Khoảng năm 2022, khi thị trường bất động sản rơi vào trạng thái “đứng hình”, tôi là một trong những người đứng ngoài quan sát với tâm lý vừa lo lắng, vừa dè chừng. Hàng loạt dự án “đóng băng”, ngân hàng siết chặt tín dụng, câu chuyện giảm giá, cắt lỗ xuất hiện khắp nơi. Không ít người khuyên nhau “cứ chờ thêm”, vì giá chắc chắn còn xuống nữa.
Tháng 3/2023, tôi đưa ra một quyết định mà đến giờ nghĩ lại vẫn thấy mình khá liều: xuống tiền mua một căn hộ ở vùng ven TP HCM, với mức giá 1,54 tỷ đồng. Thời điểm đó, phản ứng của bạn bè, người quen gần như giống nhau, ai cũng ngạc nhiên hỏi tôi: “Sao không chờ thêm?”, “giờ này mà còn mua là hớ rồi”. Nghe nhiều, tôi cũng hơi dao động, nhưng cuối cùng vẫn chọn mua vì nghĩ đơn giản: mình cần một chỗ ở ổn định, và mức giá đó nằm trong khả năng nên chốt luôn.
Những tháng sau đó, tôi vẫn theo dõi thị trường nhà ở với tâm trạng nửa hy vọng, nửa thấp thỏm. Nhưng điều khiến tôi bất ngờ là từ thời điểm mua nhà đến nay, gần như tôi không tìm thấy căn hộ nào có mức giá thấp hơn con số mình đã trả. Ngược lại, căn hộ của tôi hiện đang được chào bán lại trong khoảng 2,1 đến 2,3 tỷ đồng.
Tôi không phủ nhận cảm giác “mua đúng thời điểm” mang lại chút nhẹ nhõm. Nhưng đồng thời, tôi cũng thừa nhận, giá chung cư hiện nay dường như đang bị đẩy lên quá cao. Khó có thể lý giải việc chỉ trong một khoảng thời gian không quá dài, nhất là sau các thông tin sáp nhập tỉnh thành, mà giá nhà lại tăng nhanh đến vậy.
>> Tôi không thể mua lại chung cư từng bán lỗ vì nay ‘ngáo giá’ 7 tỷ
Tuy nhiên, khi tìm hiểu kỹ hơn, góc nhìn của tôi dần thay đổi. Một người bạn của tôi vừa mua nhà cách đây không lâu, và mức giá họ chấp nhận cũng nằm trong khoảng mà thị trường đang chào bán. Điều đó cho thấy, không phải chỉ là “giá ảo”, mà thực sự đã có giao dịch.
Tham gia các hội nhóm về nhà ở, tôi cũng nhận ra một thực tế khác: loại căn hộ như tôi đang sở hữu chỉ chiếm khoảng 20% thị trường. Trong khi đó, nhu cầu tìm mua lại khá lớn. Nhiều người hỏi mua, nhưng không có nhiều lựa chọn phù hợp. Khi cung không đủ cầu, việc giá bị đẩy lên cao là điều khó tránh.
Tôi không cho rằng mình đúng hay người khác sai khi khuyên nên chờ đợi vào thời điểm đó. Thị trường bất động sản vốn khó đoán, và mỗi quyết định đều phụ thuộc vào hoàn cảnh, nhu cầu của từng người. Với tôi, quyết định mua nhà khi thị trường ảm đạm xuất phát từ nhu cầu thật, và có lẽ chính điều đó đã giúp tôi không bị cuốn theo tâm lý đám đông.
Đến giờ, tôi vẫn giữ quan điểm thận trọng khi nhìn vào đà tăng giá hiện nay. Nhưng câu chuyện của bản thân khiến tôi tin rằng, đôi khi trong những giai đoạn nhiều người e dè nhất, lại là lúc mỗi người cần tỉnh táo để tự trả lời câu hỏi: mình đang mua vì nhu cầu thực, hay chỉ đang chờ một “điểm đáy” mà không ai có thể chắc chắn?
