Ăn lẩu tưởng chừng đơn giản nhưng nếu chọn sai loại đũa, bạn có thể đang vô tình đưa mầm bệnh vào cơ thể. Tiến sĩ Quảng Sĩ Sơn (K. Kwong) cảnh báo việc dùng đũa không đúng cách có thể gây nhiễm độc mãn tính, thậm chí dẫn đến ung thư. TS Sơn là chuyên gia hóa học nổi tiếng tại Hong Kong. Ông tốt nghiệp loại ưu khoa Hóa học, Đại học Trung văn Hong Kong và nhận bằng Tiến sĩ tại Đại học Hong Kong. Ông được mệnh danh là “Bố già hóa học” nhờ phong cách giảng dạy uyên bác. Năm 2020, ông là người nghiên cứu thành công khẩu trang thay thế “HK Mask” giúp giải quyết cuộc khủng hoảng thiếu hụt khẩu trang trong đại dịch.
Vị chuyên gia mới đây đã chia sẻ trên mạng xã hội về ưu và nhược điểm của 5 loại đũa phổ biến. Ông nhấn mạnh có những loại đũa tuyệt đối không được dùng để tiếp xúc với thực phẩm nóng. Dưới đây là phân tích chi tiết để người tiêu dùng lưu ý trong bữa ăn hàng ngày, đặc biệt là khi ăn lẩu.
Đánh giá 5 loại đũa thông dụng
Đũa gỗ
Ưu điểm: Giá thành rẻ, chịu nhiệt tốt, bền với axit và kiềm, phù hợp để ăn lẩu.
Nhược điểm: Dễ bị ẩm mốc, tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi. Đặc biệt, đũa gỗ bị mốc có thể sản sinh Aflatoxin – một độc tố gây ung thư mạnh.
Đũa tre
Ưu điểm: Tương tự đũa gỗ nhưng nhẹ hơn.
Nhược điểm: Đũa tre dùng một lần thường chứa dư lượng chất bảo quản (như lưu huỳnh dioxide, natri sulfite). Hấp thụ quá mức các chất này có thể gây dị ứng hoặc hen suyễn. Người dùng cần sấy khô hoàn toàn trước khi cất và nên thay mới mỗi 3-4 tháng.
Đũa giả sứ (Melamine)
Ưu điểm: Nhẹ, mẫu mã đẹp như đồ sứ thật.
Nhược điểm: Loại đũa này cực kỳ kém chịu nhiệt (không quá 40 độ C). Khi tiếp xúc với thức ăn nóng, chúng giải phóng Formaldehyde và Melamine. Tích tụ lâu ngày trong cơ thể sẽ gây tổn thương thận và tăng nguy cơ ung thư bàng quang. Tuyệt đối không dùng ăn lẩu hoặc gắp đồ nóng; nếu đũa bị trầy xước cần vứt bỏ ngay.
Đũa hợp kim
Đặc điểm: Thực chất không phải làm từ kim loại mà là hỗn hợp nhựa PPS và sợi thủy tinh.
Ưu điểm: Chịu nhiệt lên đến 220 độ C, tính chất hóa học ổn định, thường được dùng trong nhà hàng.
Nhược điểm: Tiến sĩ K. Kwong cho biết ở nhiệt độ cực cao, chúng vẫn có nguy cơ giải phóng phẩm màu, do đó không an toàn tuyệt đối.
Đũa inox (Thép không gỉ)
Ưu điểm: Chịu nhiệt cao, kháng axit và kiềm, cực kỳ bền bỉ. Đây là lựa chọn hàng đầu khi ăn lẩu.
Lời khuyên: Nên chọn đũa inox loại 316 (tốt hơn loại 304), có thể thoải mái sử dụng với các loại lẩu chua cay. Ngoài ra, đũa Titan cũng là lựa chọn tốt nhưng giá thành khá cao.
