Ngày 12/5, Sam Altman ra làm chứng tại tòa án liên bang ở Oakland, California. Đối mặt với luật sư William Savitt và Steven Molo bên phía Elon Musk, CEO OpenAI lần lượt nhắc đến niềm đam mê khoa học viễn tưởng từ thời thơ ấu, quá trình thăng tiến giữa “rừng” công ty công nghệ khổng lồ ở Thung lũng Silicon, mối quan hệ với Musk và cả những bi kịch xoay quanh việc kiểm soát OpenAI.
Từng cân nhắc tranh cử thống đốc bang California
Khi được luật sư Molo hỏi về một email gửi vào tháng 9/2017 đề cập đến mục tiêu chính trị của mình, Altman lần đầu xác nhận từng nghĩ đến việc tranh cử thống đốc bang California.
“Lúc đó, tôi cân nhắc tranh cử chức thống đốc, và tôi tin đó là điều nhiều người cũng muốn nói ở đây”, ông cho biết.
Theo Business Insider, việc Altman định tham gia chính trị khá bất ngờ, bởi lúc đó ông đang tập trung cho OpenAI sau thời gian làm CEO vườn ươm nổi tiếng Y Combinator. Nếu trúng cử, rất có thể lĩnh vực AI sẽ rẽ sang hướng khác, hoặc ít nhất không diễn ra xung đột với Musk. Gavin Newsom đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử thống đốc năm 2018.
Cân nhắc gia nhập Microsoft và kiếm “rất nhiều tiền”
Altman cũng nhắc đến thời gian bị sa thải ngắn ngủi ở OpenAI tháng 11/2023. “Tôi vô cùng tức giận. Tôi thấy mình bị lừa dối một cách trắng trợn”, ông nói. “Tôi nghĩ, thế là đủ rồi. Tôi sẽ tập trung vào nghiên cứu siêu trí tuệ AGI thuần túy”.
Sau đó, Altman được CEO Microsoft Satya Nadella đề nghị gia nhập tập đoàn, cũng như các nhân viên OpenAI khác nếu muốn. Điều này khiến ông cân nhắc từ bỏ OpenAI và bắt đầu lại từ đầu.
“Có điều gì đó hấp dẫn khi làm việc tại Microsoft cùng Greg trong dự án nghiên cứu AI thuần túy”, Altman nói, nhắc đến nhà đồng sáng lập và Chủ tịch OpenAI Greg Brockman. “Nhưng tôi cũng rất tức giận, tổn thương và buồn bã. Cảm giác như một sự phản bội khủng khiếp, rất đau đớn, rất công khai và là vài ngày điên rồ”.
Tuy nhiên, Altman quyết định trở lại OpenAI với một ban giám đốc mới và muốn duy trì cấu trúc phi lợi nhuận của tổ chức này. “Tôi chắc chắn mình có thể kiếm rất nhiều tiền và có một cuộc sống dễ dàng hơn nhiều ở Microsoft, nhưng tôi quan tâm đến sứ mệnh và những người ở OpenAI hơn”, ông nói.
“Đáng sợ” trước tham vọng kiểm soát OpenAI của Musk
Theo đơn kiện của Musk, cấu trúc của OpenAI vốn hướng tới nghiên cứu AI phi lợi nhuận, nhưng Altman lách luật để trục lợi cho bản thân. Tuy nhiên, Altman phản bác, tố cáo ngược rằng chính Musk muốn nắm giữ quyền kiểm soát chặt chẽ OpenAI với cổ phần hơn 90%, tìm cách “sáp nhập” OpenAI vào Tesla và ít quan tâm đến các vấn đề quản trị tốt.
