Bởi việc chọn nghề vẫn cần dựa trên năng lực thực tế, trải nghiệm và sự hiểu rõ bản thân thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trio1 tuệ nhân tạo (AI).
AI không còn đơn thuần là một công cụ công nghệ mà dường như đã đi sâu vào đời sống. Không chỉ hỗ trợ tìm kiếm thông tin, AI còn trở thành “cố vấn”, “chuyên gia gỡ rối” trong chuyện tình cảm, công việc, chọn nghề hay gợi ý phong cách ăn mặc, ăn gì cho hợp với tâm trạng… Điều gì chưa rõ, chưa biết hoặc cần tư vấn, không ít người tìm đến ChatGPT hay Gemini. Trong đó, việc hỏi AI về nghề nghiệp phù hợp đang trở thành một xu hướng được nhiều bạn trẻ hưởng ứng.
Nguyễn Nhất Huy, học sinh lớp 12 (ngụ P.Hòa Hưng, TP.HCM), cho biết bản thân không thể bỏ qua trào lưu nhờ ChatGPT tư vấn chọn nghề, nhất là khi Huy cũng đang định hướng nghề nghiệp tương lai cho mình. Huy nhập sở thích, tính cách cùng nguyện vọng 1 là Trường ĐH Bách khoa TP.HCM – trường yêu thích và khá gần nhà, rồi hỏi AI đâu là ngành học phù hợp nhất để xem thế nào.
Huy gõ: “nguyện vọng 1 của em với tính cách thích khám phá, vui vẻ, gợi ý cho tôi nghề (ngành) phù hợp theo học”. Kết quả, ChatGPT gợi ý một loạt ngành như: “logistics và quản lý chuỗi cung ứng, kỹ thuật hàng không hay quản lý công nghiệp”.
Nhưng thực tế Huy lại thích Khoa học máy tính. “Dù em đã định hướng sẵn ngành muốn theo học nhưng vẫn muốn thử xem AI có đoán đúng nghề mà mình đang thích hay không, vừa vui vừa gợi mở thêm”, Huy nói.
Cũng chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT, Nguyễn Trần Bảo Hân, học sinh lớp 12 (ngụ P.Hòa Hưng, TP.HCM), dự định đăng ký vào Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, theo học ngành ngôn ngữ Nhật vì yêu thích ngôn ngữ này và văn hóa Nhật Bản. Tuy nhiên, Hân vẫn “nhờ” ChatGPT phân tích xem bản thân có phù hợp với ngành này không như một cách để “bắt trend” và giải trí.
Hân nhập: “Yêu văn hóa Nhật Bản, hãy gợi ý cho tôi nghề phù hợp nhất”. Kết quả không có ngành ngôn ngữ Nhật mà lại ra biên – phiên dịch tiếng Nhật, hướng dẫn viên du lịch…”. Hân chỉ biết cười.
Là một lập trình viên, anh Mai Thiên Vũ (26 tuổi, ngụ P.Vĩnh Hội, TP.HCM), cho biết ChatGPT hỗ trợ rất nhiều trong việc tìm hiểu kiến thức mới cũng như phục vụ công việc hằng ngày. Công cụ AI nói chung cũng giúp anh đưa ra một số giải pháp trong quá trình lập trình và xử lý thông tin.
Theo Vũ, các công cụ AI có khả năng tổng hợp dữ liệu và đưa ra nhiều gợi ý khá thú vị, gợi mở để tham khảo. “Mình cũng có quan tâm đến các trend nhờ AI gợi ý nghề nghiệp hay phong cách cá nhân như ăn mặc, mua sắm, tuy nhiên việc lựa chọn nghề nghiệp vẫn phải dựa trên sự thấu hiểu bản thân và định hướng cá nhân, bởi mỗi người đều có đam mê khác nhau ở từng giai đoạn cuộc sống”, Vũ chia sẻ.
Khi nói về các xu hướng nhờ AI gợi ý nghề nghiệp hoặc phong cách phù hợp, Nguyễn Trí Dũng (27 tuổi, ngụ P.Vườn Lài, TP.HCM), cho biết Dũng cũng tham gia trend này nhưng chỉ xem chúng là thông tin tham khảo. “Con người vẫn phải là người tự đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình thay vì phụ thuộc vào AI”, Dũng nói.
Theo PGS.TS Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng đào tạo Khoa Du lịch học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội), người trẻ hiện nay đang thay đổi để thích ứng với thời đại AI. Sự tiện lợi của các công cụ như ChatGPT giúp người dùng nhanh chóng nhận được câu trả lời cho những thắc mắc hay nhu cầu tư vấn làm đẹp, đi chơi, mua sắm, học hành, chọn nghề… Tuy nhiên, ông cho rằng AI chỉ nên được xem là công cụ hỗ trợ, không nên tin tưởng tuyệt đối.