Bảng xếp hạng đũa ăn lẩu
Chất liệu
Ưu điểm
Nhược điểm
Đánh giá
Inox (304/316)
Chịu nhiệt, bền, kháng hóa chất
Dễ gây bỏng nhiệt
Khuyên dùng
Tre/Gỗ
Rẻ, chịu nhiệt tốt
Dễ mốc, chứa chất bảo quản
Chấp nhận được
Hợp kim
Chịu nhiệt đến 220 độ C
Có thể tiết ra phẩm màu
Nên hạn chế
Giả sứ
Nhẹ, đẹp
Giải phóng độc tố khi nóng
Tránh sử dụng
5 quy tắc vệ sinh đũa đúng cách
Vệ sinh đũa sai cách cũng là con đường ngắn nhất dẫn đến nhiễm khuẩn. Thay vì chà xát cả nắm đũa bằng miếng cọ sắt, bạn nên tuân thủ các bước sau:
Rửa từng chiếc một
Không nên vò cả nắm đũa. Hãy dùng miếng bọt biển rửa kỹ từng chiếc để loại bỏ hoàn toàn vết bẩn và nước bọt, đặc biệt là với đũa tre, gỗ.
Dùng mặt mềm của miếng bọt biển
Tránh dùng miếng cọ kim loại làm trầy xước bề mặt đũa, vì các vết xước là nơi trú ngụ lý tưởng của vi khuẩn và virus.
Làm sạch theo rãnh
Với các loại đũa có khía hoặc hoa văn ở đầu, cần rửa xuôi theo đường vân để lấy sạch thức ăn thừa.
Phơi khô tuyệt đối
Sau khi rửa, cần để đũa ở nơi thoáng khí cho khô hẳn trước khi cất vào ống. Đũa còn ẩm đặt trong ống kín rất dễ bị mốc đen ở phần đáy.
Khử trùng và thay mới định kỳ
Khi đũa có dấu hiệu trầy xước, đốm đen hoặc xơ cứng, hãy vứt bỏ ngay. Nên khử trùng đũa hàng tuần bằng nước sôi và thay mới định kỳ.
Theo đó, Cục Quản lý dược yêu cầu các đơn vị trên toàn quốc thu hồi toàn bộ lô thuốc Natri clorid 0,9% (số giấy đăng ký lưu hành 893100060724), số lô 10370725, ngày sản xuất 14-7-2025, hạn dùng 14-1-2028, do Công ty Pharmedic sản xuất.
Nguyên nhân thu hồi là theo báo cáo của cơ sở kiểm nghiệm, lô thuốc dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9% nêu trên không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu độ trong, vi phạm mức độ 3.
Thuốc nhỏ mắt - nhỏ mũi Natri Clorid 0,9% của Công ty Pharmedic được giới thiệu có thành phần chính natri clorid, dùng để rửa mắt, rửa mũi, phụ trị nghẹt mũi, sổ mũi, viêm mũi do dị ứng; sản phẩm dùng được cho trẻ sơ sinh. Đây cũng là sản phẩm được bán tại nhiều nhà thuốc, bệnh viện và được nhiều người sử dụng.
Cục Quản lý dược yêu cầu Công ty Pharmedic phải ngừng việc kinh doanh và tiến hành biệt trữ lô thuốc bị thu hồi nêu trên. Đồng thời báo cáo tình hình phân phối thuốc tới cơ sở bán buôn, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Chủ trì, phối hợp với tổ chức, cá nhân có liên quan gửi thông báo thu hồi lô thuốc bị thu hồi nêu trên tới tất cả cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã nhận lô thuốc nêu trên.
Tổ chức thu hồi và tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, hoàn thành trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày 11-5.
Xử lý lô thuốc bị thu hồi; chi trả chi phí cho việc thu hồi, xử lý thuốc bị thu hồi; bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.
Cục cũng giao cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc ngừng kinh doanh, cung cấp, cấp phát lô thuốc bị thu hồi nêu trên, thông báo và tổ chức thu hồi, tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thuốc cho cơ sở đã cung cấp thuốc.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và người sử dụng thuốc ngừng việc kê đơn, bán, cấp phát và sử dụng lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thuốc cho cơ sở cung cấp thuốc.
Cục Quản lý dược yêu cầu các sở y tế tỉnh, thành phố giám sát chất lượng thuốc lưu hành, đặc biệt tập trung lấy mẫu kiểm nghiệm đối với sản phẩm bị thu hồi.
