Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cuối tuần qua đưa ra thông điệp kêu gọi người dân áp dụng các biện pháp tiết kiệm trong bối cảnh xung đột Trung Đông gây sức ép lên nền kinh tế, trong đó có một đề xuất đặc biệt gây chú ý: hạn chế mua vàng trong ít nhất một năm.
Lời kêu gọi này có thể gây tác động rất lớn, bởi Ấn Độ hiện là nước mua vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc. Trong năm tài khóa 2026, Ấn Độ nhập khẩu lượng vàng tương đương 72 tỷ USD, tăng 24% so với một năm trước đó.
Tổng lượng vàng người Ấn Độ mua trong năm 2025 là hơn 710 tấn, trong khi tiêu thụ trang sức vàng là khoảng 430,5 tấn, theo số liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới.
Loại tài sản này được đông đảo người dân Ấn Độ ưa chuộng không phải vì mục đích đầu tư, mà vì những giá trị tinh thần, tập quán trong các mùa lễ hội và thể hiện vị trí trong xã hội. Một phần lớn nhu cầu mua vàng ở Ấn Độ cũng gắn liền với truyền thống các đám cưới.
Khuyến nghị kiềm chế mua vàng được xem là một trong những biện pháp có thể tạo tác động trực tiếp tới nền kinh tế 1,4 tỷ dân. Khác với nhiều giải pháp phụ thuộc vào chính sách vĩ mô hoặc điều kiện bên ngoài, đây là lựa chọn mà từng cá nhân có thể chủ động thực hiện, giúp Ấn Độ chặn đà chảy máu ngoại tệ và giảm bớt áp lực lên dự trữ đồng USD.
Theo dữ liệu Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, dự trữ ngoại hối của nước này tính đến ngày 1/5 đạt 690,7 tỷ USD, giảm so với mức 728 tỷ USD hồi tháng 2. Trong khi đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính thâm hụt tài khoản vãng lai (CAD) của Ấn Độ năm nay có thể lên tới 84,5 tỷ USD, trong đó nhập khẩu vàng là một nguyên nhân quan trọng.
Thâm hụt tài khoản vãng lai xảy ra khi một quốc gia chi nhiều ngoại tệ hơn số thu về từ xuất khẩu, các khoản thu từ nước ngoài và chuyển tiền. Khi nhập khẩu vàng tăng, Ấn Độ phải chi thêm ngoại tệ để thanh toán, khiến hóa đơn nhập khẩu phình to.
Khoản thâm hụt tài khoản vãng lai sẽ gây áp lực lên đồng rupee của Ấn Độ, làm tăng nhu cầu vay nợ từ bên ngoài và khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn trước dòng vốn toàn cầu biến động. Đồng rupee mất giá cũng sẽ trực tiếp làm tăng lạm phát trong nước, gây thêm áp lực với người dân.
Vàng nhập khẩu đều được thanh toán bằng USD. Trong tổng hóa đơn nhập khẩu 775 tỷ USD của nước này, bốn nhóm hàng chiếm tỷ trọng lớn gồm dầu thô, vàng, dầu thực vật và phân bón, cộng lại chiếm hơn một phần ba.
Dầu thô đứng đầu với 134,7 tỷ USD. Tuy nhiên, đây là mặt hàng thiết yếu, khó có thể cắt giảm mạnh tại quốc gia đông dân nhất thế giới. Tình hình tương tự với dầu thực vật, trị giá 19,5 tỷ USD, và phân bón, 14,5 tỷ USD, vốn đóng vai trò quan trọng với an ninh lương thực.
Với hóa đơn nhập khẩu khoảng 72 tỷ USD, gần gấp đôi tổng giá trị nhập khẩu dầu thực vật và phân bón cộng lại, việc giảm nhu cầu vàng được xem là cách rõ ràng nhất để Ấn Độ kiểm soát cán cân ngoại tệ.
Theo dự báo của NDTV, nếu lượng vàng nhập khẩu giảm 30-40%, Ấn Độ có thể tiết kiệm khoảng 25 tỷ USD. Nếu mức cắt giảm nhập khẩu vàng đạt 50%, khoản tiết kiệm ngoại tệ có thể tăng lên 36 tỷ USD.
Chính phủ Ấn Độ có thể dùng khoản ngoại tệ tiết kiệm được này chi cho nhập khẩu năng lượng, lĩnh vực thiết yếu cho các hoạt động quan trọng như nông nghiệp và nhập khẩu năng lượng.
Áp lực hiện nay càng lớn khi xung đột Trung Đông khiến giá dầu leo thang. Một nguyên nhân trực tiếp là rủi ro đối với các tuyến vận tải biển, làm gián đoạn thương mại dầu mỏ. Khoảng 20% lượng hàng hóa năng lượng toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, nơi gần như tê liệt kể từ khi chiến sự Iran bùng phát.
Chuyến thăm của Thủ tướng Fico diễn ra ngày 12-14/4. Đón đoàn tại sân bay quốc tế Nội Bài có Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn và Đại sứ Việt Nam tại Slovakia Phạm Trường Giang, theo TTXVN.
