Việc siết chặt phần mềm và nội dung số không bản quyền đang tạo nhiều chú ý trong cộng đồng công nghệ. Theo nhiều người làm việc trong lĩnh vực công nghệ, đây là điều sớm muộn sẽ diễn ra khi thị trường số phát triển mạnh hơn và các nền tảng ngày càng kiểm soát chặt vấn đề bản quyền.
Anh Hoàng Hiếu, một nhà sáng tạo nội dung cho rằng việc sử dụng phần mềm bản quyền không chỉ liên quan tới quy định pháp luật mà còn là cách bảo vệ chính dữ liệu và công việc của người dùng.
“Trước đây, đồng nghiệp trong công ty mình đã từng sử dụng phần mềm không bản quyền để chỉnh sửa video, kết quả là máy tính bị ảnh hưởng dữ liệu, thậm chí mất cả tài khoản YouTube với hơn một triệu lượt đăng ký,” anh Hiếu chia sẻ.
Theo anh, các công cụ chỉnh sửa video, hình ảnh hay âm thanh gần như là một phần không thể thiếu trong công việc của nhiều người. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi của phần mềm crack (bẻ khóa) là nhiều rủi ro liên quan tới bảo mật, mất dữ liệu hoặc tài khoản.
Đồng quan điểm, chuyên gia công nghệ Duy Luân cho rằng việc siết bản quyền là điều “không sớm thì muộn phải làm”.
“Không thể đứng mãi ở vùng xám về bản quyền được. Việc siết chặt này cũng là dịp để những người làm sáng tạo xem xét lại quy trình, năng lực, thậm chí là bảng giá hay các công cụ mình đang sử dụng để chắt lọc và chọn công cụ hiệu quả hơn”, anh nói.
Trước đây nhiều người trẻ dễ hình thành thói quen dùng phần mềm crack do điều kiện tài chính hạn chế, trong khi việc tiếp cận nguồn tải lậu lại quá dễ dàng.
Tuy nhiên, vài năm gần đây, nhận thức của người dùng trẻ đã thay đổi đáng kể khi họ dần quen với việc trả phí cho phần mềm chính hãng hay các nền tảng nội dung chính thống.
Các chuyên gia công nghệ cho rằng việc hiểu và tôn trọng bản quyền là điều bắt buộc, xu hướng tất yếu trên môi trường số. Nếu muốn người khác tôn trọng chất xám của mình thì trước hết mình cũng cần tôn trọng chất xám của người khác.
Đồng thời, chi phí bản quyền cũng cần được xem là một phần chi phí vận hành giống như mua thiết bị hay đầu tư máy móc làm việc.
Gợi ý loạt giải pháp thay thế phần mềm crack
Việc từ bỏ phần mềm crack không đồng nghĩa người dùng phải ngay lập tức chi rất nhiều tiền cho các công cụ đắt đỏ.
Theo các chuyên gia, người dùng có thể tận dụng các gói ưu đãi sinh viên, chương trình giảm giá theo mùa hoặc các gói chia sẻ hợp pháp để giảm chi phí.
Nhiều phần mềm lớn hiện đều có chính sách ưu đãi cho tài khoản giáo dục hoặc người dùng trẻ. Ngoài ra, người dùng có thể sử dụng gói gia đình hay gói chia sẻ hợp pháp cùng bạn bè.
Bên cạnh đó, người dùng có thể chuyển sang các công cụ miễn phí hoặc có chi phí thấp hơn thay vì cố phụ thuộc vào phần mềm crack.
Chẳng hạn, với nhu cầu dựng video cơ bản, người dùng có thể sử dụng DaVinci Resolve hoặc CapCut bản miễn phí để thực hiện các thao tác phổ biến như cắt ghép, chỉnh nhịp video hay làm nội dung ngắn…
Những tháng qua, người tiêu dùng liên tục nghe thông tin về chi phí linh kiện tăng cao kể từ cuối 2025, nhưng những con số đưa ra có thể chưa mô tả hết mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng hiện tại. Jukan05, nhà phân tích kiêm "chuyên gia rò rỉ" nổi tiếng trên mạng xã hội X vì chia sẻ nhiều dữ liệu chính xác trong lĩnh vực, đăng biểu đồ cho thấy cái nhìn trực quan về sự sụt giảm nguồn cung và đà tăng giá "không phanh" của thị trường chip nhớ.
Cụ thể, giá bộ nhớ DRAM ghi nhận mức tăng theo đường thẳng đứng. Tính từ tháng 1/3 đến tháng 1/4, giá nhảy vọt 26%, được mô tả như "tên lửa đang phóng lên mặt trăng", tiếp nối chuỗi tăng giá liên tục từ cuối năm ngoái.
