Tối 9/5, bé N.L.P.V. (5 tuổi, trú tại phường Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk) được gia đình đưa vào Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh cấp cứu trong tình trạng hai mắt sưng đỏ, đau nhức, chảy nước mắt liên tục.
Theo gia đình, trước đó bé chơi đồ thổi bong bóng xà phòng và không may để dung dịch bắn vào mắt. Dù người nhà nhanh chóng rửa dưới vòi nước, tình trạng kích ứng vẫn tăng dần khiến cả gia đình hoảng hốt.
Thạc sĩ Trần Thị Mỹ Giêng, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh cho biết bệnh nhi bị viêm kết mạc dị ứng cấp tính mức độ 1 do tiếp xúc hóa chất từ đồ chơi. May mắn, giác mạc chưa bị tổn thương sâu và bé đã ổn định sau 2 ngày điều trị.
Vụ việc khiến nhiều phụ huynh lo lắng bởi bong bóng xà phòng là món đồ chơi phổ biến, được bán rộng rãi trước cổng trường, khu vui chơi hay vỉa hè với giá rất rẻ.
Dung dịch càng nhiều bọt, nguy cơ kích ứng càng cao
TS Vũ Thị Tần, chuyên gia hóa học cho biết, phần lớn dung dịch trong đồ chơi tạo bong bóng xà phòng hiện nay chứa nhiều chất hoạt động bề mặt nhằm tạo bọt mạnh và giữ bóng lâu vỡ.
“Các chất này có khả năng tạo nhiều bọt nhưng cũng dễ gây kích ứng da và niêm mạc, nhất là vùng mắt, môi hoặc da nhạy cảm của trẻ nhỏ”, chuyên gia nói.
Theo TS Tần, khi trẻ chỉ thổi bóng thông thường, nguy cơ không quá lớn. Tuy nhiên, nếu dung dịch tiếp xúc trực tiếp với mắt, miệng hoặc trẻ vô tình nuốt phải, nguy cơ kích ứng sẽ tăng lên đáng kể.
“Những chất tạo bọt này khi chạm nhiều vào da nhạy cảm có thể gây đỏ rát, ngứa, sưng nề. Trẻ nhỏ thường dụi mắt bằng tay sau khi chơi nên nguy cơ càng cao hơn”, TS Tần phân tích.
Chuyên gia cho biết nhiều loại đồ chơi trôi nổi hiện nay không ghi rõ thành phần hóa học, nguồn gốc xuất xứ hoặc tiêu chuẩn an toàn. Một số sản phẩm có thể chứa hàm lượng cao các chất hoạt động bề mặt như SLS (Sodium Lauryl Sulfate) hoặc SLES (Sodium Laureth Sulfate).
Đây là những chất thường được dùng trong xà phòng, dầu gội, nước rửa chén để tạo bọt nhưng sử dụng ở nồng độ cao hoặc tiếp xúc trực tiếp với mắt, chúng có thể gây kích ứng mạnh.
Cách nhận diện dung dịch bong bóng nguy cơ cao
Theo TS Vũ Thị Tần, phụ huynh có thể nhận biết sơ bộ những loại dung dịch chứa nhiều chất tạo bọt thông qua một số dấu hiệu trực quan.
“Chỉ cần lắc chai dung dịch. Nếu tạo quá nhiều bọt, bọt dày và lâu tan thì chứng tỏ chứa lượng lớn chất tạo bọt”, TS Tần nói.
Ngoài ra, chuyên gia khuyến cáo phụ huynh nên cảnh giác với các sản phẩm có đặc điểm:
– Không nhãn mác, không ghi nơi sản xuất.
– Màu sắc quá sặc sỡ, mùi hóa học nồng.
– Giá quá rẻ, bán trôi nổi ngoài vỉa hè.
– Dung dịch tạo bọt quá dày hoặc nhớt bất thường.
– Trẻ có cảm giác ngứa, nóng rát tay chỉ sau thời gian ngắn tiếp xúc.
Bên cạnh đó, theo TS Tần, phụ huynh cũng không nên tự pha thêm nước rửa chén, xà phòng giặt hoặc chất tẩy rửa để “tạo nhiều bóng hơn”. Những hóa chất này có độ kích ứng cao hơn nhiều so với dung dịch đồ chơi thông thường.
Sau khi chơi bong bóng xà phòng, nên cho trẻ rửa tay bằng nước sạch và thay quần áo nếu dung dịch dính nhiều lên người.
