Roman Mongold, 38 tuổi, bị bao vây giữa đống đổ nát của một nhà máy tại thành phố Vovchansk ở Kharkov, đông bắc Ukraine. Anh đói và mệt, đầu đau nhói do những chấn thương chưa được điều trị.
Anh căng mình nghe ngóng những giọng nói tiếng Nga ở phía bên kia bức tường, hy vọng họ không nghe thấy tiếng rên rỉ đau đớn từ người đồng đội của anh chỉ cách đó vài bước chân. Anh không mong gì hơn là giúp đồng đội sống sót.
Mongold không có cách nào thoát khỏi “vùng đất chết” này. Mạng điện thoại và những con đường xung quanh đều đã bị phá hủy. Những cánh đồng đầy rẫy mìn. Sở chỉ huy gần nhất của Ukraine cách nơi anh bị bao vây hàng km. Máy bay không người lái (drone) của Nga săn lùng mọi thứ chuyển động trên mặt đất.
Đó là vào một ngày cuối tháng 8/2025 và anh đã bị mắc kẹt từ tháng 3, nằm sâu trong khu vực mà binh sĩ Ukraine gọi là “vùng tử thần”, dải đất nằm giữa hai chiến tuyến nồng nặc mùi chết chóc. Đồng đội của anh, Andrii, 28 tuổi, đang lịm dần vì trúng đạn ở đầu gối.
Roman và Andrii được điều đến Vovchansk, thành phố nhỏ nằm sát biên giới Ukraine – Nga, nhằm ngăn chặn lực lượng Nga tiến về Kharkov, thành phố lớn thứ hai Ukraine cách Vovchansk 72 km về phía tây nam.
Roman đến vào tháng 3/2025, còn Andrii được bổ sung vào tháng 7/2025. Họ đều đi cùng một con đường, băng qua dòng sông Vovcha hẹp chảy xuyên qua Vovchansk, sau đó mất nhiều ngày để tiếp cận các vị trí tiền tuyến xa hơn về phía bắc thành phố.
Trận chiến khốc liệt nhằm giành quyền kiểm soát trung tâm công nghiệp và đường sắt cũ này đã diễn ra từ tháng 5/2024, khi quân đội Nga phát động chiến dịch tấn công bất ngờ vào thành phố. Dần dần, Vovchansk đã bị hủy diệt hoàn toàn trong những cuộc giao tranh dữ dội.
Khác với những dải chiến trường khác, nơi binh sĩ cố thủ trong công sự và hầm hào giữa các cánh đồng hay dọc theo những hàng cây, cuộc chiến tại Vovchansk diễn ra trong những khu chung cư bỏ hoang và nhà máy đổ nát. Đây là kiểu chiến tranh đô thị khốc liệt tương tự những gì đã san phẳng các thành phố Bakhmut và Avdiivka ở miền đông đất nước. Những người lính phải giành giật từng tòa nhà, đôi khi là từng căn phòng.
Những binh sĩ như Roman và Andrii sống sót được là nhờ lực lượng ở hậu phương sử dụng drone thả nhu yếu phẩm từ trên không xuống, giúp họ có thực phẩm, nước uống, pin, sạc dự phòng, miếng dán giữ nhiệt, khăn ướt đến đạn dược, đôi khi cả những lá thư từ gia đình. Nga và Ukraine luôn tìm mọi cách ngăn chặn drone tiếp tế của nhau, hoặc chờ lính ra lấy hàng rồi mới tấn công.
Mỗi tuần, Halyna, vợ Roman, đều gửi cho chỉ huy của anh một tin nhắn thoại từ quê nhà. Người chỉ huy sau đó phát đoạn ghi âm qua bộ đàm cho Roman nghe. Roman đọc lại một lời nhắn để chỉ huy ghi âm và chuyển tiếp cho Halyna.
