Lorne Warburton, một người đàn ông Canada, cho biết ông chưa từng nghe tới virus Hanta cho đến 3 năm trước, khi phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch.
Chia sẻ với chương trình “Outside Source” của BBC, ông kể rằng vào tháng 3/2023, ông bắt đầu thấy không khỏe với “các triệu chứng giống Covid, đau nhức cơ thể, đau đầu mãn tính và mệt mỏi”.
Các triệu chứng sau đó diễn tiến rất nhanh. Ông nói mình “đổ mồ hôi đầm đìa và không thể thở được”, trước khi được đưa vào bệnh viện, phải thở máy và được chẩn đoán mắc virus Hanta.
Lorne nằm viện khoảng 3 tuần. Nhìn lại quãng thời gian đó, ông mô tả căn bệnh là trải nghiệm khắc nghiệt cả về thể chất lẫn tinh thần.
“Mức độ bệnh tật mà tôi phải trải qua thật kinh khủng, như địa ngục trần gian, thật là tra tấn, vậy mà vẫn có thể hồi phục được”, ông nói.
Tại Đức, Christian Ege cũng từng rơi vào tình trạng nguy hiểm sau khi mắc virus Hanta vào tháng 5/2019. Ban đầu, ông có biểu hiện giống cúm hoặc Covid 19, kèm nôn mửa, chóng mặt và cảm giác như mắc một căn bệnh “cúm lạ”.
Sau khi xét nghiệm máu, Christian được chuyển tới bệnh viện. Các bác sĩ xác định ông bị suy thận và nhiễm trùng huyết, buộc phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực trong vài ngày, đồng thời được đặt ống thông ở cổ để lọc máu.
Christian chia sẻ nhiễm trùng huyết là điều khiến ông lo lắng nhất.
“Thận đã hồi phục bình thường nhưng sự bùng phát cùng lúc của cả vi khuẩn và virus thực sự là điều khiến tôi lo sợ trong vài ngày đó”, ông nhớ lại.
Lorne và Christian từng trải qua những ngày cận kề cái chết vì virus Hanta, căn bệnh mà một số chủng nguy hiểm có thể khiến 20%-40% người mắc tử vong.
Câu chuyện của họ được chú ý trở lại khi một biến thể virus Hanta hiếm gặp được phát hiện trong ổ dịch chết người liên quan đến tàu du lịch MV Hondius.
Công ty điều hành du thuyền xác nhận 3 hành khách, trong đó có một người Anh, đã được sơ tán tới Hà Lan để điều trị. Người đàn ông Anh này được một số phương tiện truyền thông xác định là cựu cảnh sát Martin Anstee, 56 tuổi, hiện trong tình trạng ổn định.
Vợ ông, bà Nicola, nói với Daily Telegraph rằng chồng mình đã trải qua “một vài ngày rất kịch tính” khi tình trạng sức khỏe liên tục biến động.
Cơ quan An ninh Y tế Anh cũng xác nhận hai công dân Anh đang tự cách ly tại nhà sau khi có khả năng tiếp xúc với virus Hanta. Trong khi đó, tàu MV Hondius đang di chuyển về phía quần đảo Canary của Tây Ban Nha, sau 3 ngày neo đậu gần Cape Verde, quốc đảo ngoài khơi Tây Phi.
Hành trình biết ơn cuộc sống
Virus Hanta là tên gọi chung của một họ virus, không phải một bệnh duy nhất. Tên gọi này xuất phát từ một con sông ở Hàn Quốc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nhóm virus này có hơn 20 loài khác nhau.
Nguồn lây thường gặp là động vật gặm nhấm. Virus có thể tồn tại trong nước tiểu, phân khô hoặc nước bọt của chúng. Con người thường nhiễm bệnh khi hít phải các hạt bụi có chứa virus trong không khí. Một số trường hợp cũng có thể mắc bệnh sau khi bị động vật gặm nhấm cắn.
Lorne tin rằng ông nhiễm virus từ phân chuột sau khi giũ một tấm thảm trên gác mái. Với Christian, nguồn lây được nghi ngờ ở ngay trong khu vườn nhà ông.
Trước khi ông mắc bệnh, con trai ông từng tìm thấy một con chuột chết trong vườn. Sau đó, một nhà sinh vật học được chính quyền ủy nhiệm đã phát hiện mẫu dương tính với virus Hanta tại khu vực này.
Hiện chưa có vaccine hoặc thuốc kháng virus đặc hiệu cho bệnh nhân nhiễm virus Hanta. Việc điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ, giúp người bệnh vượt qua giai đoạn nguy hiểm. Tùy mức độ nặng, bệnh nhân có thể cần thở máy, lọc máu, truyền dịch hoặc điều trị tại khoa hồi sức tích cực.
Sau khi xuất viện, Lorne phải mất khoảng một năm rưỡi để hồi phục và lấy lại sức khỏe.
Ngoài ảnh hưởng về hô hấp, ông còn bị cứng khớp vai sau thời gian điều trị. Tình trạng này gây đau, khiến việc phục hồi thể lực khó khăn hơn. Lorne cũng mắc chứng rối loạn nhịp tim (rung nhĩ) và phải dùng thuốc tim hằng ngày.
