Edson Brandão, một người có sức ảnh hưởng (influencer) gốc Brazil, hiện sống ở Hà Lan, gây xôn xao mạng xã hội khi tiết lộ tuổi thật – 59. Ở tuổi trung niên nhưng ông tự nhận thấy tinh thần mình luôn duy trì ở trạng thái của tuổi 30.
Không ít người trong lần đầu gặp gỡ đều lầm tưởng Edson chỉ mới ngoài 20 tuổi, thậm chí, ông từng bị từ chối cho vào hộp đêm vì nhân viên cho rằng chưa đủ tuổi vị thành niên khi không xuất trình được giấy tờ tùy thân.
Ông có hơn 727.000 người theo dõi trên Instagram và là tác giả cuốn Trẻ trung sau tuổi 40: Cẩm nang để sống trẻ hơn và khỏe mạnh hơn.
“Tôi chưa từng phẫu thuật thẩm mỹ hay động đến botox. Bí quyết của tôi chỉ nằm ở hai chữ: kiên trì. Bất kỳ ai cũng có thể làm được điều đó”, Brandão nói trong các cuộc phỏng vấn gần đây.
Bước ngoặt đến vào năm ông tròn 40 tuổi. Brandão nhận ra rằng sự lão hóa “không diễn ra sau một đêm, mà tích tụ từ những thói quen hàng ngày”. Kể từ đó, ông xây dựng một lộ trình và giữ nguyên suốt 19 năm như tập kháng lực kết hợp 40 phút cardio mỗi ngày, ăn trái cây theo mùa và thực phẩm sạch, loại bỏ hoàn toàn đồ chiên rán, đường, phô mai, bánh mì trắng và thức ăn nhanh.
“Chúng chỉ làm bạn cạn kiệt năng lượng và đẩy nhanh quá trình lão hóa. Quên botox đi, tôi chọn ăn trái cây”, ông nói
Một phân tích tổng hợp năm 2020 trên Nutrients ghi nhận hạt chia chứa hàm lượng omega-3 dạng ALA cao, cùng với chất xơ hòa tan và không hòa tan, canxi, magie, kẽm và các hợp chất chống oxy hóa. Khi ngâm vào nước, hạt chia giải phóng một lớp gel gọi là mucilage, bao phủ thành ruột, hỗ trợ nhu động và kéo dài cảm giác no. Tổ chức Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến nghị bổ sung khoảng một thìa canh hạt chia hoặc hạt lanh vào bữa ăn hàng ngày.
Brandão uống hỗn hợp này mỗi sáng, cho hạt chia vào nước, chờ 10 đến 15 phút cho hạt nở, vắt thêm nửa quả chanh, khuấy đều rồi uống ngay. Ông gọi đây là “loại nước detox tự nhiên mạnh mẽ nhất hành tinh”, còn chanh đóng vai trò “bí mật thực sự” giúp nhân đôi hiệu quả, bổ sung vitamin C, hỗ trợ gan và giảm tình trạng tích nước.
“Hạt chia đi vào hệ tiêu hóa, nhẹ nhàng quét sạch độc tố, giảm đầy hơi và giữ cho bạn no trong nhiều giờ”, ông mô tả.
Bất chấp những nghi ngờ về tuổi thật hay ý kiến cho rằng ông “sợ già”, Edson chia sẻ lão hóa là quy luật tự nhiên, hy vọng thông qua trải nghiệm cá nhân để chứng minh rằng chỉ cần duy trì thói quen tốt vẫn có thể giữ được trạng thái đỉnh cao ngay cả khi cận kề tuổi 60.
“Tôi hiểu rằng nếu không bắt đầu chăm sóc bản thân ngay bây giờ, chắc chắn sau này tôi sẽ phải hối hận”, ông nói.