“Phải luôn đối chiếu và hoài nghi các thông tin do AI cung cấp để tránh bị sai lệch hoặc phụ thuộc vào công nghệ. Hơn nữa sở thích, cảm xúc của mình vẫn quan trọng nhất. Dù giải trí hay cần kiến thức, người dùng cần biết chọn lọc thông tin và đối chiếu với thực tế thay vì tin tưởng tuyệt đối vào những gợi ý mà AI đưa ra. Bởi AI có thể cung cấp những dữ liệu thiếu chính xác hoặc bị ‘phóng tác'”, ông Long nhấn mạnh.
Về xu hướng chọn nghề theo gợi ý của ChatGPT, ông Long cho rằng AI chỉ nên là công cụ tham khảo. Mỗi người đều có năng lực và sở trường riêng, vì vậy việc lựa chọn nghề nghiệp cần dựa trên sự phù hợp giữa khả năng cá nhân và nhu cầu thực tế của thị trường lao động. “Khi “cung” là năng lực bản thân và “cầu” là nhu cầu thị trường gặp nhau, đó sẽ là lựa chọn nghề nghiệp phù hợp và bền vững nhất”, ông Long nói.
PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Nội vụ), cho rằng việc lựa chọn ngành học, nghề nghiệp cần dựa trên nhu cầu của thị trường lao động và triển vọng tương lai của ngành đó. Người trẻ nên chọn trường, ngành nghề phù hợp với khả năng cũng như nhu cầu của bản thân.
“Các bạn trẻ nên có lựa chọn phù hợp với từng giai đoạn của bản thân chứ không nên chạy theo số đông mà không tính đến khả năng chính mình và tương lai nghề nghiệp. Gợi ý của Chat GPT chỉ nên để tham khảo, vui vẻ vì đây là xu hướng của giới trẻ hiện nay. AI hữu ích và cung cấp nhiều kiến thức, thông tin, nhưng dù sao nó cũng chỉ là công cụ, không thể hiểu chính xác mình muốn gì hay cần gì”, bà Hương nói.
Tại điểm thi, Nguyễn Võ Quỳnh Trang, học sinh Trường THPT Linh Trung (TP.HCM), cho biết ban đầu em dự định sẽ "tất tay" vào kỳ thi đánh giá năng lực. Tuy nhiên, sau khi làm bài, Trang lập tức đổi chiến thuật. Em nói sẽ quay về tập trung cho kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới.
"Em thấy đề thi đánh giá năng lực đợt này cũng tương tự đợt 1, nhưng có vẻ khó hơn. Em thấy khó và dài lắm", Trang nói.
Cùng tâm trạng, Hoàng Thị Phương Trang, học sinh Trường THPT Bình Chiểu (TP.HCM), cho rằng đề thi dài hơn và khó hơn đợt 1 khá nhiều. Theo Trang, phần tiếng Việt đã bớt dài nhưng vẫn có nhiều câu "lắt léo". Phần tư duy khoa học cũng không dễ xử lý. "Em nghĩ về em sẽ cố gắng ôn thi cho kỳ thi tốt nghiệp THPT", Trang chia sẻ.
Yên Gia Hân, học sinh Trường THPT Tam Phú (TP.HCM), nói phần tiếng Việt vẫn khó và cần nhiều tư duy. Khi ra khỏi phòng thi, các thí sinh dò đáp án với nhau nhưng mỗi người lại ra một kết quả khác nhau. "Đề em thấy dễ hơn đợt 1, nhưng nhiều chỗ em không biết làm", Hân nói.
Giữa không khí có phần "đau đầu" sau giờ thi, Vương Thị Bảo Ngọc, học sinh Trường THPT Bình Chiểu (TP.HCM), lại khá bình tĩnh. Ngọc cho biết phần tiếng Anh là phần dễ thở nhất vì em có thể đọc hiểu hết đề. Các bạn đi cùng liền "bật mí" rằng Ngọc có IELTS nên mới thấy tiếng Anh nhẹ nhàng như vậy.
Trong khi đó, Vũ Huy Hoàng, học sinh Trường THPT Linh Trung (TP.HCM), cho biết em học song song cho cả kỳ thi đánh giá năng lực và kỳ thi tốt nghiệp THPT. Hoàng đánh giá phần toán và tiếng Việt dễ hiểu hơn đợt 1. Tuy nhiên, tiếng Anh lại là phần khiến em phải "khựng" nhiều nhất. "Toán với tiếng Việt không quá khó để xử lý. Nhưng tiếng Anh thì rất chua", Hoàng nói.