Tình trạng thiếu nhân lực khiến việc luân chuyển binh sĩ Ukraine ở tiền tuyến trở nên hạn chế.Các chỉ huy cũng ngần ngại ra lệnh rút lui, bởi mỗi mét đất mất đi đều có thể bị mang ra để gây bất lợi cho Kiev trên bàn đàm phán và việc binh sĩ di chuyển khỏi vị trí đôi khi còn nguy hiểm hơn là bám trụ.
Tất cả những người lính Ukraine đang giữ phòng tuyến tại Vovchansk đều hiểu rằng con đường duy nhất thoát ra cũng chính là con đường họ đã vào, một hành trình đầy hiểm nguy quay trở lại bờ sông và chắc chắn bất khả thi đối với một người lính không thể tự đi lại.
Mọi cây cầu bắc qua sông đều đã bị phá hủy, binh sĩ chỉ có thể sang sông bằng cách bơi hoặc dùng xuồng cao su. Nhiều drone Nga còn trang bị cảm biến hồng ngoại để tiêu diệt mục tiêu trong đêm tối.
Những ngày tháng nghẹt thở
Roman nhập ngũ vào mùa hè năm 2024, sau đó được phân về Lữ đoàn Bộ binh Cơ giới số 57 của Ukraine và được điều đến tiền tuyến ở Kharkov vào tháng 3/2025.
Khi đó, một chiếc xe bán tải thả Roman cùng ba binh sĩ khác là Hunter, Sniper và Boxer xuống vùng ngoại ô Vovchansk. Roman mang theo đầy đủ nhu yếu phẩm, đạn dược, lựu đạn và một mảnh giấy ghi lời cầu nguyện của vợ trước khi bước vào trận đánh đầu tiên.
Ba binh sĩ tách ra để chốt giữ những vị trí khác nhau trong thành phố. Roman hình dung chiến trường như một mặt đồng hồ, quân Ukraine nằm ở vòng cung từ 7h30 đến 5h30 phía sau lưng anh, trong khi lính Nga bao vây ở các hướng còn lại.
Roman và người đồng đội tên Zhora đóng quân tại một căn bếp đổ nát trong tòa chung cư bỏ hoang. Họ thay phiên nhau quan sát lính Nga di chuyển qua công viên và nhà máy, báo cáo qua bộ đàm và dùng lưới đánh cá che cửa sổ để ngăn drone đối phương.
Đúng ngày sinh nhật Roman, drone Nga bắt đầu oanh tạc dữ dội khiến sàn bếp sụp đổ, buộc anh và Zhora phải rút xuống tầng hầm. Sau đó, trong một lần rời đi để cứu chữa thương binh, Zhora thiệt mạng, để lại Roman đơn độc tiếp tục giữ chốt.
Hàng đêm, Roman di chuyển đến vị trí của Hunter để nhận nhu yếu phẩm và đạn dược do drone thả xuống. Cuộc sống chiến hào bớt cô độc hơn khi một lính cứu thương tên Medic đến hỗ trợ anh. Họ cùng nhau sinh tồn và giữ vững tinh thần nhờ những tin nhắn từ gia đình được truyền qua bộ đàm vào mỗi chủ nhật.
Cuối tháng 5/2025, một đợt drone tấn công khiến Roman và Medic được lệnh rút về phía nhà máy. Trong thời bình, nhà máy này là nơi sản xuất động cơ máy bay và những loại máy móc khác. Giờ đây, nó chỉ còn là một đống hoang tàn với các vị trí kiểm soát của Nga và Ukraine đan xen như bàn cờ.
Roman, Medic và một lính mới tên là Pchola ẩn nấp dưới gầm cầu thang, chứng kiến quân đội Nga đào công sự ngay gần họ. Khi binh sĩ giữ các chốt khác bị thương và phải rút lui,chốt củaRoman rơi vào thế gần như bị bao vây hoàn toàn, liên tục bị xe tăng bắn phá.
