Lý do ông lão có nhà vẫn 10 năm ngủ ở vỉa hè siêu thị

Hơn 10.000 mẫu hài cốt liệt sĩ quy tập từ các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước đã được chuyển về Trung tâm giám định ADN, thuộc Viện Sinh học, Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chờ giám định danh tính. Những hệ thống giải trình tự gene đang vận hành không ngừng nghỉ.

Bên trong phòng lưu mẫu của Trung tâm giám định ADN, những mẩu xương đã nằm sâu trong lòng đất nhiều chục năm, nhuốm màu thời gian được làm sạch, đóng gói cẩn thận trong những thùng nhựa trong suốt để chờ thực hiện quy trình giám định.

ThS Vũ Anh Tuấn - giám định viên Trung tâm giám định ADN, cho rằng bài toán giám định nhận dạng hài cốt liệt sĩ ở Việt Nam được coi là một trong những thách thức khó nhất thế giới ở lĩnh vực nhận dạng.

Bởi lẽ những mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại Việt Nam thường được chôn cất rất sơ sài, từng bị di chuyển nhiều lần. Đồng thời, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, nhiều khu vực ngập sâu trong nước khiến tình trạng ADN bị phân hủy và suy giảm nghiêm trọng.

Theo ông Tuấn, các mẫu hài cốt khi được đưa về trung tâm giám định phải được bảo quản theo đúng quy chuẩn kỹ thuật.

Quy trình giám định phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt để mẫu không bị nhiễm tạp chất, chạy ra kết quả không bị sai lệch, như: làm sạch mẫu ban đầu, nghiền mẫu thành bột mịn trong điều kiện vô trùng dưới tủ hút chuyên dụng. Tiếp đó là tách chiết ADN - khâu quan trọng để quyết định khả năng giám định.

Khi ADN thu được được đưa vào hệ thống phân tích dữ liệu, so sánh đối khớp với thân nhân từ dữ liệu Bộ Công an cung cấp. Để cho ra kết quả của một mẫu phải mất khoảng 3-4 tuần.

"Trường hợp giám định nhận dạng đầu tiên mà tôi được thực hiện từ những năm 2006, tìm được tên cho bác liệt sĩ Đinh Đình Bình. Câu nói cuối cùng của bác gửi về đơn vị cho chỉ huy là 'còn Bình thì còn điểm chốt' - đó cũng là câu nói mà đến giờ phút này tôi luôn nhớ và coi đây như một lời động viên mình trong quá trình làm việc", ông Tuấn kể lại và cho biết ông và các đồng nghiệp đang thực hiện mệnh lệnh của trái tim, mỗi lần tìm được tên, đưa được một liệt sĩ trở về với gia đình là niềm động viên lớn cho tất cả mọi người cùng cố gắng.

Theo chiến dịch 500 ngày đêm thực hiện tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Trung tâm giám định ADN sẽ phải thực hiện giám định 6.623 mẫu hài cốt trong khoảng hơn 10.000 mẫu đang lưu tại trung tâm.

Ông Trần Trung Thành - Giám đốc Trung tâm giám định ADN, cho biết thời gian qua, với công nghệ giám định thường quy bằng hệ gene ti thể đã đem lại rất nhiều nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, hiện số lượng các mẫu ADN cần giám định ở Việt Nam là một con số rất lớn, khoảng 230.000 mẫu, đặt ra một bài toán cần có thêm những giải pháp của công nghệ bổ sung.

Trước những hạn chế của các phương pháp truyền thống, Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ được Chính phủ giao là đơn vị đầu mối triển khai dự án ODA nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh thông qua hợp tác phát triển, chuyển giao công nghệ và tiếp nhận trang thiết bị, hóa chất, vật tư tiêu hao do Chính phủ Hoa Kỳ tài trợ. Bên cạnh đó còn có sự đồng hành của Ủy ban Quốc tế về người mất tích ICMP.

