Ăn lẩu tưởng chừng đơn giản nhưng nếu chọn sai loại đũa, bạn có thể đang vô tình đưa mầm bệnh vào cơ thể. Tiến sĩ Quảng Sĩ Sơn (K. Kwong) cảnh báo việc dùng đũa không đúng cách có thể gây nhiễm độc mãn tính, thậm chí dẫn đến ung thư. TS Sơn là chuyên gia hóa học nổi tiếng tại Hong Kong. Ông tốt nghiệp loại ưu khoa Hóa học, Đại học Trung văn Hong Kong và nhận bằng Tiến sĩ tại Đại học Hong Kong. Ông được mệnh danh là “Bố già hóa học” nhờ phong cách giảng dạy uyên bác. Năm 2020, ông là người nghiên cứu thành công khẩu trang thay thế “HK Mask” giúp giải quyết cuộc khủng hoảng thiếu hụt khẩu trang trong đại dịch.
Vị chuyên gia mới đây đã chia sẻ trên mạng xã hội về ưu và nhược điểm của 5 loại đũa phổ biến. Ông nhấn mạnh có những loại đũa tuyệt đối không được dùng để tiếp xúc với thực phẩm nóng. Dưới đây là phân tích chi tiết để người tiêu dùng lưu ý trong bữa ăn hàng ngày, đặc biệt là khi ăn lẩu.
Đánh giá 5 loại đũa thông dụng
Đũa gỗ
Ưu điểm: Giá thành rẻ, chịu nhiệt tốt, bền với axit và kiềm, phù hợp để ăn lẩu.
Nhược điểm: Dễ bị ẩm mốc, tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi. Đặc biệt, đũa gỗ bị mốc có thể sản sinh Aflatoxin – một độc tố gây ung thư mạnh.
Đũa tre
Ưu điểm: Tương tự đũa gỗ nhưng nhẹ hơn.
Nhược điểm: Đũa tre dùng một lần thường chứa dư lượng chất bảo quản (như lưu huỳnh dioxide, natri sulfite). Hấp thụ quá mức các chất này có thể gây dị ứng hoặc hen suyễn. Người dùng cần sấy khô hoàn toàn trước khi cất và nên thay mới mỗi 3-4 tháng.
Đũa giả sứ (Melamine)
Ưu điểm: Nhẹ, mẫu mã đẹp như đồ sứ thật.
Nhược điểm: Loại đũa này cực kỳ kém chịu nhiệt (không quá 40 độ C). Khi tiếp xúc với thức ăn nóng, chúng giải phóng Formaldehyde và Melamine. Tích tụ lâu ngày trong cơ thể sẽ gây tổn thương thận và tăng nguy cơ ung thư bàng quang. Tuyệt đối không dùng ăn lẩu hoặc gắp đồ nóng; nếu đũa bị trầy xước cần vứt bỏ ngay.
Đũa hợp kim
Đặc điểm: Thực chất không phải làm từ kim loại mà là hỗn hợp nhựa PPS và sợi thủy tinh.
Ưu điểm: Chịu nhiệt lên đến 220 độ C, tính chất hóa học ổn định, thường được dùng trong nhà hàng.
Nhược điểm: Tiến sĩ K. Kwong cho biết ở nhiệt độ cực cao, chúng vẫn có nguy cơ giải phóng phẩm màu, do đó không an toàn tuyệt đối.
Đũa inox (Thép không gỉ)
Ưu điểm: Chịu nhiệt cao, kháng axit và kiềm, cực kỳ bền bỉ. Đây là lựa chọn hàng đầu khi ăn lẩu.
Nhược điểm: Dẫn nhiệt nhanh, dễ gây bỏng môi.
Lời khuyên: Nên chọn đũa inox loại 316 (tốt hơn loại 304), có thể thoải mái sử dụng với các loại lẩu chua cay. Ngoài ra, đũa Titan cũng là lựa chọn tốt nhưng giá thành khá cao.
Bảng xếp hạng đũa ăn lẩu
Chất liệu
Ưu điểm
Nhược điểm
Đánh giá
Inox (304/316)
Chịu nhiệt, bền, kháng hóa chất
Dễ gây bỏng nhiệt
Khuyên dùng
Tre/Gỗ
Rẻ, chịu nhiệt tốt
Dễ mốc, chứa chất bảo quản
Chấp nhận được
Hợp kim
Chịu nhiệt đến 220 độ C
Có thể tiết ra phẩm màu
Nên hạn chế
Giả sứ
Nhẹ, đẹp
Giải phóng độc tố khi nóng
Tránh sử dụng
Các dạng omega-3 quan trọng nhất gồm ALA, EPA và DHA. Tình trạng thiếu omega-3 thường không gây ra những triệu chứng rõ ràng. Các dấu hiệu thường xuất hiện âm thầm và dễ bị nhầm với căng thẳng, tuổi tác hoặc các vấn đề sức khỏe thông thường khác. Vì vậy, nhiều người bị thiếu omega-3 trong thời gian dài mà không nhận ra, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Dưới đây là những dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang thiếu omega-3.