Khi được hỏi phần nào khó nhất, Tống Phạm Quỳnh Phương, học sinh Trường THPT Thủ Đức (TP.HCM), cho biết phần nào cũng khó đều. "Em thấy đề thi ngang đợt 1, dễ thở và vừa sức với giáo viên", Phương nói vui.
Theo thông tin từ kỳ thi, khoảng 170.000 thí sinh tham gia đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP.HCM. Đây là số lượng thí sinh đông nhất trong 8 năm kỳ thi được tổ chức. Phần lớn thí sinh dự thi để cải thiện điểm xét tuyển vào 118 trường đại học, cao đẳng.
Ở cụm thi Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, kỳ thi được tổ chức ở 2 địa điểm. Điểm thi 38 tại trường có 97 phòng thi với 3.199 thí sinh. Điểm thi 39 tại Trường THPT Nguyễn Hữu Huân có 49 phòng thi với 1.176 thí sinh. Tổng cộng, cụm thi 16 có 4.375 thí sinh.
Bên cạnh những gương mặt buồn xo vì đề khó, nhiều thí sinh vẫn vui vẻ bước ra khỏi phòng thi. Với các em, hoàn thành bài thi đã là một lần vượt qua chính mình.
Anh Vinh kể từng có công việc huấn luyện viên thể hình ổn định, thu nhập cao, lịch làm việc dày đặc. Thế nhưng, một tai nạn giao thông xảy ra vào tháng 10.2023 đã khiến mọi thứ thay đổi hoàn toàn. Anh cho biết biến cố bất ngờ không chỉ cướp đi một chân của anh mà còn để lại những tổn thương nghiêm trọng ở chân còn lại, buộc anh phải bắt đầu lại từ con số gần như bằng không.
Theo anh Vinh, thời điểm gặp nạn đang trên đường đi làm tại quê nhà. Tai nạn khiến anh bị gãy cổ xương đùi, đứt dây thần kinh vận động, tổn thương dây chằng và sụn gối. Một bên chân phải cắt bỏ trên đầu gối, chân còn lại cũng không thể vận động bình thường.
Gần một năm nằm viện là quãng thời gian dài nhất trong cuộc đời anh Vinh. “Không còn phòng tập, không còn công việc, cũng không còn nguồn thu nhập như trước, mình đối diện với thực tế khắc nghiệt của việc mất đi sự nghiệp đã gây dựng suốt nhiều năm”, anh Vinh kể. Tuy vậy, thay vì chìm trong bi quan, anh lựa chọn cách nhìn khác là chấp nhận hoàn cảnh và tìm hướng đi mới.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là chỉ khoảng 4 tháng sau tai nạn, khi sức khỏe chưa hoàn toàn ổn định, Vinh đã quay trở lại phòng tập. Thời điểm đó, anh vẫn phải di chuyển bằng xe lăn, việc giữ thăng bằng hay thực hiện các động tác cơ bản đều gặp khó khăn.
“Ban đầu mình muốn tập để hỗ trợ phần thân dưới, nhưng thực tế không cho phép. Chân còn lại bị liệt bàn chân, dây chằng chưa phẫu thuật nên gần như không thể chịu lực”, anh Vinh chia sẻ.
Từ đó, anh Vinh cho biết chuyển hướng hoàn toàn sang tập trung phát triển phần thân trên. Tuy nhiên, việc tập luyện cũng không còn giống trước. Những bài tập quen thuộc phải điều chỉnh để phù hợp với thể trạng mới. Anh ưu tiên các nhóm cơ vai, ngực, lưng và bụng, đồng thời tìm cách biến tấu động tác nhằm đảm bảo an toàn.
Anh Vinh cho biết không thể đứng vững, thực hiện phần lớn bài tập ở tư thế ngồi hoặc có hỗ trợ. “Những động tác tưởng chừng đơn giản như đẩy tạ hay kéo cáp đều cần tính toán kỹ lưỡng để tránh ảnh hưởng đến phần chân bị thương. Việc kiểm soát lực, giữ thăng bằng và duy trì nhịp tập trở thành thử thách mỗi ngày”, anh Vinh chia sẻ.
Anh Vinh cho biết khi quyết định tham gia thi đấu, phải bước vào giai đoạn tập luyện khắc nghiệt kéo dài 8 tháng. Mỗi ngày, anh dành từ 6 - 8 tiếng đồng hồ trong phòng gym. Song song với tập luyện, chế độ dinh dưỡng cũng được kiểm soát chặt chẽ. Giai đoạn đầu, anh Vinh cho biết tăng cường ăn uống để xây dựng khối cơ.