Khi tập đi bộ trong trạng thái đói, quá trình phân giải mỡ thừa diễn ra mạnh hơn, nhờ đó giúp giải phóng a xít béo vào máu để cơ bắp sử dụng. Vì vậy, với cùng một bài tập, cơ thể có thể đốt mỡ tốt hơn nếu tập khi đang đói, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Điểm dễ gây nhầm lẫn là đốt nhiều mỡ trong lúc tập không đồng nghĩa với giảm mỡ nhiều hơn về lâu dài. Các nghiên cứu cho thấy, tập khi bụng đói làm tăng tỷ lệ huy động mỡ để chuyển hóa thành năng lượng. Tuy nhiên, tổng lượng mỡ cơ thể giảm sau một thời gian dài lại không khác biệt đáng kể so với tập sau khi ăn.
Nguyên nhân là vì cơ thể có cơ chế bù trừ. Sau khi tập, chúng ta sẽ đói hơn, ăn nhiều hơn hoặc cơ thể giảm đốt mỡ ở các thời điểm khác trong ngày. Do đó, yếu tố quyết định vẫn là tổng lượng calo tiêu hao và calo nạp vào trong cả ngày, chứ không phải chỉ riêng một buổi tập.
Vì vậy, một chế độ ăn hợp lý, kết hợp với đi bộ thường xuyên sẽ mang lại hiệu quả rõ rệt hơn nhiều so với chỉ thay đổi thời điểm tập. Ngoài vấn đề đốt mỡ, đi bộ khi bụng đói có thể mang lại một số lợi ích chuyển hóa. Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy tập luyện trong trạng thái đói có thể cải thiện độ nhạy insulin.
Một điều cần lưu ý là không phải ai cũng phù hợp với hình thức đi bộ khi bụng đói. Một số người có thể cảm thấy mệt, chóng mặt hoặc thiếu năng lượng khi tập. Điều này có thể khiến buổi tập kém hiệu quả.
Ngoài ra, nếu kéo dài tình trạng thiếu năng lượng, cơ thể có thể bắt đầu sử dụng cả protein từ cơ bắp. Điều này không có lợi cho sức khỏe lâu dài. Những người có vấn đề về đường huyết cần thận trọng vì nguy cơ hạ đường huyết có thể xảy ra.
Đi bộ khi bụng đói sẽ phù hợp với những người có thể trạng tốt. Hình thức tập này nên được thực hiện ở cường độ nhẹ đến trung bình, chẳng hạn như đi bộ thư giãn trong 20 - 40 phút trước khi ăn sáng, theo Healthline.
Vitamin C là một trong những hoạt chất được sử dụng phổ biến trong các sản phẩm chăm sóc da nhờ khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ làm sáng da và kích thích tổng hợp collagen.
Điều này khiến không ít người cho rằng serum vitamin C cũng có thể đóng vai trò như một lớp chống nắng bổ sung, thậm chí đủ để thay thế kem chống nắng trong một số trường hợp.
Thực tế, nhận định này không chính xác.
Kem chống nắng hoạt động theo cơ chế hoàn toàn khác với vitamin C. Các thành phần chống nắng được thiết kế để hấp thụ, phản xạ hoặc tán xạ tia cực tím trước khi chúng xâm nhập vào da.
Một sản phẩm chống nắng phổ rộng có thể bảo vệ trước cả tia UVB, nguyên nhân gây cháy nắng và làm tăng nguy cơ ung thư da, đồng thời hạn chế tác động của tia UVA vốn liên quan đến lão hóa, tăng sắc tố và tổn thương cấu trúc da.
Trong khi đó, vitamin C không hấp thụ tia UVA hay UVB.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Vi chất dinh dưỡng Linus Pauling thuộc Đại học bang Oregon, vitamin C không được xem là một chất chống nắng vì hoạt chất này không có khả năng ngăn tia cực tím đi vào da. Vai trò chính của vitamin C là chống oxy hóa, giúp hạn chế một phần tổn thương sinh ra sau khi da đã tiếp xúc với tia UV.