“Tim tôi không hoạt động đồng bộ, các buồng tim không phối hợp nhịp nhàng. Vì vậy, khi họ làm cho tim tôi đập trở lại, tôi có một trái tim khỏe nhưng nhịp điệu không bình thường”, ông giải thích.
Christian hồi phục nhanh hơn. Ông cho biết sau khoảng 4 tháng, sức khỏe đã trở lại bình thường và không có tổn thương đáng kể. Tuy nhiên, ông thừa nhận thời gian điều trị và lọc máu là gánh nặng lớn với cơ thể.
Sau khi sống sót, Lorne và Christian đều nhìn cuộc sống khác đi. Lorne biết ơn đội ngũ y tế đã cứu mình và tham gia gây quỹ hỗ trợ cơ sở y tế địa phương. Christian xem biến cố là bài học khiến ông khiêm nhường hơn.
Với Lorne, những ngày hồi sức vẫn là ký ức khó quên. “Bạn sẽ không còn coi mọi thứ là điều hiển nhiên nữa”, ông nói. Điều ông nhớ nhất là ngụm nước đầu tiên sau hai tuần không được uống chất lỏng, thứ ông gọi là “ngon nhất” từng nếm.
Thịt ướp được bảo quản lạnh đúng cách dưới 5°C và sử dụng trong vòng 8–12 giờ vẫn giữ được giá trị dinh dưỡng như protein, sắt, kẽm và vitamin nhóm B.
Tuy nhiên, tẩm ướp thịt quá lâu (trên 24 tiếng), ướp quá nhiều muối, bột canh hoặc nước mắm khiến lượng natri thấm sâu vào thực phẩm, làm tăng gánh nặng cho thận và hệ tim mạch.. Theo khuyến cáo của WHO, tổng lượng muối nên dưới 5g/ngày.
Các món thịt ướp kỹ, nhiều đường, mật ong rồi nướng hoặc chiên ở nhiệt độ cao dễ tạo ra HCA (Heterocyclic Amines) và PAH (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons). Đây là các hợp chất được nhiều nghiên cứu ghi nhận có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.
Ngoài ra, thời gian ướp càng lâu, đặc biệt với thịt nhiều mỡ, quá trình oxy hóa lipid diễn ra càng mạnh. Điều này không chỉ làm giảm hương vị tự nhiên mà còn làm tăng các sản phẩm oxy hóa không có lợi cho sức khỏe. Để thịt "ngấm gia vị" ở ngoài quá lâu tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh.
Lạm dụng thịt tẩm ướp sẵn, sử dụng nhiều muối, phụ gia và gia vị đậm có thể che lấp dấu hiệu thịt không còn tươi. Người tiêu dùng rất khó đánh giá chất lượng thật của sản phẩm. Nhiều người còn rửa lại thịt đã ướp, vừa làm mất chất dinh dưỡng vừa có thể gây nhiễm khuẩn chéo sang rau sống, dao, thớt và thực phẩm chín.
Lưu ý, bạn nên sơ chế thịt bằng cách rửa sạch dưới vòi nước rồi để ráo. Chia thịt thành từng phần rồi cho vào hộp có nắp đậy hoặc túi zip. Không nên nhồi nhét quá nhiều thịt hay thực phẩm vào tủ lạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Không nên tích trữ thịt quá lâu trong tủ.
Dưới đây là 3 loại thực phẩm và đồ uống quen thuộc chứa caffeine và những lợi ích của chúng, theo Healthline (Mỹ).
Cà phê là đồ uống pha từ hạt cà phê - nguồn caffeine tự nhiên phổ biến nhất. Một tách cà phê khoảng 240 ml trung bình chứa khoảng 100 mg caffeine.
Tuy nhiên, hàm lượng caffeine có thể khác nhau đáng kể tùy loại cà phê và cách pha (tự pha tại nhà hay mua ngoài hàng quán). Ngoài ra còn có cà phê decaf (cà phê đã khử caffeine), vẫn chứa caffeine nhưng thấp hơn nhiều so với cà phê thông thường. Một tách decaf khoảng 240 ml có thể chứa từ 1 - 50 mg caffeine, tùy thương hiệu và phương pháp pha chế.
Tương tự hạt cà phê, hạt ca cao cũng chứa caffeine tự nhiên. Vì vậy, mọi loại chocolate hay thực phẩm vị chocolate đều có caffeine, cụ thể:
Ngoài caffeine, ca cao còn chứa flavonol và methylxanthine - những hợp chất có tính chống oxy hóa và chống viêm, có thể mang lại lợi ích sức khỏe.
Trà xanh là nguồn caffeine tự nhiên rất phổ biến, đặc biệt ở châu Á. Một ly trà xanh 240 ml thường chứa khoảng 30 - 50 mg caffeine, bằng khoảng một nửa cà phê. Trà xanh còn chứa theanine - một axit amin được cho là có thể giúp giảm căng thẳng và cải thiện chức năng não khi kết hợp với caffeine.