Cao Linh’10 tỷ đồng gửi tiết kiệm ngân hàng tốt hơn mua chung cư’
Nước cờ sai khi tôi mua chung cư 5 tỷ thay vì nhà mặt đất
Tôi kiệt sức vì không theo kịp giá nhà Sài Gòn
‘Sai lầm thuê chung cư 15 triệu một tháng thay vì gánh nợ mua nhà’
‘3,5 tỷ thuê nhà sống sướng hơn gánh nợ mua chung cư’
Dọn lên chung cư 10 năm tuổi tôi mới thấy nhà mặt đất thua xa
Vợ chồng tôi trước đây kinh doanh vật liệu xây dựng, cơ sở cũng gọi là có tiếng ở địa phương. Con trai tôi lấy vợ ra riêng. Bên nhà gái cho một mảnh đất mặt tiền để các con làm nhà.
Thấy nhà thông gia sẵn lòng cho con rể và con gái một mảnh đất, vợ chồng tôi bàn tính và đồng ý giúp hai con xây nhà bằng cách cung cấp nguyên vật liệu và cho thêm tiền để hoàn thiện nội thất, ước tính khoảng 2 tỷ đồng.
Sau thời gian chung sống, tình cảm của con trai và con dâu rạn nứt, ở chung nhưng không ăn chung, ngủ chung. Tôi nghĩ vấn đề ly hôn chỉ là thời gian mà thôi.
Có một điều mà tôi ngậm đắng nuốt cay là lúc cho đất để xây nhà, phía bên thông gia chưa hề sang tên cho con gái - tức là con dâu của tôi. Vì đây là vấn đề tế nhị, tôi cũng không chủ động tìm hiểu. Thông gia cho đất, vợ chồng tôi cho nhà, tôi nghĩ là hợp lý. Chỉ có điều không ngờ là hôn nhân của các con trục trặc.
Nhiều người trong họ hàng bảo bây giờ nếu ly hôn thì con trai tôi ra đi tay trắng vì đất vẫn do ông bà thông gia đứng tên, "cái nhà trên đất họ, chẳng lẽ mình đến khiêng về đất mình", người ta nói với tôi như vậy.
Vậy nếu ly hôn, con trai tôi có quyền lợi gì đối với căn nhà ấy hay không? Nếu chứng minh được tiền xây nhà là do gia đình tôi bỏ ra?
Tôi năm nay 62 tuổi, vừa nghỉ hưu được hơn một năm. Vợ chồng tôi có hai con, một trai một gái, đều đã đi làm và lập gia đình riêng. Sau hơn 30 năm làm việc, tích cóp, chúng tôi hiện có một căn nhà 5 tầng ở Hà Nội và khoảng 10 tỷ đồng tiền tiết kiệm.
Nhiều người nhìn vào bảo rằng vợ chồng tôi "sướng", giờ chỉ việc an nhàn hưởng tuổi già. Nhưng cũng từ đó, tôi liên tục nghe những lời khuyên kiểu như: "Giữ nhiều tiền làm gì", "bán nhà to đi, mua căn chung cư vừa phải thôi", "chia cho các con ít vốn để chúng đỡ vất vả", "sau này chết rồi cũng để lại cho con chứ mang theo được đâu".
Nhưng tôi và vợ đều thống nhất một điều: chúng tôi sẽ không chia tài sản cho con lúc này. Căn nhà vẫn để chúng tôi ở, tiền tiết kiệm vẫn để dưỡng già, chữa bệnh và đi du lịch khi còn khỏe mạnh. Con cái nếu cần hỗ trợ lúc khó khăn thật sự, chúng tôi vẫn giúp trong khả năng. Nhưng cho hẳn vài tỷ để con "làm vốn" thì tôi không muốn.
Tôi sinh ra trong một gia đình nghèo. Từ năm 18 tuổi đã tự đi làm thêm để đóng học phí. Ngày lấy vợ, hai vợ chồng gần như trắng tay, ở trong căn phòng chưa đầy 20 m2. Có giai đoạn lương tháng chỉ đủ trả tiền thuê nhà và gửi con. Muốn mua cái quạt mới chúng tôi cũng phải đắn đo rất nhiều.
>> 15 năm nghỉ hưu giúp tôi nhận ra tuổi già đáng giá nhường nào
Căn nhà hiện tại không phải tự nhiên mà có. Nó được xây bằng hơn hàng chục năm dè sẻn, làm lụng và đánh đổi. Vợ tôi nhiều năm không dám mua bộ quần áo tử tế. Tôi từng chạy xe máy hàng chục cây số mỗi ngày chỉ để tiết kiệm tiền. Chúng tôi cũng không dám đi du lịch vì còn lo tiền học cho con.
