Vụ bé gái 4 tuổi ở phường Phú Diễn, Hà Nội tử vong hôm 6/5 do cha dượng và mẹ ruột bạo hành khiến nhiều người đặt câu hỏi về trách nhiệm của cộng đồng. Trước đó, hàng xóm cho biết thường nghe tiếng khóc thét mỗi tối nhưng không can thiệp vì nghĩ sự việc chưa nghiêm trọng.
Dưới các bài viết về sự việc trên VnExpress, nhiều độc giả thừa nhận từng chọn im lặng khi thấy dấu hiệu bạo hành vì e ngại “mang vạ vào thân”.
Tiến sĩ Đặng Hoàng Ngân, chuyên gia tâm lý học phát triển trẻ em và thanh thiếu niên, ở Kanagawa, Nhật Bản cho rằng sự im lặng của đám đông xuất phát từ khoảng trống của hệ thống bảo vệ trẻ em.
Theo bà Ngân, nhiều người dân chưa quen với Tổng đài bảo vệ trẻ em 111 hoặc thiếu niềm tin vào việc bảo mật danh tính người báo tin. Người hàng xóm có thể ngại xen vào chuyện của nhà người khác, nhất là những nhà hành xử hung hãn. “Đừng chỉ trách hàng xóm khi trẻ bị bạo hành. Nếu chỉ dựa vào ý thức của từng người dân, khó tạo ra mạng lưới bảo vệ trẻ em bền vững”, bà nói.
Để giải quyết tận gốc rễ, bà Ngân dẫn chứng mô hình tại Nhật Bản. Quốc gia này không đặt trọng tâm vào việc xử lý hậu quả, mà ưu tiên phát hiện nguy cơ và can thiệp sớm.
Nhật Bản xây dựng mạng lưới giám sát chéo, quy trách nhiệm cho giáo viên, bác sĩ, hộ sinh, nhân viên phúc lợi và chính quyền địa phương. Khi giáo viên phát hiện học sinh có vết bầm tím lặp lại, hoặc bác sĩ thấy dấu hiệu thương tích bất thường mà người chăm sóc không thể giải thích hợp lý, họ có quyền báo cáo nghi ngờ bạo hành. Trong một số trường hợp, trẻ được tách khỏi gia đình tạm thời để xác minh.
“Nhật Bản chấp nhận khả năng cảnh báo nhầm, nhưng ưu tiên sự an toàn của trẻ ở mức cao nhất”, chuyên gia cho biết.
Để tránh quy chụp, mọi nghi vấn được đối chiếu với “Sổ tay mẹ và bé” – tài liệu lưu trữ toàn bộ lịch sử y tế, tiêm chủng và phát triển của trẻ em Nhật Bản từ sơ sinh đến 6 tuổi. Hệ thống phân định rõ rệt giữa việc trẻ bị thương do phụ huynh bất cẩn trong khoảnh khắc với tình trạng bỏ bê, bạo hành kéo dài.
Đặc biệt, Nhật Bản sử dụng các chuyến thăm nhà chủ động làm “công cụ phòng ngừa”. Tại tỉnh Kanagawa, hộ sinh, bác sĩ hoặc cán bộ phúc lợi đến tận nhà kiểm tra sức khỏe và môi trường nuôi dưỡng theo các mốc phát triển của trẻ, bắt đầu từ hai tháng tuổi. Việc này được thực hiện ngay cả khi phụ huynh không đăng ký.
Nhân sự chuyên môn sẽ kiểm tra cân nặng, vòng đầu, quan sát dấu hiệu bất thường trên cơ thể trẻ và môi trường sống. Họ cũng đặt nhiều câu hỏi cụ thể như ai ngủ cùng em bé, cha mẹ có thay phiên chăm sóc con hay không, người mẹ có thời gian nghỉ ngơi hay ra ngoài thư giãn không. Những chuyến thăm này không phải để “kiểm tra”, mà để hỗ trợ cha mẹ trước khi khủng hoảng xảy ra.
