2030. Đây là chỉ tiêu quan trọng mà TP.HCM cũng như ngành y tế cả nước đang tập trung thực hiện.
TP.HCM cũng đang thực hiện chủ trương ưu tiên sử dụng các trụ sở, cơ sở công sau sắp xếp để phục vụ lĩnh vực y tế. Một số cơ sở trước đây hoạt động chưa hiệu quả nay đã được chuyển đổi thành cơ sở 2 của các bệnh viện lớn.
Điển hình là Bệnh viện Nhân dân 115 được giao tiếp nhận cơ sở Trung tâm Y tế quận 10 cũ; Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM tiếp nhận Trung tâm Y tế quận 3 cũ; Bệnh viện Mắt tiếp nhận hai cơ sở tại số 56 Bà Huyện Thanh Quan và 299 Điện Biên Phủ…
Ngành y tế TP.HCM cũng đang tiếp tục rà soát toàn bộ quỹ nhà, đất hiện có. Đơn cử như cơ sở cũ Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch nằm trên đường Dương Quang Trung.
Sau khi trường xây dựng cơ sở mới quy mô lớn tại Cụm Y tế Tân Kiên, khoảng 80% sinh viên đã chuyển sang học tập tại cơ sở mới.
Theo định hướng của TP.HCM, sẽ giao các khu của trường cho Bệnh viện Nhân dân 115, Viện Tim TP.HCM nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng của người dân.
Tại buổi khảo sát và làm việc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc cho hay TP.HCM đã triển khai rất quyết liệt chủ trương sắp xếp, sử dụng hiệu quả các trụ sở công dôi dư sau sáp nhập.
Đây là cơ hội rất tốt để ngành y tế TP.HCM nâng cao năng lực hoạt động và chất lượng phục vụ người dân, bởi các cơ sở y tế sẽ có thêm không gian rộng rãi, thông thoáng hơn, tạo điều kiện cải thiện môi trường khám chữa bệnh, tăng cường công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, bảo đảm an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế cũng như nâng cao chất lượng cảnh quan bệnh viện.
Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc chia sẻ thêm ngành y tế TP có những đặc thù rất riêng. Hiện nay toàn TP.HCM có 22 bệnh viện hạng I, tuyến cuối được Bộ Y tế giao nhiệm vụ chỉ đạo tuyến cho toàn khu vực phía Nam.
Điều đó đồng nghĩa với việc ngành y tế TP.HCM không chỉ phục vụ hơn 14 triệu người dân trên địa bàn, mà còn phải đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân từ các tỉnh, thành khu vực phía Nam và một phần khu vực Tây Nguyên đến điều trị.
Chính vì vậy, áp lực giảm tải bệnh viện, bảo đảm môi trường khám chữa bệnh thông thoáng, kiểm soát tốt nhiễm khuẩn, nâng cao chất lượng điều trị và cảnh quan y tế là yêu cầu cấp thiết đối với ngành y tế TP.HCM.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc đề nghị các đơn vị sau khi được bàn giao cơ sở dôi dư cần nhanh chóng sửa chữa, sớm hoàn thiện đưa vào sử dụng để người dân hưởng lợi.
Đây cũng là cách cụ thể hóa thiết thực các chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là chỉ đạo rất quyết liệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc sử dụng hiệu quả tài sản công và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.
Điều quan trọng nhất là sau khi được giao thêm cơ sở vật chất, các đơn vị phải phát huy tối đa công năng sử dụng. Không thể để xảy ra tình trạng có cơ sở tốt nhưng khai thác không hiệu quả hoặc chậm đưa vào phục vụ người dân.
Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Phước Lộc cũng lưu ý tất cả bệnh viện đa khoa hay chuyên khoa định hướng phát triển phải có chăm sóc sức khỏe lão khoa ứng phó già hóa dân số.
Các xét nghiệm nội tiết ban đầu chưa ghi nhận bất thường rõ rệt. Tuy nhiên, khi khai thác kỹ lối sống, bác sĩ nhận thấy bệnh nhân thường xuyên ngủ sau 1 giờ sáng, ngồi làm việc kéo dài, ít vận động, căng thẳng liên tục và lệ thuộc vào các nội dung kích thích trên mạng để giải tỏa áp lực.