Sự thiếu hụt nghiêm trọng đến mức thị trường DRAM đang áp dụng mô hình điều chỉnh giá theo giờ. Nguyên nhân chính dẫn đến cuộc khủng hoảng kéo dài là nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. Hệ thống AI đang tiêu thụ một lượng chip nhớ và dung lượng lưu trữ khổng lồ, khiến các nhà cung cấp không thể đáp ứng kịp. Trong khi đó, việc mở rộng dây chuyền để gia tăng sản lượng không thể thực hiện trong một sớm một chiều.
Theo Tom's Hardware, trong báo cáo tài chính quý I/2026 ngày 30/4, ông Kim Jaejune, lãnh đạo mảng chip nhớ của Samsung, cho biết khủng hoảng bộ nhớ sẽ không kết thúc trong năm 2027. Thậm chí, khoảng cách giữa cung và cầu năm tới có thể còn nới rộng hơn cả năm 2026.
Tương tự, ông Chey Tae Won, Chủ tịch SK Hynix, nhận định áp lực về nhu cầu bộ nhớ liên quan đến AI sẽ kéo dài đến năm 2030.
Apple cũng đang phải chịu áp lực lớn. CEO Tim Cook thừa nhận hồi cuối tháng 4 rằng công ty tình trạng chi phí bộ nhớ cao đang ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động kinh doanh của hãng thời gian tới. Cụ thể, việc tăng giá linh kiện làm giảm lượng hàng tồn kho mà công ty tích trữ từ trước. Khi nguồn dự trữ này cạn kiệt, Apple sẽ đối mặt với chi phí đầu vào đắt đỏ. Cook cho biết công ty đang xem xét các lựa chọn và tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng diễn biến thị trường. Ông không nêu chi tiết, nhưng theo MacRumors, điều này thường dẫn đến hai khả năng: biên lợi nhuận của công ty bị thu hẹp, hoặc giá bán sản phẩm như iPhone, iPad có thể sẽ bị điều chỉnh tăng.
Hệ quả của cuộc khủng hoảng bộ nhớ được đánh giá "vô cùng lớn" và đang bắt đầu lan rộng đến thị trường thiết bị đầu cuối, khi hàng loạt điện thoại Android đã đồng loạt tăng giá. Ví dụ, smartphone tầm trung như Galaxy A37 và A57 của Samsung nâng vài chục USD dù chỉ nâng cấp nhỏ so với thế hệ trước. Motorola cũng điều chỉnh giá dòng Razr 2026 lên hơn 100 USD với lý do tương tự.
Các chuyên gia nhận định thị trường vẫn chưa thấy được điểm kết thúc và người dùng cần chuẩn bị tâm lý cho một giai đoạn biến động về giá của thiết bị công nghệ.
Thông tin được Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM phát đi dựa trên báo cáo StartupBlink công bố ngày 19/5. Vị trí 98 là thứ hạng cao nhất của TP HCM từ trước đến nay, đồng thời hoàn thành mục tiêu vào top 100 sớm 4 năm so với định hướng đến 2030.
Ngoài cột mốc này, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố còn xếp thứ 5 Đông Nam Á; đứng thứ hai khu vực về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái; thứ 7 châu Á - Thái Bình Dương về mức độ sôi động của cộng đồng khởi nghiệp.
Ở từng lĩnh vực, TP HCM xếp thứ ba Đông Nam Á về công nghệ tài chính (fintech) và thứ 5 khu vực về blockchain. Theo StartupBlink, fintech là lĩnh vực nổi bật nhất của thành phố, đứng thứ 60 toàn cầu; blockchain xếp hạng 70 thế giới.
StartupBlink đánh giá TP HCM là một trong những trung tâm khởi nghiệp năng động nhất Đông Nam Á, với sự tham gia ngày càng lớn của startup, nhà đầu tư, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Bảng xếp hạng của StartupBlink đánh giá hơn 1.500 thành phố và 100 quốc gia dựa trên các tiêu chí như quy mô hoạt động, chất lượng hệ sinh thái và môi trường kinh doanh hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, kết quả phản ánh những nỗ lực cải thiện môi trường hỗ trợ khởi nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường kết nối quốc tế của thành phố những năm gần đây.
Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho rằng vị trí 98 thể hiện nỗ lực nhiều năm của cộng đồng startup, nhà đầu tư, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức hỗ trợ và cơ quan quản lý trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
"Việc TP HCM vào top 100 không chỉ giúp nâng cao vị thế quốc tế mà còn tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư, chuyên gia và các hoạt động hợp tác đổi mới sáng tạo", ông Thắng nói, thêm rằng đây sẽ là nền tảng để thành phố tiếp tục hoàn thiện môi trường cho doanh nghiệp khoa học công nghệ và startup phát triển, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Những năm qua, TP HCM triển khai nhiều chính sách hỗ trợ khởi nghiệp, phát triển mô hình đổi mới sáng tạo mở, thúc đẩy kết nối đầu tư và vận hành Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP HCM (Sihub) theo mô hình đối tác công - tư.