Chuyên gia cũng khuyến cáo phụ huynh không nên tích trữ các chai dung dịch cũ quá lâu sau khi mở nắp vì nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc biến đổi thành phần hóa học khi bảo quản ngoài trời nóng.
Trẻ bị dính dung dịch vào mắt cần làm gì?
Theo khuyến cáo của bác sĩ, khi trẻ bị dung dịch bong bóng xà phòng bắn vào mắt, phụ huynh cần ngay lập tức rửa mắt bằng nước sạch liên tục trong nhiều phút để làm loãng hóa chất.
Không tự ý nhỏ thuốc, đắp lá hoặc dùng mẹo dân gian lên mắt trẻ.
Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu như: Đỏ mắt kéo dài, sưng mí mắt, chảy nước mắt liên tục, kêu đau rát, sợ ánh sáng, dụi mắt liên tục phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
TS Vũ Thị Tần khuyến cáo phụ huynh không nên mua các loại dung dịch thổi bong bóng không rõ nguồn gốc, không nhãn mác, có mùi hóa chất nồng hoặc tạo bọt quá dày, lâu tan bất thường.
“Khi cho trẻ chơi, cần tránh để dung dịch tiếp xúc với mắt, miệng; sau khi chơi nên rửa tay bằng nước sạch.
Nếu dung dịch bắn vào mắt, cần rửa mắt ngay liên tục trong ít nhất 15 phút và đưa trẻ đi khám nếu còn đỏ, đau rát, sưng mí, chảy nước mắt hoặc sợ ánh sáng”, TS Tần cho hay.
Để có kết quả chẩn đoán thành công bé gái 12 tuổi mắc FOP vừa được công bố trên tạp chí y khoa quốc tế là hành trình hơn hai năm các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng TP (TP.HCM) đi tìm lời giải cho một căn bệnh cực hiếm, với tỉ lệ mắc khoảng 1/2 triệu người trên thế giới.
Ca bệnh được xem là trường hợp mắc FOP đầu tiên tại Việt Nam được chẩn đoán và công bố trên một tạp chí khoa học quốc tế sau sáu tháng bình duyệt nghiêm ngặt. Việc chẩn đoán đúng có ý nghĩa then chốt, bởi ở người mắc bệnh này khi càng can thiệp hoặc xâm lấn, quá trình "hóa đá" càng diễn tiến nhanh và nghiêm trọng hơn.
Hai trong năm bác sĩ của ê kíp chẩn đoán gồm Lê Thanh Bình, Phó trưởng khoa thận - nội tiết và Nguyễn Dương Phi, Phó trưởng khoa chấn thương chỉnh hình - bỏng - tạo hình của Bệnh viện Nhi đồng TP, đã chia sẻ với Tuổi Trẻ về câu chuyện phía sau hành trình gọi được tên bệnh FOP cho bé gái 12 tuổi (ngụ TP.HCM).
Nhắc lại quá trình tiếp nhận bé gái mắc FOP cực hiếm, bác sĩ Bình cho biết những biểu hiện đầu tiên của bệnh xuất hiện sau một chấn thương nhẹ khi bệnh nhi tập đi xe đạp năm 9 tuổi.
Tai nạn này được xem là "điểm kích hoạt" khiến bệnh bùng phát. Tại vị trí chấn thương xuất hiện tình trạng sưng đau, viêm và co cứng. Sau đó tình trạng xơ cứng lan dần từ vùng mông lên vai, khiến bé đi lại khó khăn, hạn chế nghiêm trọng các sinh hoạt hằng ngày.
Trong hơn hai năm, gia đình đã đưa bé đến nhiều bệnh viện chuyên khoa ngoại lớn tại TP.HCM thăm khám. Tuy được điều trị triệu chứng, nguyên nhân thực sự của căn bệnh vẫn chưa được xác định.
Trước tình trạng khớp ngày càng co cứng, các bác sĩ từng cân nhắc phẫu thuật giải phóng khớp để cải thiện vận động cho bệnh nhi, song do chưa làm rõ bản chất bệnh lý nên phương án này chưa được thực hiện.
Bước ngoặt xuất hiện khi ca bệnh được hội chẩn cùng ê kíp Bệnh viện Nhi đồng TP. Triệu chứng chính của bệnh nhi là hạn chế vận động các khớp kèm các khối cứng ở vùng lưng quanh vai và hông.
Kết quả chụp CT scan cho thấy không có bất thường ở xương, tuy nhiên các mô mềm quanh khớp lại xuất hiện hiện tượng canxi hóa lan rộng.
