5h35 phút hôm nay (giờ Hà Nội), tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa tàu Orion cất cánh từ Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, hướng tới Mặt Trăng. Ngồi trong tàu là phi hành đoàn Artemis 2, gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Theo Space, mỗi ngày trong chuyến bay kéo dài 10 ngày được lên kế hoạch chi tiết đến từng phút. Mặt Trăng là trọng tâm của nhiệm vụ, nhưng thời gian làm việc trên tàu của phi hành đoàn sẽ dày đặc các hoạt động như nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Ngày đầu tiên (1/4) là ngày phóng tàu và khởi động nhiệm vụ Artemis 2. Bốn phi hành gia sẽ kiểm tra một số khả năng của Orion, ví dụ bay song song và hoạt động xung quanh một vật thể khác ngoài không gian, nhằm chuẩn bị cho những nhiệm vụ tương lai với tàu đổ bộ Mặt Trăng.
Họ cũng sẽ tiến hành kiểm tra các hệ thống, cất gọn ghế phóng và thay bộ đồ vũ trụ bằng quần áo thoải mái hơn trước chu kỳ ngủ đầu tiên. Lịch ngủ được thiết lập theo thời gian phóng, đảm bảo ít nhất 8,5 giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, giấc ngủ đầu tiên được chia làm hai phần với một lần đốt nhiên liệu ở giữa để nâng quỹ đạo cho tàu.
Ngày thứ 2, các phi hành gia bắt đầu sử dụng thiết bị tập thể dục, nhưng đây không phải công việc chính. Khoảng 6 tiếng sau khi thức dậy, họ sẽ đốt động cơ để đưa Orion vào hành trình hướng tới Mặt Trăng. Đây là thao tác mang tính quyết định giúp tàu thoát khỏi quỹ đạo Trái Đất.
Việc kích hoạt động cơ 30 phút cũng sẽ đưa tàu vào quỹ đạo “trở về tự do”, bay qua phía xa của Mặt Trăng rồi trở về Trái Đất. Quỹ đạo này đảm bảo phi hành đoàn trở về an toàn mà không cần thực hiện thêm một lần đốt động cơ lớn nào.
Ngày thứ 3 và thứ 4, phi hành đoàn sẽ luyện tập những công việc dự kiến thực hiện trong chuyến bay qua sát Mặt Trăng, diễn tập an toàn, liên lạc với trung tâm điều khiển, tiến hành một số sự kiện truyền thông, chụp ảnh Trái Đất và Mặt Trăng.
Ngày thứ 5, Orion bắt đầu tiến vào không gian Mặt Trăng, nơi lực hấp dẫn của Mặt Trăng tác động lên tàu mạnh hơn lực hấp dẫn Trái Đất. Điều này đưa phi hành đoàn Artemis 2 trở thành những người đầu tiên tới đây kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972. Họ cũng sẽ dành vài tiếng để thực hiện các bài kiểm tra mặc bộ đồ vũ trụ.
Tiếp đến là ngày quan trọng nhất của nhiệm vụ khi phi hành đoàn thực hiện chuyến bay qua sát Mặt Trăng, đạt khoảng cách gần nhất là 6.440-9.650 km. Khi Orion bay vòng qua phía xa của thiên thể này, nhóm phi hành gia sẽ dành khoảng ba giờ để ghi lại dữ liệu quan sát chi tiết, chụp ảnh, theo dõi cấu trúc địa chất. Giai đoạn này có thể đưa họ đi xa Trái Đất hơn bất kỳ sứ mệnh không gian có người lái nào trong lịch sử, mang đến những góc nhìn hoàn toàn mới về Mặt Trăng.
Orion sẽ rời không gian Mặt Trăng vào ngày thứ 7. Phi hành đoàn Artemis 2 dự kiến dành nửa ngày gửi dữ liệu cho các nhà khoa học trên Trái Đất, sau đó thực hiện cuộc gọi thoại ngắn với nhóm phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào buổi chiều. Ngoài ra, họ cũng sẽ thực hiện lần đốt nhiên liệu nhỏ đầu tiên trong ba lần đốt để điều chỉnh quỹ đạo, giữ cho tàu Orion đi đúng hướng để trở về Trái Đất.
