Nhân Ngày Môi trường thế giới (5/6) và Ngày Đại dương thế giới (8/6), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có bài viết "Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững". Ông nhấn mạnh phát triển xanh, bảo vệ môi trường, bảo vệ đại dương và ứng phó biến đổi khí hậu phải trở thành một trụ cột của mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Thế giới đang chứng kiến những biến đổi sâu sắc chưa từng có về môi trường sinh thái. Trái đất nóng lên liên tục, thời tiết cực đoan, băng tan, nước biển dâng, hạn hán, lũ lụt, cháy rừng, xâm nhập mặn, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm môi trường biển đang tác động trực tiếp đến mọi châu lục. "Sự mất cân bằng ấy cho thấy giới hạn của tự nhiên đang bị đẩy đến mức nguy hiểm", ông viết.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cho rằng mô hình phát triển dựa quá nhiều vào khai thác tài nguyên, tiêu thụ năng lượng hóa thạch, sản xuất tuyến tính và văn hóa tiêu dùng lãng phí đã để lại những hệ quả nặng nề đối với môi trường sinh thái.
Đối với Việt Nam, quốc gia có hơn 3.260 km bờ biển, hai đồng bằng lớn cùng hệ thống sông ngòi dày đặc, biến đổi khí hậu, nước biển dâng, bão lũ, xâm nhập mặn, sạt lở, ô nhiễm môi trường và suy giảm nguồn lợi tự nhiên đang đặt ra nhiều thách thức lớn. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng, giảm rác thải nhựa đại dương, phát triển kinh tế tuần hoàn, bảo tồn đa dạng sinh học và thực hiện Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh truyền thống văn hóa Việt Nam từ lâu đã đề cao sự hòa hợp với thiên nhiên. Trong thời đại mới, tinh thần đó cần được nâng lên thành hệ giá trị phát triển hiện đại với các nguyên tắc tôn trọng tự nhiên, tiết kiệm tài nguyên, tiêu dùng có trách nhiệm, sản xuất sạch hơn, công nghệ xanh hơn và bảo đảm công bằng giữa các thế hệ.
Theo ông, phát triển xanh, bảo vệ môi trường, bảo vệ đại dương và ứng phó biến đổi khí hậu không phải việc riêng của ngành tài nguyên và môi trường mà là nhiệm vụ chung của toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, từng địa phương, từng gia đình và mỗi người dân.
Do đó, các cơ quan phải hoàn thiện tư duy phát triển và thể chế quản trị môi trường theo hướng coi thiên nhiên là nền tảng của phát triển bền vững. Mọi chiến lược, quy hoạch, chương trình và dự án phát triển phải được đặt trong giới hạn chịu tải của hệ sinh thái, khả năng thích ứng khí hậu và yêu cầu bảo vệ sức khỏe nhân dân. Việt Nam cần chuyển từ tư duy xử lý ô nhiễm sau phát triển sang phòng ngừa ô nhiễm ngay từ thiết kế phát triển.
Ông đồng thời nhấn mạnh thể chế phải bảo đảm nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả chi phí, người bảo vệ thiên nhiên phải được hưởng lợi, địa phương phát triển xanh phải được khuyến khích, doanh nghiệp đổi mới xanh phải được hỗ trợ, còn các hành vi hủy hoại môi trường phải bị xử lý nghiêm minh.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu thúc đẩy chuyển đổi xanh trong mô hình tăng trưởng, cơ cấu năng lượng, sản xuất, tiêu dùng và đô thị hóa. Chuyển đổi xanh phải trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việt Nam cần đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển năng lượng tái tạo phù hợp với an ninh hệ thống, giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy công nghiệp ít phát thải, nông nghiệp sinh thái, giao thông công cộng, công trình xanh, vật liệu xanh và kinh tế tuần hoàn.
Nhà nước sẽ có các chính sách tài chính xanh, tín dụng xanh, mua sắm công xanh, tiêu chuẩn phát thải, cơ chế định giá carbon và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công nghệ, vốn và thị trường.
Về phát triển kinh tế biển, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định gìn giữ môi trường biển, bảo vệ hệ sinh thái biển và phát triển kinh tế biển bền vững phải gắn với giữ vững hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982. Việt Nam kiên trì giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, đồng thời xây dựng Biển Đông thành vùng biển của hợp tác, trách nhiệm và phát triển bền vững.
Ông cũng nhấn mạnh Việt Nam sẽ phát triển mô hình kinh tế biển hiện đại dựa trên khoa học công nghệ, dữ liệu biển và bảo tồn hệ sinh thái; phát triển hệ thống cảng biển xanh, năng lượng tái tạo ngoài khơi, công nghiệp sinh học biển, du lịch sinh thái biển đảo và dịch vụ hàng hải.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên và xây dựng năng lực thích ứng khí hậu như một hạ tầng chiến lược quốc gia. Việt Nam cần ưu tiên phục hồi rừng đầu nguồn, rừng ven biển, rừng ngập mặn; bảo vệ nghiêm các hệ sinh thái nhạy cảm; kiểm soát khai thác cát, nước ngầm và tài nguyên ven bờ; xây dựng các đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, tái thiết không gian sông, hồ, kênh rạch và nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm thiên tai.
Đối với đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung ven biển, miền núi phía Bắc và các đô thị lớn, thích ứng khí hậu phải trở thành nội dung cốt lõi của quy hoạch phát triển, đầu tư công và bảo đảm an sinh.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước đồng thời yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về phát thải, chất lượng nước, không khí, rác thải, đa dạng sinh học, tài nguyên biển, sạt lở, xâm nhập mặn và rủi ro khí hậu. "Người dân có quyền được biết về chất lượng môi trường nơi mình sống, doanh nghiệp có nghĩa vụ minh bạch tác động môi trường, cơ quan nhà nước phải ra quyết định dựa trên bằng chứng và chịu trách nhiệm trước nhân dân", ông viết.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi bảo đảm công bằng, bao trùm và nhân văn. Những người nghèo, lao động trong các ngành phát thải cao, cộng đồng ven biển, phụ nữ, trẻ em và các nhóm dễ bị tổn thương cần được hỗ trợ về sinh kế, đào tạo nghề, tài chính, bảo hiểm rủi ro, hạ tầng thích ứng và tiếp cận dịch vụ xã hội.
Ông cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các nước phát triển, thực hiện đầy đủ và thực chất hơn các cam kết về tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, hỗ trợ thích ứng, nâng cao năng lực quản trị và mở rộng thị trường cho các sản phẩm xanh của các nước đang phát triển.
Cùng với đó, mỗi địa phương phải có chương trình hành động phù hợp với đặc điểm sinh thái và mô hình phát triển của mình. Mỗi bộ, ngành phải tích hợp mục tiêu xanh vào chính sách chuyên ngành. Mỗi doanh nghiệp phải coi tuân thủ môi trường là tiêu chuẩn tồn tại và đổi mới xanh là điều kiện cạnh tranh. Mỗi người dân phải biến tình yêu thiên nhiên, yêu biển đảo, yêu quê hương thành hành động cụ thể hằng ngày.
"Mỗi người Việt Nam hãy bắt đầu từ một việc cụ thể: trồng và chăm một cây xanh, giảm sản phẩm nhựa dùng một lần, tiết kiệm năng lượng, phân loại rác, bảo vệ nguồn nước, giữ sạch bãi biển, lan tỏa một thói quen sống xanh, hãy hành động vì tương lai của Việt Nam luôn mãi xanh tươi và bền vững", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kêu gọi.
>>> Nội dung bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước
Tin Gốc: Vnexpress