Bên cạnh đó, Musk được cho là muốn “truyền” OpenAI lại cho các con của mình sau khi tỷ phú qua đời. Khi các thành viên hội đồng quản trị hỏi Musk về vấn đề này trong một cuộc họp, Altman kể rằng Musk đã nói: “Tôi chưa nghĩ nhiều về điều đó, nhưng có lẽ quyền kiểm soát nên được chuyển giao cho các con tôi”. CEO OpenAI mô tả đó là “khoảnh khắc vô cùng đáng sợ”.
Mỉa mai những đóng góp của Musk
Trong đơn kiện, Musk nói ông đóng góp 38 triệu USD cho OpenAI. Tuy nhiên, Altman nhấn mạnh ông cũng chi 3,75 triệu USD cho công ty khi mới thành lập, cũng như 17,5 triệu USD tiền mặt cho một nghiên cứu liên quan đến AI phổ quát.
“Tôi cũng đóng góp nhiều thời gian và công sức, trong khi sự tham gia của Musk hạn chế hơn”, Altman cho biết. “Ông ấy thường đến văn phòng mỗi tuần hoặc cách tuần, chỉ sẵn sàng trả lời tin nhắn và email khi cần. Ngược lại, tôi, Brockman và nhà khoa học trưởng Ilya Sutskever lại làm việc gần như toàn bộ thời gian”.
Chê cách quản lý, hành xử của Musk
Altman cho biết, khi còn ở OpenAI, phương pháp quản lý của Musk bị đánh giá “mâu thuẫn” với văn hóa của một đơn vị nghiên cứu. Theo ông, tỷ phú Mỹ đưa ra những quyết định “gây ảnh hưởng xấu đến tinh thần làm việc”, yêu cầu các giám đốc khác xếp hạng nhân viên, nhà nghiên cứu của OpenAI, sau đó “dùng cưa máy để loại bỏ một số người trong danh sách”.
“Hành động này gây mất động lực”, Altman nói. “Ý tưởng bạn phải chứng minh kết quả, nếu không sẽ bị sa thải thực tế không đạt hiệu quả”.
Theo Altman, vào nửa cuối 2017, giữa những bất đồng về cách thức OpenAI nên tiếp tục huy động vốn, Musk đã ngừng đóng góp hàng quý cho công ty. Cùng với đó, tại Tesla, một dự án AI khác được dựng nên. Khi Musk rời OpenAI tháng 2/2018, ông đã cố gắng chiêu mộ nhân viên cũ.
Khi được hỏi cảm nghĩ về việc Musk cố gắng tuyển dụng nhân sự từ OpenAI, Altman trả lời thẳng thắn: “Tôi cảm thấy khó chịu”.
Hai luật sư của Musk liên tục chất vấn Altman với những câu hỏi dai dẳng liên quan đến tính trung thực.
“Ông có hoàn toàn là người đáng tin cậy không?”, Molo hỏi.
“Tôi tin vậy”, Altman nói.
“Ông không biết mình có hoàn toàn đáng tin cậy hay không?”, Molo hỏi tiếp.
“Tôi sẽ sửa lại câu trả lời của mình thành có”, Altman đáp.
“Ông lúc nào cũng nói thật à?”, Molo tiếp tục.
“Tôi là người trung thực”, Altman nói, nhưng có phần ngập ngừng.
Molo sau đó thuật lại những cáo buộc về việc Altman không trung thực đến từ các cựu thành viên hội đồng quản trị OpenAI như Helen Toner và Tasha McCauley, cũng như cựu giám đốc công nghệ của OpenAI Mira Murati. Đáp lại, CEO này liên tục khẳng định ông chưa xem lời khai của họ, dẫn lý do “công việc chính rất bận rộn”.
Luật sư Savitt của Musk cũng hỏi thẳng Altman rằng ông cảm nghĩ thế nào về cáo buộc “chiếm đoạt một tổ chức từ thiện”. “Tôi thậm chí còn khó mà hiểu nổi cách diễn đạt đó”, Altman đáp. “Nó không phù hợp với quan niệm của tôi về việc ăn cắp tiền từ thiện”.