Với ứng dụng công nghệ NGS-SNP kết hợp giải trình tự gene thế hệ mới đã giúp phạm vi đối sánh với thân nhân được mở rộng lên đến đời thứ tư, theo cả dòng cha và dòng mẹ.

Đặc biệt, phương pháp này có thể phân tích hiệu quả các mẫu ADN đã bị đứt gãy nghiêm trọng, đọc được các đoạn ADN rất ngắn, phù hợp với đặc điểm ADN của hài cốt liệt sĩ Việt Nam sau nhiều thập kỷ bị phân hủy, giảm chất lượng nghiêm trọng.

Hàng chục ngàn mẫu hài cốt liệt sĩ đang chờ giám định tại Trung tâm giám định ADN - Ảnh: NAM TRẦN

Hiệu quả của công nghệ NGS-SNP đã được minh chứng rõ qua đợt thí điểm tại Nghĩa trang liệt sĩ Trà Lĩnh (Cao Bằng).

Trong số 58 mẫu hài cốt đủ điều kiện giám định, phần lớn đã bị phân hủy nặng, nhóm nghiên cứu đã đối chiếu với mẫu ADN của thân nhân 14 liệt sĩ và xác định được danh tính cho 2 trường hợp ngay trong đợt thí điểm đầu tiên. Những mẫu chưa khớp nối chủ yếu do thiếu dữ liệu ADN của thân nhân để đối chiếu.

"Đến quý 1 năm 2027, Trung tâm sẽ tiến hành chuyển giao giải pháp công nghệ này cho tất cả các đơn vị giám định ADN của Việt Nam. Dự án này chúng tôi cần phải thực hiện một cách cẩn thận nhất có thể, để đảm bảo sau khi được chuyển giao sẽ đem lại hiệu quả cho công tác giám định ADN của Việt Nam", ông Thành chia sẻ.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Thế là từ đó tôi tập nói mỗi ngày. Gần cuối tháng 4-2025, ban tổ chức thông báo cuộc thi sẽ phải lùi qua tháng 11. Tôi mừng thầm vì còn thời gian luyện phát âm.

Tôi bắt đầu tạo chiến dịch truyền thông mang tên "Hành trình chinh phục vương miện hoa hậu trăng khuyết Việt Nam" bằng những video, những bài viết có độ lan tỏa. Thật ra với nhóm người khiếm khuyết như chúng tôi, việc theo đuổi hành trình kéo dài gần cả năm trời là một điều khó khăn. 100 thí sinh từ từ tự bỏ cuộc giữa chừng.

Trong thời gian cuộc thi tạm lùi lại vào cuối năm, khi các bạn thí sinh quay về với công việc thường ngày của họ thì tôi bỏ hết công việc qua một bên với quyết tâm chinh phục vương miện.

Là người khuyết tật sống tự lập ở TP lớn, dù ốm đau đến cỡ nào tôi cũng không bao giờ cho phép mình nghỉ việc quá một tháng. Nhưng với hành trình chinh phục vương miện này thì khác. Bởi tôi không còn trẻ để có quyền lưỡng lự và tôi cũng không dám chắc sẽ có mùa hai hay không?

Đó là lý do tôi hay gọi đùa mình phải dồn hết 1000% công lực cho cuộc thi này. Bên cạnh đó, tôi cũng không quên dành thời gian quan tâm các bạn thí sinh khác xem họ có khó khăn gì cần hỗ trợ.

Trong thí sinh có bạn đang nuôi hai con nhỏ và không có tiền cho con tham gia học lớp kỹ năng hè, ngay lập tức tôi liên hệ các mối quan hệ của mình cho con họ được học miễn phí và xin thêm bộ sách giáo khoa cho con họ.

