Trên các diễn đàn và mạng xã hội, việc cho thuê xe tự lái đang gây ra nhiều tranh cãi về rủi ro pháp lý. Sau một số vụ việc lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) xử phạt cả tài xế lẫn chủ xe với số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng, nhiều người mặc định rằng, chỉ cần lái xe không có bằng lái, chủ xe chắc chắn sẽ bị phạt tiền vì giao ô tô cho người không đủ điều kiện điều khiển. Tuy nhiên, đây là cách hiểu chưa đầy đủ và dễ gây hoang mang dư luận.
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), cơ quan chức năng phân biệt rõ hành vi “không mang theo” và “không có” bằng lái xe.
Cụ thể, tại điểm a khoản 3, điều 48, Nghị định 168, ở thời điểm kiểm tra, nếu người điều khiển không xuất trình được bằng lái bản cứng hoặc trên ứng dụng VNeID, CSGT sẽ lập biên bản người lái với lỗi “không có giấy tờ”. Đồng thời, chủ xe cũng bị lập biên bản lỗi “giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển tham gia giao thông” và tiến hành tạm giữ phương tiện.
Tuy nhiên, đây chỉ là bước xử lý tạm thời. Theo điểm c, khoản 3, điều 48, cùng Nghị định trên, trong thời hạn hẹn giải quyết, nếu tài xế điều khiển xe xuất trình được giấy phép lái xe hợp lệ hoặc thông tin đã tích hợp trên tài khoản định danh điện tử, cơ quan chức năng sẽ không xử phạt đối với chủ xe.
Đối với xe cá nhân, người lái cũng sẽ được miễn phạt lỗi “không mang theo”. Riêng xe kinh doanh vận tải, tài xế sẽ bị xử phạt 300.000 – 400.000 đồng về lỗi không mang theo bằng lái xe theo quy định tại điểm a, khoản 3, điều 18, Nghị định 168.
Rủi ro chỉ đến khi người thuê xe và điều khiển phương tiện hoàn toàn không có bằng lái hoặc quá thời gian hẹn nhưng không xuất trình được bằng lái hợp lệ. Trong trường hợp này, pháp luật mặc định chủ xe đã vi phạm lỗi “giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển”.
Căn cứ theo điểm i, khoản 14, điều 32, Nghị định 168, cá nhân giao xe cho người không có bằng lái sẽ bị phạt từ 28 – 30 triệu đồng. Với tổ chức, doanh nghiệp cho thuê, mượn xe, mức phạt tăng lên từ 56 – 60 triệu đồng.
Song song đó, người thuê xe trực tiếp cầm lái cũng bị xử phạt từ 18 – 20 triệu đồng theo quy định tại điểm b, khoản 9, điều 18, cùng Nghị định.
Như vậy, việc tài xế quên mang bằng lái chỉ gây phiền hà về thủ tục hành chính và thời gian tạm giữ xe, không làm chủ xe bị phạt tiền. Tuy nhiên, nếu tài xế không có bằng lái hoặc không xuất trình giấy tờ theo đúng thời gian quy định, chủ xe có thể bị phạt tới 60 triệu đồng. Do đó, việc kiểm tra kỹ bằng lái bản cứng và trên VNeID của người thuê, mượn ô tô là điều rất cần thiết.
Chiều 14/5 ở một ngã tư tại Tĩnh Giang, tỉnh Giang Tô, nữ tài xế Vương Phương đang dừng đèn đỏ thì bất ngờ một lực tác động từ phía sau khiến xe cô bị đẩy lên trước. Phương đạp phanh, đỗ xe và bước xuống.
Phía sau là chiếc sedan liên tục ủn vào đuôi xe của Phương. Trong cabin, nam tài xế đang gục xuống, mắt nhắm nghiền, dường như đã hoàn toàn bất tỉnh. Chân của người đàn ông này vẫn đạp ga khiến bánh xe xoay tròn. Phương la lớn gọi người xung quanh đồng thời bấm số điện thoại khẩn cấp.
Một người vác đến một hòn đá để chặn bánh sau của chiếc Toyota, trong khi một số người khác tìm cách phá kính xe. Khi cửa được mở, họ thay nhau thực hiện việc sơ cứu bằng cách ép tim cho tài xế.
Khi xe cứu thương đến nơi, tay của tài xế đã cử động nhẹ, và người này từ từ lấy lại được hơi thở tự nhiên. Hiện nạn nhân đã qua khỏi nguy hiểm và đang hồi phục.
Chính quyền thành phố Tĩnh Giang cho biết xác minh danh sách tất cả công dân tham gia cứu hộ và sẽ đề nghị khen thưởng hành động dũng cảm của họ.