Medic bị thương nặng ở chân do bị trúng hỏa lực drone, nên một binh sĩ khác tên Yaroma được cử đến thay thế. Giữa không gian đổ nát, họ chia nhau điếu thuốc, kể về gia đình và mơ đến ngày trở về, đôi khi giật mình vì ánh mắt của những con mèo hoang trong bóng tối. Roman bỏ lỡ sinh nhật của các con khi bám trụ tại tiền tuyến. Anh viết những dòng nhắn gửi vào cuốn sổ tay nhỏ, tay vuốt ve tờ giấy ghi lời cầu nguyện của vợ nhiều đến mức nhòa mực.
Một ngày, lính Nga ném mìn chống tăng cải tiến về phía vị trí của họ.Yaroma bị bắn hạ khi thoát ra khỏi đống đổ nát. Lữ đoàn cử Andrii, một cựu lính thủy đánh bộ 28 tuổi, đến sát cánh cùng Roman.
Quân đội Nga oanh tạc nhà máy ngày đêm, chặn đứng mọi ngả đường rút lui. Cả hai khẩn thiết xin được rút quân nhưng qua camera drone, các chỉ huy nhận thấy quân đội Nga và drone đã bủa vây dày đặc, không còn lối thoát an toàn nào cho họ.
Trong một lần ra ngoài thu nhặt nhu yếu phẩm, Andrii bị bắn trúng đầu gối. Roman kéo anh vào nơi an toàn, dùng ga-rô thắt chặt đùi để cầm máu.
Roman liên tục cầu xin cấp trên tìm đường cứu Andrii vì người đồng đội trẻ còn một đám cưới đang chờ ở quê nhà. Anh tích trữ đạn và nhu yếu phẩm được thả từ trên không để duy trì sự sống. Tuy nhiên, việc cõng một đồng đội bị thương vượt qua bãi mìn và dòng sông dưới những chiếc drone vần vũ là điều gần như không thể.
Cuối tháng 8/2025, Andrii trút hơi thở cuối cùng trong vòng tay Roman. Anh khóc nức nở, cầu nguyện cho linh hồn người đồng đội trẻ và xin chỉ huy thả túi đựng thi thể từ drone để anh lo hậu sự cho đồng đội.
Anh cẩn thận đặt thi thể Andrii vào túi, viết tên tuổi cùng mật danh vào một mảnh giấy nhét bên trong, sau đó phủ đá và áo giáp lên trên để đánh dấu vị trí cho lực lượng cứu hộ sau này.
Đội chiếc mũ của Andrii, Roman tiếp tục bám trụ dưới cái nóng thiêu đốt của mùa hè. Anh nhận lệnh chuyển sang phòng thủ tại một vị trí mới trong nhà máy và chiến đấu thêm hai tuần nữa trong tình trạng kiệt quệ, cho đến khi lệnh rút lui cuối cùng vang lên qua radio.
4h30 sáng 31/8/2025, sau 177 ngày cố thủ, Roman bắt đầu chạy về phía nam. Mang theo súng và mũ của Andrii, anh chạy khỏi đống đổ nát, khỏi những xác chết và nỗi ám ảnh của bom đạn, hướng về phía quê hương nơi Halyna và các con đang chờ.
Một chiếc drone của Ukraine bay phía trên để dẫn đường, trong khi chỉ huy liên tục hò hét qua radio hướng dẫn từng bước chạy của Roman.
Lúc Roman lặn xuống sông, khẩu súng của anh bị kẹt vào đá và kéo ghì anh xuống nước. Không chấp nhận bỏ mạng tại đây, anh nỗ lực gỡ súng, trồi lên mặt nước và bơi sang bờ bên kia. Ngay khi anh vừa lên bờ, lực lượng Nga phát hiện và nã đạn cối dữ dội, buộc Roman phải chạy vào một ngôi nhà hoang để ẩn nấp, chờ đồng đội đến đón.