Ngoài trò chuyện, các chuyên gia cũng quan sát những dấu hiệu khó che giấu như mùi thuốc lá trong nhà, ánh mắt của cha mẹ, cách đáp ứng nhu cầu của trẻ hay bầu không khí trong gia đình. Những tín hiệu này có thể dẫn tới hỗ trợ ngay lập tức hoặc được ghi nhận để theo dõi sát hơn.
Song song đó, các địa phương cung cấp mạng lưới hỗ trợ gồm lớp kỹ năng làm cha mẹ, đường dây nóng giảm áp lực sau sinh và dịch vụ giữ trẻ khẩn cấp. “Không ai tự nhiên biết cách làm cha mẹ”, bà Ngân nói. “Có người đang cố gắng hết sức nhưng vẫn kiệt quệ. Có người bước vào vai trò cha mẹ khi bản thân còn đầy tổn thương và áp lực. Nếu được hỗ trợ sớm, nhiều hành vi bạo lực có thể được ngăn chặn trước khi trở thành bi kịch”.
Đánh giá về hệ thống của Việt Nam, bà Ngân xem việc bổ sung nhân viên công tác xã hội và nhà tâm lý lâm sàng tại các trạm y tế cơ sở thời gian qua là một bước tiến. Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý các đơn vị này cần chủ động tiếp cận các gia đình có trẻ nhỏ thay vì chờ đợi sự chủ động từ người dân.
“Khi đó, không chỉ trẻ em được bảo vệ sớm hơn mà nhiều cha mẹ cũng có cơ hội được giúp đỡ trước khi áp lực biến thành điều gây đau đớn cho con cái”, bà nói.
Một gia đình sống tại Chobham, Surrey (Anh) đang gây chú ý khi đăng tuyển giúp việc chăm sóc biệt thự rộng lớn cùng 2 chú chó cưng với mức lương lên tới 50.000 bảng Anh mỗi năm (hơn 1,7 tỷ đồng).
Công việc sẽ bắt đầu từ tháng 9/2026, làm việc 40 giờ mỗi tuần từ thứ Hai đến thứ Sáu, có thể linh hoạt về thời gian.
Công việc chính bao gồm chăm sóc 2 chú chó của gia đình như dắt đi dạo, cho ăn và theo dõi sinh hoạt thường ngày. Người này cũng sẽ đảm nhận việc dọn dẹp, sắp xếp nhà cửa, giặt giũ, là ủi và quản lý tủ quần áo.
Bản mô tả công việc nhấn mạnh đây là vị trí phù hợp với người có khả năng làm việc độc lập, chủ động xử lý các công việc thường ngày.
Gia đình này có 4 người con trong độ tuổi từ 12 đến 22. Trong các kỳ nghỉ hè của trẻ, người giúp việc sẽ hỗ trợ đưa đón trẻ đến các hoạt động thể thao, dự tiệc, mua sắm, hoặc các lịch trình cá nhân khác.
Khi gia đình đi vắng, người giúp việc sẽ chịu trách nhiệm trông coi toàn bộ căn nhà cũng như chăm sóc 2 chú chó.
Theo yêu cầu, ứng viên cần có kinh nghiệm làm việc trong các hộ gia đình, khả năng tự quản lý công việc hiệu quả, kinh nghiệm lái xe tốt, sử dụng tiếng Anh lưu loát và có quyền làm việc hợp pháp tại Anh. Mức lương gia đình đưa ra khoảng 50.000 bảng Anh/năm. Chủ nhà cho biết đây là công việc ổn định và lâu dài, làm việc trong môi trường thân thiện và hỗ trợ lẫn nhau.
Trước đó, vào năm 2023, mạng xã hội Trung Quốc cũng từng "dậy sóng" khi biết tin một quý bà ở Thượng Hải đăng tuyển "giúp việc riêng" với mức lương trên trời 140.000 nhân dân tệ (hơn 500 triệu đồng)/tháng.
