Những năm gần đây, thể thao điện tử (Esports) Việt Nam ghi nhận nhiều dấu ấn quan trọng khi liên tục vô địch các giải PUBG Mobile Super League-Southeast Asia Fall 2025, PUBG Nations Cup 2025, giành nhiều huy chương vàng ở SEA Games.
Việt Nam là quốc gia đầu tiên đăng cai SEA Esports Nations Cup. Đội tuyển quốc gia thể thao điện tử Việt Nam sắp tham dự Esports Nations Cup 2026 (ENC 2026) quy mô toàn cầu.
Trong xu hướng đó, Báo Thanh Niên có buổi phỏng vấn ông Hans Jagnow, Giám đốc Quan hệ Câu lạc bộ, Đội tuyển Quốc gia và Tuyển thủ, Esports Foundation, về bản sắc Việt Nam trong ngành công nghiệp Esports cũng như cơ hội và thách thức để thể thao điện tử có thể đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế số.
* Việt Nam đang nổi lên như một thị trường Esports năng động ở Đông Nam Á. Từ góc nhìn của một tổ chức quốc tế như Esports Foundation, ông đánh giá như thế nào về thị trường này?
– Việt Nam đã xây dựng được một nền tảng thực sự ấn tượng cho Esports như: văn hóa thi đấu năng động; cộng đồng người hâm mộ đầy nhiệt huyết ở nhiều tựa game khác nhau; các tuyển thủ đang khẳng định dấu ấn trên đấu trường quốc tế. Điều này có thể thấy rõ qua các tuyển thủ thi đấu ở PUBG Mobile hay Liên Minh Huyền Thoại, những tài năng đã đạt đẳng cấp toàn cầu.
Điểm đáng chú ý của Việt Nam trong những năm gần đây là tốc độ tăng trưởng nhanh chóng. Quy mô của Mobile Esports đã mở rộng đáng kể và Việt Nam là một trong những thị trường thể hiện rõ xu hướng này. Vấn đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để chuyển hóa nguồn năng lượng đó thành động lực phát triển bền vững trong dài hạn.
* So với các thị trường đang phát triển khác trong khu vực, đâu là những yếu tố khiến Việt Nam trở nên đặc biệt khi bước ra thị trường toàn cầu?
– Điểm khác biệt của Esports Việt Nam so với các nước trong khu vực là văn hóa thi đấu đã tồn tại sẵn ở cấp độ phong trào, không cần xây dựng từ đầu. Trong khi Indonesia có lợi thế về quy mô, Thái Lan có thế mạnh ở một số tựa game cụ thể, Việt Nam nổi bật nhờ sự kết hợp giữa chiều sâu cạnh tranh và sức mạnh cộng đồng.
* Vậy thì Esports có thể đóng góp gì cho nền kinh tế số Việt Nam?
– Theo báo cáo Global Games Market Report của Newzoo năm 2025, thị trường ngành game toàn cầu đạt gần 189 tỉ USD với 3,6 tỉ người chơi, vượt qua cả ngành điện ảnh và âm nhạc cộng lại. Esports là một phần trong ngành công nghiệp game.
Việt Nam có thể định vị như một quốc gia xuất khẩu tài năng, tương tự Hàn Quốc hay Trung Quốc. Các tuyển thủ và huấn luyện viên không chỉ thi đấu mà còn mang màu cờ sắc áo ra thế giới, thu hút dòng vốn đầu tư vào thị trường trong nước. Việc tham gia các giải đấu quốc tế như Esports Nations Cup sẽ giúp nâng cao vị thế, tăng độ nhận diện và cơ hội tiếp cận nhà tài trợ, đơn vị phát sóng và các nguồn đầu tư vào hạ tầng.
* Việt Nam đang đứng ở đâu trên bản đồ Esports toàn cầu? Theo ông, đâu là những bài học Việt Nam có thể tham khảo để có thể nắm bắt được những cơ hội trên?
– Các quốc gia xây dựng được hệ sinh thái Esports bền vững thường có một số điểm chung, đó là công nhận đây là một ngành công nghiệp chính thức, không chỉ là một sở thích. Họ có dòng vốn đầu tư ổn định vào đội tuyển, cùng lộ trình rõ ràng từ thi đấu phong trào đến chuyên nghiệp. Hàn Quốc là hình mẫu tiêu biểu. Ả Rập Xê Út cũng đang phát triển theo hướng này thông qua chiến lược quốc gia trong khuôn khổ Tầm nhìn 2030.
Việt Nam đã có nền tảng cộng đồng mạnh và nguồn nhân lực dồi dào. Bước tiếp theo là củng cố lớp “hạ tầng thể chế”, bao gồm chuẩn hóa lộ trình phát triển, xây dựng cơ chế phúc lợi và định hướng nghề nghiệp cho tuyển thủ, cũng như thu hút dòng vốn đầu tư ổn định trong dài hạn. Đây sẽ là những yếu tố tạo ra khác biệt cho sự phát triển của hệ sinh thái.