"Chúng tôi thấy hiện tượng canxi hóa quanh khớp chính là điểm mấu chốt. Hình ảnh CT scan cho thấy xương gần như bình thường, trong khi tình trạng canxi hóa lại tập trung ở các mô mềm quanh khớp.
Chúng tôi đã suy nghĩ đến nhiều nguyên nhân có khả năng gây ra hiện tượng này nhưng khả năng cao là do di truyền. Nhận định này dựa trên tuổi và cách bệnh khởi phát cũng như diễn tiến sau đó", bác sĩ Bình nhớ lại.
Từ đó, ê kíp đã quyết định thực hiện xét nghiệm giải trình tự gene có chọn lọc nhằm tìm nguyên nhân của bệnh. Kết quả xác nhận bệnh nhi mang đột biến gene gây FOP và thuộc nhóm khoảng 5% bệnh nhân không có dị tật ngón chân cái dù mang đầy đủ đặc điểm di truyền và lâm sàng khác của bệnh.
Như vậy hơn hai năm kể từ khi những triệu chứng đầu tiên xuất hiện, qua nhiều lần thăm khám, chuyển viện và hội chẩn liên chuyên khoa, đến khi các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng TP tìm được đột biến gây bệnh FOPbằng xét nghiệm giải trình tự gene, căn bệnh hiếm gặp của bé gái cuối cùng mới được gọi đúng tên.
Bác sĩ Bình cho biết hiện y học thế giới vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho FOP. Hiện tại thuốc Palovarotene, giúp làm giảm tình trạng canxi hóa mới (không tác dụng lên mô đã hóa xương), đang được sử dụng tại các nước phát triển (Mỹ, Canada, Úc...) với chi phí điều trị rất tốn kém.
Liệu pháp điều trị mới vẫn đang được nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng tại Mỹ, song hiệu quả lâu dài và ảnh hưởng của thuốc vẫn cần tiếp tục được đánh giá.
Theo bác sĩ Phi, điều quan trọng nhất trong chăm sóc bệnh nhân FOP là tránh mọi can thiệp gây tổn thương. Đặc tính nguy hiểm của căn bệnh này là bất kỳ sang chấn nào, từ té ngã, va đập đến phẫu thuật, cắt bỏ mô xơ hay tiêm bắp đều có thể kích hoạt phản ứng viêm dữ dội và thúc đẩy quá trình hình thành xương tại các mô mềm.
Vì vậy, bệnh nhân phải được chăm sóc rất cẩn thận như sống trong "lồng kính", tránh mọi chấn thương có thể xảy ra, không tiêm bắp và hạn chế tối đa các thủ thuật xâm lấn. Điều trị hiện chủ yếu nhằm kiểm soát viêm và duy trì chất lượng sống.
"Với FOP, càng can thiệp càng làm bệnh nặng hơn. Việc phẫu thuật để giải phóng khớp bằng cách loại bỏ các vùng hóa xương không giúp cải thiện tình trạng bệnh mà còn có thể khiến quá trình hóa đá lan rộng. Một mũi tiêm bắp hay một cuộc phẫu thuật không cần thiết cũng có thể kích hoạt quá trình hóa xương mới", bác sĩ Phi nói.
Theo các bác sĩ, giá trị lớn nhất của ca bệnh không chỉ nằm ở việc chẩn đoán thành công một bệnh lý cực hiếm mà còn là lời cảnh báo đối với các bác sĩ lâm sàng. Việc nhận diện sớm FOP có thể giúp tránh những can thiệp ngoại khoa không phù hợp khiến bệnh tiến triển nhanh và nặng nề hơn.
Hiện bé được điều trị ngoại trú. Để hạn chế các đợt bùng phát dẫn đến hóa xương mô mềm, các bác sĩ sử dụng corticosteroid liều cao ngắn ngày trong giai đoạn cấp, kết hợp thuốc kháng viêm không steroid nhằm kiểm soát tình trạng viêm.
Hành trình thực hành phương pháp Kangaroo (Kangaroo Mother Care - KMC) tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An bắt đầu từ nhiều năm trước. Khi đó, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng Khoa Sản - Nhi của Bệnh viện Sản Nhi TWG Long An (tiền thân của Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An ngày nay - địa chỉ tại số 136C đường tỉnh 827, phường Tân An, tỉnh Tây Ninh) trăn trở trước thực tế trẻ sinh non, nhẹ cân vốn chịu nhiều thiệt thòi lại phải trải qua những ngày đầu đời trong lồng kính, xa cách vòng tay mẹ.
