Cần Thơ chỉ có 2 trạm y tế đáp ứng được yêu cầu về cơ sở vật chất, hơn 100 trạm không đạt

Ngày 21/4, PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh, Trưởng khoa Tuyến vú, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết bệnh nhân phát hiện ung thư vú giai đoạn sớm qua khám sức khỏe định kỳ. Do có bà ngoại và mẹ mắc ung thư vú, em gái ung thư tuyến giáp, bệnh nhân được tư vấn xét nghiệm di truyền và cho kết quả dương tính với đột biến gene BRCA2 - nhóm nguy cơ rất cao.

Đứng trước nguy cơ tái phát ở vú bệnh và rủi ro ung thư bùng phát ở bên vú còn lại, kíp điều trị đã hội chẩn và đi đến quyết định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến vú bệnh lẫn phần bên trái đang hoàn toàn khỏe mạnh, đồng thời tạo hình tái tạo bầu ngực ngay trong cùng một cuộc mổ. Hiện bệnh nhân đã xuất viện với tâm lý tự tin vì vừa loại trừ được mầm mống ung thư, vừa giữ được vẻ thẩm mỹ.

Lựa chọn can thiệp y khoa này tương tự quyết định từng gây tiếng vang của nữ minh tinh Angelina Jolie. Năm 2013, siêu sao Hollywood đã chủ động phẫu thuật cắt bỏ cả hai tuyến vú và sau đó là buồng trứng, dù chưa hề mắc bệnh.

Mang trong mình đột biến gene BRCA1 cùng tiền sử mẹ ruột qua đời vì ung thư, Jolie từng đối mặt với 87% nguy cơ mắc ung thư vú. Quyết định dũng cảm của cô đã tạo ra "hiệu ứng Angelina" trên toàn cầu, thức tỉnh phụ nữ về việc xét nghiệm gene để chủ động dự phòng ung thư. Khi ấy, Việt Nam chưa thể đoạn nhũ dự phòng ung thư sớm vì chưa có kỹ thuật xét nghiệm tầm soát gene.

Theo phó giáo sư Khánh, ung thư vú do di truyền chỉ chiếm 5-10%. Tuy nhiên, người mang đột biến gene BRCA1 hoặc BRCA2 có nguy cơ mắc bệnh lên tới 69-72% trong suốt cuộc đời (cao gấp nhiều lần mức 12,5% ở phụ nữ bình thường). Những đột biến này còn làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng, ung thư tụy và thậm chí là ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.

Việc xét nghiệm gene mang lại giá trị lớn, giúp bác sĩ lên phác đồ điều trị trúng đích và quyết định có nên phẫu thuật dự phòng hay không. Cuối năm 2025, Bộ Y tế chính thức có hướng dẫn về phẫu thuật dự phòng ung thư vú cho nhóm mang gene nguy cơ cao. Điều này mở ra cơ hội cải thiện chất lượng sống cho người bệnh, chuyển từ điều trị số đông sang y học chính xác, cá thể hóa phác đồ để tăng hiệu quả.

Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh xét nghiệm gene không dành cho đại trà do phần lớn ung thư vú xuất phát từ lối sống và môi trường. Chỉ định này ưu tiên nhóm có gia đình nhiều người mắc ung thư (vú, buồng trứng, tụy), mắc bệnh khi còn trẻ hoặc mắc thể "tam âm".

Giá trị của việc can thiệp dự phòng sớm càng thể hiện rõ qua một trường hợp khác đang điều trị tại khoa. Nữ bệnh nhân 59 tuổi, ngụ Quảng Ngãi, phát hiện ung thư vú thể "tam âm", mang đột biến BRCA1 từ năm 2023 nhưng thời điểm đó chỉ phẫu thuật và điều trị bên vú bệnh. Đến tháng 3/2026, qua theo dõi định kỳ, bác sĩ phát hiện khối u ác tính mới tiếp tục khởi phát ở bầu ngực còn lại, phẫu thuật loại bỏ khối u.

Để phòng ngừa, bác sĩ khuyến cáo phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư cần chủ động tầm soát chuyên sâu (chụp MRI kết hợp theo dõi buồng trứng) từ mốc 25 tuổi. Phụ nữ bình thường không thuộc nhóm nguy cơ cao nên duy trì khám lâm sàng, siêu âm và chụp nhũ ảnh đều đặn khi bước sang tuổi 40.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 14-5, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã trao quyết định bổ nhiệm Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy cho bác sĩ CKII Phạm Thanh Việt.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết thời gian qua, Bệnh viện Chợ Rẫy đã triển khai tốt các nhiệm vụ chuyên môn, đặc biệt chăm sóc sức khỏe cho người dân khu vực phía Nam. Đồng thời làm tốt công tác đào tạo, chỉ đạo tuyến, nghiên cứu khoa học và thực hiện các nhiệm vụ do Bộ Y tế giao.

Có thể khẳng định rằng nguồn lực quý giá nhất của bệnh viện chính là đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Đây là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn và khẳng định vị thế của bệnh viện hôm nay. Rất nhiều kỹ thuật và dấu mốc quan trọng của ngành y học Việt Nam đã được triển khai từ bệnh viện.

Theo đó, gần 8 tháng đảm nhiệm vị trí Phó giám đốc quản lý và điều hành (từ tháng 8-2025), bác sĩ Phạm Thanh Việt đã thể hiện được năng lực, bản lĩnh cũng như khả năng lãnh đạo, điều hành tập thể bệnh viện.

Bác sĩ CKII Phạm Thanh Việt - tân Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy - chia sẻ đây là một dấu mốc đặc biệt đối với cá nhân ông cũng như đối với chặng đường phát triển của bệnh viện. Được nhận nhiệm vụ trong thời điểm này chính là niềm vinh dự, tự hào rất lớn, nhưng cũng là trăn trở, ý thức trách nhiệm của mình.

