Rất lâu trước khi có mạng xã hội và ống kính máy ảnh, Trung Quốc cổ đại đã có những “thợ săn tin”. Vào thời đó, chuyện phiếm không chỉ là những lời bàn tán vu vơ, nó tạo thành một mạng lưới thông tin không chính thức.
Vào thời Đông Hán (25-220), triều đình lập Ngự sử đài, cơ quan có nhiệm vụ giám sát hành vi của quan lại. Các ngự sử sẽ theo dõi những hành vi sai trái của quan viên như ngoại tình, lơ là nhiệm vụ, trốn thuế và tham nhũng để báo cáo với hoàng đế.
Đến thời nhà Đường (618-907), cơ quan này giống như một đơn vị tình báo, chia thành Tả đài và Hữu đài. Tả đài theo dõi các quan chức và quân đội tại kinh đô, trong khi Hữu đài thu thập báo cáo từ các tỉnh, kể cả chuyện kỳ quái ở địa phương.
Tin tức thu thập được có thể làm tiêu tan sự nghiệp của một viên quan và hủy hoại uy tín của cả gia tộc. Một trường hợp thường được nhắc đến là Hứa Kính Tông, đại thần nhà Đường, người đã gả con gái út cho con trai một thủ lĩnh bộ lạc để đổi lấy sính lễ hậu hĩnh. Khi ngự sử phát hiện và tâu lên hoàng đế, nhà vua coi cuộc hôn nhân là sự xúc phạm đến thể diện triều đình và giáng chức Hứa.
Thời nhà Tống (960-1279), một số sĩ tử và học giả trượt khoa cử không cam lòng để tài năng bị lãng phí, họ quay sang khai thác đời tư của hoàng tộc.
Tài liệu lịch sử cho thấy họ thường nán lại các quán trà và trạm nghỉ của triều đình, nghe lén quan viên và người hầu trò chuyện, sau đó ghi lại và chép thành các bản tin nhỏ để bán trên đường phố.
Thuyết thư (người kể chuyện) cũng góp phần lan truyền tin tức thời cổ xưa. Họ giống như các streamer ngày nay và là một trong những nguồn lan truyền tin tức nhanh nhất. Không chỉ nghe họ kể về điển tích điển cố lịch sử hay truyện võ hiệp, khán giả còn thích nghe về các tin đồn trong giới quý tộc.
Thuyết thư lấy những mẩu tin ngắn do học giả viết, biến chúng thành những buổi biểu diễn sống động, sử dụng lối kể phóng đại và cử chỉ biểu cảm để thuật lại chuyện ngoại tình, bê bốihay việc bị giáng chức. Nhiều câu chuyện không được kiểm chứng nhưng nhanh chóng lan rộng bằng hình thức truyền miệng.
Lục Du (1125–1210), nhà thơ nổi tiếng đời Nam Tống, trong một bài thơ từng tả lại cảnh tượng đám đông dân làng say sưa nghe một người mù vừa kể chuyện vừa gõ trống.
Dưới triều đại nhà Tống, các bản tin chính thống là kênh chính của triều đình để lưu hành tin tức khắp cả nước. Tuy nhiên, độc giả không chỉ dựa vào các bản tin của triều đình, họ còn đón đọc các “tờ tin bát quái” không chính thống tràn ngập bê bối và tin đồn.
Theo cuốn Triều dã loại yếu, một số thương nhân đã tuyển dụng những người khôn ngoan, có mối quan hệ rộng và cài cắm họ vào các cơ quan chính phủ để lấy thông tin nội bộ. Các “nội thám” chuyên về bí mật cung đình đã hối lộ các cung nữ để lấy tin tức về những chuyện tình ái mới nhất của hoàng đế. Những người khác theo dõi các vụ án mạng, thu thập chi tiết từ các tù nhân trong ngục.
Ngoài ra còn có những người chuyên thám thính tin tức chính trị, gây dựng mối quan hệ với người hầu của các quan chức để phanh phui tham nhũng, ngoại tình và các vụ bê bối khác. Ngay cả nhà triết học nổi tiếng thời Tống là Chu Hi (1130-1200) cũng không thoát khỏi sự soi mói này. Ông bị đưa tin có quan hệ bất chính với con dâu và bị đồn là suýt giết một kỹ nữ vì động cơ chính trị.
Một số bên phát hành “tờ tin bát quái” đã làm chủ được công nghệ in mộc bản thời bấy giờ, thay thế việc chép tay và đẩy nhanh đáng kể tốc độ sản xuất. Theo cuốn Vũ Lâm cựu sự, doanh số bán các loại tờ tin tức này đứng thứ hai trong tất cả loại hình buôn bán trong thành phố.