Tuy nhiên, nhiều người cũng có một số câu hỏi thực tế: Ai sẽ bồi thường cho Vương Phương về thiệt hại đối với xe của cô? Và điều gì sẽ xảy ra nếu tài xế bị thương trong quá trình người khác đập vỡ kính và sơ cứu?
Theo trang 163, luật an toàn giao thông đường bộ của Trung Quốc quy định, tai nạn do người lái xe đột ngột gặp vấn đề sức khỏe vẫn thuộc loại tai nạn giao thông. Tuy nhiên, không giống như các vi phạm cố ý, trong trường hợp này, người lái xe không bị coi là có lỗi một cách chủ quan và nói chung không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, việc không phải chịu trách nhiệm hình sự không có nghĩa là không phải bồi thường. Trong bồi thường dân sự, có một trình tự rõ ràng: trước tiên, công ty bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của người lái xe sẽ chi trả; bất kỳ khoản tiền còn lại nào sẽ do người lái xe chịu.
Tất nhiên, luật cũng rất rõ ràng: nếu người lái xe biết mình có tình trạng sức khỏe không cho phép lái xe và cố tình che giấu tình trạng này khi lái xe, bản chất của hành vi vi phạm sẽ thay đổi hoàn toàn. Trong trường hợp này, họ sẽ không những phải chịu toàn bộ bồi thường dân sự mà còn có thể phải đối mặt với trách nhiệm hình sự.
Với những người tham gia hỗ trợ người gặp tai nạn giao thông cũng được ghi rõ ràng trong Bộ luật Dân sự, rằng: người cứu hộ không phải chịu trách nhiệm dân sự về thiệt hại gây ra cho người được cứu do hành động cứu hộ khẩn cấp tự nguyện.
Và cũng giống như khi ai đó cứu người đuối nước, việc gãy xương sườn trong quá trình hô hấp nhân tạo là điều không thể tránh khỏi - một rủi ro bình thường trong sơ cứu, và người cứu hộ không phải chịu trách nhiệm về điều đó.
Trong vụ án Jingjiang, dù tài xế bị thương khi phá cửa kính xe hay các thương tích khác xảy ra trong quá trình hô hấp nhân tạo, miễn là đó là những rủi ro bình thường không thể tránh khỏi trong quá trình cứu hộ, tất cả những người cứu hộ đều không phải chịu trách nhiệm.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là mặc dù luật pháp bảo vệ những hành động thiện chí, nhưng vẫn có những giới hạn. Ví dụ, nếu dừng lại để cứu người trên đường cao tốc nhưng không đặt biển báo cảnh báo phía sau theo quy định, dẫn đến va chạm từ phía sau và gây thương tích cho người khác, thì điều khoản nêu trên không thể miễn trừ trách nhiệm. Luật bảo vệ hành động cứu giúp, chứ không phải sự bất cẩn trong quá trình cứu giúp.
Từ ngày 1-7, Hà Nội bắt đầu triển khai thí điểm vùng phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ) tại 9 phường thuộc khu vực vành đai 1. Thông tin này làm dấy lên lo ngại: xe máy chạy xăng sẽ bị loại khỏi trung tâm, buộc người dân phải chuyển sang xe điện nếu muốn tiếp tục di chuyển. Tuy nhiên cách hiểu này chưa phản ánh đúng bản chất của chính sách.
Điểm cốt lõi của vùng phát thải thấp không nằm ở việc phân biệt xe xăng hay xe điện, mà ở việc đánh giá lượng khí thải tạo ra. Nói cách khác, chính sách này không chọn loại xe, mà chọn mức phát thải.
Trong giai đoạn đầu, nhóm chịu tác động rõ nhất là xe máy chạy xăng phục vụ kinh doanh như xe công nghệ, giao hàng. Đây là nhóm có tần suất hoạt động cao, phát thải lớn nên bị siết chặt ngay từ khi thí điểm.
Với xe cá nhân, cách tiếp cận thận trọng hơn. Thay vì cấm hoàn toàn, việc lưu thông được điều chỉnh theo điều kiện cụ thể như khung giờ, phạm vi hoạt động và đặc biệt là tiêu chuẩn khí thải. Điều này đồng nghĩa, xe máy xăng không bị loại khỏi khu vực thí điểm, mà chỉ những xe không đạt chuẩn mới bị hạn chế.
Từ góc độ người dùng, câu hỏi quan trọng lúc này không phải là có nên chuyển sang xe điện ngay hay không, mà là chiếc xe đang sử dụng có đáp ứng tiêu chuẩn khí thải hay không.
Theo lộ trình, việc kiểm định khí thải với xe máy dự kiến bắt đầu từ tháng 7-2027. Với các xe đang lưu hành, người dùng có thể bảo dưỡng định kỳ để đáp ứng yêu cầu và tiếp tục sử dụng trong phạm vi cho phép.