Sau thời gian điều trị tại bệnh viện, Roman cuối cùng cũng được về tới căn nhà ở Truskavets vào tháng 11/2025. Anh cạo râu, cắt tóc ngắn và tận hưởng những cái ôm, hương vị bánh pizza cùng tình yêu của gia đình. Anh dành nhiều đêm thức trắng để kể cho vợ nghe những câu chuyện chiến trường.
Chiếc mũ của Andrii vẫn nằm trên kệ sách trong căn hộ Roman ở. Anh vẫn chưa đủ can đảm để đến gặp và đối diện với gia đình người đồng đội quá cố. Có lẽ anh sẽ không bao giờ sẵn sàng.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran ngày 7/5 cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công các tàu hàng ở eo biển Hormuz.
"Mỹ đã nhắm mục tiêu vào tàu chở dầu Iran đang di chuyển từ vùng biển ven bờ ở khu vực Jask về phía eo biển Hormuz, cũng như một tàu khác đang đi vào Hormuz, đối diện cảng Fujairah của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE)", cơ quan này cho hay.
Quân đội Iran cáo buộc Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhiều khu vực miền nam nước này dưới sự phối hợp với một số quốc gia trong khu vực. "Lực lượng Iran đã lập tức tấn công đáp trả nhằm vào các tàu quân sự của Mỹ", tuyên bố của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya có đoạn.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, sau đó cáo buộc Iran triển khai nhiều tên lửa, máy bay không người lái và xuồng cao tốc khi tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason đang di chuyển qua eo biển Hormuz để tiến vào vịnh Oman.
"Lực lượng Mỹ đã loại bỏ mối đe dọa đang tiếp cận và nhắm vào các cơ sở quân sự Iran đứng sau vụ tấn công", CENTCOM cho hay, thêm rằng mục tiêu gồm điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái, trung tâm chỉ huy, các cơ sở tình báo, giám sát và trinh sát.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương, cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ". "Chúng tôi không mong muốn leo thang xung đột, nhưng vẫn duy trì trạng thái sẵn sàng để bảo vệ lực lượng Mỹ", CENTCOM cho hay, nhấn mạnh các cuộc tấn công được thực hiện với mục đích tự vệ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói đây chỉ là "cuộc chạm trán nhẹ" và lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực. Tuy nhiên, ông cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ tiến hành thêm đòn không kích nếu Iran không nhanh chóng ký thỏa thuận.
Đây không phải lần đầu hai bên đấu hỏa lực kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4. Quân đội Mỹ ngày 4/5 thông báo đã phá hủy 6 xuồng nhỏ và đánh chặn tên lửa hành trình cùng máy bay không người lái của Iran, trong lúc Tehran tìm cách ngăn chặn chiến dịch "Dự án Tự do" của Washington nhằm mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Iran sau đó bác bỏ thông tin này.
Mỹ đang chờ Iran phản hồi về đề xuất nhằm chấm dứt giao tranh. Tuy nhiên, nó không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Mỹ, như Iran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu trước chiến sự.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran sẽ thông báo lập trường của mình cho nước trung gian Pakistan "sau khi hoàn tất xem xét".
Trước cuộc đấu hỏa lực mới nhất, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thể hiện thái độ lạc quan khi phát biểu trên truyền hình rằng "lệnh ngừng bắn sẽ trở thành lâu dài".
Các nhà dự báo thời tiết châu Âu cho biết đợt nóng sẽ kéo dài suốt tuần, với nhiệt độ đạt đỉnh trong các ngày 28 - 29.5 trước khi giảm dần vào cuối tuần.
Tại Anh, Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) cho biết nhiệt độ ngày 26.5 đạt 35,1 độ C, lập kỷ lục mới trong tháng 5 và vượt xa mức cũ 32,8 độ C từng được ghi nhận năm 1944. Cùng ngày, London còn ghi nhận một "đêm nhiệt đới" hiếm gặp, khi nhiệt độ ban đêm không xuống dưới 20 độ C, theo Hãng tin AP.
