Kênh CNN và trang tin Axios hôm 11/5 dẫn lời các cố vấn giấu tên cho biết so với những tuần trước, Tổng thống Donald Trump “đang cân nhắc nghiêm túc hơn về khả năng nối lại hoạt động quân sự quy mô lớn”.
Ba quan chức Mỹ am hiểu vấn đề nói rằng Tổng thống Trump muốn một thỏa thuận chấm dứt xung đột, song Iran đã bác bỏ nhiều đề xuất của ông và từ chối nhượng bộ đáng kể về chương trình hạt nhân. Điều này thúc đẩy lãnh đạo Mỹ xem xét lại phương án sử dụng biện pháp quân sự.
Hai quan chức Mỹ tiết lộ ông Trump đang cân nhắc một số hoạt động để gia tăng áp lực lên Iran, buộc họ nhượng bộ về vấn đề hạt nhân. “Ông ấy sẽ điều chỉnh lại một chút”, một quan chức cho hay, trong khi người còn lại nói rằng “tất cả chúng ta đều biết điều này sẽ dẫn đến đâu”.
Axios thêm rằng ông Trump đang cân nhắc nối lại Dự án Tự do, chiến dịch của Mỹ nhằm hướng dẫn tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Một lựa chọn khác là tiếp tục không kích và nhắm vào 25% mục tiêu mà quân đội Mỹ đã xác định, song điều này sẽ chỉ diễn ra nếu lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.
Theo các nguồn tin của CNN, Tổng thống Trump khó có khả năng đưa ra quyết định trước khi khởi hành đến Trung Quốc.
Các nhóm trong chính quyền Tổng thống Trump đang đề xuất hướng đi khác nhau cho giai đoạn tiếp theo. Một số quan chức, trong đó có những người làm việc ở Lầu Năm Góc, ủng hộ cách tiếp cận quyết liệt hơn để gây áp lực buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán. Số khác theo đuổi nỗ lực tạo điều kiện cho biện pháp ngoại giao.
Nhiều quan chức dưới quyền ông Trump muốn trung gian Pakistan thẳng thắn hơn trong các cuộc tiếp xúc với Iran. Một số người bày tỏ hoài nghi liệu Pakistan có truyền đạt đầy đủ thông điệp không hài lòng của ông Trump về tình hình đàm phán hay không, số khác cho rằng Islamabad thường chia sẻ với Washington phiên bản “tích cực hơn thực tế” về lập trường của Tehran.
Một quan chức Trung Đông khẳng định các quốc gia khu vực và Pakistan từng cố thuyết phục Iran rằng Tổng thống Trump đang thất vọng và đây là cơ hội cuối cùng để họ nghiêm túc đàm phán. “Dường như Iran không lắng nghe hoặc để tâm đến bất cứ ai”, quan chức này nói.
Thông tin được đưa ra giữa lúc Mỹ và Iran vẫn duy trì nỗ lực thương lượng, trao đổi các đề xuất về thỏa thuận chấm dứt xung đột thông qua trung gian. Tổng thống Trump ngày 10/5 cho biết “không thể chấp nhận được” phản hồi của Iran với dự thảo thỏa thuận hòa bình mà Mỹ đưa ra.
Giới chức Iran sau đó tuyên bố đề nghị của họ “hào phóng và hợp lý, mang lại lợi ích cho khu vực và toàn thế giới”, không phải là những yêu cầu quá đáng hay thiếu trách nhiệm. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định Iran đã chuẩn bị mọi phương án và “sẵn sàng đáp trả, dạy một bài học cho bất cứ ai gây hấn”.
"Nếu Mỹ sẵn sàng mở cửa lại Hormuz, điều đó là rất tốt. Đó là những gì chúng tôi đã kêu gọi ngay từ đầu", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu tại cuộc họp của các lãnh đạo châu Âu ở Armenia ngày 5/4.
Tuyên bố được ông Macron đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/5 thông báo khởi động chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm dẫn đường cho tàu hàng qua eo biển Hormuz, gọi đây là "cử chỉ nhân đạo từ Mỹ và Iran".
Tổng thống Macron cho biết Pháp ủng hộ việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, nhưng nhấn mạnh rằng Paris sẽ không tham gia vào bất kỳ chiến dịch sử dụng vũ lực nào nếu không có sự ủy quyền rõ ràng.
"Trước hết điều chúng tôi mong muốn là sự phối hợp giữa Mỹ và Iran, đó là giải pháp bền vững duy nhất để đảm bảo tự do hàng hải không bị hạn chế và không bị thu phí tại eo biển Hormuz", ông nói.