Cháo từ lâu đã là lựa chọn phổ biến trong bữa sáng của người Việt và nhiều nước châu Á. Nhờ đặc tính mềm, dễ ăn và ấm bụng, món ăn này thường được dùng cho người ốm, người cao tuổi hoặc những ai cần bữa sáng nhẹ nhàng.
Theo Hiệp hội Dinh dưỡng Trung Quốc, cháo là món ăn sáng có thể giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng hơn vào buổi sáng, đặc biệt phù hợp với người có dạ dày nhạy cảm hoặc đang trong giai đoạn hồi phục sức khỏe.
Tiến sĩ Fan Zhihong, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Nông nghiệp Trung Quốc, cho biết cháo giúp cơ thể hấp thu năng lượng dễ dàng hơn sau một đêm dài. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng cháo “không nên chỉ là tinh bột đơn thuần” mà cần bổ sung thêm protein và rau xanh để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng.
Dù cháo là món dễ tiêu và phù hợp cho bữa sáng nhẹ, nhưng cháo trắng đơn thuần chủ yếu cung cấp tinh bột, trong khi lại thiếu protein, chất xơ và một số vi chất quan trọng. Nếu duy trì thói quen này trong thời gian dài, bữa sáng có thể không đủ cân bằng dinh dưỡng, khiến cơ thể nhanh đói trở lại và thiếu năng lượng ổn định trong buổi sáng.
Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), một bữa sáng lành mạnh cần đảm bảo sự kết hợp của tinh bột, protein và chất xơ. Sự phối hợp này giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, duy trì đường huyết ổn định hơn và hạn chế tình trạng mệt mỏi, uể oải giữa buổi.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị:
Cách ăn này giúp làm chậm hấp thu đường, tạo cảm giác no lâu hơn và cân bằng dinh dưỡng.
Cháo là lựa chọn tốt cho bữa sáng nếu được ăn đúng cách và kết hợp hợp lý. Tuy nhiên, không nên xem cháo như bữa ăn duy nhất nếu thiếu các nhóm chất khác.
Đặc biệt với người lớn tuổi hoặc người mắc tiểu đường, việc tự theo dõi đường huyết đúng cách có thể giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, việc kiểm tra đường huyết thường xuyên giúp người bệnh tiểu đường hiểu rõ phản ứng của cơ thể với thực phẩm, vận động và thuốc.
Tiến sĩ Robert Gabbay, Giám đốc khoa học của Hiệp hội Tiểu đường Mỹ, cho biết theo dõi tại nhà giúp phát hiện sớm tình trạng tăng hoặc hạ đường huyết, từ đó điều chỉnh điều trị kịp thời.
Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được khuyến nghị đo đường huyết vào các thời điểm như:
Việc đo đúng thời điểm giúp đánh giá chính xác mức độ kiểm soát đường huyết trong ngày, theo CDC Mỹ.
Để kết quả chính xác, người bệnh cần:
Ngoài ra, cần kiểm tra hạn sử dụng của que thử và bảo quản máy đo đúng cách.
Theo Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận (Mỹ), mức đường huyết mục tiêu thường khoảng 80 - 130 mg/dL khi đói và dưới 180 mg/dL sau ăn, tùy từng cá nhân.
Nhiều người chỉ đo đường huyết khi thấy mệt hoặc bỏ qua việc ghi chép. Một số trường hợp đo sai kỹ thuật hoặc không vệ sinh tay trước khi đo, khiến kết quả thiếu chính xác.
Bác sĩ Rita Rastogi Kalyani, chuyên gia nội tiết tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ), cảnh báo người bệnh không nên tự ý điều chỉnh thuốc chỉ dựa vào một vài chỉ số đơn lẻ.
Người bệnh tiểu đường nên liên hệ bác sĩ nếu:
Theo dõi đường huyết tại nhà không chỉ là thói quen mà còn là công cụ giúp người bệnh kiểm soát sức khỏe chủ động hơn. Thực hiện đúng cách và đều đặn sẽ góp phần giảm biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.