Để thu hút người đọc và tăng lượng lưu hành, họ còn thêu dệt nên tin giả. Năm 1110, khi công chúng phẫn nộ trước sự tham nhũng và lạm quyền của Tể tướng Thái Kinh, một tờ tin tức đã giả danh tiếng nói của hoàng đế vạch trần nhiều tội ác của Thái Kinh và tuyên bố sai sự thật rằng ông ta đã bị bắt.
Tin đồn lan rộng đến mức hoàng đế phải đích thân ban chiếu chỉ đính chính và treo thưởng cho ai cung cấp thông tin để bắt những người tung tin đồn. Các tác giả và nhà xuất bản nếu bị bắt sẽ đối mặt với án lưu đày. Triều đình cũng áp dụng hệ thống giám sát lẫn nhau tại các cơ quan bị coi là đặc biệt dễ rò rỉ thông tin.
"Sẽ không khôn ngoan chút nào nếu trao quyền cho Nga bổ nhiệm nhà đàm phán đại diện cho chính chúng ta", Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas nói với phóng viên tại cuộc họp ngoại trưởng ở Brussels ngày 11/5.
Tổng thống Nga Vladimir Putin trước đó bày tỏ tin tưởng xung đột Ukraine "đang đi đến hồi kết" và sẵn lòng đàm phán thỏa thuận an ninh mới cho châu Âu. Lãnh đạo Nga nói rằng bản thân muốn ông Gerhard Schroeder, thủ tướng Đức giai đoạn 1998-2005, là người giúp khởi động đối thoại.
Các nhà ngoại giao EU phản đối ý tưởng, chỉ ra rằng ông Schroeder là nhà vận động hành lang cấp cao cho các công ty nhà nước Nga. "Đó là lý do Tổng thống Putin muốn cựu thủ tướng Đức đảm nhận vai trò này, để ông ấy sẽ ngồi ở cả hai phía của bàn đàm phán", bà Kallas nói.
Cựu thủ tướng Đức duy trì quan hệ thân thiết với Tổng thống Putin và chưa từng lên án chiến dịch của Nga tại Ukraine. Ông từng giữ vai trò quan trọng trong những dự án năng lượng của Nga như đường ống dẫn khí đốt Nord Stream, cũng là thành viên hội đồng quản trị của công ty dầu khí Nga Rosneft trước khi rời vị trí vào năm 2022.
Bộ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu của Đức Gunther Krichbaum tuyên bố ông Schroeder không thể trở thành "nhà trung gian đàm phán trung thực". "Ông ấy đang và chắc chắn đã bị ảnh hưởng lớn từ ông Putin", Bộ trưởng Krichbaum nhận định.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cũng bác bỏ vai trò của ông Schroeder, nhưng cho rằng châu Âu có thể tham gia các cuộc đối thoại hỗ trợ cho nỗ lực đàm phán chấm dứt xung đột mà Mỹ dẫn dắt.
Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết ông Sybiha đã đề xuất các đối tác EU làm trung gian cho thỏa thuận giữa Nga và Ukraine nhằm dừng các cuộc tấn công vào sân bay của nhau. Ý tưởng của Ukraine là tập trung vào một mục tiêu khả thi, thay vì giải pháp toàn diện để chấm dứt xung đột.
Ngoại trưởng Áo Beate Meinl-Reisinger cho biết đã đến lúc EU cần tích cực tham gia hơn vào các cuộc đàm phán với Nga và đề cử một nhóm đối thoại. "Chúng ta sẽ quyết định điều đó, chứ không phải Nga", bà nói.
Ông Mojtaba Khamenei bị thương ở lưng và đầu gối trong cuộc không kích đã làm cha ông và cũng là người tiền nhiệm, ông Ali Khamenei thiệt mạng vào ngày đầu xung đột 28.2, theo tờ The Wall Street Journal ngày 10.5. Từ đó đến nay, ông Mojtaba chưa hề xuất hiện công khai.
Hãng thông tấn Fars dẫn lời quan chức phụ trách nghi lễ Mazaher Hosseini của Văn phòng Lãnh tụ tối cao Iran cho biết ông Mojtaba Khamenei bị nhiều chấn thương trong cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào khu nhà của lãnh đạo Iran vào ngày 28.2, theo đài TRT World.