Bác sĩ Phạm Đức Trọng, Bệnh viện An Bình, những trường hợp tương tự như nam thanh niên trên đang xuất hiện ngày càng nhiều ở nhóm nam giới trẻ trong vài năm gần đây. Không ít người mới ngoài 20 tuổi hoặc đầu tuổi 30 đã đi khám vì giảm ham muốn, rối loạn cương hoặc xuất tinh sớm, dù trước đó không có bệnh lý nền rõ ràng như tiểu đường, tim mạch hay suy nội tiết nặng.
Thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Quốc Phong, Trưởng đơn vị Tiết niệu Bệnh viện An Bình, cho biết rối loạn chức năng tình dục ở nam giới trẻ hiện nay thường không xuất phát nam thanh niên từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là hệ quả của nhiều yếu tố lối sống kéo dài qua nhiều năm.
Trong đó, thiếu ngủ là yếu tố rất phổ biến. Testosterone ở nam giới được sản xuất nhiều trong giai đoạn ngủ sâu vào ban đêm. Việc ngủ muộn kéo dài, thức khuya thường xuyên hoặc chất lượng giấc ngủ kém có thể ảnh hưởng đến nội tiết, năng lượng và chức năng tình dục.
Bên cạnh đó là áp lực tâm lý kéo dài. Nhiều người trẻ duy trì cường độ làm việc cao, ít thời gian nghỉ ngơi, thường xuyên căng thẳng hoặc lo âu về hiệu suất công việc. Stress mạn tính có thể làm giảm ham muốn, ảnh hưởng khả năng cương và khiến cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài.
Ít vận động và tăng cân cũng là yếu tố thường gặp. Theo các bác sĩ, mỡ nội tạng, đặc biệt vùng bụng, có liên quan đến giảm testosterone và ảnh hưởng sức khỏe mạch máu, trong khi khả năng cương phụ thuộc nhiều vào hệ mạch máu và thần kinh.
Ngoài ra, việc tiếp xúc quá thường xuyên với các nội dung kích thích mạnh trên mạng cũng đang được ghi nhận ngày càng nhiều ở nhóm bệnh nhân trẻ. Các chuyên gia cho rằng điều này có thể làm giảm đáp ứng với kích thích tình dục trong đời thực nếu kéo dài nhiều năm, đặc biệt khi đi kèm lối sống cô lập và thiếu giao tiếp xã hội.
Theo bác sĩ Phong, điều đáng lo ngại là các thay đổi này thường diễn ra âm thầm. Ban đầu, người bệnh chỉ cảm thấy hơi giảm hứng thú, dễ mệt, khó tập trung hoặc ngủ không sâu giấc. Vì triệu chứng chưa quá rõ rệt nên nhiều người thường bỏ qua hoặc tự tìm đến các sản phẩm “tăng cường sinh lý” được quảng cáo trên mạng.
Các chuyên gia khuyến cáo nam giới trẻ nên chú ý nhiều hơn đến lối sống hàng ngày thay vì chỉ tìm giải pháp cải thiện tức thời. Việc duy trì giấc ngủ đều đặn, tập luyện thể lực, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, thuốc lá và giảm lệ thuộc vào các kích thích số có thể giúp cải thiện đáng kể sức khỏe tình dục.
Theo bác sĩ Phong, khi xuất hiện các dấu hiệu kéo dài như giảm ham muốn, khó cương, xuất tinh sớm hoặc mệt mỏi kéo dài, nam giới nên đi khám sớm để được đánh giá toàn diện về nội tiết, tâm lý và các bệnh lý liên quan.
“Rối loạn chức năng tình dục ở nam giới trẻ hiện nay không còn đơn thuần là vấn đề riêng của cơ quan sinh dục, mà phản ánh tổng thể sức khỏe thể chất, tinh thần và lối sống kéo dài nhiều năm”, bác sĩ Phong nhận định.