Da là một trong những cơ quan có thể phản ánh sớm tình trạng thiếu omega-3. Các a xít béo này giúp duy trì hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, giữ ẩm và hạn chế tình trạng mất nước qua bề mặt da.
Khi cơ thể không được cung cấp đủ omega-3, da sẽ trở nên khô ráp, bong tróc hoặc dễ kích ứng hơn bình thường. Một số người nhận thấy làn da mất độ mềm mại, kém đàn hồi hoặc thường xuyên xuất hiện những vùng đỏ và ngứa dù đã sử dụng các sản phẩm dưỡng da.
Nhiều người cho rằng khô mắt chỉ là hậu quả của việc sử dụng máy tính hoặc điện thoại quá nhiều. Tuy nhiên, tình trạng này đôi khi cũng liên quan đến việc thiếu omega-3.
DHA là thành phần quan trọng trong cấu trúc của võng mạc, còn EPA và DHA tham gia điều hòa các phản ứng viêm tại bề mặt mắt. Khi lượng omega-3 giảm, chất lượng màng nước mắt có thể bị ảnh hưởng, làm xuất hiện cảm giác khô, rát hoặc cộm mắt kéo dài.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Journal of Clinical Medicine cho thấy bổ sung omega-3 có thể giúp cải thiện các triệu chứng khô mắt ở nhiều đối tượng khác nhau. Nếu mắt thường xuyên khó chịu dù đã nghỉ ngơi đầy đủ hoặc không có bệnh lý nhãn khoa rõ ràng, đây là dấu hiệu không nên bỏ qua.
Omega-3 được biết đến với khả năng điều hòa phản ứng viêm trong cơ thể. Ở một số người, khi lượng omega-3 xuống thấp, các quá trình viêm có thể diễn ra mạnh hơn.
Không ít người cho rằng đau khớp chỉ liên quan đến tuổi tác hoặc vận động quá sức. Tuy nhiên, chế độ ăn thiếu omega-3 cũng có thể góp phần làm tăng cảm giác đau hoặc cứng khớp, đặc biệt ở những người có tình trạng viêm mạn tính.
Nhóm có nguy cơ cao bị thiếu omega-3 là những người ít ăn cá, ăn chay hoặc thuần chay nhưng không bổ sung các nguồn omega-3 phù hợp. Ngoài ra, người mắc các bệnh lý làm giảm hấp thu chất béo và người lớn tuổi có chế độ ăn nghèo dinh dưỡng cũng dễ thiếu omega-3, theo Healthline.
Bệnh nhân Đ.T.N. (52 tuổi, quê Bắc Ninh) vốn có sức khỏe ổn định. Gần đây bà N. có triệu chứng đau đầu, chóng mặt và đau vai gáy nên đã đến phòng khám tư để tiêm thuốc hỗ trợ (1 mũi/ngày, kéo dài 5-6 ngày).
Sau khi dừng tiêm 2 ngày, bệnh nhân bắt đầu sốt, mệt mỏi và xuất hiện vùng sưng tấy tại vị trí tiêm ở mu bàn tay trái. Chỉ trong vòng 24 giờ, tổn thương tiến triển cực nhanh thành các bọng nước hoại tử màu đen kích thước 5x6cm. Bệnh nhân mệt lả, sốt cao liên tục và được chuyển tuyến cấp cứu trong tình trạng suy đa cơ quan.
Tại thời điểm nhập khoa cấp cứu Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương (Hà Nội), bệnh nhân mệt nhiều, đang phải duy trì thuốc vận mạch liều tương đối cao, khoảng 0,7 mcg/kg/phút, cho thấy tình trạng sốc vẫn còn nặng. Tại mu bàn tay trái có tổn thương phỏng nước hoại tử màu đen kích thước khoảng 5x6cm, xung quanh sưng nề, viêm tấy và đau nhiều.
Chỉ trong vòng 48 giờ, tình trạng viêm tấy từ vùng hoại tử đã lan tỏa nhanh chóng, phù nề toàn bộ bàn tay và lan lên đến cẳng tay. Đây là dấu hiệu của nhiễm trùng tiến triển nhanh, có nguy cơ lan rộng nếu không được kiểm soát kịp thời.