Cơ quan An ninh y tế Anh đã ban hành cảnh báo sức khỏe màu hổ phách cho nhiều khu vực đến hết ngày 29.5. Nhà dự báo Greg Dewhurst của Met Office nói mức nhiệt này "bất thường với Anh ngay cả vào giữa mùa hè, chứ chưa nói đến tháng 5". Nhà chức trách Anh cũng ghi nhận ít nhất 5 trường hợp tử vong do đuối nước tại hồ và vùng biển tây nam nước này khi người dân tìm cách giải nhiệt.
Tại Pháp, Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo France) ngày 27.5 ban hành cảnh báo màu cam về nắng nóng cực độ tại 13 tỉnh thành miền tây, trong khi nhiệt độ tại miền nam có thể lên 38 - 39 độ C trong những ngày tiếp theo. Đây là lần đầu tiên hệ thống cảnh báo nắng nóng quốc gia của Pháp được kích hoạt trong tháng 5 kể từ khi ra đời năm 2004, theo Sky News. Phát ngôn viên chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết ít nhất 7 trường hợp tử vong có thể liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đợt nắng nóng.
Tây Ban Nha cũng hứng chịu nền nhiệt bất thường. Cơ quan Khí tượng quốc gia Aemet ngày 27.5 cảnh báo "nhiệt độ cao bất thường so với thời điểm này trong năm" sẽ kéo dài trong tuần tới. Tại Ý, nhiều địa phương đã phát cảnh báo nắng nóng đầu tiên trong năm và hạn chế làm việc ngoài trời. Ngày 27.5, nhiệt độ tại Milan chạm mốc 36 độ C, cao hơn khoảng 9 độ C so với trung bình theo mùa. Ở Áo, nhà khí tượng Marcus Wadsak cho biết thị trấn Lienz ghi nhận 32,7 độ C ngày 26.5, đánh dấu ngày tháng 5 nóng nhất tại nước này trong hơn 200 năm.
Nguyên nhân trực tiếp của đợt nắng nóng là hiện tượng "vòm nhiệt", khi một vùng áp suất cao giữ khối không khí nóng từ Bắc Phi mắc kẹt trên Tây Âu, đồng thời ngăn không khí mát tràn xuống. Theo Météo France, khối khí nóng từ Morocco khiến nhiệt độ tại nhiều nơi cao hơn 10 - 13 độ C so với bình thường.
Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra mới là nguyên nhân nền khiến những hiện tượng như vậy xảy ra thường xuyên hơn, dữ dội hơn và đến sớm hơn trong năm. Các mô hình khí hậu cho thấy những đợt nắng nóng tháng 6 ở châu Âu hiện có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 10 lần so với trước thời kỳ công nghiệp và xu hướng tương tự đang dần xuất hiện trong tháng 5, theo AFP.
Trước rủi ro gia tăng, nhiều chính phủ châu Âu đã áp dụng biện pháp khẩn cấp. Pháp cân nhắc đóng cửa trường học tạm thời và hủy một số sự kiện thể thao. Ý cấm làm việc ngoài trời kéo dài dưới nắng trực tiếp từ 12 giờ 30 - 16 giờ đến ngày 15.9. Cơ quan y tế tại Tây Ban Nha, Anh và Bồ Đào Nha khuyến cáo người dân tránh ra ngoài vào giờ nắng gắt, uống đủ nước và theo dõi người dễ tổn thương, theo tờ The Guardian.
Về dài hạn, giới chuyên gia cảnh báo châu Âu cần thích ứng nhanh hơn với khí hậu nóng lên. Nhiều hạ tầng của châu Âu chưa được thiết kế để đối phó với nhiệt độ cực đoan. Các biện pháp được đề xuất gồm tăng không gian che nắng, cải tạo hệ thống làm mát tại bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học, đặt giới hạn nhiệt độ tối đa tại nơi làm việc, đồng thời hỗ trợ hộ thu nhập thấp tiếp cận công nghệ làm mát.