Phiên tòa giữa Musk với Altman và OpenAI đang bước sang tuần thứ ba. Năm 2024, CEO Tesla đệ đơn kiện, cáo buộc công ty cũ OpenAI, Altman, Chủ tịch Greg Brockman và tập đoàn Microsoft – nhà đầu tư ban đầu vào OpenAI – phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận.
Phiên xét xử diễn ra tại tòa án liên bang California từ ngày 28/4 và dự kiến kéo dài vài tuần tùy tiến độ tranh tụng, đánh dấu lần đầu Musk và Altman đối đầu tại tòa. Bồi thẩm đoàn 9 người sẽ cố vấn cho thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers về việc có chấp thuận các đề xuất của Musk hay không, bao gồm đưa OpenAI quay lại mô hình phi lợi nhuận, bãi nhiệm Altman và Brockman, đền bù 130 tỷ USD và nộp số tiền này vào quỹ phi lợi nhuận của OpenAI.
Theo Reuters, đây được xem là một trong những tranh chấp pháp lý quan trọng nhất của ngành AI, không chỉ xoay quanh quyền kiểm soát OpenAI mà còn đặt ra câu hỏi về sự cân bằng giữa lợi nhuận, trách nhiệm xã hội và an toàn trong phát triển trí tuệ nhân tạo. Dự kiến hội đồng cố vấn và Thẩm phán Rogers sẽ đưa ra phán quyết ngày 18/5.
Theo thông tin công bố, chương trình khuyến mại sẽ diễn ra trong vòng một tháng, từ ngày 25.5 (thời điểm ra mắt chiếc Bphone đầu tiên) đến ngày 25.6, hoặc có thể kết thúc sớm hơn nếu số lượng sản phẩm trong kho được dọn hết. Cụ thể, mẫu Bphone A50 được áp dụng mức giảm tối đa 49%, đưa giá bán lẻ từ mốc niêm yết ban đầu gần 4,5 triệu đồng xuống còn hơn 2 triệu đồng, bán qua hệ thống cửa hàng Bphone Store, website chính thức hoặc các trang hỗ trợ trực tuyến của hãng.
Trước đó, vào dịp kỷ niệm 10 năm diễn ra vào năm ngoái, Bkav từng tung ra chiến dịch giảm giá tương tự cho model này trên các sàn thương mại điện tử.
Dòng Bphone A-series, bao gồm các phiên bản A40, A50, A60 và A85, từng là cột mốc đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược quan trọng của Bkav khi ra mắt vào cuối năm 2021. Thay vì tự nghiên cứu và sản xuất toàn bộ phần cứng tại Việt Nam như các thế hệ Bphone đời đầu (theo tuyên bố của hãng), công ty đã chuyển sang phương thức đặt hàng thiết kế gốc (ODM). Phương thức này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí vận hành và giá thành linh kiện, từ đó dịch chuyển sản phẩm từ phân khúc cận cao cấp xuống nhóm thiết bị tầm trung và giá rẻ nhằm dễ dàng tiếp cận với số đông người dùng phong trào.
Dù được kỳ vọng sẽ cải thiện doanh số nhờ mức giá dễ tiếp cận, dòng sản phẩm giá rẻ của Bkav vẫn không để lại nhiều dấu ấn rõ nét trên thị trường di động. Cho đến nay, số liệu bán hàng cụ thể của dòng máy chưa từng được hãng công bố, đồng thời thương hiệu cũng vắng bóng trong các báo cáo thị phần định kỳ của nhiều tổ chức nghiên cứu thị trường.
