5h35 phút hôm nay (giờ Hà Nội), tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa tàu Orion cất cánh từ Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, hướng tới Mặt Trăng. Ngồi trong tàu là phi hành đoàn Artemis 2, gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Theo Space, mỗi ngày trong chuyến bay kéo dài 10 ngày được lên kế hoạch chi tiết đến từng phút. Mặt Trăng là trọng tâm của nhiệm vụ, nhưng thời gian làm việc trên tàu của phi hành đoàn sẽ dày đặc các hoạt động như nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Ngày đầu tiên (1/4) là ngày phóng tàu và khởi động nhiệm vụ Artemis 2. Bốn phi hành gia sẽ kiểm tra một số khả năng của Orion, ví dụ bay song song và hoạt động xung quanh một vật thể khác ngoài không gian, nhằm chuẩn bị cho những nhiệm vụ tương lai với tàu đổ bộ Mặt Trăng.
Họ cũng sẽ tiến hành kiểm tra các hệ thống, cất gọn ghế phóng và thay bộ đồ vũ trụ bằng quần áo thoải mái hơn trước chu kỳ ngủ đầu tiên. Lịch ngủ được thiết lập theo thời gian phóng, đảm bảo ít nhất 8,5 giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, giấc ngủ đầu tiên được chia làm hai phần với một lần đốt nhiên liệu ở giữa để nâng quỹ đạo cho tàu.
Ngày thứ 2, các phi hành gia bắt đầu sử dụng thiết bị tập thể dục, nhưng đây không phải công việc chính. Khoảng 6 tiếng sau khi thức dậy, họ sẽ đốt động cơ để đưa Orion vào hành trình hướng tới Mặt Trăng. Đây là thao tác mang tính quyết định giúp tàu thoát khỏi quỹ đạo Trái Đất.
Việc kích hoạt động cơ 30 phút cũng sẽ đưa tàu vào quỹ đạo “trở về tự do”, bay qua phía xa của Mặt Trăng rồi trở về Trái Đất. Quỹ đạo này đảm bảo phi hành đoàn trở về an toàn mà không cần thực hiện thêm một lần đốt động cơ lớn nào.
Ngày thứ 3 và thứ 4, phi hành đoàn sẽ luyện tập những công việc dự kiến thực hiện trong chuyến bay qua sát Mặt Trăng, diễn tập an toàn, liên lạc với trung tâm điều khiển, tiến hành một số sự kiện truyền thông, chụp ảnh Trái Đất và Mặt Trăng.
Ngày thứ 5, Orion bắt đầu tiến vào không gian Mặt Trăng, nơi lực hấp dẫn của Mặt Trăng tác động lên tàu mạnh hơn lực hấp dẫn Trái Đất. Điều này đưa phi hành đoàn Artemis 2 trở thành những người đầu tiên tới đây kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972. Họ cũng sẽ dành vài tiếng để thực hiện các bài kiểm tra mặc bộ đồ vũ trụ.
Tiếp đến là ngày quan trọng nhất của nhiệm vụ khi phi hành đoàn thực hiện chuyến bay qua sát Mặt Trăng, đạt khoảng cách gần nhất là 6.440-9.650 km. Khi Orion bay vòng qua phía xa của thiên thể này, nhóm phi hành gia sẽ dành khoảng ba giờ để ghi lại dữ liệu quan sát chi tiết, chụp ảnh, theo dõi cấu trúc địa chất. Giai đoạn này có thể đưa họ đi xa Trái Đất hơn bất kỳ sứ mệnh không gian có người lái nào trong lịch sử, mang đến những góc nhìn hoàn toàn mới về Mặt Trăng.
Orion sẽ rời không gian Mặt Trăng vào ngày thứ 7. Phi hành đoàn Artemis 2 dự kiến dành nửa ngày gửi dữ liệu cho các nhà khoa học trên Trái Đất, sau đó thực hiện cuộc gọi thoại ngắn với nhóm phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào buổi chiều. Ngoài ra, họ cũng sẽ thực hiện lần đốt nhiên liệu nhỏ đầu tiên trong ba lần đốt để điều chỉnh quỹ đạo, giữ cho tàu Orion đi đúng hướng để trở về Trái Đất.
Ngày thứ 8, phi hành đoàn tiếp tục thực hiện một số thao tác thử nghiệm và diễn tập. Để luyện tập việc trú ẩn khỏi những rủi ro như bão Mặt Trời, họ sẽ tận dụng các thiết bị sẵn có như bể nước làm tấm chắn bức xạ, đồng thời dùng tấm chắn nhiệt của tàu như một rào cản bức xạ tích hợp. Buổi chiều, các phi hành gia dự kiến thực hiện một bài tập khác nhằm kiểm tra khả năng điều khiển Orion.