Từ trăn trở ấy, phương pháp Kangaroo từng bước được triển khai, kế thừa và hoàn thiện qua nhiều thế hệ nhân viên y tế, trở thành một trong những giá trị chuyên môn được bệnh viện kiên trì theo đuổi đến hôm nay. Đây không đơn thuần là một kỹ thuật y tế, mà là một mô hình chăm sóc toàn diện cho các trường hợp sinh non, nhẹ cân, đặt người mẹ và em bé làm trung tâm, kết hợp chặt chẽ giữa tình mẫu tử và sự can thiệp lâm sàng.
Thực tế cho thấy, việc triển khai phương pháp Kangaroo tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An đã mang lại những thay đổi sâu sắc trong công tác chăm sóc sơ sinh. Thay vì giữ vai trò thụ động do trẻ bị cách ly trong lồng kính, người mẹ và gia đình trở thành người đồng hành trực tiếp, là nhân tố cốt lõi quyết định sự phục hồi của trẻ. Trong quy trình này, mẹ và bé được ở cùng nhau "da kề da" 24/7, giường của mẹ đặt ngay cạnh bàn sưởi ấm của con.
Trong Cẩm nang hướng dẫn thực hành lâm sàng toàn cầu năm 2025 của WHO, nhiều hình ảnh minh họa từ Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An đã phản ánh sinh động một hành trình bền bỉ: từ việc giúp sản phụ tiếp xúc da kề da kéo dài, nuôi con bằng sữa mẹ, giám sát điều trị sát sao cùng phòng cho đến khâu chuẩn bị chu đáo để tiếp tục chăm sóc sau xuất viện. Những hình ảnh này phản ánh quá trình thực hành thường quy của bệnh viện theo đúng các nguyên tắc chăm sóc Kangaroo.
Đặc biệt, các hình ảnh minh họa về phương pháp Kangaroo được WHO ghi nhận trong giai đoạn bệnh viện còn mang tên Bệnh viện Sản Nhi TWG Long An cho đến khi trở thành Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An ngày nay. Điều đó phản ánh hành trình nhiều năm liên tục thực hành và phát triển mô hình chăm sóc Kangaroo tại đơn vị.
Theo hướng dẫn thực hành lâm sàng của WHO, Kangaroo Mother Care (KMC) không chỉ là phương pháp cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ mà là một mô hình chăm sóc toàn diện dành cho trẻ sinh non và nhẹ cân, kết hợp giữa tiếp xúc da kề da kéo dài, nuôi con bằng sữa mẹ, theo dõi sát tình trạng lâm sàng và sự tham gia tích cực của gia đình trong suốt quá trình điều trị.
Tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An, phương pháp này được triển khai theo khuyến cáo của WHO với kỹ thuật tiếp xúc da kề da ngay sau sinh (Immediate KMC) và duy trì liên tục từ 8 đến 24 giờ mỗi ngày. Đáng chú ý, phương pháp này không chỉ áp dụng cho những trẻ sinh non ổn định mà còn được thực hiện đối với nhiều trường hợp cần hỗ trợ hô hấp bằng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP), khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện chuyên môn và được nhân viên y tế theo dõi chặt chẽ.
Ngay từ những phút đầu sau sinh, trẻ được đặt nằm sấp trên ngực trần của mẹ (hoặc người cha), giữ ở tư thế giúp đường thở luôn thông thoáng và tạo cảm giác gần gũi như khi còn trong bụng mẹ. Nhân viên y tế sẽ hỗ trợ gia đình sử dụng băng quấn Kangaroo chuyên dụng để cố định trẻ an toàn trên ngực người chăm sóc, giúp duy trì sự tiếp xúc da kề da liên tục ngay cả khi người mẹ thay đổi tư thế.
Điểm đặc biệt của phương pháp này là quá trình điều trị hầu như không làm gián đoạn sự gắn kết giữa mẹ và con. Trong khi em bé vẫn được ôm da kề da, các điều dưỡng và bác sĩ có thể đồng thời theo dõi nhịp tim, hô hấp, độ bão hòa ô xy trong máu (SpO₂), thực hiện nuôi ăn bằng sữa mẹ qua ống thông khi cần, cũng như tiến hành các thăm dò tại giường như siêu âm tim, siêu âm thóp… Nhờ đó, các can thiệp y khoa hiện đại vẫn được thực hiện đầy đủ, trong khi sự tiếp xúc gần gũi giữa mẹ và con luôn được duy trì như một phần quan trọng của quá trình điều trị. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa tình mẫu tử và công nghệ hỗ trợ hô hấp tại giường đã giúp nâng cao tỷ lệ nuôi sống ổn định cho các bé sinh non, nhẹ cân.
