Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ngày 12/5 cho biết lá chắn Vòm Vàng dự kiến tiêu tốn khoảng 1.200 tỷ USD để phát triển, biên chế và vận hành trong vòng 20 năm. Con số này cao hơn hai lần so với ước tính được CBO công bố cùng kỳ năm ngoái.
Theo CBO, riêng chi phí mua sắm hệ thống đã chiếm hơn 1.000 tỷ USD, trong đó khoảng 70% dành cho lớp đánh chặn ngoài không gian với 7.800 vệ tinh. Lá chắn Vòm Vàng sẽ bao phủ toàn bộ lãnh thổ Mỹ, trong đó có bang Alaska và Hawaii, có khả năng đối phó đòn đánh của đối thủ khu vực như Triều Tiên.
Dù vậy, CBO cảnh báo hệ thống vẫn có nguy cơ quá tải nếu đối đầu với cuộc tấn công toàn diện từ những cường quốc ngang hàng như Nga và Trung Quốc.
“Hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia (NMD) được đánh giá có năng lực vượt trội hơn tất cả vũ khí phòng thủ mà Mỹ đang biên chế. Tuy nhiên, nó không phải lá chắn bất khả xâm phạm hay có khả năng đối phó cuộc tấn công quy mô lớn như Nga và Trung Quốc có thể tiến hành”, CBO cho biết.
NMD là thuật ngữ được CBO sử dụng để đề cập lá chắn Vòm Vàng.
Văn phòng phụ trách chương trình Vòm Vàng thuộc Lầu Năm Góc từ chối bình luận về đánh giá trên.
Tổng thống Trump hồi tháng 1 ký sắc lệnh phát triển hệ thống phòng không với tên gọi “Vòm Sắt của Mỹ” nhằm bảo vệ toàn bộ lãnh thổ trước tên lửa hiện đại của đối phương. Giới chức Mỹ sau đó đổi tên tổ hợp thành Vòm Vàng, dường như để phân biệt với hệ thống Vòm Sắt của Israel.
Dự án Vòm Vàng sẽ mở rộng các phương tiện phòng thủ mặt đất như tên lửa đánh chặn, cảm biến và hệ thống chỉ huy, bổ sung những thành phần đặt ngoài không gian với nhiệm vụ phát hiện, theo dõi và bắn hạ mối đe dọa trên quỹ đạo.
Michael Guetlein, giám đốc chương trình Vòm Vàng, hồi tháng 3 cho biết chi phí về “cấu trúc mục tiêu” của chương trình đã tăng thêm 10 tỷ USD, lên mức 185 tỷ USD. Dù vậy, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định ước tính này dường như chỉ tính đến một phần cấu trúc của Vòm Vàng.
Quân chủng Vũ trụ Mỹ đã trao các hợp đồng với tổng trị giá lên tới 3,2 tỷ USD cho 12 công ty để phát triển những hệ thống đánh chặn tên lửa đặt trên không gian, với kỳ vọng chúng sẽ giúp quân đội Mỹ phá hủy mối đe dọa sớm hơn so với dùng khí tài mặt đất.
Lầu Năm Góc cho biết về lâu dài, các doanh nghiệp có thể giành được những hợp đồng trị giá 1,8-3,4 tỷ USD mỗi năm. Dù vậy, chi phí phát triển ban đầu rất cao và các công ty dự kiến phải tự bỏ khoản vốn từ 200 triệu đến hai tỷ USD.
Những doanh nghiệp hàng đầu ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ như Lockheed Martin, Northrop Grumman, Boeing và RTX nhiều khả năng sẽ cạnh tranh để giành hợp đồng chế tạo thành phần trong Vòm Vàng.
“Cái gọi là ‘Vòm Vàng’ của Tổng thống Mỹ chẳng khác nào món quà khổng lồ dành cho doanh nghiệp quốc phòng, còn người lao động Mỹ sẽ phải gánh toàn bộ chi phí”, thượng nghị sĩ Jeff Merkley, đảng viên Dân chủ và thành viên cấp cao trong Ủy ban Ngân sách Thượng viện Mỹ, cho biết.
Luật này yêu cầu các nền tảng công nghệ gỡ bỏ những deepfake khiêu dâm và hình ảnh riêng tư mà không có sự đồng ý của chủ nhân. Deepfake có thể là sản phẩm âm thanh, hình ảnh hoặc video giả trông như thật, được tạo ra nhờ vào các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).
FTC nhấn mạnh các nền tảng công nghệ phải thiết lập một quy trình cho phép nạn nhân yêu cầu gỡ bỏ những nội dung như trên, và làm việc này trong vòng 48 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu hợp lệ - nếu không sẽ phải đối mặt với các hình phạt. "Chúng tôi sẵn sàng giám sát việc tuân thủ, điều tra các vi phạm và thực thi Đạo luật Hãy gỡ bỏ. Bảo vệ những người dễ bị tổn thương - đặc biệt là trẻ em - khỏi hành vi lạm dụng nguy hiểm này là ưu tiên của cơ quan và chính quyền này", Chủ tịch FTC Andrew Ferguson nhấn mạnh sau khi gửi thư cho hơn 10 công ty công nghệ, trong đó có Meta, TikTok, X và Snapchat.
Các chuyên gia cho hay sự bùng nổ trực tuyến của các deepfake không có sự đồng thuận của nạn nhân đang vượt xa những nỗ lực điều chỉnh công nghệ này trên toàn thế giới do sự phổ biến của các công cụ AI, trong đó có những ứng dụng "làm khỏa thân". Họ cảnh báo rằng những hình ảnh được phát tán mà không có sự đồng ý có thể dẫn đến nạn quấy rối, bắt nạt hoặc tống tiền, đôi khi gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe tâm thần.