Giờ vợ chồng tôi xem như đã hoàn thành trách nhiệm với con cái: nuôi nấng, cho ăn học đàng hoàng, cho tiền học đại học, hỗ trợ lúc lập gia đình. Đến đây, phần đời còn lại, tôi nghĩ mình có quyền sống cho bản thân một chút.
Tôi không đồng tình với suy nghĩ cha mẹ phải hy sinh đến tận cuối đời để tích tài sản cho con. Nhiều người già sống rất khổ. Có người bán nhà chia tiền cho con rồi về ở chung, vài năm sau cảm thấy lạc lõng ngay trong chính gia đình mình. Có người đưa hết tiền tiết kiệm cho con làm ăn, cuối cùng bệnh một trận lại phải ngửa tay xin ngược con cái.
Tôi không muốn sống như vậy. Tiền trong tay lúc tuổi già là sự chủ động, cảm giác an toàn và cả lòng tự trọng. Ở tuổi này, tôi sợ nhất cảnh muốn đi đâu cũng phải nhìn sắc mặt con cái, muốn mua thứ gì cũng phải cân nhắc xem có phiền ai không? Tôi muốn khi mình đau bệnh có tiền chữa trị tử tế, khi còn khỏe có thể cùng vợ đi đây đó, ăn những món mình thích, sống những ngày nhẹ nhõm sau cả đời làm việc.
Đúng là nếu còn dư tiền của, sau này con tôi vẫn hưởng. Nhưng đó là phần còn lại sau khi chúng tôi đã sống trọn vẹn tuổi già của mình, chứ không phải nhịn để dành hết cho con. Hai con tôi đều biết suy nghĩ của bố mẹ. May mắn là chúng không phản đối. Tôi luôn nói với các con rằng: "Bố mẹ không nợ các con một gia tài, cuộc đời sau này các con phải tự xây".
Tôi tin người trẻ cần tự lập. Có thể khởi đầu khó khăn hơn một chút, nhưng họ sẽ hiểu giá trị của đồng tiền và biết chịu trách nhiệm với cuộc sống của mình. Nếu cha mẹ cứ dọn sẵn mọi thứ, nhiều khi lại vô tình làm con mất động lực cố gắng. Người xưa có câu: "Đời cua cua máy, đời cáy cáy đào". Mỗi thế hệ có cuộc đời riêng, không ai sống thay ai được. Cha mẹ không thể đi theo con cả đời, và con cái cũng không có nghĩa vụ phải gánh tuổi già của cha mẹ nếu cha mẹ còn đủ khả năng tự lo.
Tôi nghĩ tuổi già tốt nhất là còn sức khỏe, còn tiền trong tài khoản và còn quyền quyết định cuộc sống của chính mình. Với tôi, đó mới là sự an tâm lớn nhất. Liệu tôi có sai?
Có lần, một đối tác đến công ty tôi vào giờ nghỉ trưa. Trong lúc mọi người xuống canteen hoặc gọi đồ ăn ngoài, tôi mở chiếc túi vải nhỏ mang theo đi làm, lấy ra hộp cơm được chuẩn bị từ tối hôm trước. Người đó nhìn tôi rồi bật cười: "Làm sếp, ở biệt thự mà vẫn mang cơm hộp đi làm à?". Tôi cũng chỉ cười trừ. Câu nói ấy không làm tôi khó chịu, bởi suốt hơn mười năm qua, tôi đã quen với ánh mắt ngạc nhiên của người khác mỗi khi thấy một người đàn ông điều hành công ty vẫn đều đặn mang cơm nhà đi làm mỗi ngày.
Tôi năm nay 46 tuổi, làm chủ một công ty tại Hà Nội đã 13 năm. Mỗi sáng, tôi mang theo chiếc hộp cơm nhỏ đi làm. Nhưng nhiều người lại thấy lạ vì họ mặc định rằng càng có tiền thì càng phải tiêu xài phóng khoáng. Một người làm sếp mà mang cơm đi làm có khi lại bị xem là "keo kiệt".
