Đội tàu viện trợ thuộc Đoàn thuyền buồm Global Sumud (GSF) chở theo khoảng 430 người cùng thực phẩm, thuốc và hàng cứu trợ nhân đạo dành cho dân thường ở Dải Gaza đã bị Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chặn lại hôm 19/5 trên Địa Trung Hải. Họ bị đưa về Israel giam giữ, thẩm vấn trước khi bị trục xuất về Thổ Nhĩ Kỳ, nơi đội tàu xuất phát.
Tổ chức nhân quyền Adalah có trụ sở tại Israel, bên đại diện pháp lý cho các nhà hoạt động trên đội tàu, hôm 22/5 cho biết luật sư đã ghi nhận lời khai từ những người tham gia, nói rằng họ bị tấn công bằng súng điện và đạn cao su, đồng thời bị đánh đập đến mức nghi bị gãy xương.
GSF ra tuyên bố cho hay họ ghi nhận ít nhất 15 trường hợp bị xâm hại tình dục. Trường hợp nghiêm trọng nhất xảy ra trên một tàu đổ bộ của Israel được cải tạo thành nhà tù tạm thời, với container bị biến thành phòng giam và dây thép gai xung quanh. Các nhà hoạt động bị đưa vào container, bị đánh vào đầu và sườn. Theo GSF, có trường hợp thậm chí dùng súng ngắn để thực hiện hành vi xâm hại.
Nhà làm phim kiêm nhà hoạt động người Australia Juliet Lamont nói rằng cô đã bị 5 người đàn ông đánh đập và xâm hại tình dục trong container trên "tàu nhà tù" của Israel.
Trả lời báo chí hôm 21/5 tại sân bay Istanbul trong lúc vẫn mặc bộ đồ tù màu xám do Cơ quan Nhà tù Israel cấp, Lamont cho biết cô tin rằng các nhà hoạt động đã trở thành mục tiêu của "chiến dịch bạo lực có chủ đích" và "tàn nhẫn", nhằm khiến họ không dám quay trở lại Gaza trong tương lai.
"Họ có thể đã đánh gãy xương, nhưng không thể bẻ gãy tinh thần của chúng tôi", Lamont nói.
Trả lời phóng viên từ một bệnh viện ở Istanbul, công dân Australia Zack Schofield nhớ lại "cơn mưa bạo lực liên tục" và "sự tàn bạo" trong thời gian bị giam.
"Tôi bị trói bằng dây thít trong tư thế tra tấn với hai tay bị khóa ra sau lưng suốt 40 phút, đến mức suýt nôn vì đau đớn. Sau đó đầu tôi bị đập xuống bàn trong quá trình làm thủ tục tại cơ quan di trú, họ liên tục thúc gối vào ngực, vào mặt tôi. Họ còn dùng kìm kéo tai tôi ra phía sau", ông nói, thêm rằng đã chứng kiến những người khác bị quật mạnh xuống sàn bằng đòn siết cổ.
Ilaria Mancosu, nhà hoạt động người Italy, cho biết các thành viên trong đội tàu cứu trợ bị đưa lên hai "tàu nhà tù" và tình trạng bạo lực ở một tàu nghiêm trọng hơn tàu còn lại. Họ bị nhốt trong container và bị 5 binh lính đánh đập, bị gãy xương sườn và tay. Một số người bị thương nặng ở mắt và tai do súng điện.
Nhóm nhà hoạt động đã trải qua hai ngày trên "tàu nhà tù" mà không có nước sinh hoạt, phải dùng bìa các tông và nhựa để giữ ấm vào ban đêm vì không có chăn và hầu hết quần áo đã bị bắt cởi bỏ. Khi lên bờ, họ bị bắt quỳ suốt vài giờ và bị đá, xô đẩy nếu cử động hoặc nói chuyện. Sau đó, họ được đưa đến một nhà tù, liên tục bị chuyển từ phòng giam này sang phòng giam khác để không thể ngủ.
Các nhà hoạt động khác trên đội tàu cũng mô tả những hình thức ngược đãi nghiêm trọng tương tự trong thời gian bị giam.