Tuy nhiên, để nhận được mức lương đó, người giúp việc phải đáp ứng nhiều yêu cầu "quái chiêu" của bà chủ như: sẵn sàng quỳ chân xuống khi phục vụ giống như các hầu gái thời cổ đại. Ngoài ra, người giúp việc phải tinh ý, không có lòng tự trong cao, biết đón ý chủ ví như khi chủ duỗi chân ra là phải đi giày vào cho chủ, khi chủ lắc vai là phải hiểu đó là tín hiệu chủ muốn cởi quần áo.
Chưa hết, quý bà Thượng Hải còn yêu cầu nữ giúp việc phải cao trên 1,65m và nặng không quá 55kg, trình độ học vấn từ cấp 2 trở lên, khuôn mặt ưa nhìn, biết bơi và nhảy giỏi.
Theo Hongxing News, quảng cáo tìm người giúp việc này được đăng bởi một công ty dịch vụ dọn nhà chuyên phục vụ hầu hết khách hàng "tầng lớp trung lưu", có trụ sở ở Thượng Hải.
Khi một phóng viên Hongxing News đóng giả là khách hàng gọi điện tới cho công ty môi giới dịch vụ này, nhân viên của công ty tên Lisa cho biết quý bà này đã tuyển hai giúp việc làm việc theo ca, mỗi ca 12 tiếng và không sống cùng chủ nhà. Mỗi người giúp việc được trả lương 140.000 nhân dân tệ (gần 500 triệu đồng)/tháng.
Theo Lisa, giúp việc ban ngày của quý bà này làm việc từ 7h sáng đến 7h tối ngoài các yêu cầu dọn dẹp nhà cửa thông thường sẽ phải làm thêm việc là đi tất cho chủ nhân và đứng đợi ngoài cửa 10 phút trước khi chủ nhân về nhà để cởi giày cho nữ chủ.
Giúp viên ban đêm phải rửa và xoa bóp chân cho nữ chủ nhân, chuẩn bị nước và trái cây bất cứ lúc nào cô ấy yêu cầu. Lisa cho biết công việc không hề dễ dàng nhưng các bảo mẫu đã "làm việc chăm chỉ để giữ công việc".
Với chủ đề năm nay: "Sức mạnh của chúng ta, hành tinh của chúng ta", Thảo cầm viên mong muốn cùng nhau lan tỏa nguồn năng lượng tích cực, biến những hành động nhỏ trở thành sức mạnh lớn để bảo vệ ngôi nhà chung.
Du khách, các em học sinh được tham gia các hoạt động ý nghĩa như tham quan tìm hiểu và tự tay làm các sản phẩm tái chế: bookmark, thiệp, hộp đựng bút từ lõi giấy và đặc biệt mỗi người sẽ được nhận 1 cây xanh miễn phí.
Anh Lê Trung Hiếu, ngụ TP.HCM cho biết: "Đây là hoạt động ý nghĩa, gia đình tôi rất vui vì chọn được 1 cây yêu thích.
Các con tôi cũng vô cùng thích thú với trải nghiệm này. Đây cũng là hoạt động mang tính giáo dục tốt với các con".
Đại diện Thảo cầm viên cho biết đây không chỉ là một ngày kỷ niệm, mà là lời kêu gọi hành động mạnh mẽ: Chung tay giảm thiểu rác thải nhựa ra môi trường. Ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo và sống xanh hơn mỗi ngày. Bảo vệ đa dạng sinh học, giữ gìn vẻ đẹp muôn màu của thiên nhiên.
Ngày Trái đất (Earth Day) được tổ chức vào ngày 22-4 hằng năm trên toàn thế giới. Đây là sự kiện quốc tế nhằm nâng cao nhận thức và kêu gọi hành động bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu.
Nhiều người cho rằng chỉ những người thường xuyên uống rượu bia mới có nguy cơ mắc các bệnh về gan. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cho biết chế độ ăn uống thiếu cân đối, đặc biệt là việc sử dụng quá nhiều chất béo, đường và muối trong thời gian dài cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) cùng nhiều rối loạn chuyển hóa khác.