Từ năm ba tuổi, anh có biểu hiện vàng da, được chẩn đoán viêm gan do nhiễm Cytomegalovirus (CMV) - loại virus thuộc họ Herpes, có khả năng lây nhiễm ở mọi lứa tuổi qua dịch cơ thể như nước bọt, nước tiểu, máu, sữa mẹ. Dù tuân thủ điều trị, tình trạng vàng da chỉ thuyên giảm tạm thời rồi tái diễn. Suốt 12 năm tuổi thơ, anh phải điều trị liên tục cả nội lẫn ngoại trú tại bệnh viện nhi.
Sang tuổi trưởng thành, chàng trai tiếp tục đến nhiều bệnh viện đầu ngành có chuyên khoa gan mật tại TP HCM, nhận chẩn đoán "viêm gan tắc mật chưa rõ nguyên nhân". Từ năm 2020, anh liên tục nhập viện vì vàng da, suy gan cấp và thiếu máu nặng đến mức phải truyền máu nhiều lần.
Ngày 8/4, TS.BS Lê Hữu Phước, Phó Khoa Viêm gan, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết hồ sơ ghi nhận khi điều trị tại bệnh viện nhi, các chuyên gia đã nghi ngờ khả năng bệnh nhân mắc Wilson - căn bệnh di truyền hiếm gặp về rối loạn chuyển hóa đồng. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, tất cả kết quả cận lâm sàng như phân tích gene, xét nghiệm máu đều không đáp ứng đủ tiêu chuẩn chẩn đoán. Rào cản lớn nhất là bệnh nhân không có đột biến gen ATP7B - "tiêu chuẩn vàng" để xác định bệnh, mọi hướng điều trị sau đó rẽ sang ngả khác.
Bước ngoặt đến vào tháng 5/2023, quá trình điều trị tại Khoa Viêm gan, các bác sĩ đặc biệt chú ý đến chi tiết bệnh nhân từng có một người anh và một người chị ruột qua đời năm 6 tuổi và 8 tuổi vì chứng vàng da kéo dài. Dựa trên y văn thế giới ghi nhận vẫn có dưới 1% bệnh nhân Wilson không mang đột biến gene ATP7B, cộng với yếu tố tiền sử gia đình, các bác sĩ mạnh dạn đưa ra nghi ngờ bệnh Wilson thể hiếm và quyết định điều trị thử.
Quá trình theo dõi hai năm cho thấy các bất thường như vàng da hay thiếu máu đều cải thiện rõ. Tái khám ngày 7/4, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định, trở lại sinh hoạt bình thường. Vì Wilson là một bệnh lý di truyền nên bệnh nhân vẫn tiếp tục được theo dõi, kiểm soát các triệu chứng và điều trị suốt đời.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Phó giám đốc phụ trách quản lý điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy, nhận định sự kiên trì không nản lòng trước ca khó, liên tục đặt lại vấn đề để xâu chuỗi thông tin toàn diện đã giúp tìm ra "lời giải" cho căn bệnh ẩn nấp suốt nhiều năm. Đây là ca thứ 2 mắc Wilson thể hiếm (không phát hiện đột biến gene ATP7B) được Khoa Viêm gan điều trị thành công, trong tổng số hơn 500 bệnh nhân Wilson mà đơn vị tiếp nhận tron 10 năm qua.
Wilson (phát hiện năm 1912) là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, do đột biến gene ATP7B gây ra rối loạn chuyển hóa đồng. Nếu cả cha và mẹ mang gene bệnh, tỷ lệ con sinh ra mắc bệnh là 25%. Đây là căn bệnh hiếm và khó chẩn đoán, nhưng nếu được phát hiện kịp thời, quá trình điều trị sẽ nhẹ nhàng, ít tốn kém. Ngược lại, nếu bỏ sót, hầu hết bệnh nhân sẽ tử vong ở tuổi đời rất trẻ.
Người dân, đặc biệt là người trẻ tuổi, cần đi khám ngay nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như tăng men gan kéo dài, vàng da không rõ nguyên nhân, thiếu máu hoặc các triệu chứng thần kinh, tâm thần không rõ nguyên nhân.