"Tôi là một học sinh lớn lên từ một hải đảo xa xôi, nhiều khó khăn và cách trở. Ngày đó, tôi chưa từng nghĩ rằng mình sẽ trở thành bác sĩ. Nhưng rồi, bằng sự nỗ lực của bản thân và sự dìu dắt của ngành y tế, tôi đã có cơ hội được học tập, trưởng thành và cống hiến.

Đối với quê hương tôi khi ấy, việc có người trở thành bác sĩ là một niềm tự hào rất lớn. Đó không chỉ là niềm tin dành cho cá nhân tôi mà còn là niềm hy vọng của gia đình và quê hương", bác sĩ Việt nói.

Suốt gần 30 năm công tác tại bệnh viện, bác sĩ Việt may mắn được làm việc cùng những người thầy tận tụy, những đồng nghiệp đầy nhiệt huyết, trách nhiệm và luôn khát khao đổi mới. Chính tinh thần dấn thân, học hỏi không ngừng và sự đoàn kết ấy đã tạo nên sức mạnh của bệnh viện ngày hôm nay.

Bác sĩ Việt cho hay trong thời gian tới, bệnh viện sẽ tập trung vào các định hướng trọng tâm như phấn đấu trở thành bệnh viện số kiểu mẫu, có hệ thống phần mềm quản trị hiện đại để triển khai hiệu quả trong toàn bệnh viện và chia sẻ kinh nghiệm cho các đơn vị trong cả nước.

Đồng thời đẩy mạnh đào tạo, chỉ đạo tuyến và chuyển giao kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực y tế cho các tỉnh thành khu vực phía Nam...

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Columbia (Mỹ) đã chỉnh sửa thành công DNA của phôi người với độ chính xác cao bằng một kỹ thuật mới gọi là "base editing" (chỉnh sửa base), theo báo New York Times ngày 5-6.

Thành tựu này được xem là cột mốc quan trọng trong nỗ lực ngăn ngừa các bệnh di truyền ngay từ giai đoạn đầu của sự sống, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về đạo đức.

Trong nghiên cứu mới, nhóm của nhà di truyền học Dieter Egli đã sử dụng công nghệ base editing để thay đổi chính xác từng "chữ cái" trong mã gene.

Khác với công nghệ CRISPR truyền thống vốn hoạt động bằng cách cắt DNA rồi để tế bào tự sửa chữa, base editing chỉ tạo ra một vết cắt rất nhỏ và hướng dẫn tế bào thay thế một ký tự di truyền cụ thể. Nhờ đó, nguy cơ gây tổn thương DNA được giảm đáng kể.

Các nhà nghiên cứu tập trung chỉnh sửa hai gene. Gene thứ nhất là PCSK9, liên quan đến nồng độ cholesterol LDL trong máu và nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Gene thứ hai là HBG, có vai trò trong quá trình sản xuất hemoglobin ở thai nhi và có liên quan đến một số bệnh về máu.

Kết quả cho thấy các nhà khoa học có thể chỉnh sửa thành công cả hai gene mà không ghi nhận những tổn thương nhiễm sắc thể nghiêm trọng từng xuất hiện trong các thử nghiệm sử dụng CRISPR trước đây.

Trong một số trường hợp, họ thậm chí có thể chỉnh sửa đồng thời cả hai gene trong cùng một phôi.

Vào năm 2020, nhóm nghiên cứu của ông Egli đã thử dùng CRISPR để sửa một đột biến gene EYS gây mù bẩm sinh. Kết quả cho thấy khoảng một nửa số phôi gặp vấn đề nghiêm trọng, bao gồm mất những đoạn DNA lớn hoặc thậm chí mất cả nhiễm sắc thể chứa gene mục tiêu.

Chính những rủi ro này đã khiến nhiều nhà khoa học cho rằng việc chỉnh sửa gene ở phôi người vẫn còn quá nguy hiểm.

Nghiên cứu mới cũng cho thấy công nghệ base editing chưa hoàn hảo.

Trong một số phôi, các phân tử chỉnh sửa không tìm thấy DNA mục tiêu của chúng. Điều này tạo ra hiện tượng gọi là "khảm gene", nghĩa là trong cùng một phôi tồn tại các tế bào mang phiên bản gene khác nhau.

Nếu những phôi như vậy phát triển thành thai nhi, các khác biệt di truyền giữa các tế bào có thể dẫn đến những hậu quả sức khỏe khó lường.

Các chuyên gia độc lập đánh giá kết quả nghiên cứu là đầy hứa hẹn nhưng cho rằng cần thêm nhiều dữ liệu để xác định mức độ an toàn.

Một số nhà đạo đức sinh học cảnh báo rằng những tác động bất lợi có thể không xuất hiện ngay trong giai đoạn phôi thai mà chỉ bộc lộ sau khi đứa trẻ được sinh ra.

Ông Egli nhấn mạnh rằng công nghệ này chưa sẵn sàng để áp dụng trong các phòng khám và vẫn còn nhiều câu hỏi cần giải đáp. Tuy nhiên, ông cho rằng xã hội nên bắt đầu thảo luận về những lợi ích và rủi ro của việc can thiệp vào bộ gene người ngay từ giai đoạn phôi.

Nghiên cứu hiện mới được công bố dưới dạng bản thảo khoa học và đang chờ đánh giá chính thức trước khi xuất bản trên tạp chí chuyên ngành.

Dù còn nhiều tranh cãi, thành tựu này được xem là một bước tiến quan trọng trong hành trình phát triển các liệu pháp gene thế hệ mới, đồng thời đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của y học và giới hạn đạo đức trong việc can thiệp vào sự sống con người.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