Giới quan sát nhận định, ngay cả khi được đưa về mức giá hơn 2 triệu đồng sau đợt giảm sâu này, Bphone A50 vẫn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh rất lớn. Thuộc phân khúc giá rẻ, phổ thông nhưng thiết bị đã ra mắt được gần 5 năm và chưa có phiên bản kế nhiệm. Việc sở hữu cấu hình gồm chip xử lý MediaTek Helio G85 và viên pin dung lượng 5.000 mAh khiến máy khó tạo nên lợi thế trước các đối thủ cạnh tranh trực tiếp từ Trung Quốc, vốn là những thương hiệu liên tục cập nhật thiết bị mới với thông số kỹ thuật tối ưu hơn.
"SpaceX đã dẫn đầu cuộc cách mạng thiết kế tàu vũ trụ có thể tái sử dụng với tên lửa Falcon 9. Họ cũng tiên phong về tần suất phóng tên lửa, nhưng việc tạo một 'chòm sao' vệ tinh trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo là điều viễn tưởng", TS Robert Zubrin, người thiết kế nguyên mẫu ban đầu của tên lửa đẩy siêu trọng Space Launch System (SLS) dùng trong sứ mệnh Artemis của NASA, nói với Forbes.
Đầu năm nay, SpaceX công bố kế hoạch táo bạo khi xin phép phóng một triệu vệ tinh nhằm triển khai trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo Trái Đất. Theo hồ sơ nộp lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), các vệ tinh sẽ khai thác năng lượng Mặt Trời để vận hành và xử lý dữ liệu cho AI, qua đó "hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho hàng tỷ người và đảm bảo tương lai đa hành tinh của nhân loại".
Tham vọng dài hạn của Elon Musk là đưa tần suất phóng siêu tàu vũ trụ Starship đạt mức một chuyến mỗi tiếng. Công ty đang dẫn đầu toàn cầu về tổng số lượng phóng tên lửa với trung bình ba vụ mỗi tuần vào năm 2025, nhiều hơn NASA hay bất kỳ cơ quan vũ trụ chính phủ nào khác, nhưng vẫn ở rất xa tính toán của Musk.
Zubrin quen biết Musk hơn 20 năm và được xem là cố vấn về vũ trụ không chính thức cho tỷ phú Mỹ. Ông cho rằng SpaceX đang lãng phí tiền bạc, khi các cụm trung tâm dữ liệu khổng lồ trong không gian không thể cạnh tranh về mặt kinh tế với hệ thống trên mặt đất.
"Musk tiến từng bước theo cách vững chắc, như tạo PayPal để có vốn cho SpaceX, hay tạo tên lửa Falcon 9 thành cỗ máy in tiền làm bệ phóng cho Starlink. Starlink giúp ông ấy giàu có và quyền lực hơn bất cứ doanh nhân nào trên Trái Đất", Zubrin nhận định. "Nhưng kế hoạch xây dựng các dải vệ tinh trung tâm dữ liệu AI khổng lồ và tốn kém đến mức khó tin có thể dẫn đến SpaceX sụp đổ tài chính".
Vấn đề pin mặt trời được tính đến đầu tiên. Musk đề xuất cung cấp năng lượng cho các hệ thống dữ liệu vệ tinh bằng loại pin này, nhưng Zubrin cho rằng "năng lượng mặt trời trong không gian đắt hơn rất nhiều so với trên Trái Đất. Theo tính toán của chuyên gia này, tấm pin mặt trời trên mỗi vệ tinh Starlink tạo ra 20 kilowatt điện năng. Với giá 2 triệu USD cho mỗi tàu vũ trụ, nghĩa là một kilowatt điện năng có giá 100.000 USD. Trong khi đó, pin mặt trời mái nhà hiện có giá 3.000 USD mỗi kilowatt, còn nhiệt điện là 1.000 USD mỗi kilowatt.
"Nghĩa là đặt trung tâm dữ liệu trên mặt đất vẫn rẻ hơn rất nhiều so với trên các hệ thống vệ tinh về lâu dài", Zubrin nói.