Đức cho biết một số công dân nước này bị thương và xuất hiện những cáo buộc "nghiêm trọng", dù không nêu thêm chi tiết. Nguồn tin pháp lý tại Italy nói công tố viên nước này đang điều tra những hành vi phạm tội có thể đã xảy ra, bao gồm bắt cóc và tấn công tình dục.
Ngoại trưởng Canada Anita Anand hôm 22/5 nói rằng bà đã nhận được thông tin mô tả "hành vi ngược đãi kinh hoàng đối với các công dân Canada bị giam tại Israel," đồng thời khẳng định Canada "dứt khoát lên án cách đối xử tàn tệ đối với người Canada tại Israel". Theo bà, những người liên quan cần bị truy cứu trách nhiệm.
Cơ quan Quản lý Nhà tù Israel cho hay "những cáo buộc này sai sự thật và hoàn toàn không có cơ sở", đồng thời khẳng định cơ quan này "hoạt động theo đúng pháp luật".
"Chúng tôi bác bỏ những cáo buộc mang tính đại khái nhằm mô tả hành vi vi phạm pháp luật có hệ thống. Mọi tù nhân và người bị giam giữ đều được đối xử theo đúng pháp luật, với sự tôn trọng đầy đủ các quyền cơ bản của họ và dưới sự giám sát của đội ngũ quản giáo chuyên nghiệp, được đào tạo bài bản. Bất kỳ khiếu nại hay cáo buộc cụ thể nào được gửi qua các kênh pháp lý và chính thức thích hợp đều sẽ được các cơ quan có thẩm quyền xem xét theo đúng quy trình hiện hành", tuyên bố của Cơ quan Quản lý Nhà tù Israel có đoạn.
Trong khi đó, điều phối viên vận động sự ủng hộ quốc tế của tổ chức nhân quyền Adalah, Miriam Azem, vẫn khẳng định các cáo buộc là đúng sự thật.
"Trong 10 năm Adalah đại diện cho các nhà hoạt động trên các đoàn tàu cứu trợ, đây là mức độ bạo lực và hành hung nghiêm trọng nhất mà chúng tôi từng chứng kiến", bà nói.
Adalah cho biết họ sẽ để chính những nhà hoạt động tố cáo bị bạo lực tình dục tự lên tiếng vì một số nạn nhân không muốn kể chi tiết vụ tấn công, trong khi những người khác vào thời điểm trao đổi với Adalah vẫn bị giam tại Israel, và lo sợ bị trả đũa.
"Chúng tôi rất lo ngại về những thông tin này", người phát ngôn của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, Stephane Dujarric, cho biết hôm 22/5.
Các cáo buộc xuất hiện trong bối cảnh ngày càng nhiều chỉ trích từ dư luận quốc tế nhằm vào Bộ trưởng An ninh Quốc gia cực hữu của Israel, Itamar Ben-Gvir, người hôm 20/5 đăng lên tài khoản X video các nhà hoạt động quỳ dưới đất với hai tay bị trói ra sau lưng, trong lúc ông cầm quốc kỳ Israel và gọi họ là "những kẻ ủng hộ khủng bố".
Lãnh đạo nhiều nước châu Âu và các quốc gia khác có công dân tham gia đội tàu đã lên án cách đối xử với nhà hoạt động trong video. Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cho rằng điều đó cho thấy sự "vi phạm không thể chấp nhận được" đối với phẩm giá con người.
Làn sóng phản ứng mạnh mẽ đến mức Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã hiếm hoi công khai khiển trách cách xử lý của ông Ben-Gvir, gọi hành động này là "không phù hợp với các giá trị của Israel". Tuy vậy, ông Netanyahu vẫn ủng hộ quyết định chặn đoàn tàu cứu trợ.
Mục tiêu của đoàn tàu hướng tới Gaza là chuyển hàng viện trợ nhân đạo tới vùng lãnh thổ đang bị phong tỏa này, nơi các điều kiện sống cơ bản như thực phẩm và nước sạch, vẫn vô cùng khó khăn đối với nhiều dân thường, bất chấp lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Hamas hồi tháng 10/2025.
Tin Gốc: Vnexpress