* Theo ông, đâu là những “điểm nghẽn” lớn nhất khiến Esports Việt Nam chưa thể bứt phá lên nhóm dẫn đầu?
– Theo tôi, điểm nghẽn chung của nhiều quốc gia, không riêng Việt Nam, đó là việc đầu tư phát triển tuyển thủ vẫn còn hạn chế. Các khung quản trị nhằm tạo niềm tin cho nhà đầu tư và thương hiệu vẫn trong quá trình hoàn thiện. Bên cạnh đó, cầu nối giữa thi đấu phong trào và cơ hội chuyên nghiệp hiện chưa đủ rõ ràng. Những thách thức này không chỉ của riêng Việt Nam, nhưng việc giải quyết hiệu quả sẽ quyết định thị trường nào tiếp tục bứt phá và thị trường nào chững lại.
* Ngoài thi đấu chuyên nghiệp, ông đánh giá Việt Nam còn đang bỏ lỡ những mảnh ghép nào trong chuỗi giá trị Esports?
– Sản xuất nội dung và bản quyền truyền thông là hai lĩnh vực còn nhiều dư địa phát triển nhất. Việt Nam có nhiều cá nhân và tổ chức làm tốt, nhưng hạ tầng để sản xuất nội dung đạt chuẩn phát sóng quy mô lớn, cũng như tạo thành gói sản phẩm và thương mại hóa các nội dung đó thông qua các thỏa thuận bản quyền. Đây vẫn là mảnh đất màu mỡ, chưa được khai thác tương xứng với quy mô và tiềm năng thị trường.
Công nghệ nền tảng và năng lực dữ liệu cũng là những lĩnh vực cần được đầu tư. Việc hiểu rõ khán giả ngày càng quan trọng, đồng thời là yếu tố then chốt để mở rộng ra thị trường toàn cầu.
* Nhìn về 5 – 10 năm tới, ông kỳ vọng Việt Nam có thể đạt được vị trí nào trên bản đồ Esports toàn cầu?
– Việt Nam có cơ hội thực sự để trở thành một trong những cường quốc Esports hàng đầu thế giới với nền tảng tài năng và đam mê đã sẵn có. Để đạt được điều đó, có ba yếu tố then chốt:
Việc nắm rõ thông tin về pin không chỉ giúp bạn sử dụng thiết bị an toàn mà còn kéo dài tuổi thọ pin, điều này quan trọng vì smartphone là thiết bị sử dụng hằng ngày.
Tuổi thọ pin Li-ion bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như nhiệt độ, thời gian sử dụng và thói quen sạc. Đặc biệt, việc sạc pin đúng cách là rất quan trọng. Nhiều người thắc mắc liệu có thể sạc smartphone qua đêm hay không, có thể sử dụng bất kỳ bộ sạc nào và liệu sạc không dây có gây hại cho pin hay không. Những câu hỏi này dẫn đến nhiều quan niệm sai lầm cần được làm rõ.
Việc sử dụng smartphone trong khi sạc có thể làm giảm tốc độ sạc do điện thoại phải chia công suất giữa việc sạc và xả. Tuy nhiên, nếu chỉ thực hiện các tác vụ nhẹ như kiểm tra email hay lướt mạng xã hội, pin vẫn có thể hoạt động ổn định. Ngược lại, các tác vụ nặng như chơi game hay xem video 4K có thể tạo ra nhiệt, từ đó làm giảm tuổi thọ pin.
Mặc dù người dùng có thể sử dụng bộ sạc giá rẻ, nhưng điều này có thể gây hại cho pin và thiết bị. Các bộ sạc không rõ nguồn gốc thường không điều chỉnh điện áp đúng cách, dẫn đến quá nhiệt và gây hư hỏng pin. Các chuyên gia khuyên người dùng nên sử dụng bộ sạc chính hãng hoặc có chứng nhận, như MFi cho iPhone và USB-IF cho điện thoại Android.
Việc để pin xuống 0% trước khi sạc có thể gây hại cho tuổi thọ pin. Lý do vì khi pin gần hết, điện áp trở nên không ổn định, từ đó có thể dẫn đến hư hỏng. Tốt nhất là giữ mức sạc trong khoảng 20% đến 80% để bảo vệ pin.
Sạc pin smartphone qua đêm không còn là vấn đề lớn với các loại pin Li-ion hiện đại vì chúng có cơ chế ngăn sạc quá mức. Tuy nhiên, tốt hơn hết là người dùng không nên làm điều đó mỗi đêm. Một số điện thoại hiện đại có tính năng tối ưu hóa sạc giúp bảo vệ pin khi sạc qua đêm.
Mặc dù sạc không dây tiện lợi nhưng có thể tạo ra nhiều nhiệt hơn so với sạc có dây. Nếu sử dụng sạc không dây, người dùng được khuyến cáo hãy đảm bảo điện thoại luôn mát và tránh sử dụng ốp lưng dày.