Hồi tháng 2, CEO OpenAI Sam Altman cũng cho rằng ý định xây trung tâm dữ liệu ngoài không gian là "điều nực cười" ở hiện tại, do công nghệ chưa hoàn thiện. Ông chủ ChatGPT khi đó khẳng định trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo có thể trở thành hiện thực trong tương lai, nhưng nhấn mạnh vẫn sẽ có hàng loạt rào cản khó vượt qua như chi phí phóng vệ tinh và khó khăn trong sửa chữa thiết bị ngoài không gian.
Brian Hurley, nhà sáng lập tổ chức tư vấn kỹ thuật số New Space Economy, cũng đánh giá tiềm năng đưa trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo "không khả thi về mặt kinh tế" cho đến giữa những năm 2030, khi các công nghệ tiến bộ hơn. "Chi phí phóng sẽ cản trở nỗ lực khai thác năng lượng mặt trời trên quy mô lớn trong không gian", Hurley nhận định.
Nghiên cứu "thiết kế hệ thống cơ sở hạ tầng AI tương lai, có khả năng mở rộng đặt trong không gian vũ trụ" do 9 chuyên gia Google công bố cuối năm ngoái cũng chỉ ra điều này. Nhóm cho rằng để giảm rào cản, SpaceX phải thành công trong chế tạo Starship có thể tái sử dụng hoàn toàn, với chi phí phóng trung bình lên Quỹ đạo tầm thấp phải giảm còn 200 USD/kg mới có thể đạt hiệu suất tương đương một trung tâm dữ liệu trên mặt đất. Với lộ trình phát triển hiện tại, nhóm dự đoán đến khoảng năm 2035, SpaceX mới đạt mục tiêu.
Theo Hurley, kết quả của Google chỉ tính toán dựa trên lý thuyết. Trong khi đó, chi phí xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo không chỉ nằm ở điện năng hay thiết bị phóng. "Cần tính đầy đủ chi phí phát sinh của quá trình tính toán, gồm đầu tư ban đầu, vận hành, chu kỳ nâng cấp, độ tin cậy, tài chính, bảo hiểm, vận chuyển dữ liệu, bảo trì, thu hút khách hàng và rủi ro", ông Hurley nói. "Những thay đổi này có thể cần ít nhất một thập kỷ để diễn ra trọn vẹn".
WSJ đánh giá, vấn đề còn liên quan đến quá trình phóng vệ tinh. Hôm 29/5, tên lửa New Glenn của Blue Origin - đối thủ cạnh tranh trực tiếp của SpaceX - phát nổ trong thử nghiệm tại Florida khiến bầu trời đêm biến thành màu cam sáng, còn các ngôi nhà gần đó cũng rung lắc.
"Thật không may. Tên lửa rất khó chế tạo", Musk bình luận trên X ngày 29/5 sau sự cố.
Tuy nhiên, sức hấp dẫn về AI với những khoản lợi nhuận khổng lồ và thu hút nguồn vốn đầu tư dồi dào vẫn thúc đẩy xu hướng xây dựng trung tâm dữ liệu, gồm các hệ thống ngoài không gian. "Vẫn có vàng trong các ngọn đồi đó", Zubrin nhận xét, nhắc đến một số công ty như Yahoo hay Google thành công trong thời kỳ đầu Internet bùng nổ. "Vấn đề là ai đang nhận được chúng".
Thắc mắc này được nhiều người đưa ra sau khi Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất có hiệu lực ngày 15/4. Theo đại diện một nhà mạng, đây là hai hoạt động khác nhau, dù đều liên quan đến việc quản lý thông tin thuê bao di động.
Xác thực thông tin thuê bao
Đây là việc nhà mạng kiểm tra danh tính người đăng ký. Người dùng phải cung cấp 4 trường thông tin gồm: số định danh cá nhân (như CCCD), họ tên, ngày sinh, ảnh khuôn mặt.