Trong gian bếp của hầu hết các gia đình, ba loại gia vị dưới đây đều rất quen thuộc. Bản thân chúng không gây hại nếu sử dụng hợp lý, nhưng việc lạm dụng trong thời gian dài có thể khiến gan phải hoạt động nhiều hơn.
Dầu ăn: Dầu ăn là nguyên liệu không thể thiếu trong chế biến thực phẩm, nhưng nếu các món chiên rán xuất hiện quá thường xuyên trong thực đơn, lượng chất béo dư thừa sẽ tạo áp lực lên gan.
Gan là nơi chuyển hóa và xử lý chất béo. Khi cơ thể liên tục nạp quá nhiều dầu mỡ, đặc biệt là chất béo từ đồ chiên ngập dầu, mỡ có thể tích tụ trong tế bào gan theo thời gian, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Đáng lưu ý, dầu ăn đã qua chiên nhiều lần hoặc bị đun ở nhiệt độ quá cao có thể sinh ra các sản phẩm oxy hóa và những hợp chất không có lợi cho sức khỏe. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ ảnh hưởng đến gan mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
Để hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên các phương pháp chế biến như hấp, luộc hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải, đồng thời tránh tái sử dụng dầu chiên nhiều lần.
Muối: Lượng natri dư thừa trong muối có thể làm tăng huyết áp, gây tổn thương các mạch máu trong gan và góp phần gây ra các bệnh lý về gan như gan nhiễm mỡ và xơ gan. Đối với muối, chế độ lượng tiêu thụ hàng ngày không nên vượt quá 5g.
Nên nêm món ăn nhạt hơn và sử dụng các loại gia vị khác để tăng hương vị như tỏi, hành, tiêu… Hạn chế ăn các sản phẩm chế biến sẵn hoặc đóng hộp vì thường chứa nhiều muối.
Bột ngọt (mì chính): Việc tiêu thụ bột ngọt quá mức có thể gây ra các phản ứng dị ứng, làm tổn thương tế bào gan và tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về gan như gan nhiễm mỡ, xơ gan. Do đó, để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, nên hạn chế tối đa việc sử dụng bột ngọt trong chế biến thức ăn và tìm kiếm các loại gia vị tự nhiên thay thế.
Đường: Không chỉ chất béo, đường cũng là yếu tố được các chuyên gia đặc biệt lưu ý khi nói đến sức khỏe của gan.
Khi lượng đường nạp vào vượt quá nhu cầu của cơ thể, gan sẽ chuyển phần dư thừa thành chất béo để dự trữ. Quá trình này diễn ra liên tục trong thời gian dài có thể khiến mỡ tích tụ trong gan và làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Nguồn đường không chỉ đến từ đường dùng để pha chế hay nấu ăn mà còn "ẩn mình" trong nhiều loại thực phẩm như nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, nước trái cây đóng chai và các sản phẩm chế biến sẵn.
Giảm đồ uống có đường và thực phẩm ngọt không chỉ góp phần bảo vệ gan mà còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch.
Nước tương (xì dầu): Quá trình lên men đậu nành để tạo ra nước tương sinh ra amoni nitrit, một chất có khả năng gây ung thư. Amoni nitrit khi vào cơ thể sẽ được gan chuyển hóa để đào thải.
Tuy nhiên, nếu lượng amoni nitrit quá lớn, gan sẽ bị quá tải, dẫn đến tổn thương tế bào gan, ức chế quá trình phân chia tế bào và gây xơ gan. Việc lạm dụng nước tương không chỉ làm tổn thương tế bào gan mà còn là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến các bệnh lý về gan như viêm gan, xơ gan và thậm chí là ung thư gan.
Điều quan trọng là sử dụng nước tương và các loại gia vị mặn ở mức vừa phải, đồng thời cân đối tổng lượng muối trong khẩu phần hằng ngày.