Giáo sư Rosalind Simpson, chuyên gia da liễu tại Đại học Nottingham, cho biết vitamin C không thể thay thế các bộ lọc tia cực tím.
"Bản thân vitamin C không có khả năng bảo vệ trước tia UVA hay UVB như kem chống nắng. Điều được quan tâm là khả năng trung hòa các gốc tự do hình thành khi da tiếp xúc với tia cực tím và ô nhiễm môi trường", bà nói.
Các gốc tự do là những phân tử có tính phản ứng cao, được tạo ra sau khi da tiếp xúc với ánh nắng. Chúng có thể thúc đẩy quá trình phân hủy collagen, khiến da nhanh xuất hiện nếp nhăn và giảm độ đàn hồi.
Vitamin C góp phần trung hòa các gốc tự do này, từ đó hạn chế một phần tổn thương do quá trình oxy hóa gây ra. Điều này cũng đồng nghĩa vitamin C không ngăn được tia cực tím tiếp xúc với da mà chỉ giúp giảm bớt hậu quả do tia UV để lại.
Kem chống nắng là nền tảng bảo vệ da trước tia cực tím
Khả năng hỗ trợ bảo vệ da của vitamin C đã được nghiên cứu trong nhiều năm, nhưng hầu hết bằng chứng đều cho thấy hoạt chất này chỉ phát huy giá trị khi được sử dụng cùng kem chống nắng.
Một nghiên cứu công bố năm 1996 đã đánh giá hiệu quả của vitamin C và vitamin E khi sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp với kem chống nắng.
Kết quả cho thấy các chất chống oxy hóa có thể tăng cường khả năng bảo vệ da trước tổn thương do tia cực tím gây ra, đặc biệt là tổn thương liên quan đến tia UVA, nhưng hiệu quả rõ rệt chỉ xuất hiện khi dùng đồng thời với kem chống nắng.
Các tác giả kết luận rằng chất chống oxy hóa có thể đóng vai trò là lớp bảo vệ bổ sung bên cạnh các sản phẩm chống nắng đã được chứng minh hiệu quả, chứ không phải giải pháp thay thế.
Những nghiên cứu sau đó cũng ghi nhận kết quả tương tự. Một tổng hợp các bằng chứng cho thấy vitamin C khi kết hợp với kem chống nắng giúp giảm tổn thương do các gốc tự do, tăng cường khả năng bảo vệ của da trước ánh nắng so với chỉ dùng kem chống nắng đơn thuần.
Theo Giáo sư Simpson, kem chống nắng vẫn là nền tảng trong mọi chiến lược bảo vệ da trước ánh nắng.
"Không gì có thể thay thế một loại kem chống nắng phổ rộng có khả năng bảo vệ trước cả tia UVA và UVB, kết hợp với những thói quen tiếp xúc ánh nắng hợp lý", bà nhấn mạnh.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên thoa kem chống nắng đủ lượng khoảng 15-20 phút trước khi ra ngoài, bôi lại sau mỗi hai giờ hoặc sớm hơn nếu bơi lội, đổ nhiều mồ hôi.
Bên cạnh đó, việc đội mũ rộng vành, mặc quần áo che chắn, đeo kính chống tia UV và hạn chế ở ngoài trời trong khoảng thời gian nắng gắt từ cuối buổi sáng đến đầu giờ chiều vẫn là những biện pháp bảo vệ hiệu quả.
Vải thiều là loại quả có vị ngọt đậm, thanh mát, rất được ưa chuộng trong các món tráng miệng, đồ uống ngày hè. Tuy nhiên, do chứa hàm lượng đường cao, loại quả này tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe nếu không được tiêu thụ đúng cách.
Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP HCM cho biết, đường tự nhiên trong quả vải chủ yếu là fructose, glucose và một lượng sucrose. Đây đều là những loại đường đơn giản, có khả năng hấp thụ rất nhanh vào cơ thể. Do đó, việc ăn quá nhiều vải trong thời gian ngắn, đặc biệt là khi bụng rỗng, có thể gây ra những hệ lụy đảo lộn hệ chuyển hóa.