Hơn nữa, vào ngày 13-4, Bộ Xây dựng vừa có phương án đề xuất xe máy dưới 5 năm (60 tháng) từ khi sản xuất, chủ xe đi kiểm định lần đầu không cần đưa xe đến cơ sở đăng kiểm.
Cơ sở đăng kiểm chỉ cần căn cứ kết quả chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường trong sản xuất, lắp ráp hoặc nhập khẩu, thực hiện cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải và chủ xe không phải mang xe đến cơ sở đăng kiểm.
Mặt khác, chính sách cũng được triển khai theo từng bước. Giai đoạn từ năm 2026 chủ yếu mang tính thử nghiệm trong phạm vi hẹp, kết hợp lắp đặt hệ thống camera để nhận diện và kiểm soát xe.
Từ năm 2027 - 2032, các tiêu chuẩn mới bắt đầu được siết chặt hơn, hướng đến loại bỏ dần những xe phát thải cao như xe dưới chuẩn Euro 2 hoặc ô tô dưới Euro 4. Sau mốc này, tiêu chuẩn tiếp tục nâng lên và phạm vi áp dụng được mở rộng.
Đáng chú ý, nhiều mẫu xe máy xăng trên thị trường hiện nay đã đạt chuẩn khí thải từ Euro 3 trở lên, đủ điều kiện đáp ứng các quy định trong giai đoạn hiện tại và trung hạn. Đơn cử như các mẫu xe của Honda đang lưu hành trên thị trường đều đáp ứng mức tiêu chuẩn này. Điều đó đồng nghĩa, với một chiếc xe còn mới, được bảo dưỡng đầy đủ, người dùng hoàn toàn có thể tiếp tục sử dụng mà không gặp rào cản từ chính sách.
Từ thực tế này, trong thời gian tới, người dùng cần đánh giá đúng tình trạng xe. Nếu xe đã cũ, khó đạt tiêu chuẩn trong tương lai, nên cân nhắc thay thế. Và phương án thay thế cũng không chỉ giới hạn ở xe điện, mà có thể là một mẫu xe xăng mới, đáp ứng tiêu chuẩn khí thải cao hơn, phù hợp với lộ trình quản lý.
Nói cách khác, vùng phát thải thấp không đặt người dân vào thế buộc phải thay đổi ngay lập tức, mà tạo ra một ngưỡng tiêu chuẩn để xe dần thích nghi. Hiểu đúng điều này sẽ giúp tránh những quyết định vội vàng, đồng thời giúp người dùng chủ động hơn trong kế hoạch sử dụng xe cá nhân trong những năm tới.
Để kỷ niệm mẫu xe mới nhất trong dòng Ultimate Car Concept, Lego hợp tác với Koenigsegg để tạo ra một chiếc Sadair's Spear kích thước thật, có thể lái được và sau đó cho xe chạy trên đường đua leo dốc nổi tiếng của Goodwood.
Dự án này trùng với thời điểm ra mắt bộ Lego Technic Koenigsegg Sadair’s Spear Megacar, một mô hình tỷ lệ 1:8 gia nhập dòng Ultimate Car Concept với tư cách là sản phẩm thứ 6.
Nhưng thay vì chỉ đơn thuần giới thiệu bộ sản phẩm, Lego và Koenigsegg quyết định chế tạo một phiên bản kích thước thật và đưa nó vào hoạt động. Người cầm lái là Markus Lundh, tay lái thử nghiệm của Koenigsegg, cũng chính là người đã điều khiển chiếc Sadair’s Spear thật lập kỷ lục leo đồi Goodwood năm 2025.
Trên đường đua, tác phẩm khổng lồ bằng lego đạt tốc độ 69 mph (111 km/h), gấp đôi kỷ lục tốc độ trước đó của một chiếc xe Lego Technic cỡ lớn có thể lái được, vốn ở mức 31 mph (50 km/h). Thành tích đó cũng thiết lập một hạng mục mới cho kỷ lục tốc độ xe Lego tại Goodwood.
Những con số đằng sau công trình này cũng ấn tượng không kém gì chính màn chạy thử. Lego cho biết chiếc Sadair’s Spear bằng lego được cấu tạo từ 327.906 chi tiết riêng lẻ và nặng khoảng 1.800 kg.
Quá trình phát triển và chế tạo đòi hỏi hơn 9.400 giờ, và nhóm nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một chiếc xe có vẻ ngoài hoàn hảo. Xe có chế độ Ma (Ghost Mode) cho phép đồng thời mở các tấm thân xe, xoay cửa kiểu cánh chim đặc trưng của thương hiệu và gập gương chiếu hậu chỉ bằng một thao tác.
Bộ Lego Technic Koenigsegg Sadair’s Spear Megacar mô hình tỷ lệ 1:8 sẽ bán vào ngày 1/7 với giá khởi điểm là 449,99 USD tại Mỹ.