Ngày thứ 9 là ngày trọn vẹn cuối cùng của phi hành đoàn Artemis 2 ngoài không gian. Họ sẽ dành phần lớn thời gian để chuẩn bị cho chuyến trở về. Lịch trình bao gồm một số thử nghiệm công nghệ, một lần đốt nhiên liệu nhỏ để điều chỉnh quỹ đạo, thử bộ đồ chuyên dụng giúp chống lại tác động lên cơ thể sau khi trở về từ môi trường vi trọng lực. Khi kết thúc ngày làm việc, các phi hành gia sẽ đảm bảo mọi thứ được cố định chắc chắn và sẵn sàng cho chuyến hồi hương.
Ngày thứ 10, tàu Orion thực hiện lần đốt nhiên liệu nhỏ để hiệu chỉnh quỹ đạo cuối cùng. Phi hành đoàn sẽ mặc bộ đồ vũ trụ, mở ghế ngồi và thắt dây an toàn. Khi về gần Trái Đất, họ sẽ tách bỏ khoang dịch vụ của Orion, hướng tấm chắn nhiệt của khoang chở người về phía khí quyển nhằm tự bảo vệ trước mức nhiệt 1.650 độ C do ma sát khi tái nhập khí quyển.
Ba chiếc dù sẽ bung ra trong những phút cuối cùng của quá trình hạ cánh, làm chậm tốc độ rơi của Orion xuống còn 27 km/h khi chạm mặt nước. Tàu sẽ hạ cánh xuống Thái Bình Dương, ngoài khơi San Francisco, được tàu Hải quân Mỹ và các phương tiện cứu hộ khác trục vớt. Phi hành đoàn sau đó được đưa trở lại đất liền và kết thúc nhiệm vụ lịch sử.
Khi tìm mua loa, người dùng dễ dàng nhận thấy nhiều mẫu mã, từ những tháp loa cồng kềnh đến dòng loa bookshelf (loa kệ sách) hiện đại. Tuy nhiên, tất cả chúng đều có một chiếc lỗ ở phía sau. Vậy tại sao nhà sản xuất lại cố tình 'đục lỗ' trên thùng loa? Sự thật khiến dân không chuyên ngỡ ngàng.
Theo đó, chi tiết này không phải là lỗi thiết kế hay để trang trí, mà được gọi là cổng thông hơi (port). Về mặt vật lý, chiếc lỗ này hoạt động như một khoảng hở tinh chỉnh để không khí liên tục di chuyển ra vào thùng loa theo nhịp đẩy và co của củ loa trầm (woofer), giúp tăng cường dải tần số thấp và tạo ra âm trầm (bass) phong phú hơn.
Sự xuất hiện của cổng thông hơi giúp loa đạt được dải tần đáp ứng rộng và âm thanh uy lực, dày dặn hơn so với những gì củ loa trầm có thể tự tạo ra nếu bị niêm phong trong một thùng loa kín hoàn toàn có cùng kích thước. Điểm cộng lớn nhất của thiết kế này là tối ưu hóa hiệu suất, giảm hiện tượng méo tiếng ở mức âm lượng cao và mang lại chất âm mạnh mẽ mà không đòi hỏi một chiếc amply có công suất quá lớn.
Ngược lại, những chiếc loa thùng kín tuy mang lại phản hồi âm trầm chặt chẽ, chính xác và chân thực hơn đối với dân chơi âm thanh (audiophile), nhưng lại vô cùng 'ngốn' điện và bắt buộc phải đi kèm với một bộ amply cực kỳ mạnh mẽ.
Tuy nhiên, cổng thông hơi cũng có một nhược điểm nhỏ là có thể tạo ra tiếng ồn dư thừa khi người dùng bật âm lượng lớn, dù phần lớn tiếng ồn này sẽ tự hòa lẫn vào âm trầm. Do vị trí của lỗ nằm ở mặt sau, sự tương tác của nó với không khí trong phòng sẽ quyết định trực tiếp đến chất lượng âm thanh. Các chuyên gia khuyến cáo người dùng bắt buộc phải đặt loa cách tường phía sau ít nhất 60 cm để đạt được hiệu quả âm thanh tốt nhất. Việc lựa chọn giữa hai thiết kế này hoàn toàn phụ thuộc vào sở thích cá nhân và không gian phòng của bạn.
Có thể thấy, chiếc lỗ phía sau loa là một giải pháp công nghệ thông minh dựa trên nguyên lý vật lý để mang lại âm thanh uy lực trong một kích thước nhỏ gọn và tiết kiệm công suất amply. Hiểu rõ công dụng và quy tắc sắp đặt khoảng cách của chiếc lỗ này sẽ giúp người dùng tối ưu hóa tối đa dải âm trầm, mang lại trải nghiệm âm nhạc trọn vẹn nhất cho không gian sống.
Sau gần 6 tháng chờ đợi, người dùng máy tính Windows 11 cuối cùng cũng đã có cơ hội trải nghiệm những cải tiến về hiệu suất thông qua bản cập nhật mới, trong đó nổi bật là tính năng Low Latency Profile.
Được giới thiệu lần đầu tiên dưới dạng bản xem trước vào tháng 5, bản cập nhật này là một phần của bản cập nhật tùy chọn cho Windows 11 trên các máy tính chạy nhánh Windows 11 24H2 hoặc 25H2. Đến tháng 6, tính năng Low Latency Profile đã chính thức được đưa vào nhánh chính của Windows 11, giúp hệ điều hành phản hồi nhanh hơn trong một số thao tác như mở ứng dụng hoặc hiển thị menu Start.