Một nguồn tin chia sẻ với hãng thông tấn Fars rằng thỏa thuận có đề cập đến vai trò của Iran và Oman trong việc quản lý các “dịch vụ hàng hải” tại tuyến đường thủy quan trọng này, mở đường cho việc thu phí trong tương lai từ hoạt động vận tải thương mại.
Nguồn tin cho biết các thay đổi đã được thực hiện trong giai đoạn đàm phán cuối cùng nhằm củng cố các điều khoản đề cập đến thẩm quyền của Iran và Oman đối với eo biển Hormuz.
“Vào những thời khắc cuối cùng của cuộc đàm phán, văn bản của bản ghi nhớ hiểu biết đã được sửa đổi để nhấn mạnh một cách rõ ràng và dứt khoát vấn đề chủ quyền của Iran - Oman đối với eo biển Hormuz”, Fars dẫn lời nguồn tin cho hay.
Nguồn tin cho biết trong khi các phiên bản trước đó của thỏa thuận chứa đựng những điều khoản đảm bảo việc thực thi chủ quyền của Iran và các dàn xếp liên quan, thì văn bản cuối cùng hiện tại nêu rõ rằng "tương lai của việc quản lý các dịch vụ hàng hải ở eo biển Hormuz" sẽ do Iran và Oman quyết định.
Theo báo cáo, Tehran coi việc đưa thuật ngữ "dịch vụ hàng hải" vào thỏa thuận là một sự nhượng bộ lớn từ phía Washington.
“Việc sử dụng thuật ngữ dịch vụ hàng hải đồng nghĩa với việc Mỹ đã chấp thuận rằng các khoản phí sẽ được thanh toán cho Iran”, Fars cho biết thêm.
Báo cáo còn nói thêm, Iran đã đồng ý cho phép các tàu đi qua eo biển Hormuz mà không phải trả phí trong khoảng thời gian 60 ngày ban đầu.
"Iran sẽ chỉ chấp nhận cho tàu bè đi qua không tính phí trong vòng 60 ngày. Điều đó có nghĩa là Mỹ đã chấp nhận nguyên tắc thu phí và chỉ đơn thuần là có được mức miễn trừ 60 ngày từ Iran", nguồn tin cho hay.
Theo báo cáo, Iran có ý định bắt đầu thu doanh thu từ các tàu thương mại sau thời hạn 60 ngày thông qua một khuôn khổ liên kết với các chức năng hỗ trợ hàng hải.
"Sau 60 ngày này, Iran có ý định hưởng lợi từ nguồn thu tài chính của các tàu thương mại quá cảnh qua eo biển này để phát triển kinh tế đất nước bằng cách cung cấp các dịch vụ an toàn, hàng hải, môi trường và bảo hiểm”, nguồn tin nói.
Báo cáo nói thêm, sự hợp tác từ Oman được coi là một yếu tố then chốt của thỏa thuận.
"Một nguyên tắc cơ bản là sự hợp tác của bên còn lại thuộc eo biển Hormuz, cụ thể là Oman, và các cuộc đàm phán cần thiết đã được tiến hành để đảm bảo sự hợp tác từ phía Oman", nguồn tin cho biết.
Mỹ vẫn chưa đưa ra bình luận nào về các điều khoản được báo cáo này, và toàn văn thỏa thuận vẫn chưa được công bố. Thỏa thuận cuối cùng dự kiến sẽ được ký kết vào ngày 19/6 tới tại Geneva, Thụy Sĩ mặc dù nước chủ nhà cho biết đến thời điểm hiện tại họ chưa nhận được đề nghị tổ chức lễ ký kết.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump xác nhận Mỹ và Iran đã hoàn tất một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 107 ngày.
Theo ông Trump, thỏa thuận này sẽ mở cửa trở lại eo biển Hormuz và chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với các cảng của Iran.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cũng cho biết thỏa thuận đã đạt được nhưng nói thêm rằng Tehran sẽ chỉ bắt đầu thực hiện sau lễ ký kết vào ngày 19/6.