Tóm lại, việc hiểu rõ về pin lithium-ion và thói quen sạc đúng cách sẽ giúp người dùng bảo vệ thiết bị và kéo dài tuổi thọ pin. Hãy luôn lựa chọn bộ sạc chất lượng và chú ý đến nhiệt độ khi sạc để đảm bảo an toàn cho điện thoại mà chúng ta sử dụng.
Mặc dù những chiếc smartphone và tablet Android đời đầu có âm thanh khởi động riêng, nhưng hầu hết các mẫu mới hơn lại thiếu tính năng này. Đặc biệt, Apple chưa bao giờ trang bị âm thanh khởi động cho iPhone hay iPad.
Tuy nhiên, một điều thú vị không phải người dùng iPhone nào cũng biết, thậm chí cả những người dùng lâu năm, chính là việc iPhone vẫn có khả năng phát âm thanh khi khởi động. Vấn đề là Apple đã tắt tính năng này theo mặc định, vì vậy người dùng sẽ cần phải kích hoạt nó nếu muốn sử dụng.
Một điều quan trọng người dùng cần nắm rõ là tính năng phát âm thanh khởi động trên iPhone được Apple thiết kế chủ yếu như một công cụ hỗ trợ nghe nhìn. Tuy nhiên, âm thanh khởi động không chỉ mang lại cảm giác hoài niệm mà còn tích hợp phản hồi xúc giác, tạo ra sự đồng bộ hoàn hảo giữa âm thanh và độ rung.
Để bật âm thanh khởi động trên iPhone, người dùng chỉ cần thực hiện các bước sau:
Tuy nhiên, tính năng này chỉ khả dụng trên iOS, trong khi người dùng iPadOS vẫn chưa được hỗ trợ. Điều đó khiến nhiều người dùng iPad bỏ lỡ trải nghiệm thú vị này. Hy vọng rằng Apple sẽ sớm đưa tính năng này vào iPadOS trong các bản cập nhật tới.
Cần lưu ý rằng khi âm thanh khởi động được bật, nó sẽ phát ở âm lượng tối đa, bất kể cài đặt âm lượng hiện tại của iPhone là bao nhiêu. Tính năng này sẽ hoạt động ngay cả khi điện thoại đang ở chế độ im lặng hoặc trong phiên tập trung.
Chỉ với vài thao tác đơn giản, người dùng có thể tận hưởng âm thanh dễ chịu mỗi khi bật và tắt iPhone. Với phản hồi xúc giác đi kèm, tính năng này thực sự là một phiên bản hiện đại hóa của tiếng chuông khởi động kinh điển trên máy Mac. Dù không phải ai cũng thích âm thanh khởi động, nhưng với nhiều người, đó là một trải nghiệm rất đáng để thử.
Với tên gọi "Nền tảng Dịch vụ Quản lý Vòng đời Toàn diện Robot hình người", chương trình này do Ủy ban Tiêu chuẩn hóa Robot hình người và Trí tuệ thể hiện (HEIS), trực thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, phụ trách triển khai.
Mỗi mã định danh sẽ được cấu trúc thành bốn phần: mã quốc gia gồm hai chữ số giúp theo dõi các giao dịch xuyên biên giới; mã nhà sản xuất gồm bốn chữ số ghi lại thông tin về công ty sản xuất; mã hiệu sản phẩm gồm sáu chữ số để xác định loại robot; cùng với mã số sê-ri 17 chữ số để phân biệt từng đơn vị riêng lẻ. Mục tiêu của hệ thống này là theo dõi robot hình người từ khâu sản xuất cho đến khi tái chế.
Chương trình cũng bao gồm hướng dẫn cho tất cả các bên tham gia trong chuỗi cung ứng, từ nhà sản xuất, nhà cung cấp dịch vụ, người bán, người dùng cuối cho đến các cơ sở tái chế. Hệ thống mới sẽ thúc đẩy việc triển khai robot hình người một cách có quy định, trong đó các công ty sản xuất sẽ phải chịu trách nhiệm về bất kỳ sự cố nào xảy ra.
Theo nghiên cứu của IDC vào tháng 1.2026, thị trường robot hình người toàn cầu đã tăng trưởng 508% trong năm 2025, với khoảng 18.000 robot được xuất xưởng trên toàn thế giới, trong đó các nhà cung cấp Trung Quốc dẫn đầu. Hiện tại, Trung Quốc có hơn 100 nhà sản xuất robot hình người và đã cấp mã định danh kỹ thuật số cho hơn 28.000 robot thuộc 200 mẫu mã khác nhau trước khi chương trình này được công bố rộng rãi.
Phó giám đốc Viện Tiêu chuẩn hóa Điện tử Trung Quốc (CESI) Yu Xiuming cho biết hệ thống này được thiết kế để giải quyết các vấn đề cốt lõi về an toàn, giám sát và quản trị. Ngành công nghiệp robot hình người của Trung Quốc đang phát triển nhanh hơn so với khung pháp lý hiện có và hệ thống nhận dạng này không chỉ là một động thái giám sát mà còn là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng công nghiệp, tạo ra tiêu chuẩn hóa cần thiết trước khi mở rộng quy mô toàn cầu.