Ngày thứ 8, phi hành đoàn tiếp tục thực hiện một số thao tác thử nghiệm và diễn tập. Để luyện tập việc trú ẩn khỏi những rủi ro như bão Mặt Trời, họ sẽ tận dụng các thiết bị sẵn có như bể nước làm tấm chắn bức xạ, đồng thời dùng tấm chắn nhiệt của tàu như một rào cản bức xạ tích hợp. Buổi chiều, các phi hành gia dự kiến thực hiện một bài tập khác nhằm kiểm tra khả năng điều khiển Orion.
Ngày thứ 9 là ngày trọn vẹn cuối cùng của phi hành đoàn Artemis 2 ngoài không gian. Họ sẽ dành phần lớn thời gian để chuẩn bị cho chuyến trở về. Lịch trình bao gồm một số thử nghiệm công nghệ, một lần đốt nhiên liệu nhỏ để điều chỉnh quỹ đạo, thử bộ đồ chuyên dụng giúp chống lại tác động lên cơ thể sau khi trở về từ môi trường vi trọng lực. Khi kết thúc ngày làm việc, các phi hành gia sẽ đảm bảo mọi thứ được cố định chắc chắn và sẵn sàng cho chuyến hồi hương.
Ngày thứ 10, tàu Orion thực hiện lần đốt nhiên liệu nhỏ để hiệu chỉnh quỹ đạo cuối cùng. Phi hành đoàn sẽ mặc bộ đồ vũ trụ, mở ghế ngồi và thắt dây an toàn. Khi về gần Trái Đất, họ sẽ tách bỏ khoang dịch vụ của Orion, hướng tấm chắn nhiệt của khoang chở người về phía khí quyển nhằm tự bảo vệ trước mức nhiệt 1.650 độ C do ma sát khi tái nhập khí quyển.
Ba chiếc dù sẽ bung ra trong những phút cuối cùng của quá trình hạ cánh, làm chậm tốc độ rơi của Orion xuống còn 27 km/h khi chạm mặt nước. Tàu sẽ hạ cánh xuống Thái Bình Dương, ngoài khơi San Francisco, được tàu Hải quân Mỹ và các phương tiện cứu hộ khác trục vớt. Phi hành đoàn sau đó được đưa trở lại đất liền và kết thúc nhiệm vụ lịch sử.
Trong bài đăng trên LinkedIn tuần này, CEO kiêm nhà sáng lập DeepL Jarek Kutylowski cho biết công ty "đang trải qua sự chuyển đổi cấu trúc lớn về loại công việc tồn tại, người thực hiện và số người cần thiết để làm tốt công việc đó. Sự chuyển đổi này xuất phát từ trí tuệ nhân tạo".
Theo Kutylowski, động thái mới giúp công ty có ít tầng lớp hơn, quyết định nhanh hơn và giảm đáng kể thời gian trao đổi qua lại vốn làm chậm các đội ngũ lớn.
Thành lập năm 2017, DeepL phát triển mô hình AI riêng và cạnh tranh với Google Translate về dịch thuật. Theo AFP, mô hình được sử dụng rộng rãi và công ty đạt giá trị hai tỷ USD vào năm 2024.
Tháng 6 năm ngoái, DeepL triển khai hệ thống DGX SuperPOD chứa chip Nvidia, cho phép giảm thời gian dịch toàn bộ Internet từ 194 xuống còn 18,5 ngày. Thời gian dịch cuốn sách dài nhất thế giới, In Search of Lost Time của tác giả Marcel Proust, cũng chỉ mất 0,09 giây thay vì 0,95 giây như trước kia.
Ngoài DeepL, công ty hạ tầng Internet và an ninh mạng Cloudflare tuần này cũng cho biết sẽ cắt giảm khoảng 20% nhân sự khi tái cấu trúc hoạt động và đẩy nhanh ứng dụng công cụ AI. Theo Reuters, Cloudflare dự định cắt giảm hơn 1.100 vị trí trên toàn cầu, trong khi tính đến cuối năm 2025, công ty có 5.156 nhân viên toàn thời gian.
Trong tháng 3, AI được đề cập là nguyên nhân hàng đầu cho việc sa thải nhân sự ở Mỹ, khi chiếm 1/4 trong hơn 60.000 trường hợp cắt giảm đã công bố. Còn trên toàn cầu, theo khảo sát của Đại học Duke và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ với 750 giám đốc tài chính, số vụ sa thải được gán cho AI năm 2026 dự báo cao gấp 9 lần so với 2025.
Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa tàu Orion, chở phi hành đoàn Artemis II, rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội). Chuyến bay làm nên lịch sử khi trở thành nhiệm vụ có người lái đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm.
Artemis II là cột mốc quan trọng trong chương trình Artemis, tạo bước đệm cho việc thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên bề mặt Mặt Trăng. Ngoài thử nghiệm công nghệ cho chương trình, chuyến bay kéo dài 10 ngày này còn thu thập dữ liệu về mức độ phơi nhiễm bức xạ, sức khỏe và khả năng hoạt động của con người ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp, đồng thời quan sát Mặt Trăng từ góc nhìn hiếm.
Nghiên cứu về sức khỏe phi hành gia
Một thí nghiệm đáng chú ý trên tàu Orion là Phản ứng tương tự mô của phi hành gia ảo (AVATAR). Thí nghiệm sử dụng các "chip cơ quan" - mẫu mô nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, lớn tương đương chiếc USB, chứa tế bào người sống được chỉnh sửa để hoạt động giống như cơ quan thật.
AVATAR tập trung vào mô tủy xương nuôi cấy từ tế bào thu thập trong quá trình hiến máu trước chuyến bay của các phi hành gia. Tủy xương sản sinh ra tế bào miễn dịch và máu, đồng thời đặc biệt nhạy cảm với bức xạ, do đó là mục tiêu quan trọng để đánh giá rủi ro sức khỏe trong các nhiệm vụ ngoài Trái Đất.
Sau khi nhiệm vụ Artemis II kết thúc, các nhà nghiên cứu sẽ phân tích mẫu mô ở cấp độ phân tử để đánh giá cách hàng nghìn gene phản ứng với chuyến du hành vũ trụ. Để xác định xem chúng có thể dự đoán chính xác phản ứng của con người trước căng thẳng liên quan đến vũ trụ hay không, họ cũng sẽ so sánh kết quả với dữ liệu từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và với các mẫu sinh học thu thập từ phi hành đoàn trước và sau chuyến bay.
Nghiên cứu trước đây trên trạm ISS, vốn được từ trường Trái Đất che chắn một phần, cho thấy phi hành gia bị tiêu xương ngay cả trong chuyến bay ngắn. Các nghiên cứu tương tự có thể giúp định hướng chiến lược chăm sóc sức khỏe tốt hơn cho phi hành gia trong những nhiệm vụ dài hạn sau này.
Thử nghiệm thích nghi trong không gian sâu
Một thí nghiệm quan trọng khác là ARCHeR, hướng đến tìm hiểu cách phi hành gia thích nghi với cuộc sống trong tàu Orion khép kín. Họ sẽ đeo thiết bị trên cổ tay để theo dõi mức độ căng thẳng, sự chuyển động, giấc ngủ và khả năng nhận thức. Nhóm nghiên cứu hy vọng dữ liệu thời gian thực sẽ giúp phân tích cách hoạt động hàng ngày, sự nghỉ ngơi và môi trường giới hạn ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe và khả năng làm việc nhóm ngoài không gian.
Một nghiên cứu khác sẽ tập trung vào hệ miễn dịch. Trong suốt nhiệm vụ, các phi hành gia sẽ thu thập mẫu nước bọt bằng cách thấm chúng lên giấy chuyên dụng lưu trữ trong những cuốn sổ nhỏ - phương pháp đơn giản và cần thiết vì tàu Orion không có tủ lạnh.
Khi so sánh với các mẫu thu thập trước và sau chuyến bay, dữ liệu về nước bọt và máu sẽ cho phép nhóm nghiên cứu theo dõi thay đổi miễn dịch liên quan đến tác nhân gây căng thẳng như bức xạ và sự cô lập. Họ cũng dự định theo dõi khả năng virus "ngủ đông", bao gồm virus liên quan đến bệnh thủy đậu và zona thần kinh, tái hoạt động trong chuyến du hành vũ trụ - hiện tượng từng xảy ra trên trạm ISS.