Tuy nhiên hai tuần trước khi diễn ra cuộc thi đối với tôi là những đêm thức trắng, tôi khóc, sốt và viêm họng tái phát. Các bạn thí sinh liên tục động viên tôi giữ sức khỏe để tham gia cuộc thi. 29 thí sinh chúng tôi gần như nín thở chờ đợi kết quả cuối cùng từ ban tổ chức là có được cho thi hay buộc phải dừng lại tiếp. Có những ngày tôi ám ảnh đến tột cùng những âm thanh thông báo của Zalo và Facebook…

Mặc dù đây là cuộc thi dành cho nhóm người yếu thế nhưng đứa mang trong mình tư duy một người bình thường như tôi lại muốn chứng minh cho ban tổ chức thấy mình tự lập, tự có khả năng giải quyết các vấn đề của mình và giảm bớt gánh nặng chi phí cho họ.

Đó cũng là lý do tôi tự chuẩn bị trang phục cho từng vòng thi, tự trang điểm vòng sơ khảo và tự di chuyển xuống chỗ thi ngày đầu tiên. Thậm chí tôi là thí sinh duy nhất mang sash cuộc thi ngay từ vòng sơ khảo.

Ban tổ chức cho thí sinh một ngày tập duyệt để chuẩn bị đêm chung kết được truyền hình trực tiếp trên HTV1. Tôi vẫn sốt và ho liên tục. Ban tổ chức cho thuốc uống nhưng cơ thể tôi gần như kiệt sức. Tôi phải xin nghỉ nửa buổi tập để nằm ngủ trong khách sạn với cơn sốt mê man nhưng tôi vẫn phải cố gắng bật chế độ hẹn giờ điện thoại để dậy ra trường quay tổng duyệt chương trình.

Đêm chung kết đã đến, cái đêm mà tôi chờ đợi năm năm nay cũng đã tới. Và nếu như một bộ phim có nhân vật chính phải trải qua những cung bậc cảm xúc hạnh phúc rồi đau đớn đến tận cùng để chạm tay tới vương miện mơ ước thì ngoài đời thực cũng như vậy…

Chính xác là đêm chung kết của Hoa hậu trăng khuyết Việt Nam, tôi cũng diễn ra đúng y vậy. Và khi MC thông báo top 20 thí sinh đi tiếp vào vòng trong, ngay lập tức đạo diễn catwalk Lại Thanh Hương đã hét lên sau cánh gà sân khấu: "Ủa MC đọc nhầm tên thí sinh à?". Và bạn ấy liên tục nhìn về phía tôi như muốn nói phải là thí sinh này chứ, khi tôi phải dừng lại trước top 20.

Còn tôi lúc đó đang… "bận", nói theo ngôn ngữ của thiền là đang bận kiểm soát tâm trí mình! Bạn trang điểm đi theo tôi lúc đó ra về, một chị đồng hương đi theo hỗ trợ tôi cũng bảo tôi về vì hết hy vọng giành vương miện.

Tôi bảo cố gắng chờ phút cuối để vào chào khán giả, bởi đây là chương trình truyền hình trực tiếp, chắc chắn gia đình và độc giả của tôi đang theo dõi, nếu tôi bỏ về giữa chừng là đang phụ lòng họ.

Tầng ý thức của tôi vẫn đang sôi lên vì cú sốc này. Nhưng thái độ hành xử của tôi vẫn bình tĩnh nhất có thể. Lần đầu tiên trong cuộc đời tôi ngồi yên một góc, để nhìn thấy được những dòng cảm xúc đang tuôn chảy trong tâm trí mình. Tôi ngước lên nhìn những bộ trang phục mà mình chuẩn bị cho từng vòng thi của đêm chung kết trong sự buồn bã.

Và quả thật, nhiều năm đi học về thiền khắp nơi nhưng tôi tin chắc chỉ có đêm chung kết của HHTKVN là giúp tôi có những bài học tuyệt vời nhất. Điện thoại tôi liên tục hiện lên tin nhắn của người thân và một số anh chị em phóng viên quá bất ngờ khi thấy tôi bị out top. Bởi nguyên một năm trời họ theo dõi hành trình nỗ lực chinh phục vương miện hoa hậu trăng khuyết Việt Nam của tôi.