Trong thông cáo được đăng trên website của Điện Kremlin hôm 26.5, ông Putin cho biết 4 con hổ, trong đó có 2 hổ con, được bắt ở tỉnh Khabarovsk, vùng Viễn Đông nước Nga. Những con hổ này đã được chuyển đến Kazakhstan và sẽ sớm được thả về khu bảo tồn tự nhiên.
Theo Quỹ bảo tồn động vật hoang dã quốc tế (WWF), Kazakhstan vắng bóng loài hổ trong hơn 70 năm. Vào năm 2024, Hà Lan đã tặng 2 con hổ Amur cho Kazakhstan. Giống hổ Amur được cho là có nhiều đặc điểm tương đồng với hổ Caspi từng sinh sống tại Kazakhstan.
Theo Reuters, Tổng thống Putin không hề xa lạ với chính sách “ngoại giao động vật”, khi tặng những con vật cho nước khác nhằm thúc đẩy quan hệ ngoại giao. Năm 2022, Nga đã gửi 30 con ngựa thuần chủng xám cho CHDCND Triều Tiên, vào thời điểm hai nước đang tăng cường quan hệ. Đặc biệt, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un cũng là một người đam mê cưỡi ngựa.
Tổng thống Nga Putin sẽ có chuyến thăm Kazakhstan trong ngày 27 - 29.5. Nhà lãnh đạo Nga sẽ có các buổi làm việc với lãnh đạo Kazakhstan, ngoài ra sẽ tham gia các phiên họp của Liên minh kinh tế Á - Âu (EAEU).
Cố vấn Điện Kremlin Yury Ushakov cho biết Nga và Kazakhstan dự kiến sẽ ký kết thỏa thuận vạch ra khung kỹ thuật về việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Kazakhstan, cũng như vấn đề tài chính. Phía Kazakhstan cho biết Nga sẽ cung cấp 85% kinh phí xây dựng nhà máy, dự kiến đi vào hoạt động năm 2035 - 2036.
Ông Ushakov nói thêm Tổng thống Putin cũng sẽ thảo luận về việc tăng cường vận chuyển dầu của Nga sang Trung Quốc thông qua Kazakhstan.
Một nhà khoa học cấp cao Trung Quốc đã phác thảo các ứng dụng quân sự tiềm năng của công nghệ năng lượng mặt trời từ không gian, qua đó cho thấy cách hệ thống truyền năng lượng từ quỹ đạo có thể phục vụ giám sát và tác chiến điện tử, theo South China Morning Post ngày 5.4.
Trong bài viết đăng trên tạp chí Scientia Sinica Informationis, ông Duan Baoyan, kiến trúc sư chủ chốt của dự án năng lượng mặt trời vũ trụ "Zhuri", cho biết thiết kế hệ thống quỹ đạo đã được cải tiến đáng kể. Theo đó, ngoài chức năng truyền tải điện, hệ thống còn có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ khác nhau như liên lạc, định vị, trinh sát, gây nhiễu và điều khiển từ xa.
Ông Duan nhấn mạnh vai trò của các chùm vi sóng siêu hẹp, có thể điều khiển chính xác để truyền năng lượng từ không gian xuống trái đất.
Về nguyên tắc, công nghệ này cũng cho phép truyền tín hiệu có mục tiêu, mở ra khả năng gây nhiễu hoặc bảo mật thông tin liên lạc quân sự.
Trung Quốc hiện là một trong những quốc gia đi đầu trong lĩnh vực năng lượng mặt trời không gian. Khác với các hệ thống trên mặt đất, vốn phụ thuộc vào thời tiết và chu kỳ ngày đêm, các tấm pin đặt trên quỹ đạo có thể thu năng lượng gần như liên tục. Điện năng sau đó được chuyển thành vi sóng truyền xuống mặt đất và được chuyển đổi trở lại thông qua các ăng-ten thu trên trái đất.
Từ hơn một thập niên trước, nhóm của ông Duan đã đề xuất thiết kế OMEGA như một phương pháp chính của Trung Quốc để xây dựng hệ thống như vậy. Năm 2022, Trung Quốc đã hoàn tất cơ sở thử nghiệm cao 75 m để kiểm chứng toàn bộ quy trình, từ thu năng lượng, truyền không dây đến tiếp nhận trên mặt đất.
Trong nghiên cứu mới, ông Duan đề xuất chuyển từ mô hình một cấu trúc khổng lồ sang hệ thống mô-đun gồm nhiều đơn vị nhỏ hoạt động phối hợp. Cách tiếp cận này giúp tăng độ linh hoạt, duy trì vận hành khi một số bộ phận gặp sự cố, đồng thời giảm độ phức tạp kỹ thuật và rủi ro khi xử lý công suất lớn trong không gian, theo South China Morning Post.
Không chỉ Trung Quốc, các nước khác cũng theo đuổi công nghệ này. Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) từng đề xuất mô hình SPS-ALPHA dựa trên mạng lưới mô-đun tương tự.
Năm 2023, các nhà khoa học tại Viện Công nghệ California (Mỹ) cũng đã thử nghiệm thành công việc truyền điện bằng vi sóng trên quỹ đạo.
Được đề xuất từ thập niên 1960, năng lượng mặt trời không gian từ lâu được kỳ vọng trở thành nguồn năng lượng sạch quy mô lớn, song vẫn đối mặt nhiều thách thức về công nghệ và chi phí.