Theo anh Vinh, khi bước vào quá trình siết cơ, lượng calo giảm xuống còn khoảng 1.200 kcal/ngày. Những ngày cận thi đấu, anh thậm chí phải hạn chế nước và thực phẩm để đạt thể trạng tốt nhất. “Vừa phải chịu đau từ chấn thương, vừa chịu áp lực tập luyện và ăn kiêng, đó là khoảng thời gian không dễ dàng”, anh Vinh bộc bạch.
Điều đặc biệt ở Vinh là tinh thần lạc quan. Trở lại phòng tập trong tình trạng cơ thể không còn nguyên vẹn, anh cho biết không cảm thấy tự ti hay e ngại ánh nhìn xung quanh.
“Với mình, mỗi người đều có số phận riêng. Mình không may thì mình cố gắng hơn”, anh Vinh chia sẻ. Chính suy nghĩ đó giúp anh Vinh vượt qua rào cản tâm lý, duy trì sự kỷ luật trong tập luyện và từng bước thích nghi với cuộc sống mới. Theo anh Vinh sự đồng hành của người thân, đặc biệt là anh trai, người đã gác lại công việc để chăm sóc anh suốt gần một năm giúp có điểm tựa lớn.
Sau quá trình chuẩn bị dài hơi, Vinh tham gia thi đấu ở hạng mục Men’s Physique và giành được giải thưởng “Cống hiến”, tại Giải thể hình nam - nữ bãi biển Phan Thiết 2026. Với anh, kết quả không phải điều quan trọng nhất. “Mình thi không phải để hơn thua, mà muốn truyền đi thông điệp dù cuộc sống khó khăn đến đâu, vẫn phải tiếp tục”, anh Vinh nói.
Hiện tại, ngoài việc tập luyện, anh Vinh cho biết còn làm công việc liên quan đến sáng tạo nội dung, quay chụp và hợp tác với các nhãn hàng. “Cuộc sống đã thay đổi, nhưng đam mê thể hình vẫn còn đó, theo một cách khác”, anh Vinh chia sẻ.
Theo ghi nhận của người viết, sáng 3.5, từ khoảng sau 7 giờ, nhiều chuyến xe liên tỉnh liên tục cập bến tại khu vực bến xe Ngã Tư Ga (P.An Phú Đông, Q.12 cũ, TP.HCM) Sau kỳ nghỉ dài. Bên trong bến, hành khách tay xách vali, hành lý nối nhau bước xuống xe, tạo nên khung cảnh nhộn nhịp.
Đang đứng tại sảnh bến xe Ngã Tư Ga để chờ xe công nghệ đến chở về lại trọ, Bùi Thị Thanh Ngân, sinh viên Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, cho biết sáng nay đi xe khách từ Bình Phước đến TP.HCM để chuẩn bị đi học trở lại.
"Mình về quê từ ngày 28.4 đến ngày nghỉ cuối cùng thì quay lại TP.HCM để ổn định sinh hoạt trước trở lại giảng đường thường ngày", Ngân nói.
Để đảm bảo an ninh trật tự tại các bến xe, lực lượng bảo vệ túc trực, liên tục điều tiết và hướng dẫn phương tiện ra vào nhằm hạn chế ùn ứ tại bến xe.
Dù lượng khách tăng cao tại các bến xe, tình hình an ninh trật tự vẫn được kiểm soát ổn định để hành khách thuận tiện đón xe công nghệ trở về nhà.
Hoàng Nguyễn Vĩnh Nghi, sinh viên Trường ĐH Ngoại ngữ tin học TP.HCM, cho biết đã đón xe từ 4 giờ sáng tại Bình Phước để quay lại TP.HCM học tập và làm thêm. "Tối 30.4 mình mới đón xe về quê, nghỉ được 2 ngày. Sáng nay, mình vội vã đón xe khách từ Bình Phước đến TP.HCM quãng đường hơn 180km để quay lại nhịp sống thường nhật, vừa lên đi học vừa tất bật với công việc bán thời gian", Nghi nói.
Còn Võ Hoàng Minh Tấn (19 tuổi), đang làm công ty tại P.Bình Dương, cho biết khoảng 6 giờ sáng, mình chạy xe máy từ Kiên Giang, đi ngang qua TP.HCM để về lại phòng trọ ở P.Bình Dương, chuẩn bị cho ca làm việc vào ngày mai. "Mình đi qua cầu Bình Điền 1 khoảng 11 giờ 30, thấy có bóng râm bên đường nên tấp vào nghỉ ngơi, lấy sức rồi tiếp tục đi", Tấn nói.