Tuy nhiên, theo các báo cáo từ BGR, tính năng mới sẽ mang lại sự khác biệt rõ rệt nhất trên các cấu hình phần cứng cũ hơn. Do đó, người dùng sở hữu máy tính cao cấp có thể không nhận thấy nhiều thay đổi.
Low Latency Profile hoạt động bằng cách tăng tốc độ xung nhịp của CPU trong khoảng thời gian ngắn từ 1 - 3 giây, cho phép máy tính tải một số mục nhanh hơn. Với những phàn nàn về hiệu suất chậm chạp của Windows 11, đặc biệt là khi sử dụng các chức năng cốt lõi như File Explorer, việc giới thiệu tính năng này hy vọng sẽ giúp cải thiện tình hình.
Để kiểm tra xem Windows 11 đã cập nhật tính năng Low Latency Profile hay chưa, người dùng hãy truy cập vào đường dẫn Settings > Windows Update và xem liệu bản cập nhật KB5094126 có sẵn để tải xuống hay không. Nếu có, bản cập nhật này sẽ tự động kích hoạt tính năng Low Latency Profile trên máy tính.
Nếu không thấy, có thể bản cập nhật vẫn đang trong quá trình triển khai đến hệ thống của người dùng do các bản cập nhật Windows thường được phát hành dần dần khiến một số người dùng có thể nhận được bản cập nhật sớm hơn những người khác. Người dùng cũng có thể kiểm tra số phiên bản (build number) để xác định xem tính năng đã được cài đặt hay chưa bằng cách vào Settings > System > About. Nếu đang sử dụng phiên bản 26200.8655 (cho Windows 25H2) hoặc phiên bản 26100.8655 (cho Windows 24H2) có nghĩa người dùng đã được cập nhật.
Nếu không muốn chờ đợi, người dùng có thể tải xuống và cài đặt bản cập nhật thủ công từ trang Update Catalog của Microsoft. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Low Latency Profile không cung cấp bất kỳ dấu hiệu trực quan nào cho biết nó đã được bật hay chưa, cũng như không có tùy chọn nào để người dùng có thể bật/tắt tính năng này.
Theo báo The Guardian ngày 23-5, trong lần phóng tên lửa của Công ty SpaceX hôm 15-5 từ Trung tâm vũ trụ Kennedy (bang Florida, Mỹ), start-up BioOrbit đã đưa lên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) thiết bị mang tên Box-E - một hộp công nghệ cao to cỡ lò vi sóng dùng để nuôi tinh thể protein siêu tinh khiết.
Thiết bị này sẽ hoạt động ngoài quỹ đạo khoảng sáu tuần. Trong môi trường vi trọng lực, các hợp chất dược phẩm có thể kết tinh thành cấu trúc tinh khiết và ổn định hơn so với trên Trái đất.
Sau khi được đưa trở lại mặt đất, các tinh thể này có thể được dùng để sản xuất thuốc điều trị ung thư dạng tự tiêm.
Người bệnh có thể bảo quản thuốc trong tủ lạnh và tự tiêm tại nhà hoặc nơi làm việc, thay vì phải đến bệnh viện để truyền liệu pháp miễn dịch qua đường tĩnh mạch trong nhiều giờ.
Tiến sĩ Katie King - đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành BioOrbit - cho biết trọng lực ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình kết tinh protein.
"Điều đó đặc biệt quan trọng với các loại thuốc protein hay thuốc kháng thể vì chúng là những phân tử có kích thước rất lớn và linh hoạt. Khi đưa lên không gian, quá trình kết tinh đạt chất lượng vượt trội hơn nhiều so với trên Trái đất", bà King nói.
Theo bà King, các phương pháp điều trị ung thư hiện nay cần liều lượng lớn, khiến dung dịch thuốc trở nên quá đặc để sử dụng với bút tiêm.
"Đó là lý do các phương pháp điều trị này chưa thể triển khai cho bệnh nhân dùng tại nhà. Nhờ sử dụng tinh thể, có thể tạo ra các công thức thuốc đậm đặc nhưng vẫn đủ loãng để đi qua kim tiêm", bà King giải thích.
Công ty BioOrbit nhận định công nghệ mới có thể giúp giảm đáng kể số lần bệnh nhân phải đến bệnh viện, đồng thời tiết kiệm cho các hệ thống y tế "hàng triệu, thậm chí hàng tỉ bảng Anh".
Nếu thử nghiệm thành công, công ty dự kiến triển khai nhiều thiết bị Box-E để tăng quy mô sản xuất dược phẩm trong không gian.
Các nhà khoa học của hãng dược Mỹ Merck & Co. từng tạo ra tinh thể protein cho thuốc điều trị ung thư mang tên Keytruda, giúp chuyển thuốc từ dạng truyền tĩnh mạch kéo dài sang dạng tiêm nhanh.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã phê duyệt hình thức điều trị mới này vào tháng 9 năm ngoái.