Ở công ty, tôi chứng kiến không ít người thu nhập chục triệu đồng mỗi tháng nhưng ngày nào cũng gọi đồ ăn giao tận nơi, uống trà sữa, cà phê thương hiệu và ăn ngoài liên tục. Cuối tháng hết tiền, họ lại than vật giá leo thang hay lương không đủ sống. Trong khi đó, sự ổn định tài chính không đến từ việc kiếm được bao nhiêu tiền, mà từ cách tiêu tiền như thế nào?
Tôi mang cơm đi làm trước hết vì sức khỏe. Sau nhiều năm kinh doanh, tôi hiểu không có tài sản nào đáng giá hơn một cơ thể khỏe mạnh. Những bữa ăn ngoài tiện lợi thật, ngon miệng thật, nhưng cũng tiềm ẩn rất nhiều vấn đề. Thực phẩm không rõ nguồn gốc, dầu chiên đi chiên lại, gia vị đậm để kích thích vị giác và thói quen ăn uống thất thường khiến nhiều người trẻ mắc bệnh sớm hơn họ tưởng.
Tôi từng có một nhân viên mới ngoài 20 tuổi nhưng đã đau dạ dày mãn tính. Có hôm cậu ấy ôm bụng trong giờ làm việc, mặt tái nhợt vì đau. Điều đó khiến tôi càng tin rằng nhiều người đang đánh đổi sức khỏe lấy sự tiện lợi mà không nhận ra. Không ít người nhầm lẫn giữa tiết kiệm và nghèo khổ, giữa giản dị và kém sang.
>> Tôi mua được đất ven Sài Gòn bắt đầu từ mỗi tháng tiết kiệm 270.000 đồng
Chúng ta đang sống trong thời đại mạng xã hội, nơi người ta dễ bị cuốn vào áp lực phải thể hiện một cuộc sống hào nhoáng. Nhiều người sẵn sàng chi rất nhiều tiền cho những thứ bên ngoài nhìn có vẻ "đẳng cấp", dù khả năng tài chính chưa cho phép. Có người mới đi làm nhưng mỗi ngày đều đặt đồ ăn bên ngoài, có người vay trả góp để mua điện thoại mới, quần áo hàng hiệu hay những bữa ăn đắt tiền. Điều đáng buồn là xã hội đôi khi cũng cổ vũ cho lối sống ấy. Người sống tiết kiệm thường bị xem là tính toán, còn người tiêu xài mạnh tay lại dễ được khen là "biết hưởng thụ".
Tôi từng trải qua giai đoạn khó khăn khi mới khởi nghiệp. Có thời điểm công ty thiếu tiền vận hành, tôi phải tính toán từng khoản chi để duy trì bộ máy. Chính những năm tháng ấy khiến tôi hiểu giá trị của đồng tiền không nằm ở việc tiêu thật nhiều, mà ở việc dùng nó đúng chỗ. Đến hôm nay, dù điều kiện kinh tế đã tốt hơn, tôi vẫn giữ thói quen mang cơm đi làm. Không phải vì tôi không đủ khả năng ăn ngoài, mà vì tôi hiểu rõ mình cần gì?
Tôi sẵn sàng chi tiền cho những chuyến du lịch cùng gia đình, cho việc học của con hay giúp đỡ người khó khăn. Nhưng tôi không thấy cần thiết phải tiêu tiền chỉ để chứng minh mình giàu có. Điều khiến tôi lo lắng hơn là nhiều người trẻ đang mất dần khả năng sống có kế hoạch. Cuộc sống nhanh khiến con người ngày càng thiếu kiên nhẫn với những việc nhỏ như tự nấu ăn hay chuẩn bị cho ngày mai. Nhưng chính những thói quen nhỏ ấy mới tạo nên tính kỷ luật và sự ổn định lâu dài.
Ở tuổi 46, điều tôi muốn hướng tới không còn là sự hào nhoáng bên ngoài, mà là một cuộc sống cân bằng, chủ động và bền vững. Và nếu một người làm sếp, ở biệt thự mà vẫn mang cơm đi làm mỗi ngày có thể khiến ai đó suy nghĩ lại về cách tiêu tiền và chăm sóc bản thân, thì chiếc hộp cơm nhỏ ấy có lẽ còn ý nghĩa hơn rất nhiều so với một bữa trưa sang trọng ngoài nhà hàng.