Tâm trí tôi vẫn đang quay cuồng với những cảm xúc hỗn độn nhất, tim tôi như muốn ngưng đập vì khó thở nhưng khi bước ra sân khấu để chào kết chương trình, tôi vẫn phải chuyển sang chế độ tươi cười trước khán giả và trước máy quay.

Lúc đó trong đầu tôi đã nảy ý nghĩ nếu không giành được vương miện cuộc thi tại Việt Nam thì tôi sẽ tìm đường ra thế giới thi. Tận cùng nhất của sự tuyệt vọng, tôi vẫn lôi lên được tia hy vọng! Bất ngờ khi MC công bố danh hiệu đặc biệt, có vài bạn thí sinh xì xào tên tôi mặc dù MC chưa công bố tên thí sinh. Tôi nghĩ mình out top 20 thì mình đâu có giải. Tôi chỉ cố gắng đứng yên chào khán giả và chuẩn bị ra về.

Thế rồi, như một kịch bản đang được vũ trụ viết ra, tức là phải ném cho tôi những cảm xúc tận cùng đau khổ và buộc tôi phải bước qua được nó để chạm tới giấc mơ vương miện của mình.

Khi nghe MC công bố danh hiệu đặc biệt mang tên "Đại sứ Hoa hậu trăng khuyết Việt Nam" dành cho Trà My, nước mắt tôi muốn rơi vì hạnh phúc. Nhưng tâm trí tôi lại bảo: "Lúc này mà khóc là lên hình sẽ rất xấu. Khán giả sẽ cười".

Ở các cuộc thi hoa hậu bình thường, cấu trúc vận hành sẽ là hoa, á hậu được đội vương miện. Các danh hiệu phụ khác sẽ được gọi là "Người đẹp" hoặc "Đại sứ" và đều không có vương miện.

Nhưng với Hoa hậu trăng khuyết Việt Nam dành cho nhóm người đặc biệt, ban tổ chức cuộc thi tiên phong tạo ra thêm một vương miện cho danh hiệu Đại sứ hoa hậu - một danh hiệu hoa hậu chuyên biệt mang sứ mệnh xã hội, đại diện cho cuộc thi qua chính câu chuyện đời mình.

Và đó cũng là lý do vì sao vương miện Đại sứ hoa hậu dành cho tôi lại được thiết kế khác biệt, chứ không hề cùng kiểu dáng ba vương miện hoa, á hậu còn lại. Một cá thể độc lập vì bản thân người được chọn để đội vương miện ấy phải có một câu chuyện cá nhân đặc biệt gắn liền với cuộc thi, cũng như mục tiêu rõ ràng khi tới với hành trình này.

Đọc đến đây chắc mọi người sẽ nghĩ nhân vật nữ chính ấy sau khi chinh phục xong vương miện sẽ có một cái kết bình an và hạnh phúc. Thế nhưng kết thúc đêm chung kết, tôi nhờ chị bạn chở về khách sạn thu dọn hành lý và trở về ngay trong đêm.

Cơ thể tôi rã rời đến mức trong vòng hai ngày trời tôi chỉ ngủ li bì và mọi liên lạc tôi đều cắt hết, kể cả ban tổ chức, người nhà và một số anh chị phóng viên đều không thể liên hệ với tôi. Cơ thể tôi rơi vào trạng thái ngủ mê mệt để bù cho khoảng thời gian tôi tập trung vào cuộc thi.

Năm năm một người khuyết tật như tôi đã dám ước mơ được đội vương miện trong đời và tôi đã làm được. Với danh hiệu Đại sứ hoa hậu, tôi muốn lan tỏa thông điệp đến phụ nữ nói chung và phụ nữ thuộc cộng đồng yếu thế nói riêng rằng: "Sinh ra là nữ giới, ai cũng có khả năng chinh phục mơ ước để có được một vương miện dành riêng cho mình".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Nhiều năm qua, áp lực về một đám cưới “hoành tráng” luôn đè nặng lên vai các cặp đôi và gia đình. Đám cưới phải đủ mâm, đủ bát, mời từ đối tác kinh doanh của bố mẹ đến hàng xóm bên cạnh dù cả năm không chạm mặt.