Bản thân ông Hosseini cũng có mặt tại khu nhà vào thời điểm đó. Vị quan chức cho hay nhiều địa điểm đã bị san phẳng, gồm nơi cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng.
Ngôi nhà của ông Mojtaba Khamenei cũng bị tấn công, khiến vợ ông thiệt mạng. Vụ nổ thổi văng ông Mojtaba xuống đất khi ông đang chạy tới ngôi nhà, làm ông bị thương ở đầu gối và lưng.
"Chấn thương ở lưng đã cải thiện và chấn thương ở xương bánh chè cũng sẽ sớm lành. Ông ấy đang hoàn toàn khỏe mạnh", ông Hosseini nói, bác bỏ tin đồn rằng lãnh đạo bị thương ở trán. Ông cho hay vị lãnh đạo chỉ bị một vết rách nhỏ sau tai nhưng đã được điều trị.
Đây là lần đầu tiên Iran công khai tình hình thương tích của Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei. Ông Mojtaba Khamenei được chọn làm Lãnh tụ tối cao Iran vào ngày 9.3 sau khi cha ông qua đời. Từ khi nắm quyền, tân lãnh tụ chỉ liên lạc với công chúng qua các văn bản.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 7.5 tiết lộ đã có cuộc gặp Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei. Ông Pezeshkian cho biết ông Mojtaba Khamenei "mang tinh thần giản dị, khiêm tốn, chân thành và tôn trọng lẫn nhau".
"Sau khi nhận được báo cáo từ tướng Yevhenii Khmara về kế hoạch trừng phạt tầm xa, tầm trung và những kết quả mà Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã đạt được, đặc biệt là Trung tâm Tác chiến Đặc biệt Alpha ở tiền tuyến, tôi chấp nhận mở chiến dịch gây sức ép trong 40 ngày nhằm buộc đối phương chấm dứt chiến sự", Tổng thống Volodymyr Zelensky tuyên bố ngày 25/6.
Ukraine thời gian qua dùng các khái niệm "trừng phạt tầm xa" và "trừng phạt tầm trung" để mô tả những cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào hạ tầng năng lượng, giao thông của Nga. "Tầm trung" thường đề cập khu vực Nga kiểm soát sau năm 2014, trong khi "tầm xa" được dùng cho những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Tổng thống Ukraine không nêu chi tiết nội dung chiến dịch, song nhấn mạnh lực lượng Alpha đang sử dụng hiệu quả UAV để giữ vững phòng tuyến, đồng thời gây nhiều thiệt hại về nhân lực và khí tài cho Nga.
Kiev những tuần gần đây liên tiếp tập kích nhằm vào hệ thống hậu cần, cơ sở năng lượng và những mục tiêu ở bán đảo Crimea và khu vực Moskva giành được trong chiến sự, cũng như các vùng đô thị nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Các đợt tấn công bằng UAV đã khiến nhà máy lọc dầu Moskva phải ngừng hoạt động, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu tại Nga. Reuters dẫn nguồn thạo tin cho biết nhà máy lọc dầu Moskva cần ngừng hoạt động ít nhất 6 tháng để sửa chữa.
Tỉnh trưởng Tula Dmitry Milyayev ngày 26/6 cho biết một cuộc tấn công bằng UAV đã làm hư hại khu công nghiệp tại thành phố Novomoskovsk, nơi tập trung nhiều nhà máy hóa chất.
Vladimir Saldo, lãnh đạo tỉnh Kherson do Nga bổ nhiệm, cho biết khu vực đang rơi vào tình trạng mất điện toàn phần hoặc một phần sau các đợt tập kích của Ukraine.
Chiến dịch tập kích nhằm cô lập bán đảo Crimea cũng làm gián đoạn nhiều tuyến tiếp vận quan trọng của lực lượng Nga trên bán đảo, gây mất điện trên diện rộng ở nhiều khu vực. Lãnh đạo Crimea Sergei Aksyonov cho biết số chuyến tàu đến bán đảo sẽ giảm dần, các trại hè dành cho trẻ em cũng ngừng hoạt động.
Ở thành phố Sevastopol trên bán đảo Crimea, chính quyền địa phương đang hạn chế cung cấp điện nhằm tránh gây quá tải hệ thống, sau khi Ukraine liên tiếp tập kích vào hạ tầng năng lượng. Thị trưởng Sevastopol Mikhail Razvozhayev ngày 24/6 lên án những đòn tập kích của Ukraine nhắm vào hạ tầng năng lượng trên bán đảo là "hiểm ác", nhằm mục tiêu "gieo rắc hoảng loạn".