Pháp cùng với Anh đã dẫn đầu các nỗ lực tập hợp một liên minh gồm nhiều nước châu Âu để mở lại eo biển Hormuz, vốn bị phong tỏa sau khi chiến sự Iran bùng phát, nhưng khẳng định điều này chỉ được thực hiện sau khi xung đột chấm dứt.
Ông Macron thêm rằng châu Âu đang phát triển kiến trúc an ninh của chính mình và sẽ không tham gia vào bất cứ chiến dịch quân sự nào để mở lại Hormuz trong một "khuôn khổ không rõ ràng".
"Châu Âu đang tự định đoạt số phận của mình, tăng cường khả năng phòng thủ và chi tiêu an ninh, cũng như xây dựng các giải pháp chung", Tổng thống Pháp cho hay.
Tuy nhiên, triển vọng về việc Mỹ - Iran cùng phối hợp để mở lại eo biển Hormuz đang trở nên xa vời. Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran, đã cảnh báo sẽ coi bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm can thiệp vào eo biển Hormuz là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn.
Chuyên gia Jennifer Parker tại Viện Lowy, Australia, nhận định rằng khi tiến hành chiến dịch "Dự án Tự do", quân đội Mỹ sẽ tăng cường hiện diện quanh eo biển Hormuz để trấn an các tàu thương mại tìm cách đi qua đây, nhưng không tham gia hộ tống trực tiếp.
Điều đó có thể bao gồm một vài tàu chiến của hải quân Mỹ và một loạt máy bay bay được giao nhiệm vụ "phát hiện và tiêu diệt" bất kỳ tàu thuyền nào tìm cách tấn công tàu thương mại đi qua eo biển, chuyên gia Parker nói.
"Đây dường như là một chiến dịch không phải để hộ tống trực tiếp một hoặc một vài tàu, mà là nỗ lực thay đổi tình hình trong eo biển để các tàu cảm thấy an toàn khi di chuyển", chuyên gia này nói.
Tuy nhiên, Mỹ chưa công bố các bước đi cụ thể để hướng dẫn tàu thương mại rời khỏi vịnh Ba Tư. Khoảng vài nghìn tàu mắc kẹt tại khu vực này do eo biển Hormuz bị phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát.
Washington và Tehran vẫn duy trì lệnh ngừng bắn, song triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn chưa rõ ràng. Trong khoảng thời gian này, hai nước tiếp tục mâu thuẫn về vấn đề quanh eo biển Hormuz.
Kể từ khi xung đột nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4.
Theo đài CNN ngày 17-5, vụ việc xảy ra trên phố Via Emilia - tuyến đường đông đúc ở trung tâm TP Modena nước Ý ngày 16-5.
Thị trưởng Modena, ông Massimo Mezzetti, cho biết sau khi chiếc xe lao vào đám đông, tài xế bước xuống xe và vung dao.
"Bốn công dân đã khống chế nghi phạm và giao cho lực lượng thực thi pháp luật", ông Mezzetti nói với hãng thông tấn nhà nước RAI.
Công tố viên TP Modena cho biết có tổng cộng bảy người bị thương trong vụ việc.
Hai nạn nhân buộc phải cắt cụt chi dưới do cú tông mạnh của xe, trong đó một người đang trong tình trạng nguy kịch.
Những người còn lại bị thương ở nhiều mức độ nghiêm trọng khác nhau.
Theo giới chức, hai du khách, một người Đức và một người Ba Lan, nằm trong số các nạn nhân bị xe tông.
Sau khi lao xe vào đám đông, tài xế được cho là đã dùng dao tấn công ba người đàn ông tìm cách ngăn hắn bỏ trốn.
Một người trong số này bị thương do dao đâm.
Công tố viên cho biết nghi phạm là người đàn ông 31 tuổi và đã bị ban hành lệnh tạm giam.
Giới chức nhận định nghi phạm có chủ đích gây nguy hiểm cho an toàn công cộng cũng như tính mạng các nạn nhân, do thời điểm gây án vào khoảng 16h50 là lúc khu vực đông người dân và khách mua sắm.
Tỉnh trưởng Modena, ông Fabrizio Triolo, cho biết nghi phạm có bằng quản trị kinh doanh, hiện thất nghiệp.
Ông Triolo nói thêm nghi phạm từng được chuyển đến cơ sở sức khỏe tâm thần vì bị rối loạn nhân cách dạng phân liệt vào năm 2022, song giới chức "mất dấu" người này sau một thời gian theo dõi.