Tháng trước, thành phố giới thiệu Quỹ đầu tư mạo hiểm với pháp nhân vận hành là Công ty Cổ phần Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM (HCM VIF JSC). Đây là quỹ đầu tư mạo hiểm đầu tiên trên cả nước được thiết kế riêng, hỗ trợ và đồng hành cùng các startup từ giai đoạn ươm mầm đến khi tăng trưởng.
Năm 2025, thành phố tổ chức nhiều sự kiện quốc tế về đổi mới sáng tạo như WISE HCMC, Vietnam Innovation Summit, InnoEx và Mega Us Expo nhằm mở rộng kết nối hệ sinh thái với khu vực và thế giới.
Theo StartupBlink 2026, Việt Nam tăng 5 bậc, lên vị trí 50 toàn cầu - mức cao nhất từ trước đến nay. Tốc độ tăng trưởng hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đạt 67,9%, cao nhất Đông Nam Á. Hiện cả nước có bốn thành phố nằm trong top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu.
Đây là các thiết bị sản xuất chip được chuyển đổi công năng sang mục đích đào tạo và nghiên cứu bán dẫn. Intel khẳng định là doanh nghiệp đầu tiên thực hiện việc chuyển đổi này tại Việt Nam, trong khuôn khổ thỏa thuận hợp tác ký với Khu Công nghệ cao TP HCM.
Động thái diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển ngành bán dẫn, từng bước làm chủ công nghệ và đào tạo hàng chục nghìn kỹ sư trình độ cao. Việc đưa thiết bị thực vào giảng dạy và nghiên cứu được kỳ vọng giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất, đặc biệt ở khâu đóng gói và kiểm thử.
Nhờ đó, sinh viên được thực hành trực tiếp trên các trang thiết bị chuyên dụng. Dự án cũng hỗ trợ SHTP và Đại học Quốc gia Hà Nội xây dựng năng lực đào tạo vi mạch hoàn chỉnh, từ khâu thiết kế đến lắp ráp và kiểm thử. Việc tận dụng thiết bị từ doanh nghiệp giúp tối ưu hóa các nguồn lực sẵn có, giảm gánh nặng đầu tư công và đẩy nhanh mức độ sẵn sàng của cơ sở đào tạo.
Ông Kenneth Tse, Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Intel Products Vietnam, cho rằng Việt Nam nổi lên như một "mắt xích quan trọng" trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Việc Intel trao tặng thiết bị nhằm giúp cơ sở đào tạo triển khai chương trình thực hành sát với nhu cầu thực tế, thu hẹp khoảng cách giữa môi trường học thuật và thực tiễn sản xuất.
"Điều này cũng đẩy nhanh mức độ sẵn sàng của nguồn nhân lực để hiện thực hóa tham vọng phát triển bán dẫn dài hạn của Việt Nam", ông Kenneth Tse nói.
Những năm qua, ngành bán dẫn trong nước tăng trưởng nhanh, kéo theo nhu cầu nhân lực lớn. Số doanh nghiệp thiết kế vi mạch tăng từ khoảng 40 lên gần 60 chỉ trong hai năm. Ở mảng đóng gói, kiểm thử và sản xuất, số doanh nghiệp cũng tăng từ 7 lên 15.
Lực lượng kỹ sư bán dẫn trong nước hiện khoảng 15.000 người, gồm 7.000 kỹ sư thiết kế và 7.000-8.000 kỹ sư ở các khâu còn lại, chưa kể khoảng 10.000 kỹ thuật viên. Phần lớn sự gia tăng đến từ việc đào tạo chuyển đổi ở những chuyên ngành gần.
Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến 2050 được Chính phủ ban hành tháng 9/2024, đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên, đồng thời xây dựng bốn phòng thí nghiệm bán dẫn quốc gia và 18 phòng thí nghiệm cấp cơ sở phục vụ đào tạo và nghiên cứu.
Không phải tất cả kỹ sư bán dẫn Việt Nam đào tạo đều dùng cho thị trường trong nước. Công nghiệp bán dẫn là ngành có tính toàn cầu, nhân lực đào tạo ra có thể kiếm việc làm tại các nền kinh tế phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, châu Âu, đảo Đài Loan - nơi thiếu hụt kỹ sư bán dẫn.
Trong danh mục 12 công nghệ chiến lược mới chờ phê duyệt, chip bán dẫn được xếp ở nhóm công nghệ nền tảng cho tương lai. Lĩnh vực này chưa thể tạo ra tác động kinh tế ngay trong ngắn hạn, nhưng đóng vai trò quan trọng trong tạo động lực tăng trưởng mới, bảo đảm tự chủ về an ninh, quốc phòng. Các sản phẩm công nghệ chiến lược về bán dẫn mà Việt Nam hướng đến là chip AI, chip IoT, chip chuyên dụng.