Caffeine giúp kích thích não và hệ thần kinh, tăng sự tỉnh táo, giảm mệt mỏi và cải thiện tập trung. Dùng ở mức vừa phải, caffeine còn có thể hỗ trợ tâm trạng, phản xạ và hiệu suất vận động.
Một số nghiên cứu cho thấy cà phê có thể giúp bảo vệ gan, giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan, ung thư đại trực tràng, đồng thời hỗ trợ sức khỏe tim mạch, đường ruột và giảm nguy cơ tiểu đường loại 2, đột quỵ hay một số bệnh thần kinh.
Tuy nhiên, tác dụng của caffeine phụ thuộc vào liều lượng và khả năng dung nạp của từng người. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho biết người trưởng thành khỏe mạnh thường có thể tiêu thụ tối đa khoảng 400 mg caffeine/ngày mà không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, cho biết nhiều đồ uống mùa hè quen thuộc có thể gây áp lực lên thận nếu tiêu thụ quá nhiều.
Đồ uống nhiều đường
Mùa hè, mọi người có nhu cầu uống nhiều loại nước ngọt nhiều đường, nước có gas, tăng lực để giải khát. Tuy nhiên nước tăng lực chứa nhiều caffeeine và đường cao, có thể gây tăng huyết áp tạm thời, ảnh hưởng lọc cầu thận, thường xuyên uống dễ gây stress chuyển hóa.
Nước ngọt chứa phosphate và đường cao, lạm dụng có nguy cơ rối loạn chuyển hóa canxi, tăng nguy cơ sỏi thận và suy thận mạn. "Uống giải khát nhưng thận phải trả giá", bác sĩ nói.
Các loại nước ép đóng chai, nước ép công nghiệp chứa nhiều đường, chất bảo quản, phẩm màu. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống mạch máu nhỏ trong thận, khiến khả năng lọc suy giảm.
Nước ép trái cây đóng chai chứa Fructose cao, làm tăng acid uric, nguy cơ sỏi và tổn thương thận. Việc nạp nhiều đường tinh luyện làm tăng axit uric trong máu, tạo điều kiện hình thành sỏi thận.
Trà sữa
Trà sữa chứa lượng đường rất cao kèm nhiều loại trân châu, thạch cũng nhiều đường, làm tăng nguy cơ kháng insulin. Nhiều loại trà chứa oxalate, dễ hình thành sỏi thận.
Trà đá, cà phê
Trà đặc chứa nhiều oxalate, uống thay nước lọc làm tăng nguy cơ sỏi. Cà phê chứa nhiều caffeine, khi liều lượng vượt quá ngưỡng, cà phê không còn là "chất chống buồn ngủ" mà trở thành một yếu tố gây hại tim mạch.
Các nghiên cứu cho thấy với mỗi 5 ly cà phê kiểu pha không lọc, cholesterol toàn phần có thể tăng khoảng 8–10 mg/dL, và ở liều cực cao (trên 5–6 ly/ngày), LDL có thể tăng thêm 15–20 mg/dL hoặc hơn.
Ngoài ra, caffeine còn ức chế melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ và có tác dụng chống oxy hóa bảo vệ tim mạch. Caffeine duy trì nồng độ cortisol cao về đêm, thúc đẩy viêm hệ thống và kháng insulin. Lạm dụng cà phê làm tăng nguy cơ mất ngủ, không tốt cho tim mạch.
Nước mía
Nước mía có tính mát, giúp thanh nhiệt, giải độc. Song, mía rất ngọt, lượng đường cao, gần như "nước đường". Uống quá nhiều nước mía đường làm tăng đường huyết, ảnh hưởng vi mạch thận. Đối với người có thể trạng bình thường, uống nhiều dễ dẫn đến tăng cân. Người có đường ruột yếu, hay đầy bụng và tiêu chảy cũng không nên sử dụng thường xuyên. Người có bệnh nền như tiểu đường, mỡ máu, gout cần hạn chế.
Nước dừa
Nước dừa là thức uống giải nhiệt quen thuộc, song giàu kali. Uống quá nhiều làm tăng kali máu, đặc biệt người có bệnh thận tiềm ẩn. Tuyệt đối không dùng nước dừa thay thế nước lọc, không nên uống hằng ngày trong thời gian dài hoặc uống quá nhiều, gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng cơ.
Trẻ em không nên uống nước dừa hằng ngày do dạ dày trẻ còn nhỏ nên nếu uống quá nhiều có thể bị no, ức chế cảm giác thèm ăn/ăn đúng bữa.
Bia lạnh
Bia lợi tiểu, gây mất nước, tăng acid uric làm tăng nguy cơ gout và sỏi thận. "Uống cho mát nhưng thực chất đang làm thận khát nước hơn", bác sĩ nói.
Bia chứa lượng cồn nhất định, một cốc bia tương đương gần một đơn vị cồn. Với người trưởng thành, mỗi giờ, gan chỉ xử lý được khoảng một đơn vị cồn. Đây là con số ở mức trung bình, tùy theo thể trạng khác nhau quãng thời gian này có thể tăng lên hay giảm đi, như các yếu tố bệnh lý, tuổi tác, cân nặng, tình trạng dạ dày...