Đo lường bức xạ mạnh
Khác với phi hành đoàn trên trạm ISS, Artemis II sẽ bay vượt khỏi từ quyển Trái Đất, tiếp xúc với bức xạ vũ trụ nhiều hơn đáng kể. Để theo dõi rủi ro này, họ sẽ mang máy đo liều lượng bức xạ cá nhân trong túi để theo dõi mức độ tiếp xúc theo thời gian thực. Cùng với 6 cảm biến bức xạ lắp đặt trên khoang chở người của tàu Orion, chúng có thể phát hiện sự gia tăng bức xạ đột ngột, ví dụ như trong bão Mặt Trời, và cảnh báo phi hành đoàn thực hiện biện pháp bảo vệ.
Dữ liệu từ các thiết bị trên cùng với phép đo từ một số vệ tinh nhỏ mà đối tác quốc tế cung cấp sẽ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về cách bức xạ hoạt động bên trong Orion và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Góc nhìn hiếm về Mặt Trăng
Khi Orion bay vòng qua phía xa Mặt Trăng (phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất), phi hành đoàn Artemis II có khoảng ba giờ để nghiên cứu địa hình mà chưa ai khảo sát kỹ hơn suốt 50 năm qua. Dù vậy, tầm nhìn của phi hành đoàn sẽ phụ thuộc vào đường bay của Orion cũng như góc chiếu của ánh sáng Mặt Trời.
Họ sẽ dựa vào kiến thức địa chất để chụp ảnh và mô tả các cấu trúc bề mặt hình thành từ những vụ va chạm và dòng dung nham cổ xưa. Một trong những mục tiêu hấp dẫn nhất là bồn trũng Orientale - vết tích va chạm khổng có niên đại 3,8 tỷ năm, rộng khoảng 960 km, đánh dấu ranh giới giữa phía gần và phía xa Mặt Trăng nhưng nằm ngoài tầm quan sát trong thời Apollo.
Phi hành đoàn Artemis II cũng có thể chứng kiến tia sáng lóe lên do thiên thạch lao xuống hoặc đám mây bụi mờ ảo lơ lửng phía trên đường chân trời của Mặt Trăng, vốn rất bí ẩn với con người. Những quan sát này được kỳ vọng giúp định hướng cho các nhiệm vụ Artemis tiếp theo, bao gồm cả kế hoạch đưa con người hạ cánh gần cực nam Mặt Trăng. Dữ liệu mới có thể ảnh hưởng đến địa điểm mà phi hành đoàn tương lai khám phá, mẫu vật cần thu thập cũng như việc xác định khu vực có giá trị khoa học cao.
Google đang chuẩn bị cho một cuộc cách mạng trong thiết kế ứng dụng Gemini trên nền tảng Android, không chỉ đơn thuần là làm mới giao diện. Theo thông tin được chia sẻ từ một người dùng giấu tên trên Telegram với phóng viên của Android Authority, Google đang thử nghiệm việc tích hợp các hiệu ứng động vào trải nghiệm trò chuyện, đánh dấu bước tiến trong quá trình nâng cấp Gemini UX 2.0.
Những thay đổi này sẽ bao gồm hiệu ứng hoạt ảnh chuyển màu gradient đầy màu sắc xuất hiện trên nền khi người dùng gửi truy vấn và trong quá trình AI (trí tuệ nhân tạo) xử lý phản hồi. Thay vì một giao diện tĩnh, ứng dụng sẽ phản ứng theo thời gian thực, cung cấp phản hồi trực quan cho thấy Gemini đang tích cực lắng nghe và xử lý câu trả lời.
Bên cạnh đó, thiết kế mới cũng mang đến màu sắc tươi sáng hơn, hình nền được cập nhật cho cả chế độ sáng và tối, cùng với các biểu tượng tối giản. Những điều chỉnh này cho thấy nỗ lực của Google trong việc làm cho Gemini trở nên nhanh nhạy và hấp dẫn hơn về mặt hình ảnh.
Giao diện người dùng mới cũng sẽ có nút "Answer now" được đặt ở giữa phía dưới màn hình. Đâu là chức năng đã được giới thiệu từ đầu năm, nhưng vị trí của nó trong thiết kế mới cho thấy Google đang tinh chỉnh cách thức và vị trí hiển thị các thao tác quan trọng.
Hiện tại, thời điểm ra mắt những thay đổi mới trên Gemini vẫn chưa được Google xác định. Tuy nhiên, với việc công ty liên tục cải tiến thiết kế, có khả năng Gemini UX 2.0 sẽ được giới thiệu trong tương lai không xa, đặc biệt là tại sự kiện Google I/O sắp diễn ra vào tháng 5 tới.