Nhiều người thường gặp cảm giác nôn nao, choáng váng sau khi ăn nhiều vải và gọi đó là "say vải". Dưới góc nhìn y khoa, đây thực chất là hiện tượng hạ đường huyết phản ứng đột ngột.
Khi chúng ta nạp một lượng lớn quả vải, đường glucose sẽ hấp thu trực tiếp qua niêm mạc ruột, hòa thẳng vào hệ tuần hoàn máu và phân phối đi khắp cơ thể một cách nhanh chóng. Để xử lý lượng đường tăng vọt này, tuyến tụy bị kích thích phải tiết ra lượng insulin quá mức nhằm nhanh chóng điều hòa lại đường huyết, đẩy nhanh glucose vào trong tế bào. Sự can thiệp quá mức của insulin khiến lượng đường trong máu sụt giảm đột ngột, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, đói cồn cào, run tay chân hoặc choáng váng.
Theo các chuyên gia y tế, có 3 yếu tố nguy cơ lớn nhất cần lưu ý khi ăn vải:
Nạp lượng đường lớn quá nhanh: Ăn dồn dập nhiều quả vải cùng lúc làm đảo lộn biên độ đường huyết, gây mệt mỏi, choáng váng.
Ăn khi bụng đói: Đây là sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất. Một số nghiên cứu ghi nhận trẻ em suy dinh dưỡng ăn quá nhiều vải lúc đói có thể bị hạ đường huyết nặng vào cuối ngày. Với người trưởng thành khỏe mạnh, nguy cơ này thấp hơn nhưng vẫn dễ gây run rẩy, khó chịu.
Cơ địa nhạy cảm, dễ khó tiêu: Theo Y học cổ truyền, quả vải có vị ngọt, tính ôn (ấm). Tiêu thụ quá nhiều cùng lúc dễ gây nóng trong, nổi mụn, nhiệt miệng, táo bón hoặc bứt rứt trong người.
Chỉ số đường huyết của vải và "ngưỡng báo động"
Để thưởng thức hương vị quả vải mà không lo đường huyết chạm "ngưỡng báo động", việc hiểu rõ các chỉ số sinh học của loại quả này là rất quan trọng.
Theo số liệu từ Viện Dinh dưỡng TP.HCM, vải thiều tươi có chỉ số đường huyết (GI) bằng 57, nằm trong nhóm có chỉ số GI trung bình tùy thuộc vào giống vải và độ chín. Tuy nhiên, đối với người bệnh đái tháo đường, việc kiểm soát lượng ăn dựa trên tải lượng đường huyết (GL) mới là yếu tố quyết định.
Để giữ chỉ số GL ở mức an toàn (nhỏ hơn 10), người bệnh chỉ được phép tiêu thụ dưới 9 quả vải tươi mỗi ngày. Ngược lại, vải thiều đóng hộp có chỉ số GI lên tới 79, thuộc nhóm thực phẩm có đường huyết cao. Đây là sản phẩm người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không nên sử dụng, và người bình thường cũng được khuyến cáo hạn chế tiêu thụ tối đa để bảo vệ hệ chuyển hóa.
Ăn bao nhiêu quả vải là an toàn?
Để bảo vệ sức khỏe, các bác sĩ khuyến cáo định lượng giới hạn an toàn cụ thể cho từng đối tượng như sau:
Người lớn bình thường: Ăn tối đa 5-10 quả/lần và không quá 10-12 quả/ngày.
Người có nguy cơ hoặc đang bị đái tháo đường: Chỉ nên ăn khoảng 6-8 quả/ngày, bắt buộc phải chia nhỏ thành nhiều lần ăn trong ngày để tránh áp lực lên tuyến tụy.
Phụ nữ mang thai và trẻ em: Chỉ nên ăn hạn chế khoảng 3-4 quả/ngày.