"Tại thời điểm bị bắt, người này không chịu ảnh hưởng của các chất hướng thần hay kích thích nên có vẻ tỉnh táo", ông Triolo nói, đồng thời cho biết quá trình điều tra vẫn đang tiếp diễn.
Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đã rút ngắn chuyến công du tại Greece sau vụ việc và dự kiến đến Modena ngày 18-5.
Bà Meloni mô tả đây là vụ việc "cực kỳ nghiêm trọng" và gửi lời thăm hỏi tới các nạn nhân cùng gia đình họ.
Ngày 26.5, Ngoại trưởng Úc Penny Wong, Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nhóm họp tại New Dehli. Đây là cuộc gặp cấp ngoại trưởng thứ ba của Quad kể từ tháng 9.2024, theo Reuters.
Tại cuộc họp, các Ngoại trưởng bộ tứ công bố dự án hợp tác với Fiji để nâng cấp cơ sở hạ tầng cảng biển tại các đảo Thái Bình Dương, đánh dấu dự án cơ sở hạ tầng chung đầu tiên của nhóm.
Ông Rubio cho biết sáng kiến này nhằm xử lý tình trạng thiếu hụt năng lực cảng biển trong khu vực, đồng thời là "minh chứng thực tiễn" cho khả năng của nhóm trong việc xây dựng hạ tầng chất lượng cao và bền vững. "Hôm nay, chúng ta đã có những kết quả cụ thể, khả thi để công bố với các quốc gia của mình và phần còn lại của thế giới", ông Rubio nói, đồng thời gọi nhóm Quad là "quan hệ đối tác hành động".
Ngoài dự án cảng ở Fiji, 4 nước cũng nhất trí khởi động sáng kiến an ninh năng lượng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhằm tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng nhiên liệu trong khu vực. Mỹ dự kiến đăng cai diễn đàn an ninh năng lượng Quad vào cuối năm nay, theo Đài DW.
Sáng kiến này được công bố trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đối với vận chuyển dầu khí. Ngoại trưởng Úc Penny Wong cảnh báo bất kỳ sự đóng cửa nào tại eo biển này cũng sẽ gây hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh năng lượng khu vực.
"Chúng tôi nhận thức rõ tầm quan trọng của nguyên tắc tự do hàng hải và phản đối bất kỳ đề xuất thu phí nào", bà Wong nói, đề cập kế hoạch của Iran về việc thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Quad cũng công bố khuôn khổ hợp tác về khoáng sản thiết yếu. Theo ông Rubio, khuôn khổ này sẽ giúp 4 nước phối hợp chính sách kinh tế và đầu tư để củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản, từ khai thác, chế biến đến tái chế. Động thái này có ý nghĩa quan trọng với Nhật Bản trong bối cảnh Trung Quốc từng hạn chế xuất khẩu một số khoáng sản được sử dụng trong ngành hàng không vũ trụ, quốc phòng và bán dẫn giữa các căng thẳng ngoại giao.
Bên cạnh đó, Quad sẽ thúc đẩy sáng kiến giám sát hàng hải, tích hợp năng lực của 4 nước và chia sẻ dữ liệu gần thời gian thực về hoạt động của tàu thuyền, bao gồm cả tàu thương mại. Các sáng kiến trước đây của Quad cũng tập trung vào việc hỗ trợ các nước trong khu vực nâng cao năng lực nắm bắt tình hình trên biển, theo Reuters.
Cuộc gặp diễn ra sau giai đoạn Quad bị cho là mất động lực, đặc biệt khi nhóm không tổ chức được hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo trong năm 2025, giữa lúc quan hệ Mỹ - Ấn Độ gặp căng thẳng vì thuế quan và một số vấn đề khác.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Rubio khẳng định Mỹ vẫn "hết sức cam kết" với Quad, gọi đây là "trụ cột" trong chiến lược toàn cầu của Mỹ. Trước cuộc gặp, ông cũng nói Mỹ muốn Quad chuyển từ đối thoại sang các hành động thực tế hơn.
Theo bà Premesha Saha, chuyên gia chính sách cấp cao tại Asia Society Australia, việc không có hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo Quad làm dấy lên một số nghi ngờ, nhưng không nhất thiết cho thấy vai trò của nhóm này suy giảm. "Nếu Quad có thể tiếp tục hoạt động hiệu quả ở cấp bộ trưởng và cấp làm việc, nhóm này vẫn có thể duy trì tầm ảnh hưởng, ngay cả khi không thường xuyên phát tín hiệu ở cấp lãnh đạo", bà Saha nhận định.