Tháp tùng Thủ tướng Fico thăm Việt Nam có hai Phó thủ tướng và một số bộ trưởng, quan chức cấp cao, cũng như Đặc phái viên Thủ tướng tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á Lê Hồng Quang.
Đại sứ Phạm Trường Giang cho biết đây là đoàn khách cấp chính phủ nước ngoài đầu tiên thăm Việt Nam sau khi ta vừa hoàn thiện tổ chức, bộ máy sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, đánh dấu giai đoạn mới sau hơn 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước, mở ra cơ hội hợp tác thực chất hơn sau các chuyến thăm cấp cao trước đó.
Thủ tướng Fico luôn thể hiện tình cảm tốt đẹp và coi trọng thúc đẩy quan hệ với Việt Nam. Ông đã có những quyết sách ủng hộ thiết thực, nổi bật là tạo điều kiện để cộng đồng người Việt Nam được công nhận là dân tộc thiểu số thứ 14 tại Slovakia. Ông cũng đã có hai chuyến thăm chính thức tới Việt Nam vào năm 2008 và 2016.
Sau khi Slovakia tách khỏi Liên bang Tiệp Khắc năm 1993, Việt Nam và Slovakia tuyên bố kế thừa các mối quan hệ giữa Việt Nam và Tiệp Khắc trước đây, lấy ngày 2/2/1950 là ngày thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước.
Kim ngạch thương mại song phương trong năm 2025 đạt khoảng 1,781 tỷ USD.
Tính đến tháng 12/2025, Slovakia có 16 dự án đầu tư trực tiếp còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư đăng ký là 140,87 triệu USD, đứng thứ 47 trong tổng số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ có hoạt động đầu tư tại Việt Nam. Việt Nam có một dự án đầu tư tại Slovakia với tổng vốn đầu tư 447.000 USD, xếp thứ 74 trên 85 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư của Việt Nam.
Khoảng 10.000 người Việt Nam đang cư trú tại Slovakia, trong đó gần 70% đã có quốc tịch hoặc giấy phép cư trú dài hạn của sở tại, 85% hoạt động kinh doanh nhỏ.
Trang tin Axios ngày 1/6 dẫn lời hai quan chức Mỹ và một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu "mất trí" và "vô ơn", khi hai lãnh đạo điện đàm về Lebanon.
"Ông mất trí thật rồi. Không có tôi thì giờ ông đã vào tù. Tôi đang cứu ông đấy. Bây giờ ai cũng ghét ông và Israel vì chuyện này", người đứng đầu Nhà Trắng nói.
Theo nguồn tin, Tổng thống Trump đề cập việc ông nhiều lần công khai kêu gọi Tổng thống Israel Isaac Herzog ân xá cho Thủ tướng Netanyahu, người hiện đối mặt với phiên tòa kéo dài liên quan các cáo buộc tham nhũng.
Các quan chức Mỹ nói ông Trump hiểu rõ việc Hezbollah liên tục phóng hỏa lực vào Israel và Tel Aviv có quyền đáp trả. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cho rằng phản ứng quân sự của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) những ngày gần đây là quá mức cần thiết, gây tổn hại nỗ lực của Washington nhằm đạt thỏa thuận ngừng bắn lâu dài với Iran. Tehran đã đặt ra điều kiện thỏa thuận hòa bình phải đi kèm lệnh ngừng bắn tại Lebanon.
Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump hoàn toàn áp đảo ông Netanyahu trong cuộc điện đàm. "Ông Bibi nói 'được rồi, được rồi, chỉ cần bảo đảm mọi việc được giải quyết ổn thỏa'", nguồn tin dẫn lời Thủ tướng Israel nói, sử dụng biệt danh của lãnh đạo này.
Nhà Trắng và văn phòng của Thủ tướng Netanyahu hiện chưa lên tiếng về thông tin này.
Israel và Hezbollah giao tranh từ tháng 10/2023, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ tháng 11/2024. Thủ tướng Netanyahu hôm 1/6 lệnh cho IDF tấn công các mục tiêu của Hezbollah tại quận Dahiyeh ở thủ đô Beirut.
Giới chức Iran, trong đó có Ngoại trưởng Abbas Araghchi, cáo buộc các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mà Washington và Tehran đã đạt được ngày 8/4.
"Thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ rõ ràng có hiệu lực trên mọi mặt trận, kể cả ở Lebanon. Vi phạm trên một mặt trận đồng nghĩa vi phạm trên mọi mặt trận. Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm hậu quả", ông Araghchi đăng trên X.
Sau cuộc điện đàm với ông Netanyahu, ông Trump tuyên bố binh sĩ Israel sẽ không tiến đến Beirut.
"Tôi đã đề nghị không tiến hành cuộc tập kích quy mô lớn vào Beirut và ông ấy đã lệnh cho quân đội quay lại. Cảm ơn Bibi! Tôi cũng trao đổi với các đại diện của lãnh đạo Hezbollah và họ đã đồng ý ngừng tấn công Israel cũng như binh sĩ của nước này. Tương tự, Israel đồng ý ngừng khai hỏa vào Hezbollah. Hãy xem điều đó kéo dài bao lâu, hy vọng là mãi mãi", ông Trump cho hay.