Hệ thống sau đó đối chiếu thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nhằm đảm bảo mỗi số điện thoại gắn với một người thật. Hoạt động này được các nhà mạng triển khai nhiều năm qua, đặc biệt từ đợt chuẩn hóa thông tin thuê bao năm 2023.
Do đó, khi người dùng nhận được tin nhắn từ nhà mạng rằng "không cần thực hiện thêm thao tác nào khác" đồng nghĩa họ đã xác thực thông tin thuê bao thành công.
Xác nhận SIM chính chủ trên VNeID
Tuy nhiên, cơ quan quản lý ghi nhận tình trạng có người được thuê đăng ký SIM hoặc bị đánh cắp thông tin cá nhân để đứng tên số máy lạ. Những số điện thoại đó được bán ra thị trường dưới dạng SIM kích hoạt sẵn. Có nghĩa, các thuê bao di động đều có người đứng tên, nhưng chưa chắc chủ thuê bao là người sử dụng thực tế.
Các số này dễ bị lợi dụng để lừa đảo, phát tán tin nhắn, cuộc gọi rác. Việc quản lý vì thế cũng gặp khó, trong khi người bị sử dụng thông tin cá nhân để đứng tên có thể bị liên đới trách nhiệm mà không hay biết.
Để giải quyết vấn đề, Thông tư 08 lần đầu cho phép người dùng chủ động xác nhận SIM chính chủ thông qua ứng dụng VNeID. Theo đó, dữ liệu xác thực thuê bao đề cập ở trên sẽ được các nhà mạng đồng bộ lên ứng dụng để người dùng di động tra cứu toàn bộ số điện thoại đứng tên mình. Từ danh sách đó, họ xác nhận số đang dùng và loại bỏ số không còn sử dụng hoặc số điện thoại lạ.
Như vậy, có thể hiểu đơn giản, xác thực là nhà mạng kiểm tra thông tin người dùng, còn xác nhận SIM chính chủ là người dùng tự kiểm tra các số điện thoại đứng tên mình.
Những số bị người dùng đánh dấu "không sử dụng" sẽ được nhà mạng liên hệ trực tiếp để xác thực lại. Nếu không có phản hồi, thuê bao đó mới bị khóa theo quy định. Cách làm này giúp người dùng chủ động kiểm soát, thay vì phụ thuộc vào nhà mạng như trước.
Về cơ bản, tất cả thuê bao di động đều nên xác nhận SIM chính chủ, không phân biệt trả trước hay trả sau. Người dùng chỉ cần mở ứng dụng VNeID, thực hiện thao tác theo hướng dẫn của ứng dụng mà không phải cung cấp thêm bất kỳ thông tin cá nhân nào.
Có một số trường hợp ngoại lệ, như số điện thoại đang sử dụng để đăng ký tài khoản VNeID sẽ không phải xác nhận. Tuy vậy, người dùng vẫn cần theo dõi thông báo từ nhà mạng hoặc ứng dụng để thực hiện nếu có yêu cầu.
Việc đồng bộ dữ liệu nhà mạng với VNeID diễn ra từng đợt, trong vòng 30 ngày kể từ 15/4, do đó không phải ai cũng nhận được thông báo ngay. Sau 15/5, khi việc đồng bộ dữ liệu hoàn tất, người dùng nên chủ động kiểm tra trên VNeID và xác nhận SIM chính chủ để tránh bị gián đoạn dịch vụ.
Ở góc độ nhà mạng, đại diện VNPT cho biết việc bổ sung xác thực sinh trắc học và quy trình mới "không đơn thuần là thủ tục hành chính, mà là nỗ lực làm sạch môi trường số, xóa sổ SIM rác và bảo vệ người dùng trước các hình thức lừa đảo công nghệ cao".
Trong khi đó, đại diện Viettel nhận định quy trình xác thực hiện đã được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ thực hiện. Người dùng "có thể tự thực hiện mọi lúc, mọi nơi mà không cần ra cửa hàng".