Hệ quả là sau một ngày cười gượng gạo để chụp hình với những người mình không nhớ tên, cô dâu chú rể ngồi đếm phong bì trong sự mệt nhoài, hồi hộp tính toán xem “lời hay lỗ”.

Tuy nhiên tư duy này đang dần thay đổi mạnh mẽ trong giới trẻ. Một xu hướng mới đang định hình, đám cưới tinh gọn. Ở đó, quy mô được giảm nhẹ tối đa để nhường chỗ cho cảm xúc và sự ấm cúng.

"Chúng tôi không muốn ngày hạnh phúc nhất đời mình lại biến thành một buổi tiệc ngoại giao, nơi mọi người đến ăn vội vàng rồi ra về vì sợ tắc đường", anh Minh Khang (28 tuổi, ngụ phường Xuân Hòa, TP.HCM) chia sẻ.

Không cần những trung tâm tiệc cưới 5 sao lộng lẫy, nhiều cặp đôi đã tự tay thiết kế ngày vui vô cùng thiết thực và đáng nhớ.

Hoài Nam và Thanh Thảo (TP.HCM) quyết định chỉ mời vỏn vẹn 40 người gồm bố mẹ, anh chị em ruột và nhóm bạn thân từ thời đại học. Thay vì thuê dàn xe hoa đắt đỏ, họ thuê một chuyến xe buýt hai tầng, cùng khách mời dạo quanh thành phố trước khi đáp lại một quán cà phê sân vườn nhỏ tại Thảo Điền.

Buổi tiệc không có người dẫn chương trình rập khuôn, không có tiếng loa đài chát chúa. Chỉ có chú rể ôm đàn guitar hát, và những người bạn đứng lên kể lại kỷ niệm thanh xuân của cặp đôi. Chi phí trọn gói chưa đầy 30 triệu đồng, nhưng ai cũng ra về với nụ cười rạng rỡ.

Tại một vùng quê ở Đồng Nai, đám cưới của Minh Tú và Ngọc Hân (nhân viên văn phòng tại phường Gia Định, TP.HCM) lại mang một màu sắc ấm áp khác. Thay vì đặt nhà hàng nấu sẵn, gia đình hai bên và hàng xóm thân thiết mỗi người một tay phụ giúp.

Sân nhà được trang trí bằng cây chuối, hoa cau, lá dừa có sẵn trong vườn nhà. Thực đơn là những món ăn truyền thống do chính tay các dì, các mẹ nấu. Đám cưới chỉ khoảng 10 bàn, toàn người quen thuộc nên từ người già đến trẻ nhỏ đều thoải mái ca hát, trò chuyện mà không có bất kỳ sự khách sáo nào.

Cái “vui” của một đám cưới ít người nằm ở chỗ sự kết nối vì toàn là người thân thiết, cô dâu có thể thoải mái mang giày thể thao dưới váy cưới để chạy nhảy, chú rể có thể khóc ngon lành khi nói lời thề nguyện mà không sợ những ánh mắt phán xét.

Khách mời đến đây không phải để “trả nợ miệng” hay xem cỗ to hay nhỏ. Họ đến để thực sự chúc phúc và chứng kiến tình yêu của hai bạn.

Số tiền tiết kiệm được từ việc giảm bớt bàn tiệc, hoa tươi nhập khẩu hay váy cưới thiết kế đắt đỏ, các cặp đôi có thể dùng để đầu tư cho một chuyến trăng mật trong mơ, hoặc làm khoản vốn liếng thiết thực để xây dựng tổ ấm sau này.

Đám cưới vốn dĩ là cái kết đẹp của tình yêu, là cột mốc mở ra một chặng đường mới. Thay vì biến thành một gánh nặng tài chính hay một buổi "trình diễn" hơn thua, việc đưa đám cưới về đúng giá trị cốt lõi - ấm áp và chân thành - chính là lựa chọn văn minh và thông minh của những người trẻ hiện đại.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