Các xét nghiệm cho thấy bệnh nhân đã rơi vào tình trạng suy đa cơ quan gồm phổi, gan, thận và tim mạch.
Bác sĩ Nguyễn Đức Minh, khoa cấp cứu, cho biết kết quả xét nghiệm vi sinh đã xác định thủ phạm là vi khuẩn Serratia marcescens. Đây là loại vi khuẩn Gram âm cơ hội, thường tồn tại trong môi trường (nước, đất) và có khả năng gây nhiễm trùng huyết, viêm mô tế bào rất nặng nếu xâm nhập được vào máu.
Sau 2 ngày hồi sức tích cực bằng kháng sinh phổ rộng, bù dịch và thuốc vận mạch, bệnh nhân đã có dấu hiệu đáp ứng bước đầu, liều thuốc vận mạch đang được giảm dần.
Phân tích về nguồn lây, bác sĩ Minh nhận định mặc dù triệu chứng xuất hiện tại vị trí tiêm nhưng không có đủ cơ sở để quy kết trực tiếp do mũi tiêm. Thực tế, vị trí tiêm tạo ra một tổn thương da nhỏ - một "cánh cửa" mở cho vi khuẩn. Nếu trong quá trình sinh hoạt, vùng da này tiếp xúc với nước bẩn, bụi bẩn hoặc thực phẩm sống, vi khuẩn Serratia marcescens có thể xâm nhập và gây bệnh.
Khác với các nhiễm khuẩn thông thường do tụ cầu thường gây mưng mủ khu trú, các vi khuẩn Gram âm từ môi trường như Serratia marcescens thường gây hoại tử da, tiến triển rất nhanh và sớm dẫn đến sốc.
Với những trường hợp tổn thương hoại tử lan rộng như trên, việc điều trị không chỉ dừng lại ở hồi sức và kháng sinh mà cần phối hợp can thiệp ngoại khoa. Người bệnh có thể phải cắt lọc mô hoại tử nhiều lần nhằm kiểm soát nhiễm trùng, ngăn viêm tấy lan tỏa và bảo tồn tối đa chức năng bàn tay.
Để tránh những biến chứng đe dọa tính mạng, bác sĩ Minh khuyến cáo, khi thực hiện các thủ thuật như tiêm, truyền, cần đảm bảo vô khuẩn trong quá trình thực hiện và đặc biệt là chăm sóc vị trí tiêm sau khi về nhà.
Người dân cần giữ vùng da này sạch, khô, tránh tiếp xúc với nguồn nước không sạch hoặc đất cát cho đến khi vết kim khép miệng hoàn toàn. Nếu thấy vết tiêm sưng, đau, đổi màu da hoặc kèm theo sốt hoặc mệt mỏi, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Ngày 18-6, Công an xã Đại Lộc, thành phố Đà Nẵng cho hay vừa kiểm tra, phát hiện cơ sở sản xuất bánh ú tro trộn hàn the vào gạo nếp để sản xuất bánh ú tro, nhằm tăng độ dẻo, dai của bánh.
Trước đó thực hiện kế hoạch của giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng tăng cường phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, xác định nhu cầu sử dụng các loại bánh truyền thống tăng mạnh vào dịp Tết Đoan ngọ, trưởng Công an xã Đại Lộc đã chỉ đạo lực lượng tăng cường công tác nắm tình hình các điểm chế biến bánh trên địa bàn.
Ngày 17-6, Công an xã Đại Lộc kiểm tra đột xuất hộ gia đình bà P.T.M. (55 tuổi, trú thôn Song Mỹ, xã Đại Lộc).
Quá trình kiểm tra phát hiện, hộ bà M. trộn hàn the (chất cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm) vào gạo nếp để sản xuất bánh ú tro, nhằm tăng độ dẻo, dai của bánh.
Đây là chất bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm do tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng.
Tại hiện trường, công an xã thu giữ 3 túi ni lông chứa hàn the và 3.000 cái bánh ú tro đã được gói thành phẩm. Công an xã Đại Lộc đã lập biên bản, tạm giữ tang vật để xử lý theo quy định.
Việc sử dụng hàn the (phèn sa) và các chất cấm khác trong sản xuất, chế biến thực phẩm (các loại bánh, giò, chả) là hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe của nhân dân.
Công an xã Đại Lộc khuyến cáo mọi tổ chức, cá nhân tuyệt đối không sử dụng chất cấm trong quá trình sản xuất, chế biến thực phẩm và kịp thời thông báo cho cơ quan công an các hành vi vi phạm để xác minh, xử lý theo đúng quy định.