Câu chuyện thực hành phương pháp Kangaroo của Tổ chức Y tế Thế giới tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An đã chứng minh một chân lý giản dị của ngành y: khi các giá trị chuyên môn đúng đắn được vun đắp bằng sự kiên trì và tinh thần lấy con người làm trung tâm sẽ đủ sức lan tỏa toàn cầu. Thời gian tới, bệnh viện sẽ tiếp tục duy trì và phát triển mô hình chăm sóc Kangaroo nhằm mang lại thêm cơ hội sống khỏe cho trẻ sinh non, nhẹ cân, đồng thời đồng hành cùng gia đình các em.
Dù đã cố gắng ăn nhạt nhưng huyết áp vẫn ở mức cao "lì lợm", bạn có thể đang bỏ lỡ chìa khóa quan trọng: Bổ sung các dưỡng chất giúp cơ thể điều hòa áp lực máu từ bên trong.
Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần cắt giảm muối là đủ để kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, theo một nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Nutrition Research and Practice (2021), chế độ ăn giàu kali, magie và ít natri mới là "kiềng ba chân" giúp giảm đáng kể nguy cơ cao huyết áp.
Đặc biệt, ở phụ nữ, chế độ ăn giàu kali có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh lên tới 70%. Các dưỡng chất này không chỉ điều hòa điện giải mà còn giúp thư giãn mạch máu và cải thiện lưu thông máu.
Vai trò của kali, magie và vitamin D trong việc hạ áp
Một báo cáo tổng hợp trên tạp chí Journal of Hypertension (2024) khẳng định tính nhất quán của chế độ ăn giàu kali trong việc hạ huyết áp thông qua 46 nghiên cứu khác nhau. Bên cạnh đó, magie và vitamin D cũng đóng vai trò hỗ trợ đắc lực.
Ngược lại, nghiên cứu trên tạp chí Heart and Mind (2022) cảnh báo rằng chế độ ăn "thừa natri, thiếu kali" gây tổn hại nghiêm trọng đến mạch máu và thận. Việc đảo ngược thói quen này sẽ mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe tim mạch. Chọn đúng thực phẩm giàu kali đôi khi còn hiệu quả hơn việc bạn chỉ cố nhịn vài miếng gà rán mặn.
5 "siêu thực phẩm" hạ huyết áp được khoa học công nhận
Dưới đây là danh sách 5 loại thực phẩm vàng giúp ổn định huyết áp mà bạn nên bổ sung vào thực đơn hàng ngày:
Quả bơ
Chứa hàm lượng kali và magie dồi dào, giúp giãn mạch máu, cân bằng tỉ lệ natri - kali và giảm viêm nhờ các chất béo lành mạnh.
Cá hồi
Axit béo omega-3 trong cá hồi có tác dụng chống viêm, giúp thư giãn mạch máu, từ đó cải thiện chức năng tim mạch.
Cải bó xôi (Chân vịt)
Là nguồn cung cấp kali cao nhưng lại ít natri. Thực phẩm này còn giàu axit folic hỗ trợ phục hồi mạch máu và chống oxy hóa.
Chuối
Loại trái cây giàu kali tự nhiên, giúp cơ thể tăng cường đào thải natri, giảm tình trạng tích nước và giảm áp lực lên thành mạch.
Đậu gà
Chứa nhiều protein và chất xơ hòa tan, hỗ trợ đắc lực trong việc kiểm soát cả huyết áp lẫn đường huyết.
Theo một thử nghiệm ngẫu nhiên trên tạp chí Frontiers in Endocrinology (2023), chế độ ăn ít natri có thể giúp huyết áp tâm thu giảm khoảng 8,1 mmHg, đồng thời nồng độ kali trong máu được cải thiện rõ rệt.
Đáng chú ý hơn, nghiên cứu trên Frontiers in Nutrition (2023) chỉ ra rằng việc kết hợp sử dụng muối thấp natri (loại thay thế 23% natri bằng kali) cùng chế độ ăn DASH có thể giúp huyết áp giảm tới 19 mmHg mà vẫn đảm bảo tính an toàn.