Trong khi đó, Thủ tướng Netanyahu viết trên X ông đã nói với Tổng thống Trump rằng "nếu Hezbollah không ngừng tấn công các thành phố và người dân của chúng tôi, Israel sẽ tấn công các mục tiêu ở Beirut". Lãnh đạo Israel đồng thời nhấn mạnh IDF sẽ tiếp tục "hoạt động theo kế hoạch" ở miền nam Lebanon.
Reuters ngày 20.5 dẫn thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nêu rằng dịch Ebola bùng phát ở CHDC Congo có thể đã bắt đầu từ nhiều tuần trước và dự kiến tiếp tục lan rộng. Giới chức y tế tại CHDC Congo đã xác nhận những trường hợp tử vong đầu tiên hồi cuối tháng 4.
Tính đến ngày 19.5, đã có ít nhất 136 ca tử vong do bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo. Giới chức y tế nước này cho hay có 543 ca nghi nhiễm và 32 trường hợp đã xác nhận nhiễm Ebola. Nước láng giềng Uganda cũng xác nhận 2 trường hợp nhiễm bệnh.
WHO ngày 17.5 đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola ở CHDC Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây lo ngại quốc tế (PHEIC).
Trong đợt bùng phát mới này, những ca nghi nhiễm Ebola đầu tiên được ghi nhận ngày 24.4 tại thành phố Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri ở đông bắc CHDC Congo. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) châu Phi, bệnh nhân đầu tiên là một nhân viên y tế, người đã xuất hiện các triệu chứng xuất huyết nghiêm trọng giống sốt xuất huyết.
Bộ trưởng Y tế CHDC Congo Samuel Roger Kamba cho biết bệnh nhân tử vong ngày 24.4, trong khi CDC châu Phi lại thông báo người này tử vong ngày 27.4 sau khi xuất huyết nghiêm trọng.
Quá trình xét nghiệm các bệnh nhân ban đầu cho kết quả âm tính với chủng vi rút Zaire, chủng phổ biến gây dịch Ebola ở CHDC Congo.
Đến ngày 5.5, WHO tiếp tục ghi nhận hàng loạt cảnh báo về một đợt bùng phát bệnh chưa rõ nguồn gốc tại thị trấn Mongbwalu, tỉnh Ituri. Giới chức cho rằng thi thể của bệnh nhân đầu tiên được đưa đến Mongbwalu có thể là nguồn lây.
Sau quá trình điều tra dịch tễ, Bộ Y tế CHDC Congo ngày 15.5 chính thức tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola lần thứ 17 tại nước này. Ngoài ra, giới chức Uganda cũng thông tin về 2 ca nhiễm, là những người vừa trở về từ CHDC Congo.
WHO hôm 16.5 đã xác nhận đợt bùng phát Ebola tại CHDC Congo và Uganda bắt nguồn từ chủng virus hiếm mang tên Bundibugyo.
AP dẫn tuyên bố từ Trung tâm Phân tích Bệnh truyền nhiễm Toàn cầu MRC, có trụ sở tại London (Anh), ngày 20.5 cảnh báo quy mô thực tế của dịch Ebola có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với các thống kê hiện tại. Theo ước tính của tổ chức này, số ca nhiễm thực tế có thể đã vượt mốc 1.000 trường hợp, đồng thời nhấn mạnh “quy mô thực sự của đợt bùng phát vẫn chưa thể xác định rõ”.
Hiện chưa có bất kỳ loại vắc xin nào được phê duyệt dành riêng cho việc phòng ngừa chủng Bundibugyo, cũng như chưa có thuốc đặc hiệu điều trị Ebola chủng này.
Tiến sĩ Gabriel Nsakala, chuyên gia về y tế công tại CHDC Congo và từng tham gia công tác ứng phó các đợt bùng phát Ebola trước đây, nói với AP rằng CHDC Congo đã có nhiều kinh nghiệm xử lý dịch Ebola, thế nhưng việc một chủng vi rút hiếm như Bundibugyo là nguyên nhân lây bệnh khiến công tác ứng phó càng thêm phức tạp.
Vấn đề tài chính cũng là một thách thức cho nỗ lực chống dịch, trong bối cảnh các chương trình y tế toàn cầu bị cắt giảm ngân sách. Tổng giám đốc WHO Tedros Ghebreyesus hôm 19.5 thông báo đã phê duyệt sử dụng 3,4 triệu USD từ quỹ dự phòng khẩn cấp để hỗ trợ chống dịch. CDC châu Phi cũng đã huy động 2 triệu USD hỗ trợ phòng chống dịch.
Mặc dù diễn biến chống dịch phức tạp và WHO đã ra tuyên bố PHEIC hôm 17.5, cơ quan này cũng khuyến cáo các nước không nên đóng cửa biên giới, vì mức báo động hiện nay không nguy cấp như thời đại dịch Covid-19.